РАЗГОВОР СО ВЛАДО ЈОВАНОВСКИ

АКТЕР СО СПЕЦИФИЧНА ПРОФЕСИОНАЛНОСТ

Македонија е мојата матична сцена

Уште десетпати по десет спотови да се снимаат, малку е! Македонија и нејзините богатства засекогаш ќе останат тајна. Самиот збор Македонија е една од најголемите световни тајни, збор кој има таква фрекфенција што сите го посакуваат, опејуваат, присвојуваат, а, богами, подготвени се и да војуваат за него. Истражувајќи го мистичното, заклучив дека Македонија не е само парче земја-крстосница на патишта и интереси, туку парче небо на земјата, вели за родната и наша земја, Владо Јовановски

На матичната сцена на МНТ со премиера се враќате по речиси тригодишна пауза. Постоеше ли некоја посебна причина што Ве немаше подолго време или се работи за сплет на околности?
Владо: За волја на вистината, последната премиера во МНТ не ми беше пред три години, туку пред неполни две, кога играв во спектаклот “Троил и Кресида”. Подготовките за таа претстава беа повеќе од четири месеци, по десетина часа работа дневно, најчесто и без слободен ден во неделата. Резултатот од таа ментална и физичка сеанса (намерно велам сеанса, затоа што таму немаше ни П” од процес) е поразителен. Залудно потрошено време, измачени актери и сите други чинители во “проектот”, а сето тоа за само двапати одиграна претстава. Инаку, моја матична сцена е целиот културен простор во Македонија. Во изминативе три години работев во “Светилникот” од Димитар Талев во Прилепскиот театар, “Тетовирани Души” во Кумановскиот театар, “Стриндберг досие” во НТ “Антон Панов” од Струмица, а ја сработив и “Фигаро се разведува” во МНТ пред две и пол години со младиот и талентиран Куштрим Бектеши.

Го работевте “Ревизор” од Гогољ, а сега “Бесови” од Достоевски. Што значи за еден актер учеството и креацијата во едно дело од руски класик?
Владо: За “Бесови”, во секој случај, е исклучително тешка задача за сите учесници во претставата, па така и за мене. Го работев “Ревизор”. Да. Поточно го играв градоначалникот. За среќа, во една доста успешна претстава. Претстава која се играше на радост наша и на публиката, која уживаше во хуморот на Гогољ. Со таа претстава вкниживме и едно успешно гостување во ХНК во Загреб, каде што имавме одличен прием од публиката и медиумите. А што значи за мене да играм лик во руска класика? Тоа е како да имаш во рака добра машина која нема да те остави на сред пат.

Веќе подолго време се зборува за (не)присуството на нашите автори на македонската сцена. Што мислите за поставувањето на македонски пиеси во однос на оние од светската драматургија?
Владо: Јас секогаш се радувам на квалитетен домашен драмски текст и на добар автор, а, фала Богу, такви имаме. Меѓутоа, Вие многу добро знаете како се поставени кај нас работите и дека најмалку одлучувам јас. Секогаш има комисии кои не се имуни на пристрасност, а тука е и личниот интерес, непотизмот, алчноста, злобата… Такви ликови има еден куп во светската литература. Сетете се само на господата Бопчински и Допчински од “Ревизор” кога би биле во состојба да одлучуваат дали да се постави дело од Стефановски, Андоновски, Дуковски, Плевнеш, Миневски или воопшто да не се постави ниту едно. Но, пострашни од нив се оние кои им наредуваат. Конспираторите од мракот или менталните криминалци како Петар Верховенски, кого случајно го играм во “Бесови”. Во македонската реалност, во културата, во сите политички опции и гарнитури досега, за жал, има најмалку по еден Петар.

Вашето искуство пред камерите е речиси исто така големо како она на сцената. Каде плива Владо Јовановски полесно, пред камерите или пред сценските рефлектори?
Владо: Како пливач ги владеам сите техники, а најмногу го сакам маратонот. Се чувствувам прекрасно и во театар и пред камерите, доколку се работи за добар проект со добри мајстори. Барем досега имав среќа и чест да работам со такви, а има големи мајстори со кои не сум работел, а би сакал во иднина.

Го работевте едукативно образовниот серијал “Истражи ја Македонија”. Колку навистина може да се истражи Македонија?
Владо: Невозможно! Уште десетпати по десет спотови да се снимаат, малку е! Македонија и нејзините богатства засекогаш ќе останат тајна. Самиот збор Македонија е една од најголемите световни тајни, збор кој има таква фрекфенција што сите го посакуваат, опејуваат, присвојуваат, а богами подготвени се и да војуваат за него. Последниве неколку години моево семејство, заедно со семејството Наскови – Драгаш, го посетивме речиси секое место во Република Македонија. Ни останаа уште некои места, кои ни се на агендата за во иднина. Истражувајќи го мистичното, заклучив дека Македонија не е само парче земја-крстосница на патишта и интереси, туку парче небо на земјата.

Често се калкулира (манипулира) со поимот боем. Дали воопшто постојат вистински боеми денес?
Владо: Да, но и тие се еден загрозен вид во оваа загрозена држава. Безгранично ги почитувам. Тие се како сол во оваа обесуштена атмосфера. Кажано е ако солта се отсоли, со што ќе ја засолиме солта. Наздравувам во нивна чест со песната “Налеј, налеј од рујното вино”!!!

