29 ГОДИНИ ТДМ


На денешен ден точно на пладне, во Универзална сала пред 1.500 гледачи беше изведена првата претстава на тогаш штотуку родениот Театар за деца и младинци – Скопје „Чудовиштата од нашиот град“, по текст на Русомир Богдановски, а во режија на Коле Ангеловски. Осум години подоцна, тогашниот директор и основач на театарот Љубомир Чадиковски, успеа да го вдоми театарот во свој простор, каде и ден денешен се создаваат најубавите детски и младински приказни. По тој повод, а и по повод на НЕДЕЛАТА посветена на Светските чевствувања на театарот за деца и младинци и куклениот театар, ТДМ спроведе низа активности, меѓу кои и работилница за „БОН ТОН“ во театарот и бесплатна посета на претстава за децата од „СОС детското село“. Радосни, среќни и целосно посветени на театарот за деца и младинци, продолжуваме со создавањето квалитетни проекти за нашата публика. 
Театар за деца и младинци – Скопје

На 27 март пораки испратија светскиот театарски режисер и драмски автор Карлос Селдран и македонскиот драмски автор Југослав Петровски.

По повод Светскиот ден на театарот.

Селдран, кој е автор на светската порака, вели дека театарската традиција е хоризонтална и никој не може да потврди дека театарот живее во било кој центар од светот, во било кој град или привилегирана зграда. Театарот, додава Селдран, се шири низ една невидлива географија.

–  Кога сфатив дека театарот е држава сама за себе, голема територија која го покрива целиот свет, во мене се роди една решителност која исто така беше и едно остварување на слободата: ти не мораш да одиш некаде далеку, ниту пак да се поместиш оттаму каде што си, не мораш ниту да трчаш, ниту пак да се придвижиш. Публиката е онаму каде што живееш ти. Ги имаш на своја страна колегите кои што ти се потребни. Таму, надвор од куќата, ја имаш целата таа матна, непробојна дневна реалност. Потоа, ти работиш од таа очигледна неподвижност за да го формираш најголемото патување воопшто, да ја повториш Одисејата, патувањето на Аргонаутите; ти си неподвижен патник кој не прекинува да ја забрзува густината и ригидноста на својот реален свет. Твоето патување е пат кон мигот, кон моментот, кон неповторливата средба пред твоите врсници. Твоето патување е кон нив, кон нивното срце, кон нивната субјективност. Ти патуваш во нив самите, во нивните емоции, во нивните сеќавања кои те будат и те мобилизираат, истакнува Селдран во пораката.

Авторот на македонската порака оценува дека театарот се уште не е мртов, но оти од ден на ден полека умира бидејќи недостига катарзата.

–  Најдобра театарска претстава е онаа претстава што на крајот, секој од гледачите, дома, во себе, ќе си понесе сосема поинаков „петти елемент“. Што би значело дека најдобра претстава е онаа кога секој дома ќе си замине со потполно различна, само своја катарза, само свој „петти елемент“, порачува Петровски во својата порака.

.

ITI – Macedonian Center of International Theatre Institute‎Програма за Светскиот ден на театарот – 27 март 2019

Модератор на програмата по повод Светскиот ден на театарот – 27 март 2019: Сашо Огненовски – писател, поет, актер, режисер.

Во рамките на програмата по повод Светскиот ден на театарот 27 март 2019: Претставување на работата на Театар Чекори; 45 години активно театарско делување: „Естетика во различен контекст“ – Маја Ѓурчевска, актерка и режисерка Театар Чекори.

Гостин на програмата по повод Светскиот ден на театарот 27 март 2019 – Стефан Марковски – уредник, писател, поет – „Современост – печат на македонската книжевна и уметничка традиција“

Гости на програмата за Светскиот ден на театарот 27 март 2019: Јасмина Билаловиќ – менаџер на Медиас Артес од Охрид, актерка во НУ Театар Охрид.

