15-то јубилејно издание на Фестивалот на античка драма „СТОБИ“

МЕЃУНАРОДЕН ФЕСТИВАЛ

 „Денови на комедија” во Куманово со 13 претстави

Според директорот на кумановскиот Центар за култура, Сашо Костовски и оваа година фестивалот ќе го отвори Театар Комедија од Скопје со претставата „Име”, а фестивалот ќе го затвори комедијата „Бегај, еве ја жена ти”, во режија на Коле Ангеловски, а во изведба на Кумановскиот театар.

Меѓународниот фестивал „Денови на комедија” во Куманово, кој ќе започне на 1 октомври во организација на Центарот за култура „Трајко Прокопиев” пред љубителите на театарската уметност ќе се претстави со вкупно 13 театри од Македонија, Србија, Бугарија и Косово.

Според директорот на кумановскиот Центар за култура, Сашо Костовски и оваа година фестивалот ќе го отвори Театар Комедија од Скопје со претставата „Име”, а фестивалот ќе го затвори комедијата „Бегај, еве ја жена ти”, во режија на Коле Ангеловски, а во изведба на Кумановскиот театар.

Фестивалот „Денови на комедија” се одржува со поддршка на Министерството за култура.
Во рамките на фестивалот ќе бидат одиграни претставите „Хамлет од Горно Дупени” во изведба на Прилепскиот театар.

„Границата на власта” е насловена комедијата на Приштинскиот театар која ќе биде изведена во просториите на Кумановскиот театар. Охридскиот ќе ја изведе претставата „Парламентарки”, а струмичкиот „Народен пратеник”.

Претставата „Кокошка” ќе ја изведе Битолскиот театар пред публиката на шести октомври. Наредниот ден настапува Интермецо продукција од Белград со „Сокин и Босина”. На 10 октовмри Штипскиот театар ќе ја прикаже преставата „Љубовен маратон”.„Хот лајн” во изведба на театар од Крагуевац ќе настапи на фестивалот на 12 октовмри, а наредниот ден и „Еден Џексон во повеќе„ во изведба на тетатарот од Габрово, Бугарија. „Вообразениот болен” ќе се игра во изведба на „Трајко Прокопиев” -албанска драма Куманово. На 14. октовмри ќе биде изведена претставата „Комедија на грешки” на Турскиот театар -Скопје.

Претставите започнуваат во 20 часот

Спуштена завесaта на 41.МОТ

Невозвратената љубов поради која страдаат Трепљов, Маша, Нина Заречна, Тригорин и Ирина Аркадина како ликови од „ Галебот“ на Антон Павлович, е истото она чувство за кое Мицика од претставата „ Мртовецот доаѓа по љубената “ , во режија на Јернеј Лоренци и во продукција на театрите од Крањ и Птуј, беше спремна да премине од другата страна на свеста за да се сретне со починатиот и сакан Анзел. Во урбаната џунгла останата без сопруг, за љубов страдаше и ликот на Ника, во претставата „ Мртва точка“ на романскиот театар „ Тома Карагиу“, во режија на Раду Африм, со која се затвори годинашниот МОТ. Овие две претстави, естетски сосема различни, осврнувајќи се кон љубовта и смртта , тематски отскокнуваа од востановениот фестивалски концепт. Иако понудија беспрекорна актерска игра, режија и мултимедиа, особено словенечката „ Мртовецот доаѓа по љубената“, останува впечатокот дека тие не морале да се донесат на МОТ, посекоја цена. Можеле барем да бидат пост мотовски гостувања.Играј , играј, играј На МОТ годинава се играше на два пати. Стекнатите знаења во областа на современиот танц пред публика ги прикажаа нашите млади танчери и кореографи од „ Скопје танцов театар“ : Валентино Апостоловски, Анастасија Данчевска, Адријана Данчевска и Александра Петрушевска. Тие на музика од Александар Гроздановски со леснотија и енергичност го изведоа танцовиот проект „ Без наслов- симбол“, базиран на геометриската зададеност, од точка А до точка Б. Сепак, вистинското уживање дојде со настапот на танчерката и кореограф Маура Моралес од Куба. Таа се претстави со физичкиот театар, „ Желба за концерт “, во кој ги спојува современиот танц, пантомимата и актерството, раскажувајќи многу сугестивно низ движења и гестови, приказназа млада жена, која се бори со осаменоста и секојдневната рутина во домот, копнеејќи по љубов, нежност и допир. Иднината на фестивалот
Регионалните копродукциски проекти одамна се карактеристика за МОТ. Овојпат, тој вид соработка беше прикажан низ театарскиот омнибус „ Правда“ , составен од 7 кратки пиеси, на кои од 2013 година наваму работеа студенти во мешан состав, од академиите за драмски уметности од Љубљана, Загреб, Белград, Сараево, Нови Сад, Цетиње и Скопје. Копродукциите секако остануваат карактеристика и за иднината на фестивалот, кога станува збор за соработката и вмрежувањата на професионалните и независни театри кои го делат истиот регионален културолошки контекст. Но она што е поважно за иднината на МОТ, е потребата да се вратат разговорите за одгледаните претстави зашто без нив фестивалот е глува театарска ревија , без дијалог на публиката и стручната јавност со учесниците. Како тоа ќе го реализираат организаторите, останува тие да решат. И уште нешто, крајно време е , покрај Министерството за култура и локалната самоуправа, бизнис заедницата да биде поширокограда во субвенционирањето на овој фестивал.Во време кога квалитетот се поскапо се плаќа, за што говори фактот дека за гостувањето на „ Галеб“ на Остермаер беше потрошена половина од буџетот за годинашниот МОТ, со што успешно беше избегнат впечатокот дека имавме уште едно просечно издание во стилот колку пари – толку музика, останува на организаторите од МКЦ поактивно да ги контактираат бизнисмените , иако е познато дека кај нас естрадата поздушно е спонзорирана и донирана од културата и покрај еднаквите законски можности за ослободување од плаќање данок. Тоа треба да биде предизвик за фестивалот, зашто за повеќе од 4 децении постоење сеуште не се донесени претстави од Брук, Вилсон, Некрошиус… Со нив МОТ ќе го зајакне легитимитетот како релевантен регионален театарски фестивал на меѓународната сцена, а и ќе ги задоволи естетските потреби на неговата информирана и пробирлива публика.Сотир Трајков
За во рамче-антарфиле:

