Од 3 до 17 август: По две години пауза повторно ИФАД „Стоби 2021“

Во археолошкиот локалитет „Стоби“ од 3 до 17 август, по две години пауза, ќе се одржи 18. по ред Интернационален фестивал на античка драма „Стоби“, на кој освен од земјава ќе има и по еден театарски ансамбл од Австрија и еден од Босна и Херцеговина во копродукција со македонски театар

Освен претстави ќе има и промоција на публикации од претставите и проекција на документарни филмови на паркингот на велешкиот театар. Организацијата на фестивалот, со одлука на Советот на Општина Велес е префрлена во НУЦК „Јордан Хаџи Константинв Џинот“ Велес.

Свеченото отворање е на 3 август во 21 часот на просторот на Теодосијанската палата во Стоби, со премиера на претставата „Орестија“, копродукција на НУЦК „Јордан Хаџи Константинов-Џинот“ и Националната опера и балет од Скопје, за чија реализација се потрошени 1,2 милиони денари.

– Министерството за култура го финансира фестивалот со 1 милион денари, а со 300 илјади денари Општина Велес. Од поголемите спонзори се „Дрекслермаер“ и „Маркарт“, хотел „Интернационал“, „Божиновски“ и други, информира на денешниот прес в.д директорот на велешкиот театар Сашо Димоски.

Како и досега, на фестивалот ќе се доделат наградите „Гран при“ за најдобра претстава, награда за најдобра женска и машка улога и за најдобра режија. Наместо статуетките, спонзорот „Божиновски“ за сите наградени ќе додели по еден дијамант. Жирито на фестивалот ќе го сочинуваат Васил Зафирчев, Роза Трајчевска и Кети Борисовска.

Поради пандемијата бројот на публиката на претставата во Стоби ќе биде 200 гледачи со почитување на мерките за заштита од Ковид-19, а во салата на велешкиот театар капацитетот ќе биде исполнет 30 проценти. Билети може да се резервираат и купат на билетарата на театарот.

– Организиран автобуски превоз како во изминатите години за Стоби годинава ќе нема, појаснија организаторите.

СОМНИТЕЛНО ЛИЦЕ Премиера 27.07.2021/ театар Битола

СОМНИТЕЛНО ЛИЦЕ Бранислав Нушиќ

Превод: Илија Милчин

Адаптација и режија: Деан Дамјановски

Сценографија и дизајн на плакат: Филип Јовановски

Изработка на сценографски елементи: Иванчо Велков

Костимографија: Андреј Папаз Ѓоргиевски

Композитор: Марјан Неќак

Видео дизајн : Гоце Веселиновски
Изработка на сценографски елементи: Иванчо Велков
Тон – мајстор: Александар Димовски

Светло – мајстор: Горан Петровски

ЛИЦА:

ЈЕРОТИЕ ПАНТИЌ, Началник на околија – Марјан Ѓорѓиевски

АНЃА, негова жена – Валентина Грамосли

МАРИЦА, нивна ќерка – Јулијана Мирчевска

ВИЌА, обвинител – Никола Пројчевски

ЖИКА, полициски инспектор – Филип Мирчевски

МИЛИСАВ, полициски инспектор – Петар Спировски

ТАСА, помлад инспектор – Борче Ѓаковски

ЃОКО – Никола Стефанов

АЛЕКСА ЖУНИЌ, околиски шпиун – Александар Копања

СПАСЕ, трговец – Александар Стефановски

МИЛАДИН,трговец – Васко Мавровски

АЛЕКСА, виртуелен асистент – Сандра Грибовска

Инспициент: Димитар Михајловси Суфлер: Мирјана Христовска

Премиера: 27.07.2021

ПРЕМИЕРА 16.07.21 – 20:00ч “МУРЛИН МУРЛО”

Албански театар Скопје

ПРЕМИЕРА 16.07.21 – 20:00ч “МУРЛИН МУРЛО”

Автор: Николај Кољада

Режија: Кристина Димитрова

Лектор: Илир Ајдини

Сценограф: Енес Деари

Костимограф: Марија Пупучевска

Музика: Томе Темелковски

Печатен материјал: Димитар Димитров

Kristina Dimitrova
Кристина Димитрова

Реч на режисерката Неговата драма „Мурлин Мурло“ е стилски совршена и жанровски неодредена. Уште во самиот наслов содржи тажно подбивање – прекар што провинциското гратче и го дал на душевно болната Олга од биполарно пореметување, девојка со трагичната суднина да биде главна мета за малтретирање. Мурлин Мурло е симболична кукла, а сепак живо човечко суштество, крик за подобар живот што оддекнува и на нашите простори. Дејствието се случува во провинцискиот руски град Сипиловск, кој е толку далеку од секое место кое го знаеме, и толку мал, што повеќето луѓе го немаат напуштено во текот на целиот живот. Дваесет и седум годишната Олга е една од нив, а драмата ја отсликува безнадежноста на нејзината егзистенција, нејзиното бркање на самата себе во нејзиниот внатрешен свет. Таа пишува детски песни во својот дневник и единствениот пријател што го има е Бог, кој ја посетува и управува со неа. Гледаме дека е грдото пајче што никогаш не пораснало и поради тоа ја нарекуваат Мурлин Мурло. Опшетсвото во желба за реформи создава суштества што, од искрена потреба за среќен живот, завршуваат ринтајќи на градилишта, немоќни на своите деца да им обезбедат примарно образование, ни правилна здравствена нега. Сите живеат и преживуваат во своите мали кафези и светови. Мајките стануваат ороспии, децата дебили, а принцот на белиот коњ – ѕвер. Во претставата се зборува за таа општествена девијација, за осаменоста, за желбата да се содзаде свет со љубов, надежи и страсти.