Гости на програмата по повод Светскиот ден на театарот, 27 март 2019 : Дарија Андовска – композитор, професор ФМУ и ФДУ Скопје – „Функцијата композитор во театар” Македонскиот центар на ИТИ/ПРОДУКЦИЈА организира културна програма за Светскиот ден на театарот – 27 март 2019 (среда) во просториите на ЕУ Инфо Центар-Скопје.

Програма:

19ч – 19.10ч, Воведен збор/Воведно отварање (Иванка Апостолова – Раководител на Македонскиот центар на ИТИ; визуелен драматург)
19.10ч – 19.15ч, Читање на светската порака по повод 27 март со кратко претставување на авторот Carlos CELDRAN, Cuba – театарски режисер (Чита: Сашо Огненовски – актер, автор-писател, поет)
19.15ч – 19.20ч, Читање на македонската пораката по повод 27 март со кратко претставување на авторот (Чита: Југослав Петровски – автор)
19.20ч – 19.50ч, Разговор со македонскиот автор на пораката за
современиот македонски театар во однос на светските случувања (автор: Југослав Петровски, модератор: Сашо Огненовски)
19.50ч – 21.30ч, Сесија на кратки професионални претставувања на членовите и соработниците на Македонскиот центар на ИТИ:
– Претставување: „Функцијата композитор во театар” (Дарија Андовска – композитор, професор ФМУ и ФДУ Скопје)
– Претставување: „Современост – печат на македонската книжевна и уметничка традиција“ (Стефан Марковски – уредник, писател, поет)
– Претставување на Јасмина Билаловиќ – менаџер на Медиас Артес од Охрид, актерка Театар Охрид
– Претставување на работата на Театар Чекори; 45 години активно театарско делување – „Естетика во различен контекст“ (Маја Ѓурчевска – актерка и режисерка Театар Чекори)
– Сесија на прашања и одговори

Иницијатори и организатори: Македонскиот центар на ИТИ/ПРОДУКЦИЈА
Партнери: ЕУ Инфо Центар – Скопје

ВЧЕРА/ Светскиот ден на ТЕАТАРОТ ЗА ДЕЦА И МЛАДИНЦИ

20. март ширум светот се прославува Светскиот ден на ТЕАТАРОТ ЗА ДЕЦА И МЛАДИНЦИ, под слоганот: „ОДНЕСИ ДЕТЕ ВО ТЕАТАР, ДЕНЕС“. 
Во чест на празникот, ја пренесуваме пораката од Ивет Харди, претседателка на меѓународната театарска асоцијација АСИТЕЖ:
———————————————————————
…На децата треба да им се укажат такви прилики во заедницата во кои ќе се потсетуваат на она што го делиме и во кои тие ќе ја ценат повеќеслојната реалност на прашањето – Што значи да се биде човек? Им требаат простори во кои ќе ги истражуваат новите
начини на мислење кои им парираат на наративите за поделби, во кои ќе чувствуваат емпатија за оние кои не се ни малку како нив. Им требаат конкретни искуства на заедништво во заедница за да ги потсетат на радоста и убавината што им ја нуди светот.
„АССИТЕЖ“ верува дека театарот отвора многу премини кон поголемо чувство за поврзаност со другите и, многу важно, со себеси. Неодамна, театарот „Њу Виктори“ во Њујорк, ги објави резултатите
од петгодишното истражување на придобивките од театарот за деца и млади. Едно од клучните, неочекувани сознанија, беше фактот дека одејќи во театар, децата добиваат надеж за иднината. Овие
резултати беа споредени со една контролна група во која тие, кои не оделе на театарски изведби и работилници во истиот тој период, го губеле чувството за нивните идни можности во смисла на образовни и работни можности. Зошто е надежта толку важна? Надежта создава позитивна енергија
што преминува во самоувереност, силна војла, издржливост и конечно, во конкретно делување за да почнеш промена во својот живот и во животот на другите. Секое дете треба да се надева.
Па ајде сите да се заложиме и да однесеме дете или млад човек во театар денес. Да ја шириме неопходната поддршка за да му се гарантира пристап до уметноста и театарот на секое дете, без разлика на неговите лични или социјални околности. И ние кои сме во оваа професија, ајде да се залагаме за овозможување
квалитетни искуства кои ќе го променат начинот на кој помладите генерации го гледаат светот – за подобра сегашност и иднина.
ИВЕТ ХАРДИ, АСИТЕЖ