Борче ГРОЗДАНОВ

РАЗГОВОР СО РИСТО АЛЕКСОВСКИ, РЕЖИСЕР

Никој не е толку богат да располага со времето на другите

Ристо Алексовски е режисер од оние кои доаѓаат и допрва имаат што да кажат во Македонскиот театар. Досега на нашите сцени тој е присутен со пет проекти, меѓу кои забележителен успех имаше со монодрамата “Последната лента на Крап”, реализирана со актерот Златко Митревски, а позитивни беа и реакциите за неговата најнова режија на монодрамата “Човекот од собата седум” со актерот Сашо Тасевски. Обата проекти беа реализирани во рамките на Градски театар Скопје

 

 

 

 

 

 

Каква е приказната на Ристо Алексовски режисерот?
Ристо: Приказна… (ха, ха, ха). Гевгелиски сокаци, софиски џез клубови, алтернативни и не толку алтернативни театарски простори, луѓе, места, ликови, автори, страв, параноја, среќа… Како во приказна на Хармс, кој еден ден излегол од дома… Со таа разлика што после неколку години по студиите на НАТФИЗ се вратив дома во Македонија и од тогаш до денес се трудам да се задржам себеси, меѓу сивилата и апатијата… Тоа, за жал, е најстрашната битка во 21 век, не само во Македонија, туку и пошироко. Да си ја задржиш сопствената душа, да издржиш на сопствениот пат… Но, лека-полека, за среќа, нештата почнуваат сериозно да се менуваат кон подобро. Со други зборови, повеќе луѓе почнаа да чекорат, осознавајќи дека така е позабавно (ха, ха,. ха).

Колку таа приказна зависи од другиот?
Ристо: Ниту една приказна не зависи од некого и сите што ја застапуваат таа теорија сериозно ја прикриваат својата неспособност да се справат со себеси. Една од моите максими е дека се што сум јас, всушност е дериват на моите сопствени убедувања и принципи. Од тој аспект не гледам како некој би имал некаков фатален удел во мојата приказна. Да работиш Театар значи континуирано да си во потрага по нова битка, но таа битка не е со никого друг, бидејќи единствениот непријател во неа си самиот ти, единствениот пред кој не можеш да се сокриеш, да лажеш, да извртуваш или ублажуваш. Глупост е да дозволиш некој да се меша во нешто толку забавно.

Колку се подотворени твоите порти за овој сив светоглед?
Ристо: Светогледот не е сив, но многу луѓе заборавија да гледаат… Премногу време трошат на чекање на туѓ благослов. Полека, но сигурно се повеќе луѓе разбираат дека за да правиш театар не ти треба благослов од министерства, општини, директори, а шепата истомисленици со истата или слична тема за раскажување како твојата, всушност има потреба до болка од театарската игра во (не)просторот…. Големиот Меерхолд ќе рече: “Што му треба на еден млад творец? Талент, визија, и нешто што му пречи, за да може на нешто да се потпре”. Да се навратиме на основното – не мислам дека во целината има сиво, туку напротив мислам дека Целото е виножито (ха, ха, ха).

Има ли волја и идеја за промена на естетскиот свет во очите и чувствата на Ристо?
Ристо: Се разбира има. Што се однесува до идеите, во крајна линија јас сум живо суштество, што постои во нешто поголемо од мене и нормално е целиот творечки пат да ми биде исцртан со еден доста немирен есцелограф… Секогаш се трудам да ги задоволам сопствените стравови, можеби и затоа одбрав мојот пат да биде режијата. Таа единствено дозволува да споделиш и на тој начин да се самолекуваш, а лечејќи се себеси да ги лечиш и другите.

Досега нивото на перцепција е лудилото… Што мислиш ќе му се дојде ли до ак?
Ристо: Не станува збор за лудост. Во крајна линија таа понекогаш е и потребна. Но станува збор за еден пострашен феномен – Глупоста. Ако ја толерираш премногу станува фатална. Но, и без подлабока анализа на овој феномен едно е сигурно, треба да се пристапи кон конкретни чекори, да се оттргнеме од стереотипите и посмело да се занимаваме со најважното – театарот. Како што кажав погоре, да престанеме да пронаоѓаме оправдувања.

 

 

 

 

 

 

 

Од досегашното твое искуство, што мислиш, кому повеќе му припаѓа театарот на режисерот или на актерот? Се создава впечаток дека помеѓу овие два светогледа има непремостливи разлики. Дали го делиш ова мислење?
Ристо: Ако е тоа така тогаш не можеме да говориме за постоење на Театарот. Не постои центар и не-центар. Постои само идеја и тоа идеја врз која се гради и надоградува. Кога би се запрашале самите себеси за функцијата на вашите прсти на раката, тогаш би стигнале до истиот заклучок. Театарот им припаѓа единствено на оние кои имаат што да кажат. Би сакал да паднам во летаргија од суперлативи за едните и другите, бранејќи ги, но… Никој нема потреба ниту од едните, ниту од другите, за жал театарот е скромен во своите желби, не се занимава со егата и предиспозициите и никој не е толку богат да располага со времето на другите.

Борче ГРОЗДАНОВ

РАЗГОВОР СО ЈАНА СТОЈАНОВСКА, АКТЕРКА

Никогаш не сум чекорела по македонска писта

Актерката Јана Стојановска ја паметиме како Мис на Македонија во 2007 година. Моментално е заштитно лице на модна куќа, а актуелна е со улога во претставата “Баал” во Драмски театар. Краткиот филм “Епизодист” во кој ја игра главната улога, неодамна доби награда за најдобар филм на Скопски филмски фестивал

Има ли простор, макар и алтернативен, за Јана Стојановска да покаже што знае?
Јана: Има ако си го најдеш, ако се избориш за него, ако веруваш во себе и упорно се трудиш да работиш на тоа да си подобар и подобар. Таа како сцена си постои, но мора да докажеш дека си достоен за да стоиш таму. За себе можам да кажам дека во моментов сум задоволна од своите ангажмани. Неодамна ја имав својата прва професионална претстава после факултет, “Баал” во Драмски театар, во режија на Мартин Кочовски. Многу ми е драго дека имав прилика да работам со таков режисер. Во моментов ја подготвуваме “Грев или Шприцер”, исто така, во Драмски. Ја доживеав и мојата прва филмска премиера во краткиот филм “Епизодист”, во режија на Игор Алексов, во продукција на “Квазар филм”. Тоа е прекрасно искуство уште повеќе што за првпат имав прилика да играм со мајка ми. Паралелно работам на еден прекрасен музички проект со Горан Таневски, од кој сум многу задоволна, сепак музиката ми е ново поле за истражување. Засега не можам да се пожалам.

