Зоран Маџиров ( 1968 – 2017 )

Родено име Зоран Маџиров
Занимања композитор
Период на активност 1982–2017
Соработници Les Barons Karamazoff
Мреж. место TheBottleMan.com
Зоран Маџиров (14 јануари1968 во Струмица - 9 мај2017 во Скопје) — македонски музичар.

Зоран Маџиров пораснал во музичкото семејство и првото знаење за џез-тапаните ги добил од својот татко. Потоа започал да учи пијано, труби и удиралки. Заминува за Германија, каде што студиите по музика ги продолжил во Минхен и на Универзитетот во Келн. Во Европа настапувал заедно со триото Les Barons Karamazoff, со кое реализирал два проекта: Historical recordings и Pytagora’s glasess and lute.

Го револуционаризирал концептот на соло-перкусионист, свирејќи ги делата на класични композитори, од калибарот на Игор Стравински и на Моцарт. Со триото Les Barons Karamazoff настапил на Скопскиот фестивал 2000 година, каде ја воодушевил домашната публика со своето виртуозно свирење на шишиња, чаши и останати необични инструменти. На 25 август2000 година со својот квартет настапил на кумановскиот Летен џез фестивал.

За Музичката и касетна продукција при Македонска Радио Телевизија кон крајот на 2000 година го објавува својот прв домашен компакт диск Home

 

Римската комедија

 

Аристофан, Аристотел

Име на комедијата (гр. Κωμωδια, лат. Комедија) е соединение кое се претпоставува дека е изведен од грчкиот збор komos (гр. Κωμος) “весели поворка” и опиоиди (гр. Ωδη) песна. Терминот е наменета драмско дело весел содржини што се емитуваат за време на Големата или на Град Дионисиј во 5 век п.н.е. Во структурата на хорот го зазема важно место. Познато е дека во односниот вид на драма, која се разви околу 500. п.н.е. Литература во западните Грците во Сицилија (Epimarh), хорот не учествуваат. Овие се делата означени како драма (δραματα). Со текот на времето, хорот ја изгуби својата оригинална улога во античкиот комедија (4 и 3 век п.н.е.), а поимот комедија почна да се применува и весели драма без задолжително хорски дела (и оние кои еволуирале од стариот хорски комедија од Атина и весел nehorske драма произлезе од Атика). Во оваа смисла терминот комедија влегува во современата литературна терминологија.

фази во развојот

Тие се разликуваат во одредени фази во развојот на античката комедија:

(Nehorska) сицилијанската комедија,

стари (Атика) комедија

медиум (Атика) комедија

нови (Атика) комедија

Римската комедија.

Потеклото и развојот

Стариот антички комедија беше создадена во исто време како и на античката трагедија во транзицијата од 6-ти до 5-тиот век п.н.е. Сепак, задолжителен дел од церемонијата посветена на култот на Дионис станува половина век по трагедијата. Почнува да се покаже во Гранд или градот Дионисиј само 442 години. п.н.е. Број на учесници е ограничен на три. Хор, поделени во две poluhora, имаше 24 членови, кои се различно костимирани (од Аристофан во птици, жаби, оси).

Аристотел стави напред хипотезата дека стариот комедија дојде од фалички, ритуал, песни кои се пеат во поворки во кои тој врши фалусот како симбол на плодноста. Овие песни се разликуваат непристојни изрази и лични исмејување.

Постојат две теории кои се обидуваат да се објасни појавата на стариот антички комедија: сложено и унитарна.

Според поборниците на теоријата на композитни стариот сведување комедија беше создадена со комбинирање на елементи од различно потекло. Хорски централниот дел на parabazom и агонија може да се развива од Komoševa весел паради кои беа составен дел од царинското вегетативна култови. Учесниците на овие процесии маски на различни животни, пеејќи песни, исмејуван нагоре, се натпреваруваа во лага. Церемонијата заврши со прослава и радост. Оттука комедија eksodos добива некој вид на бучни радост. Епизодната дејствува сцена беа развиени по примерот на дорски фарса и Epimarhovu сицилијанската комедија.