„Демократија“ од Бродски премиерно во Прилепскиот театар

 20 03 2019 

Прилепскиот  театар „Војдан Чернодрински“ утревечер од 20 часот премиерно ќе ја изведе  претставата „Демократија“ од Јосиф Бродски во режија на Кирил Петрески, која е последна од минатогодишната програма на театарот, а беше пролонгирана од објективни причини.

Се работи за македонска праизведба на единственото драмско дело на поетот, есеист и публицист Бродски, добитник на „Златниот венец“ на Струшките вечери на поезијата и на Нобеловата награда за литература од 1987 година.

Претставата е политичка сатира за прекуноќ промена на општественото уредување  на една тоталитарна држава во демократија што, според режисерот Петрески, е блиско на состојбите на овие простори.

-„Демократија“ е единствено драмско дело на Бродски напишано во 1989 година во турбулентно политичко време, распаѓањето на Советскиот Сојуз и паѓањето на Берлинскиот ѕид. Дејството се случува во една мала тоталитарна држава, која поради историските околности треба, преку ноќ, со декрет да воведе демократија. Од искуство знаеме дека транзицијата е идеално време за злоупотреба на демократијата и може одлично да послужи за задоволување на сопствените, главно, материјални интереси на политичката елита. Таа има пристап до изворите за богатење, додека великодушно од нејзината пребогата маса фрла трошки  за народот, рече Петрески.

Актерите Михајло Миленкоски и Марјан Чакмакоски истакнаа дека многу научиле во трите месеци  подготовка на претставата.

– Ја играм улогата на министер за финансии. Во претставата ја играме Владата со еден претседател и четворица министри кои треба да ја решат судбината на целата нација и на државата. Во претставата може да се види дека ние повеќе внимание посветуваме на копанот што го јадеме отколку на реформите кои треба да ги спроведеме во 30 минути. Правиме реформи во пет минути, а знамето и химната во една минута. Но не е добро. Произлегува дека политичарите не се борат за нашето добро, за доброто на граѓаните, туку  за своето добро, како да ја задржат фотелјата и да се погрижат за блиските, рече Миленкоски.

Чакмакоски додаде дека додека работеле на претставата сфатил дека демократијата била од животно значење.

-Секој ден се буидиме со демократија, демократски избори, со демократска влада. Сè било во име на демократијата. Сфатив дека демократија е сè околу нас, демократија е животот. А еден телефонски повик може да промени судбина на еден народ, на нација, на еден театар, на човечка судбина, рече  Чакмакоски.

Покрај нив, во претставата играат и Димитар Ѓорѓиевски,   Ангела Наумоска и Димитрина Мицкоска. Сценограф е Зоран Николовски, костимограф Роза Трајческа-Ристовска, автор на музиката е Марјан Неќак, а драматург Лидија Митоска-Ѓорѓиевска.

Прилепскиот театар годинава ќе работи на четири проекти, а веќе за десетина дена ќе почнат подготовките на два од нив: „Арапска ноќ“ и „Семејни приказни“.  До крајот на годинава  се планирани и премиери на  „Господа Глембаеви“ и на сатиричната комедија „Лажговци“.