Неодамна дебитираше на театарската сцена, имаше и главна улога во еден краткометражен филм, па можеш ли да ни кажеш каде повеќе и поубаво се снаоѓаш?
Јана: Филмот и театарот ги доживувам како сосема различни димензии. А сепак, умешноста што треба да се има е горе-долу иста. Театарот е менлива категорија. Преку целиот процес на подготовка и создавање на претставата, па до нејзината последна изведба, се случуваат низа промени. И временски, и енергетски, и идејни. Не за џабе се вели дека секоја претстава е различна, а станува збор за истата претстава, ха, ха, ха… На сцената имаш простор да менуваш ситници, и од почеток секој пат да ја преживееш истата драма иако веќе и го знаеш крајот. Тоа е бескрајно забавно. А филмот е момент заробен во кадар. Мораш да дадеш се од себе! Мораш објективот да го гледаш како партнер, како публика, да живееш со и во него. Тука се тие 5 минути кои работат за тебе, кои не смееш да ги изневериш, кои те бодрат да бидеш подобар отколку што можеш да замислиш дека си, и кои на крајот ќе остават печат за твојот квалитет, напор и добро завршена работа. Во двата случаја, многу е важно да ти се случи да работиш со добра екипа. Со тие луѓе со кои си по 24 часа заедно, станувате семејство, се познавате поинаку.

Сметаш ли дека нема многу атернативни простори каде што би можеле да го покажуваат и надградуваат својот талент?
Јана: Во ова време и услови навистина треба човек да има среќа за да го добие својот простор, па макар и на алтернативната сцена. Секоја година и од Факултетот за драмски уметности и од приватната академија Есра излегуваат околу дваесетина дипломирани актери. Некој ги добива своите 5 минути, а некој никогаш… Сцена има, да, но треба да се има среќа пред се, и мноооогу самодоверба за кога конечно ќе се качиш на таа сцена да успееш да го задржиш вниманието. Од една страна, да бидеш глумец, да се бавиш со своето тело како инструмент кој треба да научиш совршено да го ракуваш, е одлично. Но од друга страна, секогаш има некој кој треба да те повика, да те земе. И бидејќи станува збор за уметност, не постојат репери кои ти гарантираат дека си доволно добар за да останеш на сцената. Услови за егзистенција баш и нема, мене ми е жал, но тоа е реалната ситуација. Тие вработувања во театрите се единствена гаранција за некоја финансиска стабилност, и некаква надеж дека ќе имаш шанси да играш бидејќи си дел од таа институција. Алтернативни сцени постојат, но тие обично функционираат благодарение на страста и жедта на младите уметници. Да сумирам, сцена како сцена постои, и алтернативна и државна, но од аспект на опстанок не е лесно. Сепак сме околу 2 милиони во целата држава, и не сите луѓе ги интересира театар. И сега се поставува прашањето, дали би се премислила, кога би можела да го вратам времето, а одговорот е, Не! Никогаш!

Во која насока Јана го оди својот пат?
Јана: Па, веројатно, се обидувам да останам добар човек. Се обидувам да се задржам на приоритетите, и да работам на себе, како приватно така и професионално. Си ги сакам пријателите кои ми се многу важни. Верувам во тоа дека животот ти дава да бираш помеѓу полесен и потежок пат. Бенефициите од потешкиот, веројатно, доаѓаат подоцна во животот, но на крајот зарем не е најважно да се задржи чистата душа? И најромантично верувам дека сите грешки и препреки кои ни се случуваат се тука за да научиме нешто од нив. Совест и искуство не можеш да си купиш со пари.

Присутна и верифицирана беше и во светот на манекенството, ти недостига таа писта или уште одиш по неа?
Јана: Никогаш не сум чекорела на манекенска писта, ха, ха, ха,… Навистина! Бев на два избора за убавина, и тоа е едно прекрасно искуство. Модата како мода, како писта, никогаш не ме привлекувала доволно. Тие две работи имаат многу малку заедничко. Единствено што ме привлекува во целата таа работа е фотографијата. Објективот на фотоапаратот. Сакам да се фотографирам и го правам тоа одвреме-навреме. Има многу забавна сличност во објективот на камерата и објективот на фотоапаратот.

На стартот од кариерата, има ли Јана своја уметничка девиза?
Јана: Сакала или не сепак носам товар со кој многу се гордеам, но и кој не можам да го избегнам. Потекнувам од актерско семејство и многу луѓе ме доживуваат како привилегирана. Морам многу повеќе да се докажувам за да докажам дека не сум актерка само заради мама и тато (Силвија и Ненад Стојановски, н.з.). Веројатно, ми е најважно да оставам некаков печат. Нешто што ќе сведочи за моето постоење на планетава. Нешто што и мене ќе ми докаже дека не постојам за џабе.