Унитарци се сомневаат во влијанието на дорски фарса и сицилијанската комедија. Тие сметаат дека античките комедија спонтано се развива од ембриони Атика. Фолклор праисторијата ритуал предизвикани постојаното присуство на хорот во стариот комедија, појавата на стрипот агон, paraboze и eksodosa што се стари Komos. Komos, весели и на развод парада, за време на празниците (специјална церемонија посветена на култот на Дионис) шета пеење селото, подигрување и шеги. По тој повод, посебно се исмејуваат граѓаните, покажувајќи пцости. А личен invektiva, се обрнува големо внимание на познати современици политичари, филозофи, поети, музичари, типична карактеристика на стариот антички комедија. Само личен invektiva придонесе за предмет на античка комедија е сегашната каматна атински општествениот живот. Политичкиот и социјалниот живот ќе се обезбеди материјална поет да се создаде стрип заговор и изградбата на стрипот агон. Таквиот развој на античките комедија може да обезбеди само слободата на говорот постигнат во демократска Атина. Ограничување на слободата на говорот значеше и крај на стариот сведување комедија која се совпаѓа со падот на власта Атинскиот полис и последниот пораз во Пелопонеската војна. Стариот сведување комедија се занимава со сегашната реалност. Таа целосно се одразува на современиот живот на Атињаните. Предмет на нејзиниот интерес се јавни обичаи, дневна политика и севкупното образование (образование, филозофија, поезија, музика). Kratine прв меѓу поетите политика стане предмет на комедијата.

Претставниците на стариот сведување комедијата како Аристофан, Kratine, Eupolid. Зачувани само 11 комедии на Аристофан, а од други писатели имаме само фрагменти.

Социјални промени во Атина (самрак политичка моќ, доаѓа под влијание на македонската држава), исто така, да предизвика промени во стариот сведување комедија и развој на нови или средно сведување комедија (термин што веројатно се случи во хеленистичка ера). Централна комедија е термин кој се слуша по Аристотел. Овој термин вклучува комедии од периодот помеѓу 400 – 430 години. п.н.е. Најистакнатите писатели медиум комедии беа Aleksid, Anaksandrid, ANTIFAN, Eubulus и Тимок. Од работата на писатели средината комедија зачувани на наслови и фрагменти. Зачувани се само две комедии на Аристофан жените во Народното собрание и Plutos кои хронолошки припаѓаат на високо комедија.

Во политиката висок на античка комедија зазема помалку простор, хорот ја губи својата улога ја имаше во стариот дел на комедија и веќе не учествува директно во продавницата, хорски песни поздравни.

За јубилејот, на тапет ЕУ и стандардите

КРЕНАТА ЗАВЕСАТА НА 10. ИТФ “ЛИЦА БЕЗ МАСКИ”

Ако се суди по почетокот на јубилејните “Лица без маски” љубопитниците ќе имаат што да видат и за што да размислуваат во текот на петте фестивалски денови, а за тоа можност имаат преку театарските изведби “Претстава со четири актери и неколку свињи”, “Ноќ на огнот”, “Прво ќе ме земеш после ќе ме…”, “Скршена стомна”, “Се на маса”, “Да го поздравиш и да ми го бациш” и “Фармата”

Во светот полн со маски изместени вредности измислени и замислени цели до небо кренати таканаречени стандарди повторно театарот ја потврди улогата на “судија” за она што ни се случува и ќе ни се случува во не така розовата стварност.

Во овој контекст отварањето на 10. Јубилејни лица без маски, започнати од интузијастите Мио и Иги, алијас Миодраг Костиќ и Игор Ивковиќ, едниот директор, а другиот селектор, го продолжи и оправда постоењето на театарската алтернативе денес, овде и сега.

Ова линија на “отпор” кон реалноста продолжии на сцената со гостите од Косово и “Претставата со четири актери И неколку свињи…” и нивната приказна за приоритетната “касапница” наречена ЕУ. Во трка и потрага по новите стандарди и вредности човекот ги губи основните вредности како што се љубовта, меѓусебната комуникација и другарството. Преку завидно сценско темпо четворицата актери и двајцата музичари уште еднаш ни го поставија прашањето: Чуму трката по вредности кога основата е изгубена?!

Всушност ова како сублимат беше и поентата на Снежана Конеска- Руси, која го отвори официјално фестивалот. Само како надоврзување на популарната тетка Снешка, Миодраг Костиќ потенцираше дека нивното “дете” по име “Лица без маски” одново се раѓа веќе 10. пат, а и ќе се раѓа се додека има енергија во овие луѓе ентузијасти.

За жал преку театарска слика добивме едно огромно вистинито пано за тоа дека ерозијата на моралот, колку и да звучи оскиморонски…, е во подем. За час и половина го добивме одговорот или поточно преку одговорот сме натерани повторно да го размислиме и обмислиме своето постоење…. Затоа ако се суди по почетокот на јубилејните “Лица без маски” љубопитниците ќе имаат што да видат и за што да размислуваат во текот на петте фестивалски денови, а за тоа можност ќе имаат преку претставите “Претстава со четири актери и неколку свињи”, “Ноќ на огнот”, “Прво ќе ме земеш после ќе ме…”, “Скршена стомна”, “Се на маса”, “Да го поздравиш и да ми го бациш” и “Фармата” . (Б.Г.)