Кристина Димитрова

Играат: Сабина Мемиши, Елдин Широки, Гентиана Рамадани. Дритеро Аме.

Реализација: Раководител на сцена: Ибрахим Џемаили Испициент: Орхан Кадриу Лани Светло: Идавер Џемаили и Ахмет Чајани Тон: Нади Беџети Кројачи: Зира Аземи и Баки Курти Гардеробери: Атиџе Демири, Аднан Реџепи и Кадрије Авдиу Шминкери: Авди Билал и Нора Питарка

Реквизитер: Сулејман Ибрахими

Декоратери: Африм Рустеми, Џанер Мусиќ, Ремзи Халили и Суат Алиу

ОТВОРАЊЕ НА 14. ПАНФИЗ НА ОТВОРЕНО – ПЛАТО МНТ

Почитувани,Со оглед на актуелната ситуација во светот со корона-кризата, и ние како фестивал се обидуваме да се прилагодиме на сите протоколи кои се нужни, па така и оваа година, 14. ПАНФИЗ, по втор пат ќе се одржи на отворено и тоа пред МНТ-платото на северозападната тераса.

Местата ќе бидат ограничени (30), во корелација со просторот, а по препорака на Комисијата за здравство. Во случај на невреме претставите ќе се играат на малата сцена на МНТ. Билетите ќе бидат поделени пред претставата по принципот прв дојден прв услужен, за сепак да создадеме некаков ред во однос на препораките. Дезинфекциски средства ќе бидат поставени на видни места за ваша и наша заштита.

Се надеваме дека и овогодишната програма која во прилог ја доставуваме ќе предизвика интерес кај нашата публика, па со внимание ќе го проследиме и ова издание на ПАНФИЗ.

Оваа година имаме ексклузивна македонска фестивалска премиера и тоа во режија и кореографија на Ирена Лозинска – претставата се вика „Четири“ и е сублимат на физички театар, буто, танц и пантомима. „Алис ин Вондербанд“ од Србија и оваа година е на ПАНФИЗ, но овојпат со целодневна работилница наречена „Телото како инструмент“, која ќе биде вистинско освежување за млади таленти, но и постари актери заинтересирани за перкусионистички елементи, пеење, ритмика и актерска игра. Од Бугарија ни доаѓа Александар Илиев, со претставата „Комедија дел’ арте“, а ќе видиме и два буто перформанси, во продукција и изведба на Нектан Арт Центар, Марко Стојановиќ од Србија, а тоа се претставите „Светиот Маченик“ и „Спајдердаст“.Идејата е да не застанеме и да не ја прекинеме традицијата. Продолжуваме да чекориме и да ја промовираме пантомимата и физичкиот театар колку и тоа да изгледа тешко во овие времиња. А тешко е.



НУ МАКЕДОНСКИ НАРОДЕН ТЕАТАР
ул.11-ти Март бр.3 1000 Скопје Република Македонија

Разговор со Драган Довлев: „Подрумот“ е сеприсутен во нашето општество и сите сме во него

На ден 23.06.2021 во 20:00 часот во Н.У. Театар за деца и младинци +14

„Дејствието се случува во еден театарски подрум каде што куклите од мртвите претстави почнуваат да прават претстава што треба да биде подобра од оние што се играат горе на сцената. Одвреме-навреме во подрумот влегуваат вработените, кои се живи ликови, но дали куклите ќе успеат во својата мисија и кој во подрумот е кукла, а кој жив, ќе ѝ го оставам на публиката“, вели режисерот Довлев за претставата „Подрум“, која публиката над 14 години ќе има можност да ја види во Театарот за деца и младинци од 23 јуни (20 ч). „Ќе бидеме задоволни ако по оваа претстава почнеме почесто да разговараме за нашите слабости“, додава Довлев

„Подрум“ е прва куклена претстава „за возрасни“. Како дојдовте на идеја за една ваква претстава, како што велите, прва од ваков вид во Театарот за деца и младинци?

Јас не знам од каде и кој ја поставил границата на 16 години, мислам дека оваа претстава можат да ја гледаат и деца од 14 години, па и помлади. Не ми се верува дека децата од таа возраст досега не ги слушнале сите пцости што ги користи нашиот народ. Инаку, и досега сме имале куклени претстави што биле наменети за деца, а биле многу интересни и за возрасните. Ова е првата куклена претстава што не е наменета за деца. Пред сè темата ќе им биде досадна. Идејата за проектот е многу стара, уште од времето на моите постдипломски по куклена режија во Софија, но немало доволно време, ни интерес таа да се реализира.

Што е всушност она што, според Вас, ја карактеризира како претстава за возрасни, која е темата и пораката што ја носи?