НЕПОСРЕДНО СО ДАРЈА РИЗОВА, АКТЕРКА

Умеам да го одвојам професионалното од приватното време

Тоа значи дека кога работам не постои фактичко време за забава, за која пак останува време кога сум слободна кога знам некој подолг перод немам професионални обврски, завршува Дарја со надеж дека овој системм ќе и биде урнек и за понатаму

Актерката Дарја Ризова е една од оние кои доаѓаат и за кои секако треба да има место во македонскиот театар и на македонскиот мал и голем екран. Таа во двете професионални претстави – “Таму каде што не сум бил” во Прилепскиот театар и “Спиноза” – во Драмски, ја заинтригира театарската јавност пред се со својата суптилност во изразот, одлична сценска снаодливост но и појавност и одмереност која е одлика на многу поискусни актери. Од друга страна надвор од сцената во непосреден разговор и контакт со неа таа плени со извонредна свежина и живост што е и треба да биде одлика на секој млад човек.

Така и започна нашето дружење со Дарја непосредно и искрено, во кое таа ја почна својата приказна за патешествието наречено актерство.
– Почнав да си играм уште од малечка, се собравме неколкумина и игравме пиесички што претежно сами ги смислувавме и пишувавме. Потоа во средно дојде и првото учество на ДАФ во Кочани. Тогаш за прв пат го почувствував контактот со публиката. Тоа ми се допадна и бев пресреќна кога се запишав на Академијата во класата на сега веќе покојниот професор Кирил Ристоски и неговиот асистент Зоја Бузалковска. Многу често не прашуваа дали сме подготвени да се справиме со актерството на што барем јас секогаш одговарав потврдно. Иако длабоко во себе мислев дека повеќе од времето на ФДУ и периодот на студирањето ќе биде исполнет со забава и дружење, но не беше баш така. Навистина, од утро до мрак со моите колеги времето го поминувавме на факутетот, но работејќи. Речиси и да немав слободно време, го сублимира својот училишен и студентски живот Дарја Ризова.

На тој напорен и трудољубив начин на осознавање на сопствената професија, играјќи во многу студенски и испитни претстави по режија и актерска игра и ја носи на Дарја и првата награда на Интернационаниот фестивалот “Скена ап” во Приштина за улогата на Лора во “Стаклена менажерија”, која ја добила како студент во прва година на ФДУ.

По завршувањето доаѓаат и првите професионални обврски во веќе споменатите претстави, во веќе споменатите театри но, и во неколку приватни проекти – “Неверство”, “Луди за љубов”, “Класен непријател” што се играат во Ц.К., во МКЦ, Хавана клуб.

За искуството со постарите колеги Дарја вели:
“Во Спиноза” ја имам таа чест да играм со Катина Иванова, а во Луди за љубов” со Петар Арсовски – двајца прекрасни луѓе и професионалци. Обајцата несебично го споделуваат нивното искуство за време на процесот на работа и можам да кажам дека од нив научив многу работи. Тука се разбира е Магдалена Ризова, која ми е тетка, и е секогаш тука да ме поддржи и со совет и со бодрење, но и јас и таа гледаме да не се натураме една на друга.

Како предност од сцената младата актерка ја посочува позитивната енергија што си ја даваат едни на други колегите од ФДУ и од тука, всушност, Дарја го попримила и го развила чувството на театарот како уметност но и како тимска работа.

На професинален план односно како човек и профисоналец можам да се пофалам дека успевам барем засега да го одвојам приватното од професионалното време. Тоа значи дека кога работам не постои фактичко време за забава, за која пак останува време кога сум слободна, кога знам дека некој подолг период немам професионални обврски”, завршува Дарја со надеж дека овој систем ќе и биде урнек и за понатаму.

ФОТО: Д. МИТРЕСКИ
Борче ГРОЗДАНОВ

РАЗГОВОР СО ВЛАДИМИР ТУЛИЕВ

АКТЕР КОЈ Е МЕДИУМСКИ СЕ ПОПРИСУТЕН

На Македонскиот театар му треба организација и универзален јазик

Тулиев е актер во Народниот театар Штип речиси 18 години со одиграни седумдесетина премиери, а зад себе има и неколку домашни филмови како што се “Сердарот”, “Панкот не е мртов”, “Жената што го затвори прозорецот”, “Трето полувреме”… ТВ проекти, а неговата присутност во нашите домови ја чувствуваме преку најкратката, но најбрза и највпечатлива форма ТВ рекламите… Со него зборуваме за неговото професионално искуство за професионалните односи и обврски за тоа каде, колку и како македонскиот театар е инволвиран на европската театарска мапа…


Што значи за еден актер работата во Европската театарска мрежа ПЛОТС?
– Секое ново искуство е добредојдено и никогаш не се знае кога ќе му притреба и ќе му се најде на актерот за подобра сценска изведба. Иако честопати знаеме да кажеме или да не се сложуваме со стекнување на одредени вештини и да се потпираме на сопствените инстинкти. Со сите овие денови и седмици дружење и работење заедно со останатите актери од останатите земји, во рамките на проектот ПЛОТС, увидов еден многу сериозен пристап кон работата и особено кон пробата на сцена. Се влегува со полна енергија, концентрација и креација, а се негува и еден универзален театарски јазик – движењето. Не дека не сме сериозни во Македонија, но сме различни при пристапот кон поставувањето на една претстава. Секако гледам и можност за презентирање на нашите актери во Европа, за кои морам да кажам дека ни малку не заостануваат зад европските, само е потребна промоција и презентација. Увидов како се пристапува кон организацијата на претставата и се што таа самата носи, а тука се беспрекорни. Токму на ова ниво ние сме многу назад и тоа речиси сите театри во Македонија. Не смеам да го изоставам и најважниот фактор за една публиката, која може на најразлични начини се негува, анимира, ангажира, инволвира, информира и на секој начин што повеќе да се задржи во салонот, фоајето, театарското бифе.