Вечерва “Прво ќе ме земеш после ќе ме…” и “Скршена стомна

Театарскиот фестивал “Лица без маски” продолжува вечерва со нови две претсави. Во Театар Комедија (20 ч) ќе биде одржана претставата “Прво ќе ме земеш , после ќе ме…” во продукција на Театар “Крик”- комедја и драма од Скопје и во режија на Ѓорѓи Ризески. Во претставата главните ликови се Ѓоко и Кети, тој изрод од мешан брак, таа старлета, пријавени во шоуто “Осакатени души”… Втората претстава е “Скршената стомна” на Интимен театар од Битола, во режија на Софија Ристевска, а  ќе се држи во Конгресниот центар “Александар Македонски” (22 ч). Претставата е за изгубениот и заблудениот човек што нема капацитет да се бори, а секогаш го избира патот на финансискиот прогрес..

Изабел Ипер, Франција и Благој Мицевски Македонија ПОРАКА за светскиот ден на театарот – 2017

 

https://www.world-theatre-day.org/index.html

Интернационален театарски институт ИТИ Светска организација за изведбените уметности Порака за Светскиот ден на театарот за 2017 Изабел Ипер, Франција

Еве веќе 55 години, секоја година во пролет се собираме за да го прославиме Светскиот ден на театарот. Само еден ден, само24 часа за да се прослави театарот во целиот свет, почнувајќи од Но и Бунраку театрите, преку Пекиншката опера и Катукали, задржувајќи се меѓу Грција и Скандинавија, од Есхил до Ибсен, од Софокле до Стриндберг, меѓу Англија и Италија, преку Сара Кејн и Пирандело, а тука е и Франција меѓу останатите, и Париз кој како светски град и понатаму дочекува најголем број на театарски групи од целиот свет. Нашите 24 часа од Франција нèводат во Русија, од Расин и Молиер до Чехов, а оттаму преку Атлантикот во некој кампус во Калифорнија каде млади луѓе можеби повторно ќе го измислат театарот. Бидејќи театарот секојпат повторно се издигнува од својата пепел; се ослободува од старите конвенционалности заземајќи некоја модернистичка форма: тој така останува жив.Театарот има плоден живот кој им пркоси на просторот и времето; најсовремените пиеси се потпираат на достигнувањата од минатите векови, а дури и најкласичните репертоари стануваат модерни и витални кога повторно ќе се постават на сцена. Тогаш Светскиот ден на театарот очигледно не е обичен ден споен во процесија со други обични денови. Тој ни овозможува пристап до еден огромен просторно-временски континуум. За да можам да го концептуализирам ова, дозволете ми да цитирам еден француски писател на драми, толку генијален колку што беше и дискретен, Жан Тардје: Кога се мисли на просторот, Тардје вели дека е разумно да се праша „која е најдолгата патека од една точка до друга?“… За времето тој предлага мерење „во десетинки од секунда, на времето кое е потребно да се изговори зборот ’вечност’“… За просторот и времето, пак, вели: „пред да заспиеш, фиксирај во умот две точки во просторот и искалкулирај го времето потребно на сон, да се стаса од едната до другата точка“. Фразата на сон останала со мене. Како Тардју и Боб Вилсон да се сретнале. Светскиот ден на театарот можеме да го сумираме и потсеќавајќи се на Семјуел Бекет кој на Вини ѝги дава зборовите: „Ах, колку убав ден ќе беше“. Кога размислував за оваа порака, а за којашто покана да ја напишам се чувствувам почестена, се сетив на сите соништа за сите овие сцени.Така што во оваа сала на УНЕСКО не доаѓам сама; секој лик кој некогаш сум го играла е тука со мене, улоги кои само навидум заминуваат отако ќе се спушти завесата, но кои во мене издлабиле подземен живот, спремни да им помогнат или да ги уништат улогите кои следат; Федра, Араминт, Орландо, Хеда Габлер, Медеа, Мертеј, Бланш Дибуа… Додека стојам денес пред вас ме надополнуваат и сите ликови кои сум ги сакала и на кои сум им аплаудирала како пиблика. И токму затоа му припаѓам на светот.