Авторот на овие редови останува со двојбата во себе,околу прашањето која беше најдобрата претстава на 41 МОТ ? Според прикажаната минималистичка естетика и прецизна актерка игра работена според принципите на Станиславски, тоа е претставата „ Галеб “ на Томас Остермаер. Но вметнатите коментари во првиот дел, во продолжението
исчезнаа, па остана впечатокот дека од војната во Сирија и критиката на потрошениот современ театарски израз до самоубиството на Трепљов, драматуршки структурата на претставата не е целосно заокружена. А, „ Ние, европските лешеви“ на Словенско младинско гледалишче, беше најблиску до провокативните и експресивни Mотовски претстави какви што се очекуваат на фестивалот, драматуршки, режисерски и актерски прецизна до детаq. Но останува дилемата, pred se поради многу пати прикажаната ваква естетика на МОТ.

Сотир Трајков

Режисерот Иван Поповски доби „Златна маска“

Режисерот Иван Поповски доби националната театарска награда на

Русија „Златна маска“

Македонскиот театарски режисер Иван Поповски, кој повеќе од 20 години живее и работи во Русија, наградата „Златна маска“ ја доби за претставата „Сонот на летната ноќ“, на театарот „Работилницата П.Н. Фоменко“, која е прогласена за најдобра претстава на годината во Русија.

 mkd-258055_cr

Руската национална театарска награда „Златна маска“ е основана во 1993 година од страна на Унијата на театарските работници (дејци) на Руската Федерација и се доделува за најдобрите остварувања на сезоната во сите жанрови на театарската уметност: драма, опера, балет, модерен танц, куклен театар, оперета и мјузикл.

Номинираните за наградата „Златна маска“ – 2016 беа избрани од страна на Стручен совет, составен од 22 члена, театролози и критичари. Формирајќи ја листата на кандидати, експертите за музички театар гледаа 230 претстави во театрите и на видео, експертите за драмски театар и театар на кукли – 544 претстави во Москва, во Санкт Петерсбург и во уште сто руски градови. Стручниот совет формираше поширока листа на претстави номинирани за наградата „Златна маска“. Листата на најзначајните остварувања за сезоната 2014/2015 беше објавена на веб-страницата на „Златна Маска“. Во 212 номинации беа претставени 54 театри.

12987206_1005693546151830_7288718932157017932_n-670x382

Тука заврши работата на стручните совети, а започна работата на жиријата. Жирито за драма и куклен театар беше составено од 15 члена, а за музички театар и балет од 18 члена. Членовите на жиријата се режисери, актери, театролози, критичари, сценографи, диригенти, композитори.

Сите номинирани претстави се играат на Фестивалот „Златна маска“ во Москва, а кулминација на целиот процес е Свечената церемонија на прогласување на победниците и доделување на наградите која е, воедно, главниот театарски настан на годината. Церемонијата се пренесува во живо на телевизискиот канал „Москва 24“, а следниот ден на телевизијата „Култура“.

Главната награда на фестивалот – Наградата за најдобра претстава на годината од голем формат, годинава беше врачена од страна на режисерот Лев Додин, уметнички директор на „Мал Драмски театар – Театарот на Европа“ од Санкт Петерсбург, кој минатата година беше добитник на истата награда.

Лев Додин, излегувајќи на сцената да ја додели Наградата за најдобра претстава од голем формат, шегувајќи се, рече:

„Јас би сакал да нагласам дека ова е најризичната номинација. Утре во медиумите ќе се дискутира дека ова можеби и не е најдобрата претстава, дека имало и други подобри. Затоа, јас ја врачувам наградата, но истовремено и моето сочувство“.