Претставата е за младинци и е уште еден обид да се збогати младинската сцена и кога зборуваме за возрасни, пред сè треба да мислиме на младинци. Се работи за некаквоси мое гледање на состојбите во театрите. Се случува во еден театарски подрум каде што куклите од мртвите претстави почнуваат да прават претстава што треба да биде подобра од оние што се играат горе на сцената. Одвреме-навреме во подрумот влегуваат вработените во театарот, кои се живи ликови, но дали куклите ќе успеат во својата мисија и кој во подрумот е кукла, а кој жив, тоа ќе ѝ го оставам на публиката.

Кои се специфичностите на оваа претстава во однос на останатите во однос на сценографијата, начинот на нејзино претставување?

Она што би го издвоил кај овој проект е желбата да направиме претстава „без пари“, во ова ужасно време за сите театри во светов. Оттаму, самата сценографија е составена од стари парчиња декор, стари костими, кукли што и онака стојат складирани во нашиот подрум. Куклите кои играат во претставата се изработени од евтини материјали, трошоците за нив и за реквизитата се тековни – лепило, сунѓер, платно… Безмалку комплетната екипа е вработена во театарот, нема хонорари, музичките изведби на неколку класични дела се подарени (благодарност до Македонска филхармонија и Дино Имери), сè што е платено е под цена, како за пријател. Сè на сè, овој проект чини 15-20 пати поевтино, од тоа колку би чинел со надворешни соработници, нова сценографија, костими…

Како се одвиваше процесот на подготовката на претставата и соработката со актерите?

Започнавме во јануари, но процесот на работа беше прекинат четири пати. Инсистирав максимално да се почитува ковид-протоколот и најголемата пауза траеше два месеца. Паузиравме од почетокот на март до почетокот на мај, што заради опасниот пролетен бран, што заради позитивен случај во самата екипа. Во мај, всушност, како да почнавме од почеток. Од самиот процес сум навистина задоволен, како режисер сум немал толку квалитетен процес. Актерите беа феноменални, без претерување. Неколкукратно ги надминаа моите очекувања. Многу ми е мило што работеа на проектот како да им е последен и сите се блиску до својот максимум што во овој момент можат да го дадат. Многу е важно кога актерите го сакаат тоа што го прават.

Ова е премиера на првата младинска претстава годинава. Сметате ли дека треба да има повеќе претстави за оваа категорија на публика и колку тие се заинтересирани да ги следат претставите за нивна возраст?

Не мислам дека треба повеќе младински претстави, во моментов ги имаме доста. Се надевам дека ќе се вратиме на редовно играње на репертоарот и сите тие претстави редовно да продолжат да се играат. Интересот за вакви претстави треба самите да го поттикнеме. Младите имаат избор, можат да следат претстави што се соодветни за нив и во другите театри. Затоа треба да се стремиме кон квалитет, не кон квантитет. Јас не велам дека токму оваа претстава е квалитетна, само држам палци добро да поминеме, а каква е ќе видиме од среда па натаму.

Очекувате ли дека претставата ќе ја постигне планираната цел?

Целта беше да си поставиме доволно тешка задача за да го предизвика целото наше знаење и искуство и да си ја одработиме работата онака како што треба. Крајниот производ да ги исполнува високите критериуми што самите си ги наметнавме. Ние немаме некоја повисока цел од типот „да се подобрат состојбите во театрите“. Тоа нема да се случи, оваа претстава нема да промени ништо во тој поглед. Нема да станеме подобри професионалци после оваа претстава, нема да бидеме посовесни и поревносни. Не зборувам само за театарџиите. „Подрумот“ е сеприсутен во нашето општество и сите сме во него. Ќе бидеме задоволни ако после оваа претстава почнеме почесто да разговараме за нашите слабости. (Д.Т.)

https://www.vecer.press/

•ЗАД ОТВОРЕНИ ВРАТИ•

Интернационалниот Фестивал на Монодрама кој од 22 до 27 јуни – Битола

•ЗАД ОТВОРЕНИ ВРАТИ• е мотото на годинашното издание на Интернационалниот Фестивал на Монодрама кој од 22 до 27 јуни ќе се одржува во Битола.

Короната ги згасна рефлекторите минатата година за планираното издание.
Но, организаторот Центарот за култура од Битола не дозволи пандемијата целосно да го замрзне актерското време. 
“Сонувавме за оваа година и за Фестивалот кој сакавме да се одржи. И успеавме, зошто сцената е место на кое луѓето колективно сонуваат.
Овој фестивал ќе биде добар доказ дека театарот секогаш ќе го пронајде својот нов Модус Вивенди со поддршка на Министерството за култура и Општина Битола.”- истакна Маја Андоновска Илијевски директор на Центарот за култура.

Рефлекторите ќе се вклучат на 22 јуни, на неколку сцени низ Битола, а Интернационалниот Фестивал на Монодрама ќе живее 6 денови зад отворени врати со своја официјална и офф програма.

