7-ми пат епско патување во Битола на Интернационалниот Шекспир Фестивал

Од 23-ти до 28-ми јуни, Шекспир живее во Битола. Ова се фотографии од денешната прес конференција на која пред присутните новинари зборуваа директорот Иван Јерчиќ и уметничкиот раководител Илина Чоревска.
Во официјалната програма најавени се 6 театарски претстави, од 5 држави.
Во офф програмата ќе има промоција на книга, работилница за деца, настап на аматерска театарска група, настап на студенти идни актери, дебатно кино со проекција на филм и секој вечер афтер парти со познати бендови и ДЏ-и.
Ве очекуваме низ целото фестивалско возење на фестивалот кој годинава го има мотото “…И на крајот вистината ќе се дознае…”

23.06.2019 НЕДЕЛА

20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
ХНК СПЛИТ- ХРВАТСКА
„КРОТЕЊЕТО НА ФУРИЈАТА”
Режија: ИВАН ПЛАЗИБАТ

24.06.2019 ПОНЕДЕЛНИК

10:00 ч
ФОАЈЕ НА НУ НТБ
РАБОТИЛНИЦА ЗА ДЕЦА
„ИЗМИСЛИ ГО ШЕКСПИР”
Модератор: БИЛЈАНА КРАЈЧЕВСКА, драматург
Шминкер: САШО МАРТИНОВСКИ

20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
IMPERFECT DANCERS COMPANY- ИТАЛИЈА
„ЛЕЈДИ МАКБЕТ”
Режија : ВОЛТЕР МАТЕИНИ И ИНА БРОЕК

25.06.2019 ВТОРНИК

12:00 ч
НОВА СЦЕНА НУ НТБ
„I HATE SHAKESPEARE”
Драмска аматерска група Гимназија „Јосип Броз Тито”-Битола

20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
IMPERFECT DANCERS COMPANY – ИТАЛИЈА
„ХАМЛЕТ”
Режија: ВОЛТЕР МАТЕИНИ и ИНА БРОЕК

26.06.2019 СРЕДА

20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
NAVE 73 THEATRE – ШПАНИЈА
,,ЈУЛИЈА и ОФЕЛИЈА, ДОЖИВОТНИ САМОУБИСТВА’’
Рeжија: АРОН ЛОБАТО

22:00 ч
НОВА СЦЕНА НУ НТБ
,,ШЕКСПИРИЈАДА’’
Факултет за аудиовизуелни уметности ЕСРА – Скопје
Класа по актерска игра на проф. ДЕЈАН ПРОЈКОВСКИ
Асс. АНДРЕЈ ЦВЕТАНОВСКИ

27.06.2019 ЧЕТВРТОК

12:00 ч
ФОАЈЕ НА НУ НТБ
Промоција на книгата,,ЗА МИЛОСТА РАЗМИСЛУВАЊА НА ШЕКСПИР’’ од ПИТЕР БРУК
Преведувач и издавач ДАРКО ЈАН СПАСОВ
Модератор БИЛЈАНА КРАЈЧЕВСКА, драматург

19.00 ч
МАЛА САЛА НУ ЦКБ
Проекција на КРВАВИОТ ПРЕСТОЛ (1957)
РЕЖИЈА AКИРА КУРОСАВА
Дебатно кино ,,Контра кадар’’ – Битола

20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
ARADI KAMARASZINAHAZ THEATRE COMPANY, ARAD – ROMANIA
THE CLASSICAL THEATRE “IOAN SLAVICI”, ARAD – ROMANIA
SHAKESPEARE FESTIVAL – GYULA CASTEL THEATRE

,,РОЗЕНКРАЦ И ГИЛДЕНСТЕРН СЕ МРТВИ’’
Рeжија: ТАПАСТО ЕРНО

28.06.2019 ПЕТОК
20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
ДРАМСКИ ТЕАТАР, СКОПЈЕ – РЕПУБЛИКА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА
,,КРАЛ ИБИ’’
Режија: ВАСИЛ ХРИСТОВ