Главната награда на фестивалот – „Златна маска“ за најдобра претстава на годината од голем формат е претставата „Сонот на летната ноќ“ на  театарот „Работилницата на Пјотр Фоменко“, во режија на Иван Поповски.

„Многу ви благодарам, Пјотр Наумович “, му оддаде почит на големиот мајстор, режисерот на претставата и добитник на „Златна маска“, Иван Поповски.

Главната награда во оваа година не предизвика никакви дилеми и дискусии, беше премногу очигледна. „Сонот на летната ноќ“ од Иван Поповски е најдобра претстава на годината.

„Денес недостасува радост, нешто што ги прави луѓето среќни, што им овозможува да лебдат, нешто кое ќе ги ’одлепи‘ од тлото актерите и заедно со нив и публиката и ќе ги пренесе во некои други светови“, вели режисерот Иван Поповски.

Иван Поповски

Ова е прва „Маска“ на „Работилницата на Фоменко“ по смртта на мајсторот. И, оваа година покажа дека неговото дело продолжува.

Исто така, „Сонот на летната ноќ“ имаше и две индивидуални номинации: За најдобра режија – Иван Поповски и За најдобра женска улога – Ирина Горбачова. Покрај тоа, претставата учествуваше во проектите „Russian case“ (специјална програма за странските гости на фестивалот) и „Златна Маска во кино“ – како единствена претстава од драмската селекција на Фестивалот „Златна маска“, која беше прикажувана во 62 кина во 48 градови низ Русија и тоа во 26 градови во живо.

ИНТЕРВЈУ СО БОЊО ЛУНГОВ

 СВЕТСКИ ПОЗНАТ РЕЖИСЕР-КУКЛАР

Ме возбудува кога го претворам сонот во стварност

Покрај своето светско патешествие Лунгов е познат по своите постановки во Театарот за деца и младинци каде секоја година поставува барем по една претстава, со што може да се каже дека тој речиси е член на овој наш театар. Со Лунгов разговаравме за неговите искуства кај нас, но и за тоа што значи работата со македонските актери… Тој ја распосла својата душа отворено, искрено, непосредно, во што ќе може да се уверите од овие искрени редови…

bonjo-lungov-6

Вие сте речиси одомаќинет гостин во Македонија особено во ТДМ. Што е тоа што Ве привлекува и враќа кај нас?

Лунгов: Не верувам дека луѓето што се занимаваат со театарот во Македонија, особено младите, знаат дека во ТДМ работам од неговото основање. Во мојата првата постановка “Спомени во ноќта” повеќето од актерите беа тукушто завршени на вашата театрска академија. ТДМ немаше уште своја зграда и работевме на различни места. Полека но сигурно се оформи и трупата. Со некој од артистите работам повеќе од 25 години. Едноставно остаревме заедно. Љубомир Чадиковски кој ме покани во тој театар веќе е во пензија… Она што секогаш ме враќа кај вас е љубовта кон вашата држава и вашиот детски театар во кој можам да се пофалам дека сум учествувал речиси во секое негово поважно собитие. Многу од моите постановки кои што впрочем станаа и мојата визит карта во светот и земаа престижни меѓународни награди, се создадени токму во ТДМ Скопје.

Често имате пофални зборови за македонските актери. Кои се квалитетите кои тие ги поседуваат, а кај другите ги нема?

Лунгов: Во театарот задолжително треба да се работи со љубов и висок професионален морал. Македонските актери ја имаат токму оваа карактеристика, но, режисерот го привлекуваат со својот темперамент и талент. Она што ги разликува од другите актери во различни држави е тоа што тие секогаш се експанзивни и поседуваат огромна желба да придобијат нови и нови знаења. Така на пример во моментов ТДМ веќе има актерка која се здоби со професионално куклено образование, но и сите останати со текот на годините се здобија со вештини на куклени актери, блогодарение на средбите со моите екипи. Многу се гордеам со тоа бидејќи многу од нив земаа престижни актерски награди во различни мои куклени постановки без притоа да имаат завршено професионално образование за куклен театар. Многумина од ова актерска екипа се и мои лични пријатели, всушност стааа и дел од мојот живот. Не можам а да не ја споменам вашата прекрасна актерка Тања Кочовска која што направи многу забележителни ролји токму во моите претстави. Таа остана и е еден мој многу добар и искрен пријател веќе 25 години. На многу меѓународни форуми беа забележани и наградени и Драган Довлев, Предраг Павловски, Ана Левајковиќ Бошков,Влатко Лазовси, Марија Ѓорѓиоска, Катерина Илиевска-Силјановска, како и некои од помладите како Мартин Јордановски и Мики Анчевски.

Петар-Пан2

Кукларството е ваша животна определба. Освен мајсторството, што е уште потребно една кукла да оживее?