TЕАТАРОТ КАКО МАСОВНА И ЕЛИТНА КУЛТУРА

 

Тихомир Стојановски

 Театарот, како религија и обред во Македонија поминал низ неколку фази и периоди. Неолитско обредни (Големата Мајка, Адам од Говрлево, неолитската окарина) античко митолошки (античките театари и Дионисовите слави, Дион – светиот град на Македонците, четирите антички театари во Р. Македонија денес ), римско-гладијаторски (на почетокот во античките македонски театри имало само гладијаторски борби), византиски карневалски (после христијанските пости се печело месо-карне и се играле игрите), османлиско – караѓоз и народен театар (кога се забранил класичниот театар за време на Османлиите се случувал како театар на сенки – Караѓоз и народен театар со обредите: Василичари, Сурвескари, Коледари, Кукери и сл.), како враќање кон верата, и делбениот период на 19 век, кога се формирал “Скрб и утеха” на Војдан Чернодрински, чии почетоци датираат од 1895 лето Господово во Средец, денешна Софија.

И затоа мислам дека основната дефиниција дека театарот е “место за гледање” не е веродостојна и ја дава само површинската слика на тоа свето и древно место. Напротив, барем на тлото на Македонија се работи за духовен процес на себеоткривање и потрага по Бога. На процес, кој опфаќа себеспознание и обоготвореност.

Кај Христијан Хардер во речникот на “Илијада” и “Одисеја” зборот “Теа” се поврзува со Божицата Теа и не значи гледање83. Во “Речник грчке и римске митологија” има две толкување за Божицата. По едно е титанка, Теја- Уранова и Гејина Ќерка, која меѓу другите го родиле и Хелиј – јасното сонце, што повторно се совпаѓа со нашата приказна за мистериите и театарот како свет храм84. Во другото, кое според мене е поверодостојо се работи за Тија- делфиска нимфа (како што толкува и Христијан Хардер) која:

“… била прва Дионисова свештеничка и прва која го славела со оргиите…”

или:

“…Тија е Девкалионовата ќерка, која на Зевс му родила два сина Магнет и Македон…”85 Велми со што повторно приказната за театарот има врска со името и тлото на Македонија.

Младите во потрага по свој вредносен систем

март 05, 2019 www.slobodnaevropa.mk


Млади актери од Куманово преку театарска претстава ги отвораат прашањата што ги мачат младите во ова време – образованието, општествениот вредносен систем, револтот, но и ги мобилизираат нивни врсници театарски да се описменат и да останат во земјата.

Ќе си помогне ли младиот човек кој се родил, растел, се образувал, запливал во секојдневието кое во сите области на општественото живеење го „негува“ искривениот систем на вредности! Ќе смени ли нешто ако барем се обиде, отвораат прашања младите кумановски актери на независната сцена „Теактер студио“. Како никогаш или како ретко кога толку млади дипломирани глумци се враќаат во својот роден град и од тука се обидуваат во името на својата генерација да прашуваат. За одговорот треба добро да размислат „кројачите“ на општественото живеење. Младите се во конфузија, а ништо помалку и возрасните кои искуствено имаат некакви принципи, кои пак во новото време се анахрони. Играјќи ја претставата „Драга Јелена Сергеевна“ од Људмила Разумовска, а во режија на Кети Дончевска – Илиќ, веќе подолг период се бара билет повеќе, а во публиката најбројни се младите, средношколци, студенти. Зошто?

„Приказната зборува за млади луѓе кои се уништуваат во еден систем кој што воопшто не ги поддржува, кој што е бесмислен, во кој што не можат ни да го кажат тоа што го мислат. Тоа води до еден револт и до искривување на нивните вредности. А од друга страна, професорката брани некои идеали во кои сега многу малку луѓе веруваат. Мислам дека оваа претстава зборува за многу суштински вистини за тоа каде живееме и како се чувствува младиот човек овде“, вели актерката Александра Михајловска.

Дел од претставата „Драга Јелена Сергеевна“.
Дел од претставата „Драга Јелена Сергеевна“.

Нејзиниот колега Никола Наковски раскажува дека во текот на подготовките експериментирале со група средношколци во обид да го слушнат мислењето за состојбата во образованието во кое се чини младите отсекогаш, а особено сега, на лесен начин сакаат да добијат највисоки оценки. Сепак, во одредени моменти младината е молчалива, плашлива, потсвесно инфериорна од авторитети.