Во 12.05 пристигна одлуката за наградите на 54 МТФ “ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ” ПРИЛЕП

ОЦЕНУВАЧКАТА КОМИСИЈА НА 54-ОТ МАКЕДОНСКИ ТЕАТАРСКИ ФЕСТИВАЛ “ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ” ПРИЛЕП, ВО СОСТАВ БЕДИЈА БЕГОВСКА -ПРЕТСЕДАТЕЛ И ЧЛЕНОВИТЕ ЉИЉАНА БОГОЈЕВИЌ И МАЈА ВЕЉКОВИЌ ПАНОВСКА ГИ ДОДЕЛУВА СЛЕДНИТЕ НАГРАДИ:

1.НАГРАДА ЗА РЕКЛАМЕН МАТЕРИЈАЛ СЕ ДОДЕЛУВА НА НГАДЊИМ МЕХМЕТИ ЗА РЕКЛАМНИОТ МАТЕРИЈАЛ ОД ПРЕТСТАВАТА СМРТТА НА ДАНТОН ВО ИЗВЕДБА НА АЛБАНСКИОТ ТЕАТАР ОД СКОПЈЕ

2.НАГРАДА ЗА КОРЕОГРАФИЈА И СЦЕНСКИ ДВИЖЕЊА СЕ ДОДЕЛУВА НА ЃЕРЃ ПРЕВАЗИ ЗА КОРЕОГРАФИЈА И СЦЕНСКИ ДВИЖЕЊА ВО ПРЕТСТАВАТА СМРТТА НА ДАНТОН ВО ИЗВЕДБА НА АЛБАНСКИОТ ТЕАТАР ОД СКОПЈЕ

3.НАГАРАДА ЗА МУЗИКА СЕ ДОДЕЛУВА НА ДИМИТАР АНДОНОВСКИ ЗА МУЗИКАТА ВО ПРЕТСТАВАТА ПИРЕЈ НА ТЕАТАРОТ ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ ПРИЛЕП И МУЗИКАТА ВО ПРЕТСТАВАТА НА ОТВОРЕНО НА ТЕАТАР КОМЕДИЈА ОД СКОПЈЕ

4.НАГРАДА ЗА КОСТИМОГРАФИЈА СЕ ДОДЕЛУВА НА РОЗЕ ТРАЈЧЕВСКА РИСТОВСКА ЗА КОСТИМИТЕ ВО ПРЕТСТАВАТА МАКБЕТ НА МАКЕДОНСКИ НАРОДЕН ТЕАТАР СКОПЈЕ

5.НАГРАДА ЗА СЦЕНОГРАФИЈА СЕ ДОДЕЛУВА НА КОСТАТИН ТРПЕНОВСКИ ЗА СЦЕНОГРАФИЈАТА ВО ПРЕТСТАВАТА МАКБЕТ ВО ИЗВЕДБА НА МАКЕДОНСКИОТ НАРОДЕН ТЕАТАР СКОПЈЕ

6.НАГРАДА ЗА СОВРЕМЕНА СЦЕНСКА ДРАМАТИЗАЦИЈА СЕ ДОДЕЛУВА НА ЉУПЧО ЃОРЃИЕВСКИ ЗА ДРАМАТИЗАЦИЈА И АДАПТАЦИЈА НА ЖИВОТИНСКА ФАРМА ОД ЏОРЏ ОРВЕЛ ВО ИЗВЕДБА НА ТЕАТАРОТ АНТОН ПАНОВ ОД СТРУМИЦА

7.НАГРАДАТА ЗА ТЕКСТ НЕ СЕ ДОДЕЛУВА

8.НАГРАДА ЗА МЛАД АКТЕР “Трајко Чоревски ” СЕ ДОДЕЛУВА НА ТОНИ ДЕНКОВСКИ ЗА УЛОГАТА НА ГОРНИОТ ВО ПРЕТСТАВАТА НА ОТВОРЕНО А ВО ИЗВЕДБА НА ТЕАТАР КОМЕДИЈА ОД СКОПЈЕ