“Mонодрамата, како форма, покажа дека времето на пандемија не може да ја замолчи.
Сведоци бевме на крикот на актерите кои моноспектаклот го избраа да се изразат. И да имаме навистина во време на пандемија и одлучна продукција.
Така, со одлука на Фестивалскиот совет, како селектор ја поддржав идејата сите оние актери од нашата земја, кои во оваа година се појавија со свои проекти, а и од оние кои минатата година беа селектирани, да настапат. 
Ваква една специфична година заслужуваше поинаков третман, а ние како Фестивал ја покажавме својата големина. 
10 монодрами во официјална конкуренција, сите продуцирани во нашата држава, зошто патувањата за гости од странство се сѐ уште проблематични, а е и добра поддршка за домашната театарска продуција. Ќе имаме и еден танц перформанс во офф програмата и премиера на класична театарска претстава во чест на наградените.”- изјави актерот Петар Мирчевски кој е селектор на фестивалот.

Програмата официјално ќе биде соопштена на прес-конференцијата која во понеделник на 14 Јуни од 11 часот ќе се одржи во Малата Сала на Центарот за култура во Битола.

Впечатлив дизајн на плакат и придружни промотивни материјали за фестивалот се објавени на социјалните медиуми, позади кои стои графичката дизајнерка Ангела Христовска.  

Премиера на „Супербајкастично“: „Ин“ е да се грижиш за планетата Земја

 Вечер -12/06/2021

Во Театарот за деца и младинци – Скопје, вечер во 19 часот ќе биде изведена премиерата на претставата „Супербајкастично“, авторски текст на Горјан Милошевски, а во режија на Игор Ивковиќ.

Како што информираат од Театарот, станува збор за еколошка бајка за деца, но и возрасни, чија цел е да ги разбуди емпатиите кај публиката за поголема грижа кон планета Земја, нашиот единствен дом.

– Создадовме еко бајка, која има задача преку досетки, хумор, забава и јасно изградени карактери, да испрати силна порака дека е важна грижата кон животната средина. Со овој проект на младите сакаме да им покажеме дека е „ин“ да си: научник, несебичен, искрен и одговорен пред другите и животната средина, вели Игор Ивковиќ, режисер на претставата.

Авторот на драмата, Горјан Милошевски, додава дека „Супербајкастично“ не е обична претстава за деца, туку е една голема авантура во која преку чудните, духовити, но предупредувачки ликови публиката ќе биде дел од еколошко театарско шоу.

– Во драмата и претставата, двајцата херои, децата Мила и Давид на свои 10 години ја започнуваат најголемата битка за нашата планета. За таа цел Давид создава супер, еколошки велосипед водејќи се по изуми и нацрти на неговите претци – климатолози. Тој велосипед отвора порта кон поинаква, бајковидна димензија каде нашите херои се борат против Небрила Токсичнаја, мајката на целото загадување, кралица на загадениот воздух. За да ја победат тие треба да поминат многу необични, големи и чудни пречки, појаснува Горјан Милошевски, автор на драмата.

Главните улоги на научникот Давид и неговата другарка Мила ги толкуваат Мики Анчевски и Емра Куртишова. Според нив, Театарот за деца и младинци, со овој проект уште еднаш покажува дека покрај тоа што ја забавува детската публика, успешно и ја едуцира.

– Грижата за животната средина се стекнува од „мали нозе”. Дури и едно дете да излезе по претставата со крената свест е голем успех. Грижата за животната средина, науката, другарството, љубовта, влијанието на „инфлуенсерството, мобилната тегнологија, трендсетерството”, се само дел од нештата вметнати во оваа навидум „лесна” и „едноставна” претстава, вели Анчевски.

За Куртишова, претставата носи силна порака за глобалното загадувањето, но зборува и за сплотување на две дечиња кои се дијаметрално различни, при што на крајот, вели, победува љубовта и разбирањето.

Директорктата на Театарот за деца и младинци, Катарина Илиевска Силјановска, која во оваа претстава се појавува во повеќе улоги, смета дека нема ништо поголемо и поважно од зачувување на околината, животната средина, а со тоа и здравјето на сите нас.

– Како поинаку ќе ги стекнеме тие навики, освен со секојдневно повторување на работите како рециклирање, селектирање отпад, што помалку користење на пластика и така натаму. Во оваа наша најнова претстава преку многу игра и хумор се обидуваме да го доближиме тој современ начин на живеење кој треба да ни е секојдневие. Особено сум среќна што сум дел од претставата Супербајкастично, зашто се говори за нашето еко освестување“, вели Илиевска Силјановска.

Сценографијата за претставата е на Филип Коруновски, костимите ги дизајнираше Елена Вангеловска, автор на музиката е Оливер Јосифовски, маскотите се дело на Маре Трајковска, а корегорафијата на Дафина Даниловска – Кочевска.

Репризите на претставата се закажани за утре (13 јуни) од 12:30 часот и на 17 јуни од 19 часот.

https://www.vecer.press/

„РАЗВЕДИ МЕ“

РЕЖИЈА: Роберт Ристов

„РАЗВЕДИ МЕ“ е едно од двете поглавја од ФЛИП ИЗДАНИЕТО на претставите со заеднички наслов „ДВЕ НИЈАНСИ ЦРВЕНА“. Ова е еден уникатен начин да се опфатат две теми/ претстави кои се во нераскинлива врска и претставуваат лице и опачина, едната на другата.