Лунгов: Искуството со куклите е посебен предизвик за режисерот и актерот во процесот на оживување на една нежива материја. Верувајте ми таквиот процес воопшто не е лесен. Лично мене ме привлече богатството на форми и изразни средства кои што ги нуди ова искуство. Се разбира тука е и метафоричното мислење, можноста да раскажеш една историја и за само неколку минути да внесеш определена мисла. Тоа е огромната предност на куклениот театар. Совладувањето на техниката е само едната страна на актерското мајсторство за куклен театар. Ако не си добар актер не можеш ниту да бидеш добар во работата со куклите. Ете тоа е најважниот момент. Често луѓето го потценуваат кукленото искуство, но тоа во себе крие неброени можности. Само во последните години оние што специјализирале актерство за куклен театар се многу барани во драмските театри. Тоа воопшто не е случајно.

Околу себе барем во Македонија имате и свој тим. Дали ова значи дека за Вас театарот е повеќе тимска отколку индивидуална работа?

Лунгов: За тимската работа во театарот можам да говорам многу. Најважно е режисерот да создаде добра екипа од професионалци околу себе. Во мојата екипа има луѓе како што е доц. Маја Енчева, на пример, со кои работам 25 години. Во исто време мојата предност е што сум привлекол и помлади специјалисти како што се доц.д-р Константин Каракостов и Михаил Шишков. Сметам дека само со тимска работа и тоа врвна може да се напредува. Исто така секој режисер што се цени себе си, има потреба да експериментира, а со тоа и постојано да се развива. Од друга страна само мислата во една насока на режисерот, сценографот, композиторот и кореографот создаваат добар театарски продукт. Времето го покажало ова мое убедување. На секаде каде што сум работел по светот кога ќе кажам дека имам моја екипа и прифаќам да работам ако се тие со мене, тоа им звучи малку чудно. Тоа е така затоа што не секој директор на театар ја познава нашата работа, но во мојата пракса за многу брзо време сите се убедуваат дека токму таквата екипа е причина за величествен резултат. Затоа никогаш не сум отстапувал од оваа моја позиција. Од друга страна, за време на пробите секогаш сум се трудел да ги придобијам актерите да станат мои истомисленици. Ако режисерот не успее во тоа, не може да очекува добар резултат.

12509610_10207262880904443_5344811661314762331_n

Преку вашите претстави остварувате соништа. Има ли Боњо Лунгов неостварен сон?

Лунгов: Многу ви благодарам за ова прашање. Отсекогаш ме возбудувало да го претворам сонот или мечтата во јава и дејствие. Ако успееш да полеташ на крилата на фантазијата и да реализираш на сцената нештата што се на прв пат невозможни, тоа е веќе успех. За таа цел луѓето со искуство би требало да служат за пример со своето благородство, ерудиција, култура и фантазија. Треба да бидат различни, односно вдахновени творци. Тука за мене настанува голем проблем. Едноставно не може да се биде и обичен човек, а да се предадеш во целост на прекрасната магија што се вика Театар. Тоа е мојот проблем во последните години. Се почесто среќавам луѓе кои што не мечтеат или воопшто не сакаат да мечтеат. Тие можеби сонуваат прекрасни нешта, но се плашат или, пак, не сакаат да ги реализираат своите соништа на сцена, за да ги зарадуваат другите. Тоа понекогаш ме очајува, но се трудам да не дозволам мојот сон за доброто да биде уништен. (Б.Г.)

Три грации половина век театар!

МТФ “ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ” ВО ЗНАК НА ЛАУРЕАТКИТЕ ЗА ЖИВОТНО ДЕЛО

Три грации одбележаа половина век театар!

“Она што го добил македонскиот театар од овие три дами Сабина Ајрула -Тозија, Елхаме Билал и Лилјана Мазова е пред се искрена љубов и посветеност, исклучителна способност за поместување на естетските потенцијали, верност и долгогодишна соработка … “, се вели во образложението за наградите

13428036_10153712398888100_3063121109775244283_n

“Од вечерва овде, во Прилеп, на фестивалот “Војдан Чернодрински” жените го менуваат и вртат светот”!- оваа кратка парафразирана реченица од театарската критичарка и публицистка Лилјана Мазова всушност е сублиматот на она што го одбележа отварањето на 51. Фестивал на македонски театар во градот под Марковите кули.

А дека тоа е така се потврдува и во образложението, кусо но ефектно, за наградите за животно дело на актерките Сабина Ајрула -Тозија, Елхаме Билал и веќе спомненатата и цитирана Мазова: “Она што го добил македонскиот театар од овие три дами е пред се искрена љубов и посветеност, исклучителна способност за поместување на естетските потенцијали, верност и долгогодишна соработка … “.

Овие наши три грации речиси половина век го одбележуваат и директно учествуваат во театарскиот живот и уметност во Македонија. Сабина Ајрула- Тозија тоа го прави преку присуството во речиси сите најзначајни и естетски најрелевантни продукции на нејзиниот Драмски театар, но и пошироко (НТ “ЈХ К- Џинот од Велес, НТ Куманово, Тетар за деца и млади Скопје и повеќе независни театарски продукции), а својата популарност ја стекнува и на филмското платно и во повеќе ТВ серии од домашната продукција. Актерката Билал својот печат и респектабилност ги потврдува во некогашната Албанска драма, денес Албански театар од Скопје.