9.НАГРАДА ЗА МЛАДА АКТЕРКА СЕ ДОДЕЛУВА НА СИМОНА ДИМКОВСКА ЗА ЛИКОВИТЕ ВО ПРЕТСТАВАТА ФИЗИКА НА ТАГАТА, А ВО ИЗВЕДБА НА ТЕАТАРОТ ОД КУМАНОВО

10.НАГРАДА ЗА ЖЕНСКА ЕПИЗОДНА УЛОГА СЕ ДОДЕЛУВА НА БИЉАНА ДРАГИЌЕВИЌ ПРОЈКОВСКА ЗА УЛОГАТА КАРЛОТА ВО ПРЕТСТАВАТА СТРАНЦИ ВО ИЗВЕДБА НА ДРАМСКИОТ ТЕАТАР ОД СКОПЈЕ

11.НАГРАДА ЗА МАШКА ЕПИЗОДНА УЛОГА“Димче Трајковски” СЕ ДОДЕЛУВА НА ГЗИМ ЖЕРКО ЗА УЛОГАТА СЕН -ЖИСТ ВО ПРЕТСТАВАТА СМРТТА НА ДАНТОН ВО ИЗВЕДБА НА АЛБАНСКИОТ ТЕАТАР ОД СКОПЈЕ

12,НАГРАДА ЗА ГЛАВНА ЖЕНСКА УЛОГА СЕ ДОДЕЛУВА НА
МАРИЈА СПИРКОСКА ИЛИЈЕСКИ ЗА УЛОГАТА НА ВЕЛИКА МЕГЛЕНОСКА ВО ПРЕТСТАВАТА ПИРЕЈ ВО ИЗВЕДБА НА ТЕАТАРОТ ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ ОД ПРИЛЕП

13.НАГРАДА ЗА ГЛАВНА МАШКА УЛОГА СЕ ДОДЕЛУВА НА :
АЛЕКСАНДАР СТЕПАНУЛЕСКИ ЗА УЛОГАТА НА ЈОН МЕГЛЕНОСКИ ВО ПРЕТСТАВАТА ПИРЕЈ ВО ИЗВЕДБА НА ТЕАТАРОТ ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ ОД ПРИЛЕП

14.НАГРАДА ЗА РЕЖИЈА СЕ ДОДЕЛУВА НА ИГОР ВУК ТОРБИЦА ЗА ПРЕТСТАВАТА БАКХИ – КРАТОК РАСПАД НА ИСТОРИЈАТА ВО ИЗВЕДБА НА НАРОДНИОТ ТЕАТАР ОД БИТОЛА

15.НАГРАДАТА ЗА УМЕТНИЧКО ОСТВАРУВАЊЕ НА ПРЕТСТАВА ВО ЦЕЛИНА И СЕ ДОДЕЛУВА НА ПРЕТСТАВАТА БАКХИ – КРАТОК РАСПАД НА ИСТОРИЈАТА ВО РЕЖИЈА НА ИГОР ВУК ТОРБИЦА А ВО ИЗВЕДБА НА НАРОДНИОТ ТЕАТАР ОД БИТОЛА

ПРИЛЕП 15 ЈУНИ 2019ГОД.

ПРЕТСЕДАТЕЛ НА ОЦЕНУВАЧКА КОМИСИЈА
1.Бедија Беговска

ЧЛЕНОВИ
2. Љиљана Богојевиќ _

                  3. Маја Вељковиќ      

Tркалезна маса со екипата на „Пиреј“

НУЦК „Марко Цепенков“ – Прилеп

„Пиреј“ од Петре М. Андреевски

Режија: Љупчо Ѓорѓиевски

Играат: Марија Спиркоска Илијеска, Александар Степанулески, Катерина Чакмакоска Клинческа, Зоран Иваноски, Игор Трпчески, Марјан Чакмакоски, Трајче Иваноски, Најдо Тодески, Даниела Иваноска, Андон Јованоски, Виолета Чакарова, Димитар Вандески, Цветанка Чавлеска, Димитар Ѓорѓиевски, Илија Волчески, Димитар Црцороски, Михајло Миленкоски, Александар Тодески, Виктор Мирчески, Давид Папазоски. Деца: Даниел Трајкоски, Фросина Богеска, Андреј Димитриовски, Надица Ѓорѓиоска, Илин Ристески, Илина Стефаноска, Александар Ристески, Георгина Апостолоска

