Tркалезна маса со дел од екипата на „Макбет“

Денеска околу 11 часот  во прилепскиот Центар за култура „Марко Цепенков“ се одржаа првите разговори на тркалезна маса по повеќе од 20 години. И тоа за првата од осумте претстави во конкуренцијата за награди на фестивалот – претставата на МНТ од Скопје – „Макбет“ на Вилјан Шекспир, во режија на Нела Витошевиќ.

Реакциите се многу позитивни и имавме плодна дискусија смета професор Ана Стојаноска од Фкултетот за драмски уметности од Скопје и водител на разговорите.

– Првиот впечаток е дека ни недостасуваше да зборуваме за театарот. Ни недостасувало да зборуваме за тоа што сме го одгледале. Искрено, навистина му благодарам за можноста што ја создаде фестивалот да проговориме гласно за претставите што ги гледаме. Позитивно сум изненадена од првата „тркалезна маса“ за претставата „Макбет“ од Вилјам Шекспир во режија на Нела Витошевиќ, а во продукција на МНТ од Скопје.  Имавме можност да слушнеме мислење и од гледачите и од „едуцираната“ публика, од критичарите, но и од самите автори на претставата. Ваквите тркалезни маси се инзвонредна можност за учесниците во претставата да видат каков повратен ефект има нивната претстава врз гледачите и мислам дека таа цел ја усвоивме.

Според тоа што се слушна на „Разговорите на тркалезната маса“ , видовме дека сите го препознаа режисерскиот концепт на режисерката Нела Витошевиќ, посебно, активното учество на вештерките кои беа вклучени во претставата. Слушнавме забелешка околу говорењето на стиховите, што е исклучително важно и слушливоста на некои од актерските изведби. Позитивно ја нагласивме играта на неколку актери од МНТ и го испочитувавме токму тој момент дека режисерката собрала една актерска екипа која многу моќно, и истовремено, многу интересно функционира заедно на сцената, изјави Стојаноска.

Слободан Беличански, пасиониран вљубеник во театарската уметност ја поздравува иницијативата и акцентира поенти од претставата.

– Со големо внимание ја одгледав претставата. Мора да се земе предвид дека претставата „Макбет“ се играше во атмосфера во која публиката претходно емотивно се трошеше. Прво беше прогласувањето на добитниците на Наградата за животно дело, Владимир Милчин и Бајруш Мјаку, потоа емотивно се проследи концертот на Влатко Стефановски. Остатокот од емоциите, по паузата, беа за претставата од 2 часа и 20 минути. Токму во ова „интернетско“ време кога публиката е навикната да одгледа „набрзина“ едно фрагментарно парче, да прими набрзина еден „дајџестиран“, лесно сварлив Шекспир, но вие тоа не сакавте така да го претставите зашто Шекспир не го заслужува тоа. Мои два лични впечатоци беа апострофирани од претставата: појавата на вештерките кои како да игра двојна улога. од една страна како да потикнуваа на злостор, а од друга, како да ги поттикнуваа совестите на Макбет и на леди Макбет. вториот впечаток е во врска со прашањето – Кога се донесе одлуката за злосторството, нагласи Беличански, коментирајќи ја претставата на МНТ.

Љупчо Печијарески, професорот-социолог на прилепскиот Економски факултет и пасиониран проследувач на театарската уметност, посебно на фестивалот во кој низ годините имал и поактивно учество, го поздравува воведувањето на Разговорите на тркалезната маса на критиката  по повеќе од 20 години.

– Некои и можеби не паметат кога се разговараше за претставите на фестивалот. И тоа бурно се коментираше секоја претстава. „разговорите“ постоеја и пред 40, па и 50 години. Сакам да ве поздравам, зашто пријатно сум изненаден дека по толку години се води една квалитетна дебата за претставата.  А сакам да се задржам околу две дилеми: Дали претставата требаше да се игра на оваа сцена која ги нема технилчките можности на матичната сцена на МНТ. Првата жртва е што Шекспир се игра на македонски. Втората поента е мнбогу побитна. Со вашето присуство на фестивалот и со изведбата засекогаш се вградувате во меморијата на МТФ „Војдан Чернодрински“. Тоа вреди. Само на тој начин ги градиме сопствената култура и сопственото битие, истакна Печијарески.

Инаку на крајот на разговорите на тркалезната маса на критиката беа соопштени резултатите од гласањето на публиката. За претставата „Макбет“ на МНТ од Скопје публикта  даде оцена од 3,83.

Вечер на програмата на 54. издание на МТФ „Војдан чернодрински“  е втората претстава во конкуренцијата за наградите, и тоа од 19.30 часот на сцената од ЦК „Марко Цепенков“, тоа е претставата „Бакхи-краток преглед на распадот“ според Еврипид во режија на Игор Вук Торбица, а во продукција на народен театар од Битола. Веднаш по претставта се разговорите на тркалезната маса.

Елизабета Митреска
Фото: Анастасија Бошкоска

Tркалезна маса со екипата на „Физика на тагата“

НУЦК Трајко Прокопиев – театар Куманово

„Физика на тагата“ од Георги Господинов

Режија: Милош Б. Андоновски

Играат: Горан Илиќ, Марко Трајковиќ, Јасмина Василева, Александра Пешевска, Кети Дончевска Илиќ, Нина Максимова, Симона Димковска.
Честитајќи ѝ на екипата на Кумановскиот театар за претставата „Физика на тагата“, водителот на разговорите на тркалезната маса на критиката Ана Стојаноска поттикна на разговор за претставата.
– Идејата е на овие разговори повеќе да го слушнеме гласот на публиката,  во почетокот ќе потенцирам неколку основни координати, битни за претставата. Начинот на кој група научници решаваат да ја измерат тагата според насоката што ја дава романот на Господинов, а не е напишана во самиот роман, и користеењето на некои од најможните приказни во тој роман, рече Стојаноска.

Мишел Павловски, Институт за македонска литература:
– Впечаток ми остави почетокот, првиот дел на претставата. Мислам дека беше креативна и храбра идеја драматизацијата, која говори за тагата, да почне со гротеска.  Во актерскиот и во физичкиот израз, како и во говорот. Тој премин од гротеска, па да речам, до трагичен завршеток, помага за претставата. Режисерската идеја не може да помогне во зголемувањето на тоа чувство на трагичноста без актерската игра. Не може да се одвои неке актерско име, туку естекстиот впечаток е на целиот ансамбл, на колективната игра. Едно големно благодарам на актерите, актерките, на режисерското ангажирање во оваа претстава, рече Павловски.