Ако мракот значи недостиг на светлината, а црвената ни го означува присуството на љубовта, дали во миговите на бес, при намаленото присуство на светлина, умееме да го согледаме присуството на нијансите на црвена? Дали љубовта кон себеси го намалува интензитетот на сакањето на партнерот? Каде е границата? Како можеме да го процениме квалитетот на врската во која се наоѓаме? Дали љубовта треба и да боли или само да нè разнежнува и мотивира да растеме и да се менуваме?  Дали таа е „прекинувачот“ за нашата среќа? Дали љубовта мора да се круниса со БРАК, или бракот е само старомодна архаична институција со која општеството го стигматизира човекот за да може полесно да го манипулира? Дали неверството мора да се запечати со РАЗВОД? Овие скокотливи теми ќе бидат експлицитно отворени и дефинитивно ќе ве стават во ситуација да ги преиспитате воспоставените општествено-морални вредности. Ќе ве натераат да ги согледате нијансите во сопствената врска, мотивирајќи ве да ја засилите нијансата на црвена (љубовта).

Овие две поглавја на „ДВЕ НИЈАНСИ ЦРВЕНА“ ќе ве подзамислат, но со сигурност и ќе ве насмеат до солзи.

Драматизацијата на двете претстави Роберт Ристов ја работеше по мотиви на урбаните сценарија: „Ожени ме“, „Развод“, „Заедништво“, „Храна и љубов“ и „Брачна приказна“.

Мирјана Поповска Ристов и Роберт Ристов

Во претставата „Разведи ме“ во улогите на брачните партнери на сцена ќе играат Мирјана Поповска Ристов и Роберт Ристов, а во снимените видеа играат актерите Зорица П. Панчиќ (како Марта), Љубиша Савановиќ/гостин од  БиХ (љубовникот) и Благоја Чоревски (таткото). Претставата е финансирана од Општина Гази Баба. Зад режијата, сценографијата и изборот на костими за оваа претстава е потпишан Роберт Ристов. Кореографијата е на Марија Бејкова.

Премиера на „Петтото годишно време“ во Велешкиот театар

Во сабота, на 12-ти јуни 2021 година, на големата сцена „Петре Прличко“ со почеток во 20 часот, а во рамките на свеченото затворање на „Рациновите средби“, Народниот Театар „Јордан Х.К.-Џинот“, Велес премиерно ќе ја изведе претставата „Петтото годишно време“ по текст на Сашо Димоски, во режија на Васил Зафирчев, а во изведба на балерината Олга Панго.

„Петтото годишно време“ е магистерска претстава по театарска режија на Васил Зафирчев, под менторство на проф. Дејан Пројковски на Факултетот за театарски уметности на Универзитетот „Еуропа прима“ во Скопје. Танцтеатарски моноперформанс кој ги истражува и имплементира авторските и уметничките постапки од постдрамскиот театар и танцтеатарот.

Сценографијата, видеото, илустрациите и рекламниот материјал за претставата се на Филип Коруновски. Костимографијата е на Раде Василев, а автор на аудиодизајнот и музиката е Сашко Костов.

„Петтото годишно време“ е претставата за една балерина на 73 години, сместена во старечки дом, која иако боледува од Алцхајмерова болест, грчевито се бори да ги евоцира и оживее најзначајните моменти, настани и случки од нејзиниот минат живот, со цел да стигне до нејзиниот вечен сценски момент, кој практично ќе значи и нејзина конечна физичка смрт.

Првата реприза на претставата е на 16-ти јуни, а на 24-ти јуни претставата ќе биде изведена и во рамките на фестивалот на монодрама во Битола.

Ексклузивно со Милица Стојанова: Јас не се двојам од театарот, јас упорно живеам со театарот

1 Август 2020

Македонската театарска дива Милица Стојанова, и сега на 88 години вели дека театарот ѝ е пред сè и над сè.

 „Не можам без него. Ако не можам да отидам да гледам претстава, јас прашувам за неа. И си ги повторувам текстовите на моите ролји, си ги говорам монолозите, дење, ноќе, пред да заспијам… Тоа значи дека не се делам од нив“, вели за весникот „ВЕЧЕР“ истакнатата македонска актерка која посочува дека актерската професија треба да има континуитет и не смее да прави големи паузи.

„Милица Стојанова е цела историја, една институција, една школа, во кои немаше празни одови, во кои се наоѓаше само место за вистинската и длабока актерска уметност“, ќе напише театарскиот критичар Иван Ивановски за познатата македонска театарска, филмска и телевизиска актерка која ексклузивно, во разговор, за весникот „ВЕЧЕР“ ја раскажа својата актерска приказна.

Во шесте децении плодна професионална актерска кариера Стојанова (88), има реализирано огромен број улоги меѓу кои: 36 ролји во МНТ, 61 улога во Драмски, околу 10 гостувања во други театри, 13 филмски улоги, околу 3.000 улоги во радиопрограми, 26 во ТВ-драми, 16 во телевизиски серии, 9 натсинхронизации на главни женски улоги во југословенски филмови.

