TЕАТАРОТ КАКО МАСОВНА И ЕЛИТНА КУЛТУРА

 

Тихомир Стојановски

Според моето мислење, сега и овде се отвора сосема ново толкување на зборот ТЕА – АТАР. Можеби со вистинската духовна длабочина.

И како во старите адети и таинства на крајот на оваа глава.

“Од мене текстот со песна и Дионисова веселба, од Бога здравје…” – како што запишал Стефан Берковиќ во песната за “Александар Македонски” од нашите предедовци. Но, тоа е веќе следната глава за театарот и народната култура. Велми… напред…

Книгата есеи ,,Децата на Мнемосина” на Ацо Гогов


,,Децата на Мнемосина” на Ацо Гогов

Книгата есеи ,,Децата на Мнемосина” на Ацо Гогов се појави оваа година, 2019 година.

Во неа хронолошки е прикажан репертоарот на Струмичкиот театар во период од четири години – од јануари 2015 година до декември 2018 година и тоа преку есејот, белешката, записот.


Ацо Гогов

Книгава содржи вкупно 20 текстови, кои се записи за дваесетте театарски премиери кои се случиле во четиригодишниот период. Есеите немаат амбиција да бидат критички вреднувања на претставите, туку сакаат да бидат само мали шарки за вечноста. еден поглед ,,одвнатре” на тоа што се нарекува процес на создавање на една театарска претстава. Издавач е НУЦК ,,Антон Панов” од Струмица.

Режисерот Златко Славенски замина да режира во Космосот…

К

Еден од ретките што се бавеа со театарот и додека спијат и додека се будни!

 11 April, 2019 

“Златко Славенски беше, е и ќе биде еден од малкуте духовни двигатели во нашето театарско постоење. Еден од ретките што се бавеа со театарот и додека спијат и додека се будни. Еден од оние кои не можеа а да не се бават со еволуцијата на театарот и сиот негов потенцијал…“. Со овие зборови актерката Арна Шијак се збогуваше со познатиот македонски режисер и професор на Факултетот за драмски уметност Златко Славенски кој ненадејно почина во понеделникот.

Арна Шијак

На комеморацијата на ФДУ во Скопје се собраа неговите пријатели, семејството, колегите режисери, актери и неговите студенти за да му одадат последна почит и да го наградат со аплауз за сите негови остварувања.

“Често пати на час ни велевте ‘живот проѓе како бела лаѓа’. Ни велевте дека една претстава е како спејс шатл, ако се помести макар и еден сантиметар-воопшто нема да се лансира и ќе експлодира…  Не можеме, а да не ви кажеме колку ве сакаме и колку не требаше да ‘полетате’ пред време… Се надеваме дека таму горе, Космосот е како дома…“, рекоа за својот професор студентите од неговите класи театарска режија.

Тони Михајловски

За режисерот Славенски, зборуваше и актерот Тони Михајловски кој посочи дека во вакви мигови човек се прашува дали треба да зборува за тагата и болката која е повеќе од очигледна или треба да зборува за онаа светла страна која човекот ја носел со себе. „ Златко Славенски навистина беше човек на светлината, човек со насмевка, човек што знаеше да те сослуша, да те прифати и да ти помогне. Oмилена му беше онаа ‘и да зборувам на сите човечки јазици, ако љубов немам тогаш ништо не сум’, рече Михајловски. Тој додаде дека, за жал животот е многу посуров од театарот. “Во театарот на крајот на претставата оние кои умираат, стануваат и се поклонуваат пред публиката и добиваат аплауз, а овдека поклонот е изоставен, останува само аплаузот…“, додаде Михајловски.

Ѓорѓи Јолевски

Актерот Ѓорѓи Јолевски за Славенски пак, рече: Златко беше совршен да направи контекст, а она што мене ми остави впечаток во работата со него е дека тој беше бескомпромисен, бесен и оваа, таканаречена реалност, просто не ја прифаќаше.