Јас сум Гркинка, Африканка, Сиријка, Венецијанка, Русинка, Бразилка, Персијка, Римјанка, Јапонка, Њујорчанка, Марсејка, Филипинка, Аргентинка, Норвежанка, Кореанка, Германка, Австријка, Англичанка – вистински граѓанин на светот, благодарение на личниот ансамбл кој постои во мене. Бидејќи токму тука, на сцената, во театарот, се наоѓа вистинската глобализација. На Светскиот ден на театарот во 1964, Лоренс Оливие изјави дека после еден век борба во Обединетото Кралство тукушто се формирал Национален театар којшто веднаш сакал да го пробликува во меѓународен театар барем во поглед на репертоарот. Тој добро знаеше дека Шекспир му припаѓа на светот. Истражувајќи кој сè ја пишувал поракава, ми беше задоволство да дознаам дека пораката за инаугурацискиот Светски ден на театарот му била доверена на Жан Кокто, достоен кандидат имајќи предвид дека е автор на книгата „Повторно на пат околу светот за 80 дена“. Јас поинаку патував околу светот, јас патував преку 80 претстави или 80 филмови. Ги сметам тука и филмовите бидејќи не наоѓам разлика меѓу играњето во претстави и играњето во филмови, што ме изненадува секој пат кога ќе го кажам, но вистина е, така е, не гледам разлика меѓу двете. Додека ви се обраќам, јас не сум јас, не сум актерка, јас сум една од многуте луѓе благодарение на кои театарот постои. Тоа е и наша должност, но пред сè наша потреба; како се вели: „Не постои театарот поради нас, туку ние постоиме благодарејќи му нему. Театарот е силен. Тој се спротивставува и преживува сè: војни, цензури, сиромаштија. Доволно е да се каже дека „театарот е гола сцена од некое неодредено време“ – сè што и треба е актер. Или актерка. Што ќе прават? Што ќе кажат? Ќе зборуваат ли? Публиката чека и ќе дознае. Конечно, без публика нема театар – тоа никогаш да не го заборавиме. И само еден човек е публика. Но да се надеваме на помалку празни столчиња.Освен можеби во „Столовите“ од Јонеску… таму на крај старата вели: „Да, да, да умреме во полна слава. Да умреме за да влеземе во легендите… барем некоја улица да наречат по нас…“ Светскиот ден на театарот постои веќе 55 години. Во 55 години јас сум осма жена која е поканета да ја сочини пораката, ако ова може да се нарече порака. Моите претходници (машкиот род се наметнува!) зборуваа за театар на имагинацијата, на слободата и на оригиналноста за да се евоцира убавина, мултикулурализам, за да се постават неодговорливи прашања. Во 2013, пред само 4 години, Дарио Фо рече: „Единственото решение за кризата лежи во надежта дека ќе се организира еден голем „лов на вештерки“ против нас, а особено против младите луѓе кои сакаат да ја изучуваат уметноста на театарот: новатадијаспора на театарски уметници која од оваа лоша состојба несомнено ќе извлече незамислива корист за еден нов театар“. ’Незамисливакорист’, звучи како добра фраза, достојна за некоја политичка програма, зарем не? И бидејќи сум во Париз непосредно пред претседателските избори, би сакала да им предложам на оние кои копнеат да нè управуваат да бидат свесни за незамисливатакорист која ја носи театарот. Но притоа да истакнам: без лов на вештерки!! За мене театарот е онојдругиот, тој е дијалог, тој е отсуство на омраза. Пријателство меѓу народите – не знам што тоа точно значи, но верувам во заедницата, во пријателството меѓу публиката и актерите, во трајното единство меѓу народите кои театарот ги спојува – преведувачи, едукатори, костимографи, декоратери, професори, практичари и публика. Театарот нè штити, нè засолнува… Јас верувам дека театарот нè сака… онолку колку што ние го сакаме… Си спомнувам на еден стар режисер од стар ков со кого работев, кој секоја вечер пред да се крене завесата ќе викнеше на цел глас: „Направете пат за театарот!“ – и тоа нека бидат моите завршни зборови за вечерва. Ви благодарам.