Родена на 6 јуни 1932 во Крива Паланка, таа се запишува на Средната државна театарска школа во Скопје. „Во Крива Паланка не постоеше никаков театар, никакви информации за тоа што е уметност, барем за мене, која, тогаш бев во осмолетка. Ама во училишните приредби, кога дававме некои мали сценки, мене секогаш ме земаа да играм. Тие мали сцени ги дававме за учениците, но и една за градот, што претставуваше некаква театарска дејност. Се случило на тие претстави да ме забележи еден свештеник, поп Славчо, прекрасен човек кој беше и наш сосед. Во 1948 година, јас седам на главната улица во Крива Паланка и тој ми приоѓа со весник в рака и ми вели: ‘Милице, излезен е конкурс за Средна државна театарска школа во Скопје. Тебе местото ти е таму. Да му кажеш на чичко ти’. А, јас бев посвојче на баба, која живееше кај чичко ми, па и јас живеев таму. Замислете, свешетеникот мене ме насочи каде да одам… И му кажав на чичко ми, кој ми даде дозвола да одам, иако ни тој не знаеше каде, ниту, пак, јас знаев, но поп Славчо знаеше“, со овие зборови истакнатата македонска актерка Милица Стојанова го започнува разговорот за весникот „ВЕЧЕР“.

Се родила ѕвездата на театарот

Таа ни раскажа како за аудицијата во Скопје се подготвила сама и научила расказ, стихотворба, монолог и песна. „Ми објаснија како да стигнам во Скопје, и кога дојдов до Стариот театар, кој се урна за време на земјотресот, и кога го видов – нешто поубаво немав видено. Беше прекрасен. Ме пратија некаде горе, лутав по скалилата и ходниците, и по гласовите ги најдов луѓето кои беа на аудицијата. Сите тие беа повозрасни од мене, покрупни. И стојам така и чекам, а тие завршија и си отидоа. И кога влегов внатре, гледам многу луѓе и мислев дека се учители. А потоа дознав дека во жири-комисијата биле Илија Милчин, Илија Џувалековски, Петре Прличко, Тодор Николовски, Крум Стојанов, Стефан Гајдов и други врвни театарски уметници. ‘Што бараш ти малечко овде?’, ме прашуваат. Им велам, треба да полагам испит за театарска школа.’ ‘Ааа, си згрешила, твоите се утре’, ми велат. А јас да сум дошла ден порано. И се исплашив, не смеав да се вртам. ‘Јас морам да полагам, ако се вратам, никогаш повеќе нема да дојдам’, им реков. И ме примија да полагам.

Полагав, а за таа сцена, Коле Чашуле, потоа цел живот ме мајтапеше за смкнатите чорапи кои ги имав така сама направено за да толкувам лик на смешно дете кое се кара со буквите. Ја испеав и ‘Калеш Анѓо’ и ги гледам се смеат и ми даваат знак да одам наназад. И потоа ми текна дека не сум ги кренала чорапите. Умрев од срам. Инаку, комисијата била за Белградската театарска академија и за тоа кои актери да бидат примени во Театарот во Скопје. Еден ми вика, ние тебе ќе те примиме, ама што ќе правиш во театарот. Подобро да си ја завршиш театарската школа, и јас се согласив. Подоцна дознав дека тоа е Илија Милчин. Тој е мојот ангел – чувар, тој е Бог за мене, тој ме насочуваше во сè. Потоа кога сум излегла оттаму, се расчу, кажале дека ѕвездата на театарот се родила. Во 1948 година се запишав во театарското школо, а во 1949 веднаш ми дадоа улога во театарот. Застанав на сцена со актерите на тогашниот театар, немаше многу текст, но играв… “, се присетува актерката на деновите од својата младост.

Играв со врвните актери на македонскиот театар

По завршувањето на втора година во училиштето, поради одредени ситуации го прекинува школувањето, и во 1950 г. И. Милчин и К. Стојанов ја вработуваат во Радиодрамата во Скопје. „Тогаш се оформи Радиодрама Скопје, и јас сум од почетокот таму, заедно со Драга Арсениевиќ и Оливера Филипова. Тоа траеше само една година и се расформира, но што сè не изиграв таа година вие не знаете, но јас знам. Милчин, ми рече да се вратам и да го завршам школото. И повторно комисија за да полагам приемен, а бидејќи немаше трета, јас повторно учев втора година. Завршив театарска школа и се спремав да си одам дома, во Крива Паланка, кога од Театарот ми рекоа да поднесам молба за актерка. Мене ме третирале како многу талентирана, ѕвезда која му треба на театарот. Инаку, јас веќе и на гостување имав одено со театарот, иако бев ученичка. Од целата таа последна генерација, МНТ одличил само мене и уште една актерка да нè прими, само ние се вработивме“, вели Стојанова која од 1953 до 1964 година настапува како дел од ансамблот на Драмата на МНТ.