Славенски е роден во 1966 во Скопје. На крајот на 1980-тите  студирал филмска режија во Лондон на London International Film School (LIFS), но поради стопирање на државната стипендија во период кога почнал распадот на СФРЈ го прекинал студирањето и се вратил во Македонија. Се запишал на ФДУ на отсекот за интермедијална режија, во класата на професорите Слободан Унковски и Столе Попов и дипломирал во 1994, а една година претходно ги завршил студиите и дипломирал општа и компаративна книжевност на Филолошкиот факултет. Во 1997  се  вработил на ФДУ како помлад асистент, а во 2016 година беше  избран во звање редовен професор. Режирал голем број театарски проекти: „Безљубни“; „Сината птица“; „Инфинити“ „Кафкаски круг со креда“; „Соларис“; „Супернова“; „Бесови“; „Визија“; „Времеплов“; „И коњите ги убиваат,  зарем не?“; „Злосторство и казна“; „Пречистување“; „Време за сонување“; „Казабалкан, „Папокот на светот“… Награден е за претставите „Розенкранц и Гилдестерн се мртви“, „Амадеус“,  „Будење на пролетта“ и „Пер Гинт“. Автор е и на книгата „0,1 – Краток вовед во бесконечноста“. ФДУ соопшти дека до крајот на семестарот тој требаше да го одбрани докторскиот труд на тема „Адаптација на драма во филмско сценарио“

превземено од дневниот весник ВЕЧЕР

Славенски

Како режисер, секогаш интересен соговорник. Тој говореше и на тема политика како сериозно занимање, политиката присутна во секоја куќа како облик на политиканство.

Ви пренесуваме дел од разговорот:

-Само за тоа се зборува, дали е на некоја куќна слава или после премиера, веднаш се гледа политичкиот агол. И при тоа, политиката како област, која е сериозно занимање, кај нас е политикантство или застапување на некакви страни. Кај нас се обично две ригидни страни и од чија страна си, се читаат по делата – дали си го земал ова дело, дали си работел таму…, изјави Славенски.

Според него, уметниците се наизглед најмногу навлезени во политиката, но всушност и другите професии се до гуша навлезени, само за да преживеат.

-Уметникот мора да има и некаква поинаква одговорност, бидејќи е… се вели дека е јавна личност. Тоа е многу измешано кај теоретичарите, дали етиката и естетиката одат рака под рака, дали моралноста и убавото во уметноста треба да имаат знак равенство. Сепак, не познавам уметничко дело што е клучно за светската цивилизација кое зад себе не ја има вистината, рече Славенски.

Златко Славенски / Комеморацијата четврток (11.04.2019) во 12:00 ФДУ Скопје

Почитувани, 
Погребот на нашиот драг професор, режисер и колега Златко Славенски ќе се одржи во среда (10.04.2019) во 13:00 на Градските гробишта Бутел во Скопје.
Комеморацијата по повод неговата прерана смрт ќе се одржи во четврток (11.04.2019) во 12:00 на Факултетот за драмски уметности во Скопје.

Владанка Димовска: Не учеше да летаме кога се обидувавме да ползиме, да се раскрилиме и да сонуваме. Сонот да ни стане јаве! Секогаш театарот да биде наше место на откривање нови светови, и секој ден да се трудиме да бидеме подобри луѓе, оти тоа е најважно – да бидеме луѓе. Да бидеме свои, да не правиме компромиси во уметноста, да создаваме нови правци, да направиме нешто големо, да се трудиме колку можеме со сите сили да се бориме за театарот. Не знам професоре дали ќе успееме во тоа, но едно знам денеска изгубивме некој кој знаеше како се сонува и како се верува. 
Си замина тивко во вечноста, кај звездите ” во таа земја не откриена од која не се вратил ниту еден патник” . Ти благодарам за целата светлина што не себично ни ја даваше, свети горе, силно најсилно. Со својата светлина осветли го бескрајот! Почивај во мир, вечна слава професоре!

Последниот најдолг аплауз во солзи за Билјана Беличанец – денес воДрамски

Духовите на Драмски го слават твоето доаѓање во бесмртните…

Биле моја, кога дојде од Прилеп во Драмски театар, јас те пречекав на оваа сцена. Игравме заедно во „Заводникот од западниот свет“. Бевме главни партнери кај нашиот Горан и еве Биле јас те испраќам сега од оваа сцена. Не е фер, затоа што требаше уште многу да работиме, јас и ти и твојата весела дружина. Билјана, ти никогаш нема да бидеш во минато време, секогаш ќе бидеш овде присутна. Оние што добро те познаваат Биле, знаат дека си голем човек, имаш огромно срце, огромна душа и за себе и за сите нас. Несебично ни помагаше и на сцената и во приватниот живот. Кажав еднаш, кажав пак и ќе го тврдам тоа, ти никогаш не играше, не глумеше на сцената, ти живееше овде. Бескрајно талентирана, ѕвер од актер и ангел од човек. Многу те сакаме сите. И кога не беше тука, кога не си присутна на некои претстави, редовно те спомнувавме. И сега секогаш ќе бидеш присутна. Твоето име никогаш нема да згасне, рече низ солзи актерот Дејан Лилиќ на денешната комеморација во Драмски театар во чест на прерано починатата актерка Билјана Беличанец.