Ана Стојановска, театролог, модератор на тркалезната маса:
-Суптилната сценографија и нејзината слика, која се менуваше во текот на претставата, знаев дека, и режисерот и сценографот, решиле во просторот, кој е толку многу интимен, да не постават на еден сензитивен начин кој се затвори на самиот крај на претставата со ѕвончињата што децата ги поместуваа. Во еден театар има секогаш многу симболика, можете да ја читате и да ја препознаете. Во тој простор е мошне впечатиливо дека е сè оставено на актерската игра. Тоа го кажав и пред некој ден, кога зборувавме за една од претставите дека не е важно колку е моќен театарот технички, туку колку актерите знаат да ја направат претставата.

Во овој текст, кој сите, барем еднаш сме го прочитале, приказната е паралелно поставена, како што знаете, на машката и на женската страна. И во овој случај, режисерот успеал во драматизацијата и со помош на актерите да го спои тие две приказни, да се испреплетат на неколку планови, при тоа внимавајќи дали ќе излезе надвор од контролата, таа сила на емоција. Бидејќи сите знаеме колку е силна емоцијата, посебно приказната на Велика и нејзиниот однос кон сопствениот маж, најмногу кон децата, излегува на површината.  Сакам да ја нагласам таа моќ и на режисерот и на актерите во портретирањето на тие епизоди. Како да се правеа директни актерски портрети на ликовите. Зошто „Пиреј“? Меѓутоа овој текст е толку многу моќен, што се разбира дека  е поставен така како што треба и тука нема потреба да даваме други одговори, затоа што е „Пиреј“. Е,сега, за двајцата актери Велика и Јон. Мене секогаш ме вознемирува тој лик на Велика, бидејќи јас сум мајка и токму тој однос кон децата, се плашев дека ќе заминеме некаде многу далеку во патетика. Меѓутоа, моќта на Марија како актерка, во нејзината изведба, барем тоа јас така го гледав, толку суптилно ја нивелираше таа патетика, така што ни самата не си дозволи, потоа и нам, да се расплива во сето тоа. Наспроти таа нејзина суптилност, излезе експресијата на Александар, дури јас не мислам дека пречеше, затоа што јас тоа го читам како машкиот принцип во приказната, рече Стојаноска, додавајќи дека токму разговорите на тркалезната маса се една можност публиката да се сретне со своите актери, со учесниците во претставата.

Сашо Димовски, театролог, драматург, драмски автор:
Во сценската семантика односно аудиовизуелното толкување на претставата, лоцирам еден проблем. Сметам дека костимографот и сценографот се разбрале и се сретнале совршено само на местата каде што се појавува бајачката, каде што тој ритуален театар доаѓа до својот полн израз. А, лоцирам еден проблем во драматургијата на претставата, односно во адаптацијата на романот, поради начинот на кој се чувствува таа силна литерарност, тоа е сепак роман, не можеме да му избегаме сосем на жанрот. Меѓутоа сметам дека требаше да се поработи на малку подиректни реплики, кои ќе ја исчистеа таа литерација која беше мошне видлива во претставата. Вториот план во актерската игра на места беше некохерентен за разлика од оној прв кој водеше, оној втор сметам дека требаше на места да биде постегнат, погуст, со поизразени синхрони. Моите комплименти одат за двата насловни лика во романот, за Јон и за Велика, и сметам дека Александар и Марија покажаа вонреден емоционален полнеж, кој го пласираа дозирано, кој навистина нè опи.