„Јас уште како матурантка играв во претстава на МНТ, со Добрила Чавриќ и Илија Милчин во ‘Помладата сестра’ која гостуваше и во Белград. Тогаш имаше друг систем на растење на актерите, улоги без текст, а јас немаше претстава да не си измислам некое ликче, и така го играв, иако немав текст. Дисциплинирани беа актерите, иако без текст, така беше. Во МНТ играв со Мери Бошкова, Илија Милчин, Илија Џувалековски, Крум Стојанов, Тодор Николовски и многу други. Со тие играв на сцена, статирав, но тоа беше толку сериозно статирање, паѓаше во очи… А од Театарот следеле, кој како се развива. Се истакнував, бидејќи такво ми беше воспитувањето од баба ми. Си добив решение и играв мали ролји, го играв и Рака во ‘Госпоѓа министерка’, мали ама убави улоги, но постојано ме ангажираа…“, посочува Стојанова за почетоците на својата дејност во МНТ.

Македонската Лејди Макбет

Оваа македонска актерка учествува и во формирањето на Драмскиот театар во Скопје, а во оваа институција таа е од 1964 па сè до нејзиното пензионирање. Во Драмски има одиграно импозантен број улоги, над шеесет, и работено со режисери како Г. Морган, В. Цанков, Љ. Георгиевски, Б. Дановски, В. Милчин, Д. Станковски, С. Унковски… „Драмски не постоеше тогаш, но една група актери се договориja да отворат уште еден театар. Тодорка Кондова-Зафировска, Кирил Ќортошев, Крум Стојанов, Ацо Јовановски, Дарко Дамески…, како и Ристе Стефановски, кој беше директор. Бевме десет души. Есента дојдоа уште двајца. Ние сите го отворивме Драмски, но тој не се викаше така, туку Куклено-детски театар. Потоа стана Детски-драмски, и на крај Драмски. Цел град нè прифати, многу се работеше, до доцна во ноќта за да можеме да создадеме репертоар. Немавме ни сала. Така јас си почнав во Драмски, од ролја во ролја, после дојдоа и Лиле Вељанова, Чоре, Мето Јовановски и други“, се присетува Стојанова која во Драмски ќе останете запаметена по улогата Лејди Макбет во пиесата „Макбет“ на Шекспир во режија на Гарет Морган (1969).

„Од Англија дојде Гарет Морган, но ние дотогаш не сме имале аудиција, а јас со Тодорка Кондова-Зафировска и Нада Гешоска требаше да конкурираме за ликот на Лејди Макбет. Јас ја одиграв Касандра од ‘Тројанки’, сите три одигравме по еден монолог. А Морган седеше со Богомил Ѓузел кој преведуваше. Тој му рекол на Ѓузел: ‘Вие немате Лејди Макбет, една малку така-така, но тешко’. На која од нас три мислел, не дознавме. Но, како ја добив улогата… јас и Тодорка, инаку, ја игравме и Донка од ‘Бегалка’, си бевме алтернација. На една изведба, на која беше и Гарет, јас наместо Тодорка настапив во вториот чин. Се спремив, со шамијата, и кога почнав да го играм ликот, викнав: ‘Прости ми Ленче, јас сум крива…’ и се удирам по стомак. Морган не ме препознал од аудицијата и го прашал Ѓузел која сум. Ѓузел му рекол, па Касандра што ја играше на аудицијата. И тогаш Морган почнал да вика: ‘Имаме Лејди Макбет, имаме Лејди Макбет’. Тој се воодушевил од мојата трансформација. И иако директорот рекол Лејди Макбет да ја играат Тодорка или Нада, а јас да бидам алтернација, Гарет инсистирал да бидам јас. Им рекол: ‘Ако Милица не ја игра, си ја земам актовката и си одам за Лондон’. И јас ја играв Лејди Макбет. Бил воодушевен од последната сцена, а во холот одржа говор и ме пофали како актерка која може улогата на Лејди Макбет да ја игра рамо до рамо со секоја врвна европска актерка“, се потсетува нашата Лејди Макбет која со претставата гостувала и во Загреб и во Чешка, каде за оваа ролја добила и Ловоров венец на сцена.

Многу играв, немаше режисери кои не ме земаа…Бројни улоги толкува во драмите на Шекспир, Чехов, Молиер, Иљоски, Стефановски, Георгиевски, Нушиќ. „Околу седум претстави на Горан Стефановски – многу значајни улоги имам остварено во неговите драми, па Чехов во МНТ со ‘Вишновата градина’, а во Драмски – ‘Вујко Вања’, едно време играв два Чехова во исто време. Убаво задоволство. Многу играв, немаше режисери од Љубљана, Белград, Загреб, Софија, кои не ме земаа, како и речиси сите наши“, вели Стојанова.

Инаку, со Илија Милчин, со Крум Стојанов често играле сопружници на сцената, иако тие биле нејзини професори. „Тоа е голема чест“, вели Стојанова посочувајќи  дека сите ролји ѝ се драги оти ги играла со ист ентузијазам, со иста волја и ангажираност.

Но сепак може да издвои две улоги за кои смета дека добила најдобри критики- Беатриса во „Дејството на гама зраците врз сенишните невени“ на Пол Зиндел во режија на Наум Пановски од 1973 во Драмски и ролјата во „Алма Малер“ по текст на Сашо Димоски, во режија на Васил Зафирчев од 2015 во МНТ. „Тоа беа многу убави улоги, двете по значење ми се на исто место, а кога ги спомнувам се прашувам која да ја ставам на прво место. Инаку, на почеток не сакав да ја прифатам улогата во дипломската претстава на Пановски, зошто тогаш сакав да играм во драма на Чехов. Прво тешко почнав да ја играм ролјата на Беатриса. Страдав за Чехов, но постепено, си реков: ‘Па ова е прекрасен текст’. Таа ролја за мене беше најдобра – Беатриса, ја викавме Лудата Бети, голема ролја се направи, големи комплименти се дадоа. Тоа не е мала работа“, посочува Стојанова.