Создавањето ролји на неколку јазици, креирањето ликови од различни профили создале актерка што секој театар или филмска екипа посакува да ја има во својот ансамбл. Лилјана Мазова, пак, преку своето авторско перо (со над 10 000 библиографски единици) преку низата од монографски изданија во кој е директен учесник, соработник или комплетен автор, го посведочува времето кое треба да биде сочувано од ефемерноста и заборавот…

Карактеристично за сите три наши грации е тоа што и тоа како се присутни во нашиот театарски простор и време, а доказ за тоа е фактот што Елхаме е годинешен учесник на МТФ Војдан Чернодрински и тоа публиката може да го види вечерва во “Арсеник и стари тантели” во режија на Куштрим Бектеши , претстава што албанскиот театар ќе ја изведе во 19 ч на сцената на театарот Војдан Чернодрински.

Лилјана Мазова пак, денеска точно напладне ќе има промоција на монографијата за Турскиот театар во Скопје насловена како “Со сигурни чекори до целта” чиј автор и соработник е токму таа заедно со актуелниот директор на театарот Атила Клинче. Сабина Ајрула Тозија, пак, речис и веднаш по враќувањето на наградата, односно наредниот ден сабота се подготвуваше за лет во Турција на завршица на снимањето на нова турска серија во која таа учествува, по учеството во “Величествениот ” кој пак, и донесе поширока домашна и светска слава.

Покрај веќе најавените настани денешниот ден ќе го одбелеи и промоцијата на “Патникот” од нашиот новинар Борче Грозданов -Пандур (12 ч) веднаш по промоцијата на Мазова, а промотер е рецензентот Христо Петровск. Во театарскиот дел се уште и представите “Суд” од Коле Чашуле (22 ч, НУЦК Марко Цепенков) на Штипскиот театар, а во режија на младиот Дамјан Читкушев, во официјалната конкуренција, а за точно на полноќ во придружната програма закажана е “Обѕрни се во гнев” на НТ Битола во режија на Кристина Димитрова (НТ Војдан Чернодрински, 24 ч) .

Досегашната фестивалска програма ги вброи комедиите “Име” на Театар Комедија, со која се отвори фестивалот, “Ревизор” на НТ Куманово, претставите “Јов” на Драмскиот театар и “Прометеј” во продукција на Турскиот театар од Скопје. Придружната програма ја “украсија” Мртви уши” од ФДУ, “Дафина од Серез некрстени денови” на Скрб и Утеха, “Последната ноќ” на НТ Битола и класен непријател на Велешкиот театар.

Органзаторите и годинава можат да бидат задоволни од посетеноста, раздвиженоста и активноста на фестивалската публика која ги посетува претставите за потоа да се поридружи на дружбите кои траат до раните утрински, сеуште фестивалски часови.

ПОЗНАТИ ЛАУРЕАТИТЕ НА 51 МТФ “ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ”

ПОЗНАТИ ЛАУРЕАТИТЕ НА МТФ “ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ”

Гран при за “Кралски игри” на НТ Битола

Покрај ова своевидно Гран при оваа претстава се закити и со награда за режија, најдобра главна женска ролја на Катерина Аневска за улогата на Ана Болеин и за најдобра сценографија за Валентин Светозарев. Актерот Никола Ристановски за Подсекаљников во ” Животот е прекрасен ” во продукција на МНТ го понесе признанието за најдобра главна машка улога.

 

Претставата “Кралски игри” во режија на Љупчо Ѓорѓиевски на НТ од Битола е годинешен лауреат на наградата за уметничко остварување во целина на годинешниот МТФ “Војдан Чернодрински” во Прилеп.

Покрај ова своевидно Гран при оваа претстава се закити и со награда за режија, најдобра главна женска ролја на Катерина Аневска за улогата на Ана Болеин и за најдобра сценографија за Валентин Светозарев.

Актерот Никола Ристановски за Подсекаљников во ” Животот е прекрасен ” во продукција на МНТ го понесе признанието за најдобра главна машка улога.

13006480_10208066224827539_2906906999322315651_n

Најдобра машка епизодна ролја според жирито во состав Васе Манчев , Јани Бојаџи И Владо Јовановски, изигра Кољо Черкезов како контролорот во “Ни ќар ни зијан“ на Струмичкиот театар, а на Биљана Драгичевиќ- Пројковска и припадна најдобрата женска “епизода“ за улогата на Серафима во “Животот е прекрасен“ на МНТ.

Најдобри млади актери се Талија Настова, за улогата во “Старицата од Калкута“ на ЈХК- Џинот од Велес и Марко Трајковиќ за Земљаника во “Ревизор” на НТ Куманово.