Што мислиш, дали и колку интернационалните искуства и недостасуваат на театарска Македонија?
– Секако дека се неопходни за да се види кон што и како се движи театарот во Европа, а самото тоа носи еден нов и свеж бран на идеи. Можеби нема сите да се сложиме со овие нови видувања на театарот, ама секако дека носат освежување за публиката. Како пример ќе ставам претставата што ја работев во Кореја-театар, Италија, во која преовладува кореографија, ритам, музика и која искрено беше прифатена не само од публиката туку и од колегите актери. Морам да кажам дека многу добро беше прифатена и мојата енергија, емоција која беше вкомпонирана на многу професионален начин во целиот перформанс.

Во Штипскиот театар си еден од најангажираните актери. Од аспект на твоето искуство, што мислиш колку е потребен трансферот на млади актери во македонската театарска мапа?
– Колку што е можно повеќе. И тоа не мора да бидат само за главни и насловни ролји, нека е и епизода, ама сепак да зрачи ново име и лице на сцената. Морам да кажам дека во последните години има раздвижување на еден бран млади актери кои многу сериозно работат на себе.

Што би им препорачал на младите колеги?
– Работа, работа и само работа. Можеби звучи излитено и клиширано, но само на тој начин избива квалитетот што никој не може да го оспори. Кога се собра младиот ансамбл во Штип минавме низ период на креативни несогласувања, се додека не ги насочивме енергиите кон еден заеднички правец и на тој начин создадовме победнички тим, кој се докажа на македонската сцена.

Какви се твоите искуства од работата со режисерите?
– Иако понекогаш знаат да бараат премногу, сепак добро се снаоѓам, особено ако со некои од нив работам по повеќе пати. Ги ценам режисерите кои си го напишале домашното и знаат што бараат не само од мене туку и од колегите, и ако ми насочат добар правец па заедно да се движиме кон решавањето на проблемот. Не дека не сакам да експериментирам, ама сепак треба да се има хармонија и единственост. Со некои од нив толку ни е развиена комуникацијата што одредени работи ги решаваме со еден поглед. За жал последниве години има се помалку режисери од странство, од кои актерот може да се здобие со нови искуства.

Се почесто си присутен пред ТВ и филмските камери, а и на рекламите. Можеш да ни кажеш нешто за сличностите и разликите во однос камера – сцена?
– Секако дека има разлики, инаку се би било театар. Се што е пред ТВ или филмска камера останува засекогаш и нема назад, имаш само неколку кадри да го реализираш бараното и тоа е се. Не знаеш како ќе реагира и ќе го прифати публиката, ја немаш пред себе, туку само камерата и многу луѓе наоколу со сета таа техника. Нема проби, доаѓаш пред камера и настапуваш. Нема време за созревање и ферментирање се оди директно на вино. Претставата созрева со текот на времето, некој рекол дека од 10-та реприза претставата наликува на она што треба да биде. И публиката, повеќе или помалку го мотивира актерот и се соживува со него на сцената и станува дел од претставата. Во последно време во државава почнаа да се прават квалитетни реклами иако по форма е кратка по времетраење, умее да биде многу ефективна и со многу долг век, односно си ја врши функцијата за која е наменета. Можеби не се слични или исти по форма, ама ги поврзува актерската дисциплина, професионалноста, трпеливоста.

Борче ГРОЗДАНОВ

ИНТЕРВЈУ СО АЛЕН НАНОВ, АКТЕР

Од животот и театарот добив се што имам

Ален Нанов, актер на Струмичкиот театар, кој покрај оние на сцената, низ животот поминува и низ други приватни, животни премрежја, човек кој успева да фениксира од канџите на едно од најнесаканите зла на денешницата – дрогата, и кој во моментов е силен поборник за помош на сите оние кои сакаат и имаат волја да се извлечат од неа… Од него непосредно дознаваме што за еден ваков човек значи битисувањето во МакедонијаШто значи да си актер во транзиција?
– Прво и основно: Актер си или не си! Односно, имаш дар од Бога или немаш, или уште поточно те сака сцената и публиката или не. Тоа нема никаква врска со актуелно политичкиот миг… а за ова што се случува во државичево ни мало, мило, ем напатено, потребна е поширока елаборација… Секако дека ние сме истренирани, утепавме не две-три транзиции, туку… Што се однесува до преживувањето, јас немам пари за фитнес и здрава исхрана, иако имам прилично солидни месечни примања за македонски прилики… Сепак, јас сум еден од најсреќните луѓе на светот. Имам две работи – занимања кои ми значат се од длабината на душата. Имам само една жена, без која не можам да дишам и две прекрасни деца. Од животот и театарот добив се што имам. Мислам дека тоа е повеќе од доволно!

Признава ли театарскиот миг мали и големи актери и режисери?
– Не знам… Мое е само да се обидам да направам се кога работам нешто конкретно, искрено се вложувам во она што го работам, во рамките на моите можности и на она што ми е дадено од Бога како талент. Се трудам да го исполнам побараното од режисерот како задача или улога… Не постојат мали и големи актери и режисери… Мене ми е најважно да го истражувам и изучувам секој миг на сцената со колегите, да бидам искрен пред публиката и со самото тоа да можам да ги восприемам чесно аплаузите. А кога некој ќе ми пријде по претставата и ќе ми даде забелешки, тоа значи дека сум допрел барем до една душа, сум предизвикал некакво чувство, а со тоа и сум ја исполнил основната задача и функција на уметноста.