И за дуо драмата „Алма Малер“ во која таа настапува со Звездана Ангеловска вели дека била фантастична претстава. „На 84 години јас одиграв таква централна ролја, знаете ли што беше тоа… Публиката ми бацуваше рака, и мажи и жени, на тие години – таа ролја да ја одиграм…“

Во 1992 година Милица Стојанова се пензионира, но не запира да игра до пред само три-четири години кога остварила 60 години стаж. Од богатиот опус на улоги се сеќава и на една анегдота во Драмски во претставата „Партија реми“ во која игра со Илија Џувалековски: „На сцена бевме, ние и публиката. Убава претстава. Во една сцена јас му викам реми, а нему не му текнува што да рече, па само прави некои звуци, јас повторно реми, а тој пак исто. И потоа и мене не ми текнува што да кажам, и станав и се тргнав од масата, а тој мене: Каде? Мисли ќе го оставам сам на сцена, а јас нему му се дерам: Ќе се вратам. Јас тргнав кон суфлерката и таа ми кажа што треба тој на мене да ми каже: лајно. Јас му шепкам лајно, а тој не ме слуша. И јас му велам тогаш, пак ли ќе ми речете лајно? И тој извика лајно и ја преврте масата. И беше крај на сцената…“

Голема ѕвезда на македонскиот филм

Актерката, освен огромниот театарски опус, зад себе има и богата филмографија („Среќна Нова ’49“, „Јужна патека“, „Оловна бригада“, „Тетовирање“, „Исправи се, Делфина“, „Пред дождот“, „Прашина“, „Види ја ти неа“…). Има работено со режисерите С. Попов, М. Манчевски, К. Ценевски и други, а иако не настапила во главни, сепак има остварено значајни улоги. „Тоа се должи пред сè на положбата на жената во целата македонска кинематографија“, посочија од Друштвото на филмските работници кога во 2018 ѝ ја доделија наградата „Голема ѕвезда на македонскиот филм“ на ИФФК „Браќа Манаки“ во Битола. Покрај оваа награда таа е добитник и на повеќе високи признанија – Наградата „11 Октомври“ за ролја и за животно дело, Наградата „13 Ноември“, Стериината награда на Театарските игри во Нови Сад, како и на „Војдан Чернодрински“ во Прилеп за ролја и животно дело.

Таа го позајмува својот глас на речиси сите српски и хрватски актерки што се јавувале во македонските филмови. „Ги имам натсинхронизирано на македонски јазик сите екс југословенски актерки како Неда Спасоевиќ, Неда Арнериќ, Божидарка Фрајт и други. Во филмовите нив ги гледате, а јас ги играм, ги толкувам. Во ‘Македонска крвава свадба’ наместо Вера Чупиќ јас говорам. Не говорам туку јас им ги правам улогите. Тоа е голема дејност и затоа ми дадоа и филмска награда“, вели Стојанова.

Театарот – пред сè и над сè

И сега на 88 години, Милица Стојанова вели дека театарот ѝ е пред сè и над сè. „Театарот никој да не ми го земе! Но јас со ист жар ги работам и улогите во другите медиуми. И затоа има резултати“. На младите актери им порачува да ги гледаат претставите на своите колеги, бидејќи така се учи занаетот. „Така се доусовршува занаетот, така се учи како треба, а како не треба да се игра. За жал, тие не одат и не гледаат претстави“, додава актерката која вели дека со нејзината драга пријателка, актерката Љупка Џундева не пропуштале претстави. „Сè гледавме. И во Драмски и во МНТ, и гостувања, но, за жал, таа почина. Потоа одев, гледав – кога можев, сега помалку можам. Но, ме интересира, прашувам како поминала секоја претстава, некој актер. Сакам да гледам претстави, кога можам, но годините се веќе тука…“, посочува таа истакнувајќи дека не се дели од театарот. „Јас не се двојам од театарот, јас упорно живеам со театарот. Не можам без него. Ако не можам да отидам да гледам претстава, јас прашувам за неа. И си ги повторувам текстовите на моите ролји, си ги говорам монолозите, дење, ноќе, пред да заспијам… Тоа значи дека не се делам од нив.“

Запрашана што мисли за иднината на театарот и како пандемијата предизвикана од корона вирусот ќе влијае на театарската уметност, таа вели дека ова е професија која треба да има континуитет и не смее да има големи паузи. „Затоа што ролјата се губи. Ние сме сплотуваме со неа и ако ја нема долго време, она бега од нас, се губи. А ова сега што се случи, тоа за сите професии важи, особено за театарот. Публиката се оддалечува и губи навика да оди во театар. Но ништо нема без уметноста, особено без живата уметност“, завршува Милица Стојанова.

Подготвил: Наташа Илиевска-Таневски

Извор: vecer.pres