Љупчо Ѓоргиевски, режисер на претставата „Пиреј“:
-Мислев дека една ваква режисерска поставка најмногу ќе одговара врз тој материјал, а да не извршам никакво силување на тој материјал. За разлика од „Животниска фарма“, каде работите се многу поотворени, и каде имаше можност и за поголеми драматуршки интервенции и за поинаков вид на израз, режисерски ракопис. Луѓето што ја следат мојата работа, знаат дека „Пиреј“ повеќе лежи на мојата естетика од овој тип, отколку, да речеме, „Животинската фарма“. Поретко правам таков вид изведби. Овојпат за „Пиреј“ се одлучив вака, затоа што сметав дека навистина какво било друго естетско, како режисерска постапка внатре, дека ќе извршев некакво насилие. Мене таа изведба на претставата од 1982 година сѐ уште ми одѕвонува во ушите, тоа е некаков внатрешен код, од кој тешко човек може да се ослободи и т.н. и се определив за еден многу едноставен театарски јазик. Се грижев што повеќе може да се избега од наративното, дескриптивното и т.н., макар што не може до крај. Во романот има многу мал активен дијалог, добар дел во драматуршката интервенција е наративен дел, но тоа е неопходно за да оди приказната и на оној што ќе седне да му биде јасно што се случило од почетокот. И точно наликува малку, има една епска димензија, многу настани, многу сцени се кратки 3 минути … кои се неопходни за да стане јасно што се случило. И сметав дека не е потребно ништо друго дополнително, затоа што „Пиреј“ е опстојот и ми се чинеше дека опстојот е многу живо актуелен во нашето секојдневие, во стварноста и мислам дека и ден-денес сѐ уште се бориме.

Иван Додовски, професор, театарски критичар:
-Целата сценска литература, вклучително и целата драмска литература е напишана на две теми: ерос и танатос. Тоа го вели Ролан Бард. Меѓутоа во што е разликата на секое време, нова генерација, на секој нов автор? Како да се раскаже истата приказна? И доаѓајќи да ја гледам претставата се прашував на кој начин може денеска да се драматизира големиот наратив на „Пиреј-от“,во кој котекст? Ова не е 1957, 1967 година, не се 80-ите кога се играла првата верзија … Основното прашање е како денес, по толку децении, по сите промени глобални и локални, да се пристапи кон големиот наратив за македонизмот? Тоа не значи дека тој станал неактуелен, јас не го кажувам тоа, но денес мора да се најде клучот таа приказна поинаку да се раскаже. Вака како што е поставена претставата јас не најдов поинаков клуч на таа претстава, зборувам драматуршки. Има новина. Таа е на планот на визуелното. И тука можеме да зборуваме за таа симболика, и како тоа убаво функционира за око, но тие две нешта за мене, се разминуваат во оваа претстава. Што се однесува  на актерската игра, јас сум навистина импресиониран од актерите кои ги играат тие два главни лика, Јон и Велика. Прво, Велика треба пет пати да одигра губење на чедо. Е, тоа е голем предизвик за секој актер, да не го повторите тоа и да не го доведете до баналност, сеедно што е бескрајно трагично и допира до публиката и што со секое ново умирање има ново сострадание.Тука, актерката навистина успеала да најде клуч, да ја одигра таа промена, таа загуба на децата, тоа гаснење на нејзините малечки. Истото се однесува по контраст на Јон. Бев изненаден со каква точност го пласира сценскиот говор, извонредно, прецизно, силно. Мислам дека она што го нашол за да го извлече ликот од замките што ги споменав, а ги има, дури и мизансценски се повторуваат воените сцени, е хуморот. Меѓутоа, тоа не е хумор потсмев или една иронија, која е на прва топка, туку е воздржан и се појавува доволно, колку за да го измести ликот од замката да падне во патетиката на болката, страдањето, на протестот, на себепрезирот и слично. Мислам дека тој тандем ја носи енергијата на претставата и помалку или повеќе и другите се приклучуваат кон тоа.