Превод од француски и англиски: Кристина Пешева-Диновска

Mакедонската порака ја напиша Благој Мицевски, костимограф, режисер, уметнички директор на Народниот театар од Битола.

Во македонската порака Благој Мицевски вели дека театарот е рудник во кој уметниците секојдневно се спуштаат длабоко во окното на своето тело и душа и си посакуваат среќа. Таму го наоѓаат своето богатство, за потоа, секојдневно исправени пред публиката да кажат:

– Сведоци сме дека тоа не е така, но, сепак, театарот има моќ да го менува човекот, да создава подобри светови од оној во којшто секојдневно живееме, да создава слики што порано не сме ги виделе, јазик што сите го разбираме и на кој заедно се смееме или плачеме. Некои, пак, велат дека театарот е во криза. И со тоа не се согласувам. Во криза е човекот кој не сака безгрижноста на својот дом, удобноста на својата фотелја и виртуелниот свет да ги замени со реален, вистински контакт и возбуда. Во светот во кој еден фејсбук-статус ве прави да се чувствувате како херој или како голем уметник или како сестран експерт, знам дека е тешко да се биде реален, пишува Мицевски.

„Еве ме, тука сум, сум бил и ќе бидам!“ – Многумина, исто така, ќе речат дека театарот има моќ да го менува светот на подобро. Сведоци сме дека тоа не е така, но, сепак, театарот има моќ да го менува човекот, да создава подобри светови од оној во којшто секојдневно живееме, да создава слики што порано не сме ги виделе, јазик што сите го разбираме и на кој заедно се смееме или плачеме, истакнува Мицевски. Според него, театарот е храна и тоа онаа многу популарната – органска.

– Затоа што сами ја засејуваме, затоа што знаеме на каква почва ја одгледуваме, затоа што не ја прскаме со вештачки ѓубрива, туку ѝ подаруваме љубов, а не лажни ветувања. Храна, која иако понекогаш ни го превртува желудникот, нѐ прави да се чувствуваме добро и долго да живееме, вели Мицевски во пораката.

Песна – Ристо Шишков ( 23 март 1940 – 17 јуни 1986 )

 

 

Песна од Ристо Шишков

Земи ги… очиве
моиве две остри сабји
нанижи си ги како два…
златни синџири
околу твоите бели гради.
Земи ја… устава
од неа вода да пиеш
јас ќе си одам в планина
и ќе ти бидам комита.
Јас сум ти твојот комита
Ристо Беломорски,
од Грамос и Вичо Планина
роден во време опасно,
време комунистичко.
Комунистиве глава кренаа
и мене в зандана турија
за моја жална
Македонија.
Комунистиве ми даваат
рубата комитска
да се претворам во
Турунџе
да се претворам во Гули
војвода
за да си ладам душава
душава моја изгорена.
Не сум ти јас Турунџе
ниту сум Гули војвода
јас сум си самиот комита-
Ристо Беломорски
Дај ми го….шмајзерот
јас да си одам в планина
там да си најдам дружина
дружина одбор комити.
На Грамос
ќе најдам Делчета
на Пирин ќе најдам
Сандански
на Бигла ќе најдам Јордан
Пиперка.
Дружба да дружам
со комити
дружба да дружам,
бој да си бијам
бој да си бијам со три
ламји со три аждаи
со варварите, татарите и
србоманите
што ми грабнаа убава
девојка,
ја грабнаа и оковаа со три
синџири.
Роб робува убава девојка
роб робува седумдесет
години.
Дај ми ја….сабјата
сабјата дипленица
да си искинам синџири
седумдесетгодишни
да си ослободам девојка
робинка
девојка робинка – лична
Македонија.
Земи ги……..очиве
моиве две остри сабји
нанижи си ги како два
остри синџири
околу твоите бели гради.
Земи ја……..устава
од неа вода да пиеш
јас ќе си одам в планина
и ќе ти бидам комита.
Јас сум ти твојот комита
Ристо Беломорски
од Грамос и Вичо
Планина.

( Песната за прв пат беше и е објавена ов монаграфијаѕта ШИШКОВ од Гоце Ристовски 1999 год )