„Факт е дека професорите треба да ни бидат авторитет, но не по секоја цена ние да си ги потиснуваме своите желби, соништа, потенцијали. Текстот говори за судир на генерации, еден образовен систем кој е пропаднат, искривен, извитоперен, зборува за морални вредности, а јас се плашев публиката кога ќе излезе по претставата да не заземе страна“, вели Наковски.

Она што го работат како претставници на младата генерација до 30 годишна возраст (од која пак, не малубројни се со желба да заминат некаде по светот), се обидуваат да влијаат да се менува менталитетот, а да се зачува суштината. И тоа да започне од секој поединец, од помала средина. И од образованието.

„И тоа не од образованието од аспект како ги едуцираме и какво образование им даваме на нашите млади, туку и од аспект на тоа каков систем градиме и каков систем на вредности гледаат и наследуваат и зошто се буди револт кај младите денес. Интересно е што текстот е од пред повеќе од три децении, а актуелен е како да е напишан во нашата држава токму сега во 2018-та, 2019-та година.“

Многу млади глумци се со желба да работат. Малку место за сите во театарот ја поттикнуваат активноста на независна сцена во Куманово. Тука младите уметници ја искажуваат својата креативност, а преку неа ја привлекуваат и својата генерација, за заедничко трасирање на подобриот пат во иднина.

„ „Теактер студио“ е форма која што ги згрижува, ги собира младите луѓе актери професионалци пред се, се разбира тука се однесува и на костимографи, сценографи, режисери, сите оние кои што имаат школо и што имаат креативен потенцијал секако“, вели Кети Дончевска – Илиќ.

Таа напоменува дека и во иднина „Теактер студио“ ќе ја негува и ќе ја зајакнува независната сцена која најчесто е иницијација на луѓе кои го сакаат театарот и имаат слобода во своето изразување, со што и влијаат театарот да биде подобар. Независна сцена станува тренд, а токму преку младите актери кои мобилизираат нивни врсници театарски да се описменат и да останат тука.

„Особено лошото однесување на младите луѓе е резултат единствено и само на однесувањето на возрасните. Најголемиот дел од вината зошто еден млад човек е ваков или онаков мора да ја понесе возрасниот човек, Дали родител, наставник, подоцна постар колега. Она што ни е многу драго што никој не зазема страна туку проблемот е возрасните наспроти младите и обратно, образовниот систем, родителите, семејството, младите луѓе, заеднички и општ за секоја публика“, вели Дончевска – Илиќ.

Работејќи со младите, ослушнувајќи ги нивните сигнали во ова време невреме Дончевска – Илиќ вели дека театарот, независната сцена, ги отвора прашањата. А младите актери Давид Илиќ, Мишо Димитријевски, Никола Наковски, Александра Михајловска и поискусната Александра Пешевска, како и многу други, сакаат токму од Куманово да ја пратат пораката истовремено и на младите и на возрасните дека е неопходно да се создава вредносниот систем тука и сега.

Покана: 25 год. брак Петушевска и МНТ!

Во претставата ќе се обидам да раскажам се она што ми се случувало во последниве 30 години поточно. Има многу приказни , случувања, разни ситуации, но во суштина ќе се бавам со она што сум , она што се трудам да бидам сиот мој живот и се што сум пропуштила.

Забавно и единствено.

Не сакам конвенционални одбележувања на јубилеј и затоа се одлучив за стенд ап форма. Освен што сум единствена жена што се бави со таа форма и навистина не знам зошто, ќе се обидам и на таа тема да се искажам. Нели родова еднаквост , скоро 22 век ама ние со родова еднаквост се бавиме. МНТ не само што нуди туку и постојано ми е верен другар низ годиниве.