Овој театар има духови кои нè гледаат во секој момент кога сме на сцената. Тие ни ја даваат енергијата кога ни е најпотебно. Тие лебдат тука некаде и не туркаат да продолжиме кога ни е најтешко. Аурата на Драмски, за жал, се збогати со уште еден суптилен, нежен и преубав дух кој ќе биде присутен за идните генерации. Тука е духот на татко ми Стево, Ненад, Ацо, Нада, Ванчо, Бранко, Крум, Дади, Горан…Овде се некаде и сега го слават твоето доаѓање како бесмртник. Но, што да правиме ние? Нè остави збунети и во бескрајна болка. Не остави да замислуваме што уште можеше да направиш на сцената. А сцената беше твојот живот. Ова не е фраза. Ти, едноставно беше Билјана Беличанец. Многу луѓе ми изразија сочувство за твоето заминување. Зошто баш мене, си реков? Веројатно затоа што на оваа сцена ти беше мојата Кинегонда, мојата Сара, Цвета, Сузана, мојата Билјана Беличанец, рече Дац.

Стојан Дамчески од името на Народниот театар „Војдан Чернодрински“ од Прилеп се прости од Беличанец.

Веднаш по диполомирањето, на взаемно задоволство и радост таа стана член на нашиот ансамбл. Тоа беше смела одлука на млада актерка, но истовремено тоа беше и дел од една мисија, порака којашто заедно сакавме да им ја упатиме на младите диполомирани актери, да не чекаат пред вратите на скопските театари, туку да дојдат во внатрешноста и да го покажат она што го носат во себе и она што го стекнале за време на студиите. Ти Билјана, за кратко време во нашиот театар реализира девет премиери, одигра шест главни улоги и три насловни ролји, Медеја, Албена и Пинокио. Одигра повеќе од 200 претстави со што остави длабока и неизбришлива трага во историјата на нашиот театар. Прилепската публика никогаш нема да те заборави. По нецели три години, дојде разделбата. Но, таа не беше тажна и болна, како што е оваа сега. Тоа беше разделба за продолжување на твојот успешен пат, кон остваување на твојот сон. Билјана, ние сме горди што беше дел од нашиот ансамбл, но неизмерно сме тажни сега кога те загубивме засекогаш, рече Дамчески.

Последната претстава Беличанец ја одиграла на 8 март годинава, како Ема во претставата „Љубовници“ во режија на Катерина Коцевска.

Последната претстава требаше да ја одиграш во 2069. Ова не е природно. Збогум моја Ема, збогум моја Биле“, рече Коцевска.

Почина режисерот Златко Славенски

Македонскиот режисер и драматург Златко Славенски почина денеска ненадејно во Скопје.

Славенски беше вработен како професор на Факултетот за драмски уметности. Тој е роден во Скопје во 1966 година. Почина 08.04.2019 Скопје,

Неофицијално, на Славенски му се слошило за време на час со студентите.

Славенски во богатата кариeра ги има поставувано текстовите на Шекспир, Гете, Пинтер, Горан Стефановски, Сашко Насев, Венко Андоновски.

Режисерот потпиша бројни театарски претстави како „Соларис“, „Супернова“, „Папокот на светот“, „Бесови“ “ Сината птица “ “ Кавкаски круг со креда “. Беше познат по неговите обиди да ги преиспитува границите на театарот како медиум.

Рекоа за Беличанец

 Ве плаши ли крајот? Ве плаши ли смртта?
Билјана Беличанец: Не. Факултетот по глума многу ми помогна да се запознаам себе си. Моето верување е дека не треба да плачеме кога човекот умира, ами треба да го исплачеме кога ќе се роди. – Билјана Беличанец во прекрасниот разговор на тема: „Другата страна на животот“ што го правевме во емисијата „Пулс“ на ТВ Алфа, 2010 година
Почивај во мир!