ТЕАТАТАРСКА СЦЕНОГРАФИЈА

ДЕФИНИРАЊЕ НА ТЕАТАРСКАТА СЦЕНОГРАФИЈА

Под поимот театарска сценографија се подразбира обликување и креирање на сценскиот простор во кој се игра драмската/балетската/оперската претстава. Поимот потекнува од старогрчкиот збор (скенографиа), сцена, цртање; што упатува на сликање на сценскиот декор, театарско сликање; сликање на предмети во далечина, перспективно сликање. Овој поим е интернационално прифатен театарски израз и се користат и поимите: сценограпхѕ / стагецрафт / сет десигн (анг.), сзенограпхие/ бüхненбилд (герм.), сцéнограпхие (франц.) и есценографíа (шпан.). Човекот што се занимава со креирање/создавање на сценографијата се нарекува сценограф. За различното гледање на поимот сценографија се изјасниле голем број сценографи. Дефинициите кои следат се дел од искажаните гледања за сценографијата на некои од најдобрите сценографи од светот, кои се поместени во книгата Šта је сценографија? од Памела Хауард. (стр. 11 – 15) – Жером Меклберг, Белгија: Прилагодување на дадениот простор за театарското случување; – Хозе Карлос Серони, Бразил: Просторно толкување на сцената; – Јозеф Свобода, Чешка: Взаемно дејствие на место, време, движење и светло на сцената; – Ги-Клод Франсоа, Франција: Уметност на создавање на оној вистински простор за игра за секој сценографски медиум; – Таурус Ва, Хонг Конг: Визуелна уметност и дизајн во различни медиуми; – Рони Торен, Израел: Облик, боја и светло претворени во нереална реалност; – Казуе Хатано, Јапонија: Живот на просторот и визија на човештвото; – Хамзах Мохамед Тахир, Малезија: Визуелна уметност која опфаќа елементи на драма, емоции и комуникација; – Јозеф Цилер, Словачка: Материјализација на фантазијата; – Џорџ Алекси-Мескишвили, САД: Свет на фантазија, место каде можам да патувам низ иднината и минатото и да го покажам сопствениот свет на сцената; – Јаго Перикот, Каталонија: Визуелизација на драмскиот текст – да се види значи да се верува; – Владимир Аншон, Естонија/Русија: Ова е игра на времето, просторот и чувствата во услови на некоја ситуација; – Ерик Кауенховен, Холандија: Наговестување на просторот кој во главата на гледачот се трансформира во што било; – Миодраг Табачки, Србија: Идејно решен визуелен простор на претставата кој е обликувам во физичка и архитектонска целина. Она што ги карактеризира и поврзува овие познати и реномирани светски сценографи во дефинирањето на оваа област се поимите: визуелна уметност, дизајн, простор, време, дејство, движење, светло, текст, боја, актер, режисер, гледач. Општо гледано, сценографијата е спој на ликовната уметност, скулптурата, архитектурата и дизајнот; неразделна е од оптиката, односно светлината. Таа во себе обединува неколку различни категории од кои зависи и кои се нејзини неразделен елементи: односот и читањето на текстот; визијата и гледањето на режисерот; видот и употребата на материјалите, бојата и светлото; костимот, движењето, ритамот и технологијата на изработка. Според сценографот Памела Хауард, сценографијата подразбира склоп на неколку аспекти, кои имаат иста тежина и значење во целата претстава и каде секој извира и зависи од претходниот. Сфаќањето на сценографијата започнува со разбирањето на потенцијалите на празниот простор во кој ќе биде изведена претставата. Потоа врз основа на текстот се истражува контекстот на претставата за да се одберат правите објекти, форми или бои кои треба да се вградат во просторната композиција што на текстот ќе му дадат виталност и визија. Според Хауард, просторот е мртов сé додека не го населат актерите кои ќе станат движечки елемент на сценските слики, толкувајќи ја приказната која се нагласува со употреба на тој простор. Соработката помеѓу театарските уметници понатаму е насочен кон режисерската визија, и сето тоа го оживува простор и го обликува во согласност со потребите на претставата. Конечниот елемент, кој го затвора овој кругот, е публиката која го исполнува заедничкиот простор на театарската зграда и која е онаа причина за која се создава делото. Сценографијата се подразбира онаква какво што е само ако овие седум аспекти имаат еднаква тежина и значење во целата театарска претстава, каде секој од нив извира од претходниот и зависи од него. (Хауард, 2002: 19) Шематски прикажан процесот на изработка на една сценографија може да се прикаже на следниов начин: ТЕКСТ РЕЖИЈА СЦЕНОГРАФ ЦРТЕЖ (ПРОЕКТ) технички цртежи избор на материјал ИЗВЕДБА Столарска работилница Декоратери Сликање/ боење ПОСТАВУВАЊЕ НА СЦЕНА СВЕТЛО МАЈСТОР АКТЕРИ.

Магистерски труд на Ивана Jарчевска

Венецијанскиот трговец – Вилијам Шекспир

 

 

Е трагикомедија на Вилијам Шекспир за која се смета дека била напишана помеѓу 1596 и 1598 година. И покрај тоа што е класифицирана како комедија во Првото фолио и поседува одредени аспекти од другите романтични комедии на Шекспир, оваа драма веројатно е најзапаметена по своите драматични сцени и е најпозната по ликот на Шајлок и познатиот говор „Нема ли Евреинот очи“. Главниот лик е трговецот Антонио, а не Eвреинот и лихвар Шајлок, кој е највпечатливиот и најславeн лик од драмата. Ова јасно се прикажува и на насловната страница на првото кварто: ”Најславната приказна за Венецијанскиот трговец.Со невидената суровост на Eвреинот Шајлок кон споменатиот трговец, и сечењето на фунта од неговото месо: како и освојувањето на Порција со избирањето на еден од трите ковчежиња.”

Датум и текст кога, каде…

Се верува дека Венецијанскиот трговец е напишан помеѓу 1596 и 1598 година. Драмата била спомената од страна на Френсис Мерес во 1598 година, така што веројатно била поставувана на сцена дотогаш, а насловната страница на првото издание во 1600 година наведува дека била изведувана „многупати“ дотогаш. Споменувањето на бродот на Саларино „Андреа“ (I,i,27) најверојатно алудира на шпанскиот брод Св. Андреа заробен од страна на Англичаните во Кадиз во 1596 година. Датумот 1596–97 се смета за конзистентен со стилот на драмата.