Што му недостига на Ален Нанов во актуелниов театарски миг?
– Најпрво, политиката треба да исчезне од театарот, од уметноста воопшто, спортот и од секаде каде не и е ниту место, ниту е потребна. Сметам дека простор за политички надмудрувања е Собранието, а јас како уметник немам ниту намера, ниту амбиција да се приближам, а камо ли пак да влезам таму… Како второ, да се премине на сериозно планирање на театарската програма најпрвин скроена спрема пулсот на публиката, а потоа соодветно на човечките ресурси со кои се располага. Доста ми е од правење претстави во кои политичките послушници викаат луѓе – актери и режисери и… од надвор, а си ги имаме дома! Затоа се случува 60 до 70 отсто од претставите евентуално да се одиграат три до четири пати и да се фрлаат во фундуси и магацини, а притоа да се потрошат многу пари, желба и страст… Со истите тие пари би можеле да се направат уште најмалку два до три проекти, кои ем публиката ќе ги гледа и сака (а струмичката публика премногу знае што е добро) ем ќе има простор да играме сите ние од театарот и нема да бидеме заложници најчесто поради еден човек “доајен” – добар глумец, обично од Скопје и поради неговата зафатеност, потоа да не можеме да организираме ниту една претстава! “Чуму такви проекти”?

Алтернативната работа покрај својата хумана порака и дејност дали е и дополна на недостатоците од професионалното или…?
– Дефинитивно не. Погоре ви одговорив дека двете професии кај мене се надополнуваат, односно имаат подеднакво место и важност, не се во никаква колизија. Напротив, толку многу се надополнуваат и ме збогатуваат, и мене како човек пред се (а тоа не може да не се преточи и на сцената) што е просто неверојатно! И двете работи се длабоко хумани (јас сум жив пример за реченото), и во двете сум длабоко вовлечен истрениран до крајност како професионалец – во едната на НАТФИЗ, а во другата од академијата на животот. Во едната како дипломец во класата на проф. Елена Баева, а во другата како “автентичен теренски работник” и едукатор на програма во намалување на штети и координатор на ХИВ-сида сектор. Животот бездруго може да ти даде и други светови, моменти, пријатели, навики, јас решив да се опробам во онаа варијанта на Монти Пајтон: “And now something completelly different”… решив да преминам во “противничкиот тим”, а освестувајќи се и обидувајќи се да избришам барем мал дел од моите гревови… Така ем ми беше помогнато, ем “избор” си доби искрен член до коска за век и вјеков. Веќе десет години преку многу семинари и тренинг-курсеви добив неколку важни за споменување сертификати и дипломи меѓу кои се и една од италијанското, романското и македонското Министерство за здравство, под чија закрила всушност и опстојуваме и работиме.

Секако креативноста е неизоставниот дел од нашето, а со тоа и моето живеење и само така опстојуваме, бидејќи за среќа, сме слободни насекаде да бараме донори, (во склад на нашите правила, прописи и статут). Секојдневно се соочуваме “драми, трилери и комедии”, кои ни се случуваат на терен, најмногу во Секторот за помош на штети од употреба на дрога и дневниот Центар за сексуални работници….Тоа се приказни кои само животот има чест да ги одигра подобро и поверно од животот, што би рекол Станиславски!

Борче ГРОЗДАНОВ

НЕОБВРЗНО СО АЛЕКСАНДРА КАРДАЛЕВСКА

 МЛАД ТАЛЕНТИРАН РЕЖИСЕР

Театарот е жив организам, а не фиктивна идеја

“Не сум поборник на концептуализмот во театарот, не сум роб на идејата, за сметка на фундаментот на театарот – Актерот. Сметам дека доколку сакаш да имаш добра претстава и добар продукт воопшто каде и да работиш, треба да обрнеш внимание на она што се случува во Центарот на Театарот, а што го создаваат актерите, вели Кардалевска дефинирајќи го својот досегашен режисерски ракопис

Младата режисерка Александра Кардалевска за себе вели дека како уметник е дел од една театарска, жива слика, како што впрочем и го замислува животот на “штиците што живот значат”, а не е дел од концепт, како често што се гледа и восприема дејствувањето во храмовите на Талија. Таа ги претпочита времето и дистанцата во решавањето на “акутните” театарски и не само такви проблеми бидејќи како што ни кажа: “Заради една баналност изгубив голем дел од времето, што требаше да биде продуктивно за мене, на ФДУ. Еден потпис ме оддалечи (барем за момент) од сцената… но не ми е жал, затоа што, овој период гледајќи од дистанца ми помогна да ја искристализирам линијата по која треба да се движам. Затоа, дури и сум благодарна на околностите кои во тоа “изгубено” време ме оддалечија од Театарот”.

За тоа како би го дефинирала својот досегашен режисерски ракопис и Кардалевска ќе рече: “Не сум поборник на концептуализмот во театарот, не сум роб на идејата, за сметка на фундаментот на театарот – Актерот. Мене лично, повеќе ми се допаѓа кога концептот ќе претставува некој вид клуч, гориво што ќе го заживее и “вози” делото, кога со “невидлива рака” ќе го обликува организмот, отколку да се занимава единствено со формата – Наместо концептот или идејата да бидат пренесени во интелектуализирана форма и единствено тоа да се понуди од страна на режисерот, повеќе ми се допаѓа кога концептот “потајно” ќе успее да го постигне својот ефект. Сметам дека доколку сакаш да имаш добра претстава и добар продукт воопшто каде и да работиш треба да обрнеш внимание на она што се случува во Центарот на Театарот, а што го создаваат актерите. За тоа и во мојата последна претстава (како што и вие одбележавте) е многу повидлива актерската игра, отколку режисерската рака. Едноставно, тоа го правам и ќе го правам бидејќи театарот е жив организам, а не фиктивна идеја”, додавајќи дека таа би можела да ја искористи својата дарба за уметност, која ја поседува од 7 години и поради која се занимава покрај режијата и со сликарство, и би можела да направи “чуда” во смисла на создавање на сценографија, костими, музика и се друго што е околу театарот, но: “Се додека не го изградам фундаментот на театарот, а тоа е актерската игра и до крај не го заокружам занимавањето со есенцијата и живоста на сцена, за мене проектот – претставата не е завршен”, вели за својот “концепт” Кардалевска.