Јована Ѓорѓиовска, театарски критичар на Гледај.МК:
-Многу ми се допаднаа четирите различни планови на сценографијата на кои се играат различните временски нишки и локации. Исто така, сцените со бајачката јас лично ги доживеав како најмоќни и најефективни. Мислам дека тој дел не ми бил толку важен кога сум го читала романот, но сега, при гледањето на претставата тоа се моментите кои што најмногу ми оставија впечаток.

Слободан Беличански, вљубеник во театарската уметност:
-Оваа претстава, според мене, може да биде одличен пример како може театарот да комуницира со националното книжевно наследство. Романот „Пиреј“ стана класика уште за време на животот на Петре М. Андреевски и еве сега, пак, се сретнаа по вторпат. Ја споменувам некогашната култна претстава на Битолскиот театар, една извонредна претстава. Сега, пак, имаме чувство дека се достигнал врвот во сите елементи на претставата, со еден ансамбл кој со години гради подеднакво чувство за поединечна и за колективна игра, каде се споиле убавото текстуално со убавото визуелно. Во секој гледач се буди она што се вика емпатија, чувство на сорадост и сострадание. Повеќе ова второто, затоа што се случува сѐ во времето на „Големата војна“, на Првата светска војна. Оваа претстава не порачува омраза и одмазда, туку е претстава која нуди љубов и бара мир меѓу балканските и сите други народи. И уште еден момент: таа сеприсутна игра помеѓу трагичното и радосното, меѓу смртта и животот, меѓу темното и светлото, во завршницата се чини дека надвладеало светлото. И токму тоа светло, споено со жолтилото на македонската сончевина присутно во сценографијата и во рефлекторската интервенција, кажува дека има надеж и за овој народ и поука за сите народи во најблиската и најдалечната историја. Поука, да не се повторат нашите и туѓите трагични искуства. Претстава во која сите актери, а посебно носечките, го досегнаа врвот, вложувајќи сѐ од себе – од телесна, духовна и душевна енергија“.

Борче Грозданов, театарски критичар, Театарче.мк:
„Таква суптилност и ненаметлива внатрешна игра каква што имаше кај Велика, алијас Марија и на моменти малку понагласена, но сепак на место кај Александар, одамна немам видено. Во однос на пливањето низ ‘морето пирејско’, односно низ неоткорнатиот корен што не можеме да го откорнеме колку и да сакаме, што Бубе (Љупчо Ѓорѓиевски н.з.) го направил маестрално. Во народните сцени, односно боичните сцени, како да се претрчуваа за мене многу битни реченици на мудроста од Лазор Ночески . Тоа е всушност коренот на пирејот, тоа е нашата мудрост. Некои реплики воопшто не ги чув од прегласната музика, особено на почетокот од војничните сцени Трпче (Игор Трпчески н.з.) воопшто не го слушнав. Во секој случај, ми фалеше малку динамика во воените сцени. Прекрасните 5 ‘ѕвезди’, вие имате 5 нови прилепски ‘ѕвезди’. Тоа се децата, сите до едно беа одлични и немерливо незаборавни. Темата беше ‘зошто Пиреј?’, што кулоарски, што вака јавно. Затоа што ‘Пиреј’ е нашата вечна тема, затоа што ‘Пиреј’ е нашиот корен, затоа што пирејот не треба да го негуваме, но не треба со сила да го газиме“.

Милан Пиркел, театарски критичар од Словенија:
„Ќе кажам нешто што многу ќе ве изненади. Во перцепцијата на алтернативците и критичарите во Словенија, веројатно најпознатиот македонски театар, е прилепскиот театар. Тоа што во свеста на словенечкиот театар го направи Мартин Кочоски на ‘Ex Ponto’ со ‘Тапани во ноќта’, ‘Кавкаски круг со креда’ , тоа и сега се памети во Словенија. Во Словенија се зборуваше дека е тоа првиот ‘физички’ театар од подрачјето на поранешната Југославија кој дошол во Словенија, и дека тоа словенечките актери сигурно никогаш не би го направиле. Вие правевте сцена, што словенечкиот актер никогаш не би го правел, за тоа постојат сценските работници. Но, да го оставиме сега тоа настрана. Вечерва, анасамблот извонреден, сите честитки за носителите на главните улоги, но и за колективната игра“.