Драмата била внесена во Регистарот на Здружението на книжари, начинот на кој во тоа време се добивало авторско право за нова драма, од страна на Џејмс Робертс на 22 јули 1598 година под наслов Венецијанскиот трговец, познат и како Евреинот од Венеција. На 28 октомври 1600 година, Робертс го префрлил своето право врз претставата на сопственикот на книжарница Томас Хејс; Хејс го објавил првото кварто пред крајот на годината. Повторно било отпечатено како пиратско издание во 1619 година, како дел од таканареченото Лажно фолио на Вилијам Џагард. (Потоа, синот и наследник на Томас Хејс, Лоренс Хејс, побарал и добил одобрување за неговото право врз претставата, на 8 јули 1619 година). Воглавно се смета дека изданието од 1600 година е точно и доследно, и е основата на текстот објавен во Првото фолио од 1623 година, во кое се наведени неколку сценски упатства кои главно се однесуваат на сценската музика.

Изведба – Најстарата изведба за која е зачуван запис била одржана на дворот на Кралот Џејмс во пролетта 1605 година, по која следела и втора изведба неколку дена подоцна, но нема никаков запис за други последователни изведби во седумнаесетиот век. Во 1701 година, Џорџ Гренвил поставил успешна адаптација, насловена Евреинот од Венеција, во која Томас Бетертон ја играл улогата на Басанио. Оваа верзија (пропратена со маска) била популарна, и се одигрувала во наредните четириесет години.

Краток синопсис – Во 14 век градот Венеција во Италија бил еден од најбогатите градови во светот. Меѓу најбогатите трговци во овој град бил Антонио. Басанио, млад венецијанец и благородник кој го потрошил својот имот, сака да отпатува за  Белмонт

за да и се додворува на убавата и богата наследничка Порција.

Порција – богата наследничка

Во Белмонт, Порција и Басанио се венчаваат, исто како и Грацијано и помошничката на Порција, Нериса. Басанио добива писмо во кое му се соопштува дека Антонио не е во можност да го врати заемот земен од Шајлок. Во шок, Басанио и Грацијано веднаш заминуваат за Венеција , со пари од Порција, за да го спасат животот на Антонио нудејќи му пари на Шајлок. Без знаење на Басанио и Грацијано, Порција го испраќа нејзиниот слуга, Балтазар, по совет од роднината на Порција, Беларио, адвокат, во Падова.

Во Белмонт, Порција и Нериса се подбиваат и се преправаат дека ги обвинуваат нивните сопрузи пред да откријат дека тие биле всушност маскирани како адвокатот и неговиот помошник (V). Откако сите други ликови се помируваат, Антонио дознава од Порција дека три негови брода не биле загубени во морето и на крајот безбедно се вратиле.

Шекспир: Лондон и театарската кариера

 

„Сиот свет е театарска сцена, а луѓето се ништо повеќе од актери влегуваат на сцена, па излегуваат, и секој еден во животот ќе одглуми многу улоги“

Како што милувате, Чин 2, Сцена 7, 139-42.

Не е точно познато кога Шекспир почнал да пишува, но доказите што постојат од тоа време (пр. регистар на поставени драми) укажуваат на тоа дека неколку негови драми веќе биле изведувани до 1592 година.[26] Тој бил толку добро познат во Лондон што негов колега-драматург, Роберт Грин, во книгата A Groats-Worth of Wit (грубо прев. „Ум вреден грош еден“) вака го напаѓа:[27]

„…има една новопечена страчка, накитена со наши перја, со тигарско срце замотано во актерска кожа, која си мисли дека ја бива да пука бели стихови како најдобрите од вас: и како вистинскиот Johannes factotum каков што е, си наумил дека е единствениот „сцено-тресач“ (Shake-scene) во земјава“. [слободен превод] [28]

Повеќето стручњаци се согласуваат со тоа дека Грин го обвинува Шекспир што се обидувал да се мери со „универзитетските умови“ – Кристофер МарлоТомас Неш и самиот Роберт Грин.[29][30] Фразата во италик е пародија на стихот „О, тигарско срце замотано во женска кожа“ од шекспировата „Хенри Шести, дел 3“. Тука е и играта со зборови „Shake-scene“, која го идентификува Шекспир како метата на Грин.