Најдобар костимограф за годинава е Розе Трајчевска за костимите во претставата “Ајнштајновите соништа“ на НТ “Војдан Чернодрински -Прилеп”, награда за кореографија и сценски движења зема Кире Миладиноски за својата работа на претставата “Старицата од КалкутаЌ на НТ ЈХК Џинот од Велес, а најдобра музика споредстандардите на веќе споменатото жири направи Горан Трајковски во “Прометеј“ на Тускиот театар од Скопје. Наградата за текст муи припадна на Венко Андоновски за “Јов“ во изведба на Драмнскиот театар од Скопје, а признание за современа сценска драматизација доби Русомир Богдановски за “Ајнштајновите соништа“ на Прилепскиот театар.

Драмскиот театар односно “Јов“ ги доби уште наградите за рекламен материал направен од Владимир Симовски и специјалната награда за продукциска и сценска функционалност. Вечерва во 20 ч во чест на наградените прилепската публика ќе ја види концертната изведба на операта “Кармина Бурана“ на МОБ под диригентство на Иван Еминовиќ.

Черепот „Хамлет“ доби уникатни куклени верзии

Гостувањето на Бјелостоцкиот куклен театар од Полска на четвртото издание на „Битола Шекспир фестивал“ во Битола на 28 и 29 јуни носи две претстави, работилница за изработка на кукли со наслов „Принтај ја твојата идеја“ и презентација на 3Д-каталог, кој е објавен како промотивен материјал за три претстави на театарот, а во рамките на проектот „Куклен паноптикум – паноптикум Шекспир“.
3

 

Покрај изведбата на претставата „Монтеки и Капулети“ (на 28 јуни) и монодрамата „Историјата на принцот Х.“ (на 29 јуни), полскиот куклен театар од градот Бјелосток овозможи уникатна средна меѓу актерите и публиката во Битола. На работилницата „Принтај ја твојата идеја“ за креација на кукли базирани на препознатливиот череп од шекспировата претстава „Хамлет“ беа создадени триесетина уникатни кукли.

 

page1

Со работилницата раководеа актерите од полскиот театар, а планирано е сите изработени кукли да бидат претставени на заедничка изложба пред почетокот на вечерашната претстава „Историјата на принцот Х.“.

„Целта на работилницата е да се разбијат стереотипите за куклениот театар, но и да се избрише границата меѓу актерот и публиката. За тоа имаме современа технологија што ни овозможува да изработиме 3Д-кукли, како и принтер со кој го изработивме 3Д-каталогот“, објасни Каролина Кумпјаловска, координаторка на проектот „Куклен паноптикум – паноптикум Шекспир“.

Како и претставите, така и работилницата за изработка на кукли не се однесува само за деца, како што наведува името на театарот, туку се однесува за сите возрасти.

44

„Правењето на куклите е наменето и за возрасните, бидејќи на тој начин сакаме публиката да се почувствува поблиска со театарот, но, од друга страна, со работилницата и со презентацијата сакаме да пренесеме и дел од полската култура на фестивалите кадешто настапуваме“, објасни  Бјелостоцкиот куклен театар од Полска.

Куклениот театар во Бјелосток е активен уште од 1953 година и е еден од најстарите театри во Полска, кој од 1972 година одржува куклен репертоар наменет и за деца и за возрасни. Во рамките на театарот има и школа за изработка на кукли, додека продукцијата на театарот опфаќа претстави за деца, претстави за возрасни и експериментални претстави, во соработка со Варшавската академија за театар.

Проектот „Куклен паноптикум – паноптикум Шекспир“ се реализира во текот на 2015 и 2016 година со поддршка на полското Министерство за култура и национално наследство, а со цел да се промовира полската култура и полскиот куклен театар на фестивалите „Вирвар“ во Косице, Словачка, и на „Битола Шекспир фестивал“ во Македонија.

ПОЛСКИОТ УМЕТНИК МАРЕК ВАЗИКЕЛ

Куклата не е само за деца!

Полскиот театарски работник, историчар, критичар и директор на Театарот за анимација во Познањ, Полска, Марек Вазикел, се занимава со еден специфичен сегмент на театарот, а тоа е куклата и кукларството, односно театарот со кукли. Тој, покрај тоа што директорува, уште и е професор по историја за куклена уметност на Театарската академија во Варшава, каде што во еден период (1999-2005) бил продекан на Одделот за куклена уметност во Бјалисток. Член е на многу меѓународни здруженија кои го негуваат кукларството, бил член на жири на многу вакви фестивали, а и целата своја историско-уметничка работа и ја посветува токму на оваа специфична театарска култура. Според него, куклениот театар, односно куклата како изразно средство постои многу поодамна отколку што може да замислиме.