Мартин Наумоски, професор по македонски јазик во средно училиште:
„Сакам да дадам за ова претстава од еден друг аспект. Предавам македонски во едно средно училиште тука во Прилеп и, нормално, го работиме ‘Пиреј’ со младите деца, со средношколци на возраст од 17-18 години. Од оние кои што ја сакаат литературата и го сакаат театарот, можам да кажам дека 99 отсто дојдоа и ја гледаа претставата. Со сите нив користевме часови да зборуваме за претставата и таа длабоко допре до нив. Нормално, тргнувајќи од текстот, преку актерите, музиката, сценографијата, костимографијата и сл. Го кажувам ова затоа што сакам да знаете сите кои сте инволвирани во претставата, дека правите голема работа за младите деца, кои веројатно немаат исто детство или исти мисли како што ние сме ги имале порано. Сега е многу потешко да се допре со ваква претстава, со ваква тематика до денешната младина отколку што било тоа порано. Затоа, сите комплименти одат кон вас, кои сте инволвирани во претставата“.

Оцена од гласањето на публиката: 4,85

Куриозитет:
Вечерва во претставата на прилепскиот театар „Пиреј“, настапија двајца актери кои својот почеток го имале на вториот Театарски фестивал „Војдан Чернодрински“. Станува збор за доајените на прилепскиот театар, актерите Димитар Вандески  и Трајче Иваноски, кои пред 52 години играле во претставата “Триста коли трње“, хумористичен колаж по текстови на прилепчанецот Миле Попоски, а во режија на Благоја Дамески.

Моника Талеска, Зоран Милошески
Фото: Оливер Ангелески

Tркалезна маса со екипата на „Смртта на Дантон“

НУ Албански театар – Скопје

„Смртта на Дантон“ од Георг Бихнер

Режија: Дино Мустафиќ

Играат: Рефет Абази, Луран Ахмети, Гзим Жерка, Фисник Зеќири, Музбојдин Ќомали, Осман Ахмети, Хамди Рашиди, Генци Мирзо, Амернис Јованоска Нокшиќи, Аида Елези, Ментор Курти, Илир, Речи, Сокол Хајрулаи, Асдрен Селими, Тенвил – Босфорт идризи, барат Махмути, Ајше Усеини, Ариан Ејупи, Фатон Ибрахими, Кујтиме Ахмети, Таулант Дестани.

Од тркалезната маса на критиката за претставата „Смртта на Дантон“, по текст на Георг Бихнер, драматизација на Жељка Удовичиќ Плештина, а во режија на Дино Мустафиќ.

Ана Стојаноска, театролог, професор на ФДУ и писател (водител на тркалезната маса):
-Ова ми е еден од омилените драмски текстови, што воопшто сум ги прочитала. На неполни 22 години, германскиот автор Георг Бихнер ја напишал оваа драма, инспирирана од Француската револуција. Ова е текст кој сто и повеќе години е пред своето време и во него се вметнати елементи кои денес се многу актуелни и се поставува во светските театарски куќи, а се вика документарен театар. Благодарение на режисерот Дино Мустафиќ и на драматургот Жељка Удовичиќ Плештина, имавме можност да видиме една мошне импресивна и впечатлива претстава – „Смртта на Дантон “. Како што сите видовме, претставата имаше моќен вовед во кој Дантон во изведба на Рефет Абази, со црвена готварска капа на главата и со црвена престилка,  го најави целокупното дејство, не случајно симболично поставено со тој сатар со кој ја сече храната. Вообичаено, кога гледаме претстави на Дино Мустафиќ, секогаш има мноштво знаци кои треба да ги читаме и по сето тоа што сме го гледале, треба време тие знаци да се потсредат во главата. Истото го имав и со „Народен непријател“ и со редица други негови претстави. Особено, кога станува збор за таа музичка подршка, сите песни што ги слушнавме од  „Children of the revolution “, до „Rage against the machine“, „Bella ciao“, до „Nick Cave“ и