Нападот на Грин е најпрвиот текст во кој се спомнува присуството на Шекспир во театарот. Тоа го потврдува и Четл, издавачот на книгата на Грин кој јавно му се извинил на Шекспир за своето индиректно учество во нападот на Грин.[31] Биографите проценуваат дека неговата кариера најверојатно започнала во средината на 1580-те.[32]Од 1594 година, драмите на Шекспир ги изведувала ексклузивно Трупата на Лордот Коморник, театарска трупа во сопственост на неколку актери меѓу кои бил и Шекспир, која за скоро време станала најпознатата театарска трупа во Лондон.[33] По смртта на кралицата Елизабета Прва во 1603 година, трупата била патентирана под името „Трупата на Кралот“ од страна на наследникот на Елизабета, Џејмс Први.[34] Во 1598 година, Ф. Мирс во делото „Ризница на духот“ напишал дека Шекспир „е најдобар меѓу Англичаните во двата вида театар“, како и дека пишувал „слатки сонети“. Исто така, тој ги наведол дванаесетте драми што ги напишал Шекспир до тогаш.[35]

Во 1599 година, истата група актери го изградила театарот „Глоуб“ (The Globe), на јужниот брег на реката Темза. Записите за сопствеништвото на Шекспир укажуваат на тоа дека тој се збогатил од овие инвестиции.[36] Во 1597 година ја купил втората најголема куќа во Стратфорд, „Њу Плејс“ (New Place).[37]

Некои од драмите на Шекспир биле објавувани во кварто изданија по 1594 година. Од 1598 година, неговото име било многу познато и почнало да се појавува на насловните страници на изданијата.[38] Покрај пишувањето драми, Шекспир продолжил и да глуми во свои и други претстави. Има докази дека глумел во две драми на Бен Џонсон[39], а во Првото фолио е наведено дека Шекспир бил еден од „главните глумци во сите овие драми“.[40] Во 1610 година, Џон Дејвис напишал дека „добриот Вил“ глумел „кралеви“.[41] Во 1709 година, Роу прв рекол дека Шекспир го глумел духот на таткото на Хамлет.[42] Според традицијата, се смета дека го глумел Адам во „Како што милувате“ и Хорот во „Хенри Петти“,[43] иако стручњаците не се сигурни околу веродостојноста на изворите

50 ГОДИНИ ТВОРЕШТВО Цела година уметничка дружба со актерот Мите Грозданов

ПО ПОВОД ЗЛАТНИОТ ЈУБИЛЕЈ – 50 ГОДИНИ ТВОРЕШТВО

5 март 2017
На светскиот ден на театарот на 27 март на неговата матична сцена во Драмскиот театар од Скопје, Грозданов ќе има две изведби на монодрамата “Црв”, првата од 18 часот за учениците од средното училиште “Јосип Броз Тито ” од Скопје, а официјалната “десетка” и мини јубилеј е во вечерниот термин од 20 часот за сите љубители на театарот односно на монодрамата.

Еминентниот македонски актер Мите Грозданов годинава одбележува златна годишнина-50 години актерско творештво. По тој повод овој бард на македонското глумиште речиси цела година ќе ја анимира театарската публика стартувајќи веќе од денеска со настап преку монодрамата “Црв”, што по роман на Дејан Трајкоски ја адаптираше неговиот син Борче, и тоа во Домот на културата “Ѓорче Петров” во чест на Сојузот на пензионерите на Македонија.

На светскиот ден на театарот на 27 март со истото дело на неговата матична сцена во Драмскиот театар од Скопје, Грозданов ќе има две изведби, првата од 18 часот за учениците од средното училиште “Јосип Броз Тито ” од Скопје, а официјалната “десетка” и мини јубилеј е во вечерниот термин од 20 часот за сите љубители на театарот односно на монодрамата.

Патешествието на актерот не застанува тука, туку на 3 мај со монодрамски парчиња од легендарниот Митке од “Коштана” на Борисав Станковиќ, Грозданов ќе настапи пред пензионерите од Оптина Кисела Вода.

За 25. мај е закажан спектаклот “Историска хронологија” со учениците од ” Ј.Б.Тито” од Скопје во атриумот на гимназијата. Во чест на долгогодишната соработка со драмскиот аматерски фестивал во Кочани, Грозданов повторно ќе има монодрамски настап.

Во рамките на годишната прослава наесен се планираат претстави и во Кавадарци, Битола, Прилеп, Охрид, Гевгелија, Струмица…

Завршницата е предвидена со театарскиот перформанс “Дибови глави” што според сопствен расказ ќе го адаптира Грозданов.

Прославата на овој редок актерски јубилеј се заокружува со филмската недела на Мите Грозданов што од 8. до 14. декември се планира да се одржи во Кинотеката на Македонија.

Инаку Мите Грозданов во својата богата кариера зад себе има оставено траг од шеесетина улоги, од кои повеќето главни на матичната сцена на Драмскиот театар од Скопје и уште четириесетина гостувања на сцените на МНТ, НТ “Антон Панов” од Струмица, НТ Штип, Албанскиот театар…, како и 9 монодрами, педесетина аматерски спектакли и претстави речиси низ целата република (Гевгелија, Кочани, Кавадарци, Тетово, Струмица…), но и стотици ТВ серии, ТВ филмови и радио драмски остварувања. Грозданов е основач и предводник на “Театар Македонија” првиот официјален приватен театар, каде се јавува и како режисер и како актер.