Во однос на она што недостасува во македонскиот театар, Кардалевска потенцира дека отсуството на поголема и по “здрава” алтернативна сцена е извесен недостаток кој со малку поздрав однос кон спојката спонзорство – театар што според неа би можел да се надомести. “Во моментов и недостатокот на алтернативни простори, како можност за сценска експликација е исто така проблем”, додава Александра.

Преку тој вид (аспект) на театарот, Кардалевска ја гледа и конекцијата со Балканот, Европа и светот за излегување од македонските театарски рамки: “Тоа мене ми се случи на ФКТ “Ристо Шишков”. При конекцијата со гостите од театарот “Иван Раденов” од Плевен, Бугарија, на овој фестивал, тие ја видоа мојата претстава “Сексуалните неврози на нашите родители”, што ја работев во Струмичкиот театар, што ми беше “пропусница” за соработка со нив. По првичните договори, веќе работам на претставата “Кокошка” од Николај Кољада, на Плевенската сцена.

Борче ГРОЗДАНОВ

АЛЕКСАНДАР СТЕПАНУЛЕСКИ

НАЈДОБАР МЛАД АКТЕР НА ЧЕРНОДРИНСКИ

Тешко на оној актер што има сон со краток досег!

“…Тешко на оној актер што има само еден сон и брзо станува задоволен од себеси… Јас можам да кажам дека дефинитивно го продолжувам сонот, но не можам да кажам што ќе се случи по неговото остварување… Се плашам дека нема да ми достаса време да ги остварам сите сништа, ги имам поприлично… , вели за визијата и театарскиот сон најдобриот млад актер во Македонија

“Бев дете кога првпат влегов во Театар од службениот влез. На телевизија прочитав за аудиција за детска претстава и појдов. Таму имаше многу деца, посебен живот, луѓе кои и ден-денес ми се драги и ги сакам, таму имаше почеток на нешто што мириса на сон… Не знам што ме натера да бидам актер, ама овие неколку работи дефинитивно ме натераа да останам тоа…”, вели на почетокот на својата приказна за остварувањето на уметничкиот сон, младиот Александар Степанулески, прогласен за најдобар млад актер на неодамна завршениот МТФ “Војдан Чернодрински”.
Тој оваа заслужена награда ја доби за насловната ролја во “Калигула” што по Албер Ками го работеше Зоја Бузалковска во Прилепскиот театар. На љубовта која се раѓа на сцената или “штиците што живот значат гледа како на “љубов на прв поглед…” Но додава: “… Ова уште можеме да го наречеме и љубов на прв мирис, прв влез, прво седнување или прво застанување… Само разликата е во тоа што сонот не се остварува со качувањето на сцената, туку само почнува од таму… И, се разбира, подолго трае во зависност од тоа колку актерот како актер ќе живее и ќе биде продуктивен, како за својата душа, така и за целото негово уметничко опкружување…”
Во неговиот матичен Прилепски театар, тој сонувајќи на сцената и понатаму го продолжува својот пат… “Тешко на оној актер што има сон со краток досег или поточно тешко на оној актер што има само еден сон и брзо станува задоволен од себеси… Јас можам да кажам дека дефинитивно го продолжувам сонот, но не можам да кажам што ќе се случи по неговото остварување… Се плашам дека нема да ми достаса време да ги остварам сите сништа, ги имам поприлично…
Според многумина клучот на успехот што во последните пет години е неспорен во НТ “Војдан Чернодрински” од Прилеп е сплотеноста помеѓу младите и старите актери. За клучот на разбирањето и разбивањето на јазот помеѓу генерациите, Степанулески е дециден: “Клучот лежи во тоа што секој знае што е и за што е таму. Комплексноста и компактноста се темели на добрите меѓучовечки односи, домашното воспитување и добрата енергија која неспорно кружи меѓу нас. Повеќето од нас младите сме од деца во овој Театар, така што постарите ги чувствуваме не само како колеги, туку и како другари, а најчесто како родители”.
Степанулески работата врз себе како уметник и актер ја продолжува и на постдипломските студии на ФДУ, а за тоа дали не е малку прерано за продолжување со театарската верификација на неговите уметнички сознанија, тој исто така има своја девиза: “Лебот се пече во фурна, а актерството на сцена, и тоа е чист закон. Пред да се запишам на факултет точно 10 години се занимавав со театар, а и откако се запишав за моја среќа, до ден-денес уште поинтензивно работам. Јас сум човек кој постојано сака да се надградува и да си отвора нови хоризонти кои ќе ми помагаат во практичната работа… Не само што не мислам дека рано сум се зафатил со таа теоретска верификација, туку напротив сметам дека го погодив точното време”.Борче ГРОЗДАНОВ

ЛУКА КОРТИНА

 РЕЖИСЕРОТ КОЈ ИТАЛИЈА ПРОФЕСИОНАЛНО ЈА ЗАМЕНИ СО МАКЕДОНИЈА

Дантоновата смрт е виновна за се

Тоа е претставата поради која Лука Кортина, гледајќи ја режијата на Александар Поповски и слушајќи за знаењето и умеењето на Унковски како негов учител, реши да дојде да студира и засега да остане во Скопје и Македонија

Лука Кортина е млад режисер, дипломец во класата на Слободан Унковски, кој од родната Италија одлучи својот животен и професионален пат да го продолжи и да го стационира во Македонија. Најновото негово режисерско остварување “Духот на слободата” го оствари во театарот “Трајко Прокопиев” во Куманово. Има работено во Тетовскиот театар (“Аквариум” од Рефет Абази), но асистираше на Александар Поповски во “Животот на Молиер”, на Дарко Митревски во филмот “Трето полувреме”, повторно на Поповски на големото платно во “Балканот не е мртов”… За интенцијата од родната Фиренца да дојде, твори и остане тука и за тоа што е уметноста и театарот за него, зборуваме во прво лице:

Зошто ја избра токму Македонија како дестинација за своја наобразба?
Лука Кортина: Уште кога живеев во Прато, ја гледав “Дантоновата смрт” на Александар Поповски и по таа претстава одлучив да станам театарски режисер. Неколку дена подоцна учествував на една работилница на Пауло Маџели во Театарот Мертстасио во истиот град. Со Паоло воспоставив многу добар однос и бидејќи ме бендиса претставата, тој ме посочи да одам да студирам на Балканот. Се одлучив за Скопје, односно Факултет за драмски уметности заради Унковски кој за среќа беше вратен од Америка. Знаеме дека Унковски е едно големо име на театарот и учител на Александар.

Што научи и што носиш од искуствата со македонскиот театар?
Лука Кортина: Научив како да размислувам за театарот, поточно научив на каков начин да ги артикулирам моите мисли во претстава. Тоа што го сметам за најголема придобивка од учењето кај мојот професор е театарот да го сфатам како работа на занаетчија, а не да се однесувам како интелектуалец кој повторува работи учени од книга.

Дали тоа е доволна причина да останеш и да твориш овде во Македонија?
Лука Кортина: Имам потреба од нови искуства, познанства и предизвици, но врската со Македонија како еден вид папочна врвца ќе остане засекогаш, затоа што тука почнав да го остварувам сонот поради кој напуштив еден цел живот што веќе го имав изградено во Италија.

Му недостасува ли на Лука родната Италија?
Лука Кортина: Немам носталгија и до сега не сум се покајал за моето заминување. Нормално, понекогаш, ми недостасуваат некои лица, некои улици, светлото на небото во одреден дел на денот а некогаш ми недостасува и комплексноста на италијанскиот народ. Но, се знае – се тече, се се менува…

Што мислиш за македонскиот актерски и целокупен театарски потенцијал?
Лука Кортина: Македонските актери се посебно надарени. Нивната најпозитивна црта е полиендричноста. Тие заслужуваат повеќе. Уметноста не е само интенција за создавање фаци за шоу бизнис. Мислам дека Македонскиот театар треба да се обмислува за себе, за тоа дека независноста на мислата е главната ролја на театарот во општеството и дека само преку тоа може да се надминат границите или нивото на културата.

Борче ГРОЗДАНОВ

ЗБОР-ДВА СО ФИЛИЗ АХМЕТ

 – АЛИЈАС НИГАР КАЛФА

Хаосот се надминува со раки балик и мезе

Овде се е на трчање, се се одвива со брзо темпо во своевиден хаос и е многу поинтензивно од Скопје, каде што е мирно и каде што се ти е речиси под рака, со помалку стрес. На почетокот ми беше тешко да се прилагодам, но после првата година се навикнав, па дури и почнав да го сакам тој хаос и тоа темпо. Вака Филиз ја објаснува “фрката” во Истанбул, во споредба со мирниот рахатлук во Скопје

 

 

 

 

 

 

Актерката Филиз Ахмет, популарната Нигар Калфа од серијата “Величествениот”, која веќе подолго време живее и работи во Истанбул успеа да одвои малку време и да не информира за нејзиниот ангажман таму, за тоа како (не)работно го поминува времето, да не потсети и нас и себеси за носталгијата по родната Македонија… Затоа, ќе почнеме токму од ова последново: “Овде во Истанбул ми е убаво, среќна сум, освен што ми недостасува семејството, пријателите и рахатлукот во Македонија”!

Што се однесува до нејзиниот ангажман во серијата, неодамна можевме да видиме дека нејзината хероина Нигар Калфа успеа да куртули од гневот и сабјата на Хатиџе Султан, што значи дека за неа се уште има ангажман во серијата: “Освен Величествениот немам друг ангажман бидејќи е пеколно тешко додека работиш во серија да најдеш екстра време за друга работа, речиси шест дена по цел ден си на сет за снимање, па слободното време сакал-нејќел го користиш да лежиш по цел ден или да шеташ…”

Сепак, присутна е и носталгијата на Филиз по Турскиот театар од Скопје, каде што ги направи првите чекори: – Театарот многу ми недостасува и откако ќе заврши серијата, паузата што планирам да ја направам за тоа време ќе ја искористам да играм во некоја претстава, а би сакала тоа да биде токму во Турскиот театар – Скопје, каде што проодев и пораснав како актерка, а оттаму се втиснав во Истанбул и со багажот од Македонија се вдомив овде.

За животот во Истанбул, Филиз вели: – Овде се е на трчање, се се одвива со брзо темпо во своевиден хаос и е многу поинтензивно од Скопје, каде што е мирно и речиси се ти е под рака, со помалку стрес. На почетокот ми беше тешко да се прилагодам, но после првата година се навикнав, па дури и почнав да го сакам тој хаос и тоа темпо. Што се однесува до професионалниот аспект, Турците се малку поорганизирани, бидејќи се вложуваат големи средства, а тоа подразбира голема организација, а секоја неорганизација значи одложување на работата, што повлекува губење пари и време. Затоа овде сите се концентрирани до максимум на работата и се дисциплинирани.

Во слободно време, во градот на Босфорот, Филиз носталгијата се труди да ја потисне со тоа што барем еднаш во две недели, се оди на раки балик и мезе. “Сето останато е замор после работа, и затоа едвај чекаш да стигнеш дома, да се позиционираш во хоризонтала и да ги испружиш нозете”, на полушега завршува Филиз или популарната Нигар Калфа.

Борче ГРОЗДАНОВ