– Верувале или не, првите документи, односно траги за постоењето на куклата од театарски аспект постојат уште од пред 23 века пред Христа. Многу е важно да се каже дека историјата за кукли за деца е само малку постара од еден и пол век (се појавува во 60-тите години од 19 век). Низ вековите претставата со кукли, всушност, била многу сериозна работа и била за секого. Постојат сведоштва дека кралските кругови на Франција присуствувале и го сакале токму овој вид театарски израз. И Шекспир уште од дете на 6-7-годишна возраст гледал токму вакви изведби. За жал, тој не се занимавал со овој вид уметност бидејќи во Англија куклата посериозно се користи кон крајот на 16 и почетокот на 17 век. Во прво време таму се користеле во изведби претежно од комедијантски карактер, за потоа да се прават и “сериозни# проекти. Кукларството во Европа се шири најпрвин од Холандија, па потоа во Германија, па оттаму, логично, продолжува традицијата и во Полска.

За спецификата на ваквиот вид театар Вазикел вели:
– Интересно е што динамиката и дејствието во претставите со кукли е многу побрза и пожестока од вербалните живи претстави. Ваквите изведби се лишени од долги монолози, кои не се интересни. Оттаму, се почесто почнале да се прават комбинирани претстави, па така веќе во 18 век се комбинирале дејствија со живи актери и кукли кои биле водени исто така од актери, но врвни познавачи на овој театарски занает. Од денешен ракурс гледано кукларството го има предзнакот на уметност за деца, но тоа не е така во Европа и светот…

Постојат многу сериозни проекти и театри кои се занимаваат како со митови и легенди, така и со модернистичкото гледање на светот, а сето тоа преку куклата. Во светот, а во Европа особено, има стотици театри, некои дури и се под капата на државата, некои приватни, некои под покровителство на европските градови. Во Полска има десетици вакви театри, кои функционираат одлично и кои имаат своја публика.

Бидејќи кај нас, за волја на вистината, ваквиот тип на претстави (освен пред 50-ина години) речиси го нема, освен во претставите на Театарот за деца и младинци и една претстава во поново време во Кумановскиот театар, го запрашавме Марек Вазикел како да се дојде до поцврста комуникација, односно размена на искуства со Европа и светот:

– Тоа е многу лесно можно, само кај вас да постои заинтересираност за многуте фестивали, форуми, симпозиуми, кои се одржуваат на годишно ниво речиси низ цела средна Европа. Во денешната ера на интернет-комуникацијата тоа е лесно остварливо. Треба само да се има волја и интерес. За жал, јас сум бил учесник на многу вакви настани, но не сум сретнал досега човек од вашата земја кој за занимава или се интересира за овој тип уметност. Ви велам, треба само да се има волја и да се погледне надвор од границите и се е достапно и допирливо. Само така ќе може да го заживеете кукларството кај вас.

Борче ГРОЗДАНОВ

Актерите се мои соборци!

 

ИНТЕРВЈУ СО АЛЕКСАНДАР МОРФОВ, СВЕТСКИ ПОЗНАТО РЕЖИСЕРСКО ИМЕ

Бидејќи и самиот сум актер, отсекогаш тоа за мене било голема внатрешна борба, да докажам дека тие во ниеден момент не треба и не се робови, бидејќи според моето мислење тие се мои соборци. Ние заедно се работиме, заедно сме инволвирани во една идеја. Ако актерот ја изгуби својата позиција на сцената во смисла на оставање на личен печат, тогаш и неговата ролја ќе биде посредувачка, губејќи ја својата јачина. Ако актерите не можат да ме разберат, не сочувствуваат со мене или не ме поддржуваат во тоа што го работиме, тогаш значи дека не сме успеале. По мое видување, актерот треба да се движи помеѓу Брехтовата замисла за театарот во политичкиот контекст, и изразот по Станиславски, вели Морфов за релацијата актер-режисер

Може ли театарот да ја победи глупоста?

Морфов: Мислам дека не може, но наше е да се обидеме да го сториме тоа и со самата усилба, всушност, треба да создадеме една позитивна енергија, барем за луѓето внатре во театарот, односно за тие кои го сакаат театарот. Работата е во тоа да тргнеме малку по малку или чекор по чекор, да се бориме, за да ја разобличиме глупоста. Многу луѓе кои имаат многу малку допирна точка со театарот, но сепак гледале претстава полека, но и сигурно, од сликата – идеја, ја менуваат и перцепцијата за светот околу себе. Во таа смисла горд сум што за време на оваа моја речиси тридецениска работа во театарот се менувале неколку поколенија кои ги гледале моите претстави. Кога некој ќе се зарази со тој вирус, неминовно е да го пренесе и на своите деца и внуци. Театарот во најпозитивна смисла може да биде голема зараза …

А можеме ли барем за миг, да се извлечеме од нашето нималку розово секојдневие? Дали е тоа можно преку размислата дека таа слика, или зараза е виситинита, можеме да го примениме вирусот на убавото, во секојдневието?