Васил Зафирчев / актер

Билјана Беличанец. Ретка билка со раскошен талент за цветање. Можеше да даде уште многу цутови. И сакаше. А не напушти на најтрагичниот од сите можни начини. Како вистинска античка хероина. Вечна пролет за неа и за нејзиниот редок и убав цвет. ❤

Сашо Тасевски / актер 

Билјана Беличанец влезе во канцеларијата. Два месеци откако ме назначија за директор. Седна како на жар карши мене, зад клуб-масата. Да и пратам порака дека е добредојдена и влегува дома, станав од директорската фотеља и седнав кај клуб масата. Ја понудив кафе, одби. Дојдов само нешто да ти кажам., рече. Те разбирам ако ме држиш на страна, ако не добивам улоги, зашто бев функционер кај оние, само дозволи ми да бидам овде, да го дишам театарскиот воздух. Стави ме и во шивална, ќе шијам, само да сум тука. Беше сериозна, а јас се насмеав. Реков: Билјана ти си една од најдобрите глумици во Македонија на сите времиња. Треба да играш и сакам да играш, ама не со игла и конци, туку на сцена. Таму би била од најголема помош. Имаш сојузник во мене. Сепак не заигра, иако требаше да игра главна ролја во една претстава, тоа се изјалови од други причини. Нејсе, затоа со ќеф прифати да биде дел од уметничкиот совет, кога ја поканив, откако ме предупреди дека може да си имам проблеми што е она во него. Баш ме заболе и реков. Се сеќаваш што ти кажав во канцеларија ко дојде? Се насмеа. Е па уште го мислам тоа и реков. И секогаш ќе го мислам. Го мислам еве и сега. Најдобра.

Весна Петрушевска / актерка

Почивај во мир драга моја Беличанец🙏🙏🙏❤️❤️❤️
Не сакаше социјални мрежи и ги презираше.Денес сите се стручни за депресијата(патем најжестоки емоции, па некаде прочитав дека “модерно” било, бог да чува), сите си поигруваат што се случило и секој има своја теорија.Болно, тажно…што би рекла ти :”Весне , најважно е да не си ставаш бигор на душата..”
Не се послуша себеси ….тешко, многу тешко….

Горан Марковски / гледач

Кога ќе си замине драга личност од твоето детство, заминува и дел од тебе…
Беше една од најубавите, најталентираните и најмилите актерки кои некогаш зачекориле на македонската сцена!
Пленеше со својот поглед, а уште повеќе со својот уникатен и премил глас кој внесуваше топлина во детските срца уште во најраните години. Најпрво како Туфи од “Здраво Генијалци” а потоа и со надсинхронизацијата на Палешка и Хајди и многу други омилени цртани ликови во “Најубавите бајки на светото”.
Безброј театарски претстави, Тв емисии, серии и филмови – секогаш единствена и приметлива!
Денес Македонија се поклонува пред твојот голем актерски талент, шармот и убоста!
Нема никогаш да те заборавиме и ние што те познававме само покрај малите екрани!
Последен аплауз!
Горан.

Емилија / актерка

Кога се вработив во Драмски, ми пријде почна да ме гушка и да ми вели, добредојде мила, во ФАМИЛИЈАТА. Сето ова е толку веќе небитно, кога ќе изгубиме некој… но многу ми е драго, што последниот пат кога те видов, беше пресреќна. Ко пеперутка.
И јас така ќе се сеќавам на тебе.
Денес, сме сите тажни. Сите твои фамилии. Твоето семејство, Драмски, сите твои пријатели, сите твои фанови. Тага.
Почивај во мир.

Роберт Вељановски

Само смртта може да биде посурова од вистината!Замина една голема македонска актерка!Почивај во мир Билјана Беличанец!
💔

IN MEMORIAM Билјана Беличанец


Билјана Беличанец 

Комеморацијата по повод прераната смрт на нашата Билјана Беличанец ќе се одржи во вторник (09.04.) во 10:00 часот во Драмски театар Скопје.

Билјана Беличанец 

(25.07. 1973, Скопје – 06.04.2019 Скопје)

Дипломира актерска игра на Факултетот за драмски уметности во Скопје (1994). Работи во Народен театар “Војдан Чернодрински” – Прилеп (1994-1997), додека во 1997 година  преминува во Драмски театар Скопје. Како актерка со непроценлив талент, работна пожртвуваност и професионалност, ги толкува главните улоги во пиесите и заслужено го зазема местото на првенец актер во ДТС.  Од 2013-2017 година  ја извршува  функцијата градоначалник на Општина Кисела Вода.