Јована Ѓорѓиовска, Гледај мк:
– По вторпат ја гледам претставата. Овојпат, мене ми беше тивка претставата.  Не слушнав работи кои ги чув кога ја гледав претставата во Кино Култура во Скопје. Тоа е мала забелешка наспроти доживувањата за викање. Го прочтав романот на Господинов и со Милош (режисерот) разговарав кој ми беше ставот, а сега кога ја гледав вторпат, мора да го пофалам темпото во претставата и одличнуот баланс помеѓу сите различни емоции што ги доживуваме како публика. Мора да ја пофалам екипта која по секоја одиграна претстава, организираат тркелезна маса за дискутирање со публиката, рече Ѓорѓиовска.

Зоран Лазаров, вљубеник во театарот:
– Седев во првиот ред и воопшто не забележав викање. Им се заблагодарувам на актерите за доживувањето. Единствено ми остана прашањето, бидејќи не сум ја читал книгата, дали останува нешто загубено со тоа што се референцира книгата? Зашто има многу сечовечки, универзални пораки и не мораше да се инсистира на деловите на романот, рече Лазаров.

Милош Б. Андоновски, режисер:
Го знам романот на Господинов. Романот е мал книжевен, фрагментарен, осврт. Изобилува со многу приказни. Додека траеше склопувањето на драмскиот текст, а тоа беа два до три месеца, буквално го измалтретирав драматургот. Тоа е трета или четврта верзија, зашто имавме голем избор на приказни. Романот е, буквално, лавиринт од приказни, авторот почнува со една се префрлува на другите без ред. Скоковите се временски и емотивни.  Имавме една верзија за претставата во која дејството се сместува во циркус, втората верзија беше во лавиринт, за на крајот да дојдеме до последната верзија и да го допишеме делот со физичарите кои во романот не постојат. Но насловот на романот и одредени глави кои се осврнуваат на квантната физика, ни беа клучот за да вметнеме седум физичари кои слушнале за постоењето на некаков роман со наслов „Физика на тагата“ , па се одлучиле да го испитуваат, па оттаму доаѓа и гротеската. Моравме да дадеме една рамковна приказна која сите приказни од романот ќе ги спои и ќе ги држи кохерентно во една целина, рече Андоновски.

Тодор Кузманов, театарски критичар:
Оваа претстава ми звучеше како микс на литературата и на театарот. Оваа „Физика на тагата“ е многу тажна и многу монотона. Иако не е во прашање таа мултипликација на многу проблеми, параболи,  сепак, основниот тон, не само што е тажен, туку по малку е и монотон. Театарот, како и секое творештво, пред сѐ, е и радост. Шекспир се прослави кога во бајката напиша дека кога играте тажно, барајте го веселото. И обратно. Станиславки ги учеше актерите дека кога играш лош, зол, барај каде е тој добар. Во таа слимла, ми недостасува колорит на претставата. Очекував наместо мрцварење, снебивање, да видам радосна тага. Или тажна радост. Варијации на темата, но никако, како уметници, како актери, да тонете во монотонија и да не влечете со вас. Ја повлекувате публиката, рече Кузманов.

Александар Милосављевиќ, театарски критичар од Србија:
-Не се слогласувам дека театарот треба да биде весел во манифестна смисла. Според мене, има задача да го постави вистинското прашање за времето во кое се создава. Ако тоа го направи на уметнички, релевантен начин, тогаш од театрот не очекувам ништо повеќе.  Во претставата ги гледам валерите, контрастите и гледам нешто што ја разбива монотонијата. Точно е констатирана гротескната ситуација врз основа на потребата научно да се дефинира тагата, да се измери и на некој начин, да се направи допирлива. Тоа е гротексно, затоа што е апсурдно, зашто тагата е невозможно да се измери и да се одмери, како што е невозможно да се измери убавината. Бидејќи имаме враќање на почетните елементи на драмската ситуација, добиваме мињони, кои, всушност, се дело на романот. Тоа е приказната. И секоја приказна е тажна. Не сум го прочитал романот, но како критичар велам дека нема монотонија, и ниту сум ја доживеал. Гротеската воспоставува режисерска динамика која се пренесува на играта на актерите. Од друга страна, мора да признаам, дека сериозноста на актерскиот ансамбл ја спознав дури кога преминавме на сцените од романот. Мене ми пречеше дистанцираноста во играта на актерите, рече Милосављевиќ.

Осврт кон самиот тетарски процес уште од неговиот зародиш изнесе режисерот Милош Б. Андоновски:Почнавме погротескно со тоа што  разаговаравме со екипата и актерите, после првата или втората приказна заради присуството на тага, дека физичарите треба  да станат, малку понесвесно допрени од тоа, односно, тоа да влијае врз нивниот жар и интензитет итн. И како се развиваа и се отвараа приказните сѐ повеќе до самиот  крај, некако, самиот експеримент е неуспешен, тие доаѓаат до тој момент дека не може да се измери тагата, дека не можат да изберат дали ќе чувствуваат тага или не и тоа беше мојата позиција како режисер кога се подготвувавме.

Импресии за темата  изнесе  актерката Јасмина Василева:-Во суштина тоа беше тезата, бидејќи не знаеш  кога точно ќе се случи тагата и дека никогаш не си подготвени да ти се случи,  да те допре и да ја почувствуваш и мислам дека баш се водевме од таа теза дека тагата нема да го фати секој оној во моментот кога го игра ликот и кога публиката очекува логично да го почувствува ликот, туку, некогаш, случајно и спонтано во некој нелогичен момент. И мислам дека затоа, на некои ни се случува малку подоцна, некои одма не влегуваат, дисанцата подолго трае и  нема правило, во момемнтот кога го играш ликот и дека токму тогаш ќе почувствуваш.

Симона Димковска, актер:–         Има еден стереотипдекафизичарите се пред се интелектуални, тоа чувственото е многу некаде зад, така да тргнувањето со гротеска е токму од таму, а претставата поаѓа од едно интелектуализирање што не може да се интелектуализира. И како што нагласија и Милош и Јасмина, полека доаѓаме до тоа до коешто реално не може интелектуално да се дојде, туку само преку искуството и мислам дека тоа беше еден мошне важен момент преку кој ние како актери можеме да креираме, од каде да почнеме и каде да завршиме.

Милан Пиркер, словенечки театарски критичар:–         Сметам дека сѐ што  до сега се говори се однесува на драмски театар. Според мене, една од можностите да се „спаси“ ваква претстава која е подготвувана според роман, каков што е овој на Господинов, треба да се направи во некој типоперформативен театар. Во Словенија тоа го прави Јанежич и Лоренци. Оваа рамка го оневозможува тој перформативен театар. Интересно ми се виде тоа што го кажа и режисерот дека на почетокот сакале да ја прават претставата така што таа ќе излегува од лавиринтот и сметам дека тоа за оваа претстава  би било решение. Друго што ми е исклучително драго и што сега во словенечкиот театар се работи на раскажувањето приказни. Не е веќе класичен театар кадешто глумат големи актери, туку глумците доаѓат и разкажуваат приказни, како во ирскиот театар. И глумците се исклучително добри, исклучително добро ги раскажаа тие приказни. Јас го прочитав и романот, пред пет години беше преведен  и на словенечки јазик и Господинов е ѕвезда во Словенија како писател, многу пати доаѓа и во Словенија. Ми се чини дека тое е исклучително добар роман и исклучително добар потег романот да се пренесе во театар.

проф. д-р Иван Додовски, професор по критичка теорија на Универзитетот Американ Колеџ Скопје.
– Во почетокот сакам да признаам дека многу се радувам, не сум воопшто тажен. Имам свои причини зошто е така. Една од причините што по цела една деценија се враќам да разговарам на овие тркалезни маси на овој значаен фестивал. Другата причина е што можеби по исто толку долго време ги гледам актерите од кумановскиот театар кои ја играа оваа претстава и би сакал да споделам неколку свои размисли кои се разбира се првични размисли за нешто што го доживеавме. Господинов е еден исклучителен автор кој пишува во овој роман за тагата, а всушност, во исто  време пишува за тоа, како се пишува роман. И тоа е негова препознатлива поетика. Таа автопоетичност и автореференцијаност постојано ја наоѓаме кај него како автор. Тука се поставува прашањето како сето тоа да се пренесе и во исто време да биде автореференцијалност на оние што го отвораат театарот, а не романот. Во суштина, овој роман е роман за приказната, а да се потсетиме на грчки приказна е митос, мит и митот на којшто се потпира овој роман е митот за минотаурот, односно за лавиринтот, а дури на крајот доаѓа претставата. И во суштина овдека имаме три проблеми кои треба да ги реши режисерот и целата екипа: како во театар перформативно, како што рече колегата, да раскажете мит, со сите негови современи референци ставен во историски и други контексти низ приказните што се раскажуваат, притоа, не заборавајќи дека  сепак ова е една постмодерна прикрпка на приказна, не е тоа една приказна која се развива со почеток, средина и крај како што  велеше стариот теоретичар Аристотел. Мислам дека овој обид да се реши тоа така што ќе се најдат физичари кои вивисекцираат едно книжевно дело и потоа самите се заразуваат со предметот на своето истражување, е еден добар пристап, едно решение на ова прашање. Понатаму, се поставува прашањето на етосот, на карактерот. Навистина има многу ликови во овој роман, но прашање е дали има карактери. Според мене само неколку, и тоа се оние заокружени карактери кои најмногу пробиваат во просторот на тагата. Некои од нив се избрани и прикажани  и во претставата. Но, на митосот и етосот се надоврзува и патосот. Како да се „извади“ емоцијата и тука е најлизгавиот терен за актерите, особено во ваква драмска структура потпрена на ваква книжевна структура која самата се поигрува со себеси, односно самиот Госдподинов сака да избега од патосот во обидот да ја објасни тагата. Дури и во романот има по една вметната страничка која вели: сега овде има пауза, нели треба да се одмориме малку од оваа тажна приказна. Јас не забележав дека во драмската структура и  во актерската изведба ги имаме тие значајни семантички паузи, а можат да се постигнат, го има текот на приказните, сплетот на приказните и тука треба една пауза за да се извлечеме од патосот. На почетокот тоа го има со овие автореферентни моменти кога се спомнуваат претставите во кои играте претходно и тоа е таа дистанца што се поставува. Но, како што навлегуваме треба да ја доживееме тагата низ приказната и мислам дека етосот е постигнат во една или две прилики бријијантно. На пример, најуспешна за мене сцена во тој поглед, е онаа на старицата со младичот. Во секој случај, оваа претстава за мене е предизвик, како некој што има сроден бекграунд со режисерот во областа на компаратиовната книжевност, но, и како некој што пишува за театар и интензивно се занимава со тоа, мене ми недостигааат две други работи, она што Аристотел го нарекува опсис и мелос. Мелосот дискретно го има во два момента, како еден благ музички фон кој треба да ја формира атмосферата на тагата, но опсисот, визуелното, е нешто што ми недостига. Мислам дека актерите се оставени, веројатно намерно, да извлечат сѐ во обидот да ја раскажат приказната-митосот, а притоа им недостига некој дополнителен момент што ќе ги стави акцентите на сценскиот простор и ќе пунктира во ритамот на тагата што ја вивисекцираат.

Ана Стојаноскаводител на Разговорите на тркалезната маса, упати прашање до екипата од кумановскиот театар во насока на пренесување на искуството што го имаат со организирање разговори после претставата, за да пренесат колку тие разговори им помагаат за следните изведби и дали нешто користат од изнесените сугеститии, зашто е тоа и намерно поставено за да се постигнува некаков ефект.

 Горан Илиќ, актер
– Досега имавме сигурно петнаесетина изведби (станува збор за 22-та изведба, н.з) по кои имавме разговори и навистина, имаше отворени разговори и критики, главно од наши пријатели кои беа доста сериозни по своите оценки. Ние некако многу упорно се држиме до тие првични работите кои ги договоривме со режисерот Милош  Андоновски иако сите нивни забелешки и критики секако дека делуваа врз нас и најверојатно дека пртетставата има „мутирано“ од мината година. Би сакал да кажам дека ми е многу драго ова што се случува во Прилеп после толку години, а јас мислам дека многу години сум тука на фестивалот, мислам дека само Чернодрински е повеќе од мене на овој фестивал. И навистина беше битна оваа работа, овие разговори, секако дека даваат еден пресек за тоа што сме го работеле и би сакал многу покритично да се се однесуваат и критичарите и публиката бидејќи навистина нам ни треба.

На маргините од разговорите, актерот Горан Илиќ изнесе свои размислувања поврзани со состојбата во Кумановскиот театар која, според него, е драмска секција во Центарот за култура и ја искористи приликата јавно да ги повика надлежните и авторитетите во државата  за  независен Театар Куманово.Тоа според него ќе овозможи  соочување со предизвиците што ги носи театарот, преземање активности и одлуки кои ќе овозможат продуктивност и се заложи за релевантен уметнички израз.

Заокружувајќи ја тркалезната маса, модераторот, професор Ана Стојановска ги извести и ги потсети присутните за уште една годинашна фестивалска новина: Наградата од публиката. Претставата Физика на тагата на НУЦК „Трајко Прокопиев“ – Куманово публиката ја оцени со 3,45.

Елизабета Митреска
Фото: Оливер Ангелески

На тркалезна маса со екипата на „Бакхи-Краток преглед на распадот“

Народен театар – Битола

Бакхи-краток преглед на распадот“ по Еврипид

Режија: Игор Вук Торбица

Играат:Маја Андоновска Илиевски, Огнен Дранговски, Соња Михајлова, Иван Јерчиќ, Илина Чоревска, Мартин Мирчевски ,Васко Мавровски

Хороводецот – Викторија Степановска Јанкуловска

Хорот на Бакхите – Валентина Грамосли, Петар Спировски, Сандра Грибовска, Анастазиа Христовска 

Ана Стојановска, театролог, водител на Разговорите на тркалезната маса

„Имавме прилика да видиме една претстава за која ќе зборуваме, ама и понатаму ќе зборуваме. Не затоа што тоа е Еврипид, еден од авторите кој секогаш е актуелен и што посебно во антиката не го сакале, зашто милувал да ги каже работите, онакви какви што се, директно и затоа што се Бакхи. Сакам да ја нагласам улогата и функцијата на музиката во претставата што беше вонредно решена. Овој краток преглед на распадот го видовме со еден многу суптилен премин од нешто што се вика, интимна приказна во која не воведе хороводецот, сè додека не ја видиме конечната суштина на распадот на самиот крај. Да се постави антички театар денес, не е лесно, иако сите се обидувале, се обидуваат и ќе се обидуваат. Меѓутоа, мислам дека во оваа претстава се имаат сретнато естетиката на режисерот со естетиката на ансамблот и некако се нашле, повлијаеле едни врз други и режисерот врз ансамблот и ансамблот врз режисерот.

Кога зборуваме за ансамблов театар или колективна игра, малку ги мешаме поимите, бидејќи ние овде бевме во мрежата на режисерот, ова режисерот го има направено ние да мислиме дека оваа е игра на сите подеднакво, рече, Стојановска честитајќи му на целиот ансамбл на битолскиот Народен театар, за изведбата на претставата.

Сашо Димовски, театролог,  драматург и драмски автор

„Во 1999 година од оваа страна на театарот ни се случи навистина една многу важна книга „Пост драмски театар“. Ние вечерва бевме сведоци на еден постдрамски театар изведен на многу автентичен начин со сите алатки коишто постдрамскиот театар ги нуди за операционализација, односно за создавање театарски претстави. Она што е главно за оваа претстава е доминантниот режисерски ракопис на кој е подведена целата структура на претставата, на кој се води целото дејство на претставата од една страна. Од друга страна, е исклучително кохерентната игра на ансамблот. Битолскиот театар докажува од претстава во претстава дека има ансамбл кој може да носи секакви продукции. Моите честитки одат пред сè за нив. „Бакхи“ од Еврипид е прв пат поставена во 404 година од старата ера и победува на тие тогашни големи диониси и до денес ние се занимаваме со начинот на кој одмаздата како таква ни се сервира или сами себе си си ја сервираме.  А, она што е ново во оваа претстава, е тоа што, митската семантика која е кодирана во пиесата на Еврипид станува семантика на нашето секојдневие, која поаѓа од семејството како такво, од неговото уривање и нам директно, в лице, ни зборува за сите можни видови терор, кои како луѓе можеме да си ги направиме, копнеејќи по нешто ново. Тоа од една страна.  Од друга страна, ова е претстава која го преиспитува концептот на слободата, според сите основни терминанти кои ги проследивме во него. Слободата и слободното битие и дали воопшто, ние денес можеме да зборуваме за слобода. Или кога зборуваме за слободата зборуваме за рамките во кои таа е возможна. Сакам да ја нагласам аудио-визуелната семантика на претставата која  поаѓа од една покрената сценографија, која јасно и недвосмислено го издигнува светот кој нам ни се обраќа наспроти основниот свет. Употребата на музиката станува еден вид лик во претставата, кој зборува со свој специфичен глас.Од актерските изведби не би сакал да издвојувам, бидејќи сметам дека оваа е претстава која се однесува на колективот и дека целата заслуга е на колективот како таков. Она кое што Еврипид го напишал, Торбица го преработил, стои во основната матрица која ние до денеска ја наследуваме, ја гледаме и ја доживуваме, нам директно ни се обраќа како таков. Моите искрени комплименти за претставата. По слоганот којшто Фестивалот го носи оваа година, оваа е претстава која е директно во слоганот на годинешното издание на Фестивалот“- рече театрологот Димовски.

Борче Грозданов- театарски критичар на Театарче.МК :

-Покрај сета таа модернизација на Еврипид и на случајот „ Бакхи“, кој за мене беше претежок , јас видов еден воведен монолог кој на моменти заличи на монодрама. Видов развлечен прв пролог кој, како идеја, можеше да биде пократок за сето тоа да се повлече и да се спои во една многу подинамична и пожестока семантика. Третиот дел- спојот на Бакхите и обезличувањето на индивидуата, не ми беше најјасен. Затоа би го замолил режисерот да експлицира. Едноставно, за обичниот гледач, верувајте, дека тоа е премачно. А, во публиката, слушнав крцкање на седиштата, енормно титкање на телефоните, светење на телефони. Значи, на публиката и беше здодевно. Што се однесува до актерската екипа, сметам дека уште еднаш се допиша непишаното правило , актерот да биде роб на режисерската идеја.

Александар Милосављевиќ- театарски критичар од Србија:

-Мене не ми беше здодевна претставата. Таа има врска со постдрамскиот театар и со други пост нешта. Значи, сето тоа не е ништо ново. Само е прашањето, како сите тие елементи ќе бидат расчленети и на кој начин ќе бидат повторно склопени во една структура со смисла , која некому му се допаѓа, некому не му се допаѓа, а некому, пак, може да му биде и здодевна. Јас сум во мала предност во однос на вас, зашто гледав една друга српска претстава неодамна, што ја режираше Игор Вук Торбица, а станува збор за „Тартиф“. Таа започнува идентично како „Бакхи“. Имате наратор и тоа женски, кој е на просцениумот и најдиректно и се обраќа на публиката и најдиректно, привидно воспоставува дијалог за политиката, а за сето време, актерски ја контролира ситуацијата. И би се рекло дека тоа е автоцитат. На прво така ми се виде. Меѓутоа, тоа е само дел од едно проседе кој режисерот многу доследно го спроведува на многу различен начин во „Тартиф“ и на сосема друг начин во „Бакхи“. Можеби драматуршката функција е приближно иста. Можеби актерските сретства кај актерките- нараторки кои играат во оваа и во српската претстава се разликуваат за нијанса. Но, смислата е поврзана со постапката на деконструкција. Нема да го гледате Еврипид. Тоа што овде (ќе) го гледате е нешто друго. Дали сте се запрашале кој  е Вашиот идентитет? Според мене, тоа е клучно прашање со кое започнува оваа претстава. И тоа го соопштува личноста која треба да биде наратор. Наратор во театар, обично е личност која се знае. Оваа нараторка во „Бакхи“, веднаш ни дава до знаење дека не е баш начисто, со едно од клучните прашања кое постојано се повторува во секоја цивилизација, а особено во нашата. Кои сме ние ? Ние сме и аполониското и дионизиското. Ние сме и убавото и среденото и грдото, ирационалното, екстатичното. И потоа доаѓаме до сцената која многу потсетува на претставата која е на репертоарот на Драмскиот театар во Скопје- „Фестен“. Значи, имаме една семејна прослава , која во граѓанска смисла е прецизно дефинирана и можеби тука некој и ќе се напие. Но наши сме, па не е страшно. Јас премрев жив, размислувајќи што јадат тие во претставата , која се вика „Бакхи“. Потоа добивме прецизно мени кое започнува со Карпачо од коњско месо, а се завршува со тартуфи. За да сфатиме на крајот дека тоа што го повраќаат драмските лица , не е ништо од тоа мени. Тоа е токму она од што јас на почетокот се смрзнав од страв, мислејќи што ли јадат. Торбица преку назнаки ни покажа дека во семејството опасно владее декаденцијата и дека во тоа семејство, со некој необичен консензус се договориле да ја преживеат роденденската прослава. Па сепак, им се случува некој гест, некој бакнеж, некој поглед, кој укажува дека семејството е сериозно во фаза, не во распажање, туку на трулеж и потоа повторно одѕвонува тоа прашање на идентитетот и започнува сецирањето, на она што ние го нарекуваме уредно, средено, граѓанско општество. И тоа сецирање Торбица не ни го покажа за прв пат, дека тоа граѓанско општество е труло , но според мене на оригинален, афтентичен и храбар  начин ни покажа дека секој ансамбал ова не може да го одигра. Мора да бидат актери кои веќе поминале одредени проседеа и постапки. Ова е истрениран ансамбал кој е во состојба да си ја преврти сопствената кожа.

Игор Вук Торбица, режисер на претставата „Бакхи“:

-Верувам дека ви било здодевно.  Морам да кажам дека седев во последниот ред и ги гледав тие мобилни телефони кои светеа во темнината и само една работа ме израдува, а тоа е фотографирањето на претставата. Значи, не гледаа во своите пораки, туку сите со ред или повеќето, фотографираа. Тоа е она што јас го видов. Можеби грешам. Кога човек избира да се занимава со конотативни претстави, да го темели своето творештво на конотативната стварност според сопствената перцепција, тогаш, всушност, избира дека не е должен тоа на сите да им се допаѓа, да им биде на сите читливо, а на крајот на краиштата, да даде некое време што бара (изискува). Тоа е време е време во кое ќе биде исфрлен одреден број публика. Меѓутоа, човекот избира кому му се обраќа. И мислам дека се околу нас е денотативно до таа мера и за тоа зборува оваа претстава , дека е банално. Дека ние веќе немаме именители за тие нешта околу нас. Кога ние ќе речеме љубов, ние не мислиме на тоа. Кога ние ќе кажеме дионизиско, ние веќе не мислиме на тоа. Ние ги измешавме термините и живееме во постнаративна цивилизација. А, јас избирам да ја конструирам сопствената смисла , од внатре. Тоа би бил мојот одговор. Се извинувам ако било здодевно.

Тодор Кузманов- театарски критичар на Македонското радио :

-Се сетив на Бранко Брезовац, кој пред 17-20 години на слична изобразба, на „ Бакхите“ на Еврипид, што ја напиша Горан Стефановски, ја реализира „Баханалии“, која патуваше низ Европа. Најсилниот впечаток е дека тоа беше претстава, во која доминираше режисерскиот ракопис на Брезовац, формулиран како „ждерење“ без мерка. И едноставно, сцената беше доминантно, во тој стил и во тој однос. Сакам да кажам дека во еден последователен ред го следам Битолскиот театар , низ продукции за кои почнав веќе и да се плашам дека стануваат манир. Но мислам, за среќа, овој пат сум многу пријатно изненаден затоа што се работи за иновативен пристап, за еден култивиран и суптилен приод кон иновирање на класиката. Или, овде може да се рече дека класиката е повод, а целта е дообработка, односно мелење на самите учесници во процесот. Како што рече и режисерот, неговите рецепции и преокупации ги пренесува на ансамблот . Се создава некоја  драматуршка предлошка која е вовед и има некое ехо  од Еврипидовите „Бакхи“. Особено сложен и деликатен текст, во кој што се меша митското и хуманото , двополовоста на Дионис. Тој е и бог и човек, но можеби тој има и индикации дека е бисексуалец. Овде сум фасциниран од текот на дејството, од ритамот и темпото на претставата. Ја нагласувам таа скротеност, за разлика од овие неколку други претстави во кои доминира екстатичноста и слично. Овде има се, но, реков дека е убаво скроено, има убав тек, убав концепт со мирна, темелна реализација.

 Моника Талеска, Сотир Трајков

ПОЧНУВА / 54. МТФ „Војдан Чернодрински“ вечерва

Со доделување на наградите за животно дело, со концерт на Влатко Стефановски и со првата од осумте претстави во конкуренцијата за наградите „Макбет“ на МНТ вечерва во Прилеп започнува 54. Македонски театарски фестивал „Војдан Чернодрински“.

Осумте претстави на македонските професионални театри во конкуренцијата за најдоброто театарско остварување, богатата придружна програма и новините ќе го одбележат годинашново издание на најзначајниот македонски театарски фестивал кој ја прикажува едногодишната продукција на театрите во земјава што од денеска, 7 па до 15 јуни ќе се одржува во Прилеп.

Годинашни добитници на наградите за животно дело на кои вечер, при свеченото отворање, наградите ќе им бидат врачени на големата сцена во Домот на културата „Марко Цепенков“ се режисерот Владимир Милчин и актерот Бајруш Мјаку. Влатко Стефановски ќе приреди концерт со театарска музика а МНТ од Скопје ќе ја одигра првата од осумте претстави во конкуренцијата за наградите – „Макбет“ според Вилијам Шекспир во режија на Нела Витошевиќ.

По претставата, публиката ќе може да ја даде својата оцена зашто годинава за првпат ќе се додели наградата за најдобра претстава од  публиката. Тоа ќе биде мермерна статуетка со ликот на патронот – Војдан Чернодрински што ќе ја додели општината.

УТРЕ:
„Бакхи-краток преглед на распадот“ во режија на Вук Торбица  на битолскиот театар,

Промоција “ ВО ЧЕТИРИ ОЧИ 2 “ Феникс / Саем на книга Скопје

9 Мај 2019 год / Саем на книга / ВИП арена Борис Трајковси

Авторска експликација за збирката интервјуа “ ВО ЧЕТИРИ ОЧИ “

СО ОВА НАЈНОВО ПИСАНИЕ, НАРЕЧЕНО “ ВО ЧЕТИРИ ОЧИ “ САКАМ ДА ВИ ОВОЗМОЖАМ ЕДНА ИНТЕРАКЦИЈА, СО ИНТРОВЕРТНОСТА НА УМЕТНИКОТ, РАСПОСТИЛАЈЌИ ГО НЕГОВИОТ СВЕТОГЛЕД, ВО РАМКИТЕ НА АКТУЕЛНОТО НО И КАКО НАДМИНУВАЊЕ НА ГРАНИЦИТЕ, ПРЕКУ ИНОВАТИВНОСТАИ МАГИНАЦИЈАТА И ТВОРЕЧКИОТ ПОРИВ ПРЕКУК ОЈ НАН НЕКОЈ НАЧИН СЕ СОЗДАВА ИСТОРИЈАТА, НО И СЕ ГРАДИ ИДНИНАТА, ЗАТОА СО ОВИЕ 40 ИНТЕРВЈУА, РАЗГОВОРИ И НЕПОСРЕДНИ СРЕДБИ, САКАМ СИТЕ НИЕ КОИ ГО ЧЕВСТВУВАМЕ ТЕАТАРОТ ДА ОСТАВИМЕ ЕДЕН БЕЛЕГ, ТОКМУ ОВ ИМЕ НА ИСТОРИЈАТА, НО И ЗАВЕШТАНИЕ ЗА ИДНИАТА…
ОПФАЈЌАЈЌИ ГИ РЕЧИСИ СИТЕ СВЕТОГЛЕДИ НА ЕМИНТНИТЕ ТВОРЕЧКИ ИМИЊА КАЈ НАС, НО И ВО ПОБЛИСКОТО И ПОДАЛЕЧНО ОПКРУЖУВАЊЕ, СМЕТАМ ДЕКА ВО ЕДЕН МАЛ ДЕЛ ЌЕ МОЖАМ ДА ПРИДОНЕСАМ, ЗА ОТВОРАЊЕТО НА ГОЛЕМАТА ( НЕ САМО ) ТЕАТАРСКА СЛИКА. ЗАТОА БИ ИБЛ БЛАГОДАРЕН ДО КОЛКУ МИ ССЕ ОВОЗМОЖИ ОВИ ТЕАТАРСКИ СВЕТОГЛЕДИ ДА БИДАТ ОБЕЛЕОДЕНЕТИ.
СО ПОЧИТ АВТОРОТ

“ ВО ЧЕТИРИ ОЧИ 2“ Борче Грозданов
Посветена на сите оние кои ја прават поубава сцената во прашината на театрските штици.

Поздравна реч на проф.д-р Мито Спасевски

Со провокативната „Бакхи…“ стартува 21. Фестивал на монодрама во Битола

 6 May, 2019 

Претставата „БАКХИ – краток преглед на распадот“ од Еврипид која премиерно ќе биде прикажана на 9 мај во Битолскиот театар, е во режија на еден од најактуелните театарски режисери во поширокиот регион, Игор Вук Торбица. До 13 мај во рамките на Фестивалот ќе бидат прикажани вкупно 14 претстави со актери од Велика Британија, Русија, Хрватска, Бугарија, Молдавија, Словачка, Црна Гора, Монголија…

Со премиера на атрактивната претстава „БАКХИ – краток преглед на распадот“ од Еврипид, во режија на еден од најактуелните театарски режисери во поширокиот регион, наградуваниот Игор Вук Торбица и во изведба на актерите од Битолскиот театар, на 9 мај (20 часот) во Битола ќе биде отворен 21 Фестивал на монодрама.

До 13 мај, градот на конзулите ќе биде место на средба на професионални актери кои ја слават монодрамата како модерна театарска форма на “one man show”, а публиката ќе има можност да види вкупно 14 претстави. На сцената на Битолскиот театар ќе бидат одиграни монодрами кои доаѓаат од Велика Британија, Русија, Хрватска, Бугарија, Молдавија, Словачка, Црна Гора и Монголија, со уметнички сензибилитет на новодефинираните театарски тенденции.

„Ако како директор на еден фестивал кој ја слави монодрамата ме запрашате, ќе Ви кажам дека е скапоцено што мојот град Битола е запишан на светската мапа на фестивали на монодрама. Но, исто така ќе Ви кажам дека ова 21 по ред фестивалско издание ќе продолжи и покрај отсуството на очекуваната државна поддршка за ваков значаен интернационален фестивал, но затоа онаа поддршка од Општина Битола која ја добивме есенцијално многу ни значи .Тоа е храбра одлука да се впуштиме во диви води, кои ниту една брана не може да ги запре“, вели Маја Андоновска -Илијевска, директор на фестивалот и на НУ Центар за култура Битола.

Со свои настапи во рамките на фестивалот најавени се актерите Миа Беговиќ, Ксенија Прохаска, Петар Милошевски, Камил Бистрик, Слободан Маруновиќ, Бајасгалан Церендор, Димитрина Мицкоска, Јана Лазар, Маја Бежанска, Васко Мавровски, Јесим Озосој, Бобан Алексоски и Игор Ларин.

Така, веќе на 10 мај, во рамките на фестивалот ќе бидат одиграни три претстави “Куќа од стотина“ со актерот Јесим Озсој Галата, од Перформ театарот, Турција (19 часот), “Марлен Дитрих“ со актерката Ксенија Прохаска од Хрватска (21 часот) и “Дневникот на лудиот“ со македонскиот актер Бобан Алексоски (23 часот).

На 11 мај се претставите „Приказна за тркалото“ со македонскиот актер Васко Мавровски (12 ч), “Вишеград минус еден“ со Камил Бистрик од Словачка“ (19 ч), “Се што сум премолчала“ со Миа Беговиќ, Хрватска (21 ч) и “Комедијантка“ со Маја Бежанска, Бугарија (23 ч).

Наредниот ден (12 мај) на репертоарот се “Трите животи на Исидора Данкан“ од Молдавија, Забелешки на покојникот“ (Русија), “Последниот час на Његош“ (Црна Гора) и “Јас сум Едит Пиаф“ (Монголија).

Последниот ден од фестивалот ќе бидат одиграни две монодрами со македонски  актери “Женска утопија“ и „Пасија по Биби“.

Жири-комисијата е составена од славната Нина Мазур, режисерката Софија Ристевска-Петрушева, а претседател на жирито е Ментор Зумберај. Селектор на фестивалот е доајенот на македонскиот театар, актерот Петар Мирчевски.

Офф програмата на фестивалот пак, се состои од две дебати под насловот „Монодрамата, од двете страни на сцената“, концерт на групата „Фолтин“ и афтерпарти во избрани битолски кафулиња.

ИНТЕРВЈУ СО БИЛЈАНА БЕЛИЧАНЕЦ, АКТЕРКА ДОБИТНИК НА НАГРАДА НА МТФ ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИИ

 Не сум слепо послушен актер!

27 јуни 2012

Деструкцијата е последица на некаква состојба… Јас сум од оние кои сакаат да градат, да создаваат, па макар и тоа да е лик кој е од светот на имагинацијата, лик кој е сочинет од “зборови”…Сакам да поверувам, да се препуштам. Да се “,разоружам”, за да се “,наоружам” и да “,пукам”, на сцена. Иако се случувало и да не сум била доволно залажана, заведена…, вели за својата вокација и определба, Беличанец-Алексиќ

Во контекст на лудилото што го носи Сара, колку е тоа природно, достапно и пристапно денес?

– “Лудилото”, како емотивно-душевна состојба, е присутно постојано секаде и кај секого. Прашањето е дали е испровоцирано да се појави на виделина и ШТО е тоа што може човека да го доведе до степен на вриење, па да заборави на се. Да ги помести или избрише “,границите”, на своето однесување-дејствување. Да го пречекори прагот и да влезе онаму каде има само една врата, која е невидлива и треба да се пронајде, да излезе и да го најде мирот во себе.

Колку Билјана како човек успешно се справува со деструкцијата во овој контекст?

– Деструкцијата е последица на некаква состојба… Јас сум од оние кои сакаат да градат, да создаваат, па макар и тоа да е лик кој е од светот на имагинацијата, лик кој е сочинет од “зборови”. Мојот порив е да го оживеам барем на сцена, во некое време, кое го нема, а го има се додека трае една претстава. Па дури и да конструирам нешто што е дел од деструктивното.

Дали и колку ја користиш приватноста на сцена или, пак, успеваш до крај да се справиш со дистанцата, што ја носи релацијата сцена – живот?

– Уживам да се соочувам сама со себе и се уште да се истражувам. Отсекогаш сум си фрлала ракавица за да си излезам сама со себе на двобој. Тоа е оној процес кога нешто бараш, кое не ти е спознаено, за да тргнеш од некаде, градејќи еден лик. И во таа потрага, некогаш е доволно само “,зрнце”, кое ќе ти се чини дека може да е зародишот на една нова состојба, која ТИ досега и не си ја искусил. Но ќе сториш СЕ, за да изгледа како да ја живееш и постои. Тоа ти е како научна студија до која доаѓаш истражувајќи во лабораторијата-ТЕАТАР.

Зависи ли таа дистанца и од режисерите или колку си послушен професионалец на сцена?

– Дистанцата е “црвеното сијаличе”, кое кај секој актер индивидуално функционира и е независно од режисерите. Но, секако, како и секој актер така и секој режисер се обидува со различни театарски алатки да се користи, правејќи една претстава. Но заедничката алатка на режисерите им е “верната манипулација” – обидот умешно да не заведат нас актерите, како би поверувале во идејата. Слепо-послушен актер не сум, но СУМ искрено-послушен!!! Сакам да поверувам, да се препуштам. Да се “,разоружам”, за да се “,наоружам”, и да “,пукам”, на сцена. Иако се случувало и да не сум била доволно залажана, заведена…

Често се говори на темата – Актерот кој мисли на сцена, колку такви актери постојат?

– А замисли да не мислат? Ние не сме муви па да летаме по сцената каде ветрот ќе не разнесе. Но, ако се однесува на онаа старата: “Не треба актерот да е многу паметен за да е добар, доволно е да е талентиран и да го прави она што се бара од него”, ја имав слушнато, некогаш, одамна… Тоа време умре, го нема, не постои! Сите ние сме, пред се, личности со свои сознанија, емоции, ставови… Секој гласно изговорен збор на сцена, мисла како поттекст, секое движење на телото, треба да е доведен до таму, за да остави причина да се толкува. Како инаку во ова брзо време, би биле забележани, па дури и запаметени?

Се добива впечаток дека те нема многу на филм, ти недостасува ли камерата?