Со МНТ ги поминав сите луди години, деца ми израснаа на проби и претстави, безброј режисери, убави души, прекрасни луѓе. За мене МНТ е живот! Вистинската љубов е кога во една врска никогаш не менуваш, го прифаќаш онаков како што е. МНТ е иделниот мој партнер! Ова е само еден ден во мојот живот кој ќе биде голема љубов и многу смеење.Заборавивме да се радуваме на нештата, заборавивме да живееме.Животот е сега и овде, тука и денес

TЕАТАРОТ КАКО МАСОВНА И ЕЛИТНА КУЛТУРА

 

Тихомир Стојановски

При крајот на оваа глава ќе ги споменеме споредбите на професорот Попов со современата македонска култура. Или како што тој ја нарекува тракиска? (Македонија никогаш не била Тракија) На пример, ликот на Крале Марко го споредува со тракискиот коњаник80, исто така ги споредува нимфите од антиката со самовилите, со божицата Артемида и нејзиниот атрибут еленот, прави споредби во епските песни на Крале Марко со неговата посестрима Јуда, самовила со Артемида и Аполон, и ја споредува приказната за живата вода и Александар Македонски и неговата сестра која се претвора во самовила. Славите на света Марена ги веде од антиката на Родопите во село Заберново, славите за свети Трифун со Дионис, и накрај Кукерите со маските кои се играат и денес како народен обреден театар ги веде како директно наследство од Дионисовите слави во антиката.

“… основно лице, кое дејствува е Кукерот… женствен, весел Дионис… тој е водечки актер… ги споменува како февруарски Деноносии… кажува како се канат светците за да учествуваат во обредната трпеза… како играат оро околу огнот…” 81

И секако повторно доаѓаме до основната нитка, темел на сценските дејства како обред, вера и религија, кои се преобразуваат понатаму во театар (она што го разбираме денес) и храм (она што денес се верските храмови) како две различни институции кои се тргнати од едно исто духовно дејство и обредност чествување на Бога. Секако на тлото на Македонија и во македонската култура. Не случајно Ребека Вест во својата книга “Блацк Ламб анг Греѕ Фалцон” вели дека уметноста во Македонија “не е технички трик туку реален духовен процес” со дополна “… како идеја за Господ и Владетелот…”82 Со тоа мислам дека се заокружува нашево театарско трагање по религијата и верата. Се завршува една потрага по театарот, како духовност и религија и не само во Македонија туку и пошироко.

Театар „Комедија“ со претстава на знаковен јазик за лицата со оштетен слух

Министерството за култура и НУ Театар „Комедија“, во соработка со Националното координативно тело за имплементација на Конвенцијата на ООН за правата на лицата со попреченост при Владата на Република Северна Македонија, почна со реализација на мерките предвидени во акцискиот план по однос на Конвенцијата на ОН за правата на лицата со попреченост.

Утре, на репертоарот на Театар „Комедија“, ќе се прикажува Чеховата класика „Мечка“ (во режија на Димче Николовски), која ќе биде толкувана на знаковен јазик, со што претставата ќе може да ја проследат и лица со оштетен слух.

Театар „Комедија“, освен како најпосетуван театар во земјата, станува препознатлив и по својата посветеност во поглед на отстранувањето на бариерите што ги спречуваат лицата со попреченост да уживаат во аудиовизуелните услуги што им се достапни на повеќето луѓе во македонското општество.

Всушност, првпат во нашата земја една театарска претстава ќе биде достапна и за глувите лица и непречено ќе може да уживаат во придобивките на културните манифестации. Со овој чекор Владата на Република Северна Македонија и Министерството за култура го признаваат и поддржуваат правото на овие лица на пристап до места за културни изведби, како што е наведено во Конвенцијата на ОН.

Националното координативно тело за имплементација на Конвенцијата на ОН за правата на лицата со попреченост, заедно со Министерството за култура, ќе продолжи со своите напори и други национални и локални установи да продолжат со ангажирање професионални толкувачи на знаковниот јазик.

Истовремено, НУ Театар „Комедија“ ги продолжува активностите во насока на подигнување на свеста преку промоција на содржини во согласност со пристапот базиран на човековите права за лицата со попреченост. По предлог на Владата на РМ, во НУ Театар „Комедија“ е предвидено да се вработи и постојан толкувач на знаковен јазик.

(ПР-текст)