Селективна театрографија: Маргарет Флаерти (Заводникот од западниот свет, 1997); Сузана (Свадбата на Фигаро, 1998); Софија Јегоровна (Платонов, 1999); Клариса де Бисоњози (Арлекин – слуга на двајца господари, 1999); Кинегонда/ Газдарица на јавна куќа (Кандид во земјата на чудата, 2000); Ерика Брукнер (Мефисто, 2000); Маре (Тетовирани души, 2001);  Мувата Ѕунѕарка (Како се станува цар, 2003); Дона Естрела (Што е тоа што ги тера жените навечер да трчаат по улиците на Мадрид, 2004); Наталија Ивановна (Три сестри, 2004); Ангустија (Домот на Бернарда Алба, 2004); Хелен (Жив чоек/Everyman, 2004); Старицата (Демонот од Дебар Маало, 2006); Донка (Македонски рулет, 2007); Ана (Комшилук наопаку, 2007); Велика (Сите лица на Петре М. Андреевски, 2008); Кинегонда/ Малечката/ Службеничката (Кинегонда во Карлаленд, 2009);  Управничката (Грев или шприцер, 2011); Сара (Генетика на кучињата, 2012); Ифигенија од Македонија (Архелаос или Еврипид се враќа дома, 2012); Македонка (Последните Македонци, 2012);  Ема (Љубовници, 2015).

Селективна филмографија: Мајки (2010); Од денес до утре (2010).

Награди: Награда Трајко Чоревски  за најдобар млад актер за улогата на Медеја во претставата „Медеја“ на Македонскиот театарски фестивал „Војдан Чернодрински“ (Прилеп, 1996); Награда за најдобар млад актер на Фестивалот Мали и експериментални сцени (МЕСС), за улогата на Ерика Брукнер во претставата „Мефисто“ (Сараево, 2000);Награда за најдобро актерско остварување за улогата на Кинегонда во претставата „Кинегонда во Карлаленд“ на МТФ „Војдан Чернодрински“  Прилеп (2009); Награда за најдобро актерско остварување за улогата на Сара во претставата Генетика на кучињата на МТФ „Војдан Чернодрински”  (Прилеп, 2012).

Изложба – „Од текст до претстава“

По повод 74 години од првата премиера на сцената на Македонски народен театар – Скопје, на 03 април во 12 часот, во фоајето на театарот, ќе биде отворена изложбата „Од текст до претстава: македонски драми на сцената на МНТ“.

На сцената на МНТ од самите почетоци (третата поставена претстава е Чорбаџи Теодос, премиера: 16. 08. 1945 година) до денес постојано се поставуваат дела од македонски автори. Од досега 400 поставени/обновени претстави, над 100 се дела на македонски автори од различни генерации. Во секоја од нив на различен начин се третира секојдневнието, традицијата, митовите и приказните. Не само како драмски текстови, но и преку игра, слика – сценографија и костимографија, и дизајн – програмка и плакат. Се конструираат модели на сцена кои интерпретираат и демонстрираат вистинска театарска култура и се спојуваат/истакнуваат наративноста и комуникацијата, наивизмот и бајковитоста, сатирата и реалноста, комиката и фантазијата.

Идејата на оваа изложба е да се прикажат авторите од различни генерации чии дела, во континуитет, постојано се прикажуваат на сцената на Македонски народен театар – Скопје. Тоа се меѓу останатите Војдан Чернодрински, Антон Панов, Ристо Крле, Васил Иљоски, Живко Чинго, Коле Чашуле, Богомил Ѓузел, Русомир Богдановски, Горан Стефановски, Венко Андоновски, Дејан Дуковски и други. Низ драмските текстови и подготовката/поставувањето на истите, односно низ експонатите ќе се прикаже патот на еден драмски текст од напишан збор до одигран и изговорен збор на сцена. Оживувањето на драмскиот текст. Истовремено, тоа е и приказ на богатото драмско творештво на македонските автори но и нивниот приказ во различната и обемна сценска продукција. Низ сите авторски дела, создадени се автентични решенија кои македонскиот театар го подигнаа на високо рамниште, како составен дел од одразите и настаните на светската театарска сцена. Ќе се опфати целосното оформување и поставување на драмата на македонскиот автор, од текст до сцена, откривајќи притоа различни сензибилитети и идејни концепти, а во зависност од актуелниот временски и просторен миг.

МАКЕДОНСКИ НАРОДЕН ТЕАТАР