– Ме нема ИЧ! Оние ситни, мали кадри до сега, не се ни за броење. Секако, дека ми недостасува. Дури се плашам да не почнам во себе да се сомневам, да не треба нешто да коригирам во изгледот… се шегувам! Факт е дека за овие осумнаесет години професионален ангажман, состојбата на тоа поле варираше во нашава држава. Кога бев млада и убава (ха, ха, ха) филмови не се снимаа. Сега, кога сум подостарена, а се снима, им требаат млади и убави. И ете, сега чекам да остарам и за тогаш да се надевам, кога моите брчки по лицето ќе говорат повеќе пред објективот. За филм кај нас треба и малку среќа. А мене досега не ми се посреќило.

Твојот неспорен радиофоничен глас го користиш и за синхронизација. Некои го оспоруваат овој вид актерски израз во смисол на креативност. Успеваш ли да ги креираш ликовите кои ги синхронизираш?

– Се сеќавам на времињата во Русија странските филмови беа покривани со спикер, кој ги читаше сите ликови и тоа на еден тон, со една боја, онака спикерски. Тоа денес, покрај синхронизациите, можете да го сретнете се уште во Бугарија. Но се сеќавам, уште како дете, кога одев во Германија, го слушав-гледав Џон Вејн, како зборува на германски. Во Франција, пак, Дастин Хофман, на француски… Последниве години кај нас се појави едно ново поле за професионален ангажман за нас актерите. И не гледам што е спорно, иако јас уште од ’97 г., веќе синхронизирав цртани филмови на МТВ. Ако може Антонио Бандерас да го чита-игра мачорот во “Шрек” и уште една цела плејада оскаровски актери, зашто ние па да не? А што се однесува до индивидуалното креирање, тоа е можно само во дадените рамки за да не се наруши веќе создаденото.

Наградите – вистинска верификација или само сатисфакција?

– На почетокот сатисфакција, а сега веќе и сатисфакција и верификација.

Борче ГРОЗДАНОВ

Александра Пешевска / aктерка

Непоправлив наивец и фантазер.

ЗА СЕБЕ : Непоправлив наивец и фантазер.

ЗА ЉУБОВТА : Колку повеке Созрева знае повеке да боли

ЗА ЖИВОТОТ: Постојана борба. Знае да биде и едноставен, но упорно го комплицираме .

ЗА ТЕАТАРОТ: Моја Радост. Моја Свеченост.

ЗА ДОБРОТО: Секогаш прво. Тоа барај го Во Другите … ќе го најдеш во себе

ЗА ЗЛОТО : Ако го препознсеш во себе веднаш. Нападни го уништи го, па тогаш барај го во другите

ЗА НЕПРИЈАТЕЛИТЕ: Непријател= Непријатност= Непријатно

– ЗА ПРИЈАТЕЛИТЕ: Нека е и еден ама вреден .

ЗА ГЛУМАТА ВО ЖИВОТОТ: Знае да биде и Симпатична кога Не Боли

ЗА. СЦЕНСКАТА ПРАСИНА; Хм… еден мој Сега покоен професор еднас ми рече ; Ти си како театарски реквизит, ко да си родена тука на сцена … во тој случај Сценската прашинка ми е Сестра , во најлош случај Љубовница .

ЗА КОЛЕГИТЕ: Крајно сум несебична кон Нив. Ги почитувам

ЗА НЕОДИГРАНИТЕ УЛОГИ: Што е Мое ке си Дојде

ЗА ИДЕЈАТА. Движечка сила

ЗА СОНОТ : Театар

ЗА ЈАВЕТО: Сурово е Премногу

ЗА ВИНОТО: Слабо пијам Вино, скоро воопшто. Така што неможам да кажам дека ИН ВИНО ВЕРИТАС

ЗА СЕМЕЈСТВОТО: Лојалност .

ЗА КРАЈ: Сакајте ги животните нивната љубов. Ништо нема да ве цини и плус не бараат Ништо за возврат .Не се користољубиви и незнаат што е Мито и Корупција . Пробајте , ќе се уверите ! Гушка!

Владанка Димовска / актерка

ЕНТУЗИЈАСТ ЗА ПОДОБРО УТРЕ И СПОКОЈНО ДЕНЕС

1. ЗА СЕБЕ : Ентузијаст кој секогаш ќе се бори за подобро утре и спокојно денес.

2 . ЗА ЉУБОВТА: Ја давам безусловно и ја примам безусловно. Љубовта за мене е како воздух, ако љубов немаме ништо не сме!

3. ЗА ЖИВОТОТ: Сложувалка, која треба убаво да ја споиме.

4. ЗА ТЕАТАРОТ: Фала му што постои! Без него не би била иста!

5. ЗА ДОБРОТО: Нека трае дур може!

6. ЗА ЗЛОТО: Брзо да поминува и да не се враќа!

7. ЗА НЕПРИЈАТЕЛИТЕ: Да се живи и здрави. Можеби ќе бидеме пријатели!

– А, ПРИЈАТЕЛИТЕ? Да се секогаш до мене, живи здрави и среќни. Тоа се најважните луѓе во мојот живот.

8. ЗА ГЛУМАТА ВО ЖИВОТОТ : Можноста да бидеш некој друг во своја кожа. Можноста да бидеме нешто што никогаш не сме биле, желбата за новото-неоткриеното. А воедно и храброст да се соочиш со себе си таму длабоко кај што никој не гледа и да се соголиш таму кај што сите гледаат.

9. ЗА СЦЕНСКАТА ПРАШИНА: Ја има кај секој театарски човек. Врежана е во крвта и од неа нема бегање. Дрога која те тера да го сакаш уште повеќе театарот.

10. ЗА КОЛЕГИТЕ: Секогаш можам да научам нешто ново и различно од нив,.а заедно можеме да создаваме бескрајно нови и подобри светови.

11. ЗА НЕОДИГРАНИТЕ УЛОГИ : Чекајте ме – идам! 🙂

12 . ЗА ИДЕЈАТА: Поради неа сум ноќна птица. Искра на креативноста, крик на можноста, и ако се реализира станува споменик на сегашноста.

13. ЗА СОНОТ: Секогаш сум си размислувала кај одиме кога сонуваме? Сонот ми е неоткриена земја, паралелна слика на сите мои мечтаења.

14. ЗА ЈАВЕТО: Треба да имаме розови очила или треба да се менуваме себе а со тоа и него 🙂 Јас би го избрала второво.

15. ЗА ВИНОТО : Една чаша дневно, за да го славиме животот.

16. ЗА СЕМЕЈСТВОТО: Мој почеток и крај. Најважната точка во мојот живот.

17. ЗА КРАЈ: Живели! За иднината што иде, за театарот, ЗА НАС!