Морфов: Секогаш како свесно битие кон Театарот пристапувам како кон нешто што мора да отслика актуелниот опшествено-политички контекст. Многу одамна работев една или две претстави кои го немаат овој контекст, односно кои се по принципот “театар за театарот#… Напросто, во овој миг не можам да најдам пиеса во која ги нема темите кои не болат. Тоа не мора да е чисто политички театар, но во себе мора да ја содржи чистата човечка и човечна позииција. Тоа значи дека сакам и се занимавам со чистите нормални луѓе, кои се надвор од валканата политика. Ме радува фактот што колку и да звучи нескромно, многу луѓе доаѓаат на моите претстави ширум светот и го разбираат она што сакам да го кажам, од мој уметнички и естески агол. Тоа би значело дека имам многу блиски луѓе по дух. Со многу од нив по претставите разговарам, се допишувам, дебатирам и тие најчесто ми сведочат и посочуваат дека моите претстави ги тераат на размислување долго време по виденото сценско дејствие. Токму тоа е и нашата борба против тоа секојдневие, за кое ме прашуваш. Не можам да гледам театар, кој не зазема една ваква позиција. Има една мисла на Брехт која секогаш ме турка напред, а гласи – “Ако дојдат црни денови, дали ќе се пее тогаш? Да! Тогаш ќе живеам и пеам во црни денови”. Ова би значело дека ние сме должни да говориме отворено за се што ни се случува, без разлика дали сме уметници или обични луѓе.

Во вашиот режисерски ракопис, судејќи според претставите кои досега сте ги работеле, можете ли да ни кажете колку борбата на Еросот и Танатосот остава трага врз неретко кревкото емотивно актерско битие и колку актерот на сцената е роб на режисерската идеја?

Морфов: Бидејќи и самиот сум актер, отсекогаш тоа за мене било голема внатрешна борба, да докажам дека тие во ниеден момент не треба и не се робови, бидејќи според моето мислење тие се мои соборци. Ние заедно се работиме, заедно сме инволвирани во една идеја. Ако актерот ја изгуби својата позиција на сцената во смисла на оставање на личен печат, тогаш и неговата ролја ќе биде посредувачка, губејќи ја својата јачина. Ако актерите не можат да ме разберат, не сочувствуваат со мене или не ме поддржуваат во тоа што го работиме, тогаш значи дека не сме успеале. По мое видување актерот треба да се движи помеѓу Брехтовата замсила за театарот во политичкиот контекст, и изразот по Станиславски. Ако почувствувам дека актерот не го чувствува тоа, односно не е целосно предаден на тоа што го работи, тогаш не ми преостанува ништо друго, освен да се откажам од таквиот актер. Тие кои играат само за да бидат присутни, или поточно оние на кои не им е битно што и зошто играат, едноставно, не ме интересираат. Среќа моја е што имам префинето чувство да го распознаам тоа кај таквите актери.

Се случи ли во Животот е прекрасен, нешто слично?
Морфов: Пред да го направам кастингот, имав средби и разговарав со десетици актери, и ги одбрав оние за кои мислев дека се мои соборци и со кои може да направиме нешто убаво. Имаше и многу познати актери каде почувствував дека егото преовладува, кај кои веднаш почувствував дека нема да имаме заеднички јазик, тие, секако, ги елиминирав. А за Еросот и Танатосот… Тоа двојство едноставно мора да постои во актерот, но не по дефиниција, туку во неговата внатрешност, но таквите актери се вистинска реткост. За жал, повеќемина од нив немаат ниту идеја што може да е, и уште повеќе да донесе тоа двојство во нивната креација. Тоа од друга страна е како да барате бор кој не можете да го видите од шумата. Од друга страна внатрешната борба, на Еросот и Танатосот може да донесе до длабоки несакани последици, како што се лудилото или самоубиството. Таа релација знае да го држи актерот во бесознание, или за шија, кон сценскиот простор и време. Во Никола (Ристановски н.з.) го пронајдов тоа двојство, и за тоа го избрав да го игра Подсекањиков, а мал проблем беше од него да ја извадам мекоста и комичниот нерв, кој бездруго, го поседува. Успеавме во тоа, а додека пак кај другите ја копав нивната длабочина…

Во оваа смисла колку сте задоволни од сработеното во МНТ?
Морфов: Ова ќе го ислустрирам со една реченица – Ова е тимот или трупата со која повторно сакам да работам.

Можете ли да направите споредба помеѓу македонскиорт актер и некој од Европа и Светот, односно која е неговата позиција?
Морфов: Добриот актер е добар секаде. Навистина не гледам никаква разлика, особено не географска, а ако веќе можам да направам споредба тогаш ќе кажам дека овдешните актери ги преплавува емоцијата, додека на запад и север повеќе работат со рациото. Ако овде имам проблем да ја канализирам на некој начин претераната емоција, тогаш во Шведска на пример, ми се потребни десетина проби за да ја извадам потребната емоција од Медеја на пример… Значи, да резимираме, оној актер или уметник кој ќе успее да биде добар давајќи се од себе, бидејќи во крајна линија тоа му е функцијата, тогаш значи дека успеал и тој, а и јас со него. Резултатот на таквата посветеност речиси секогаш е добра претстава.

Борче Грозданов
Фото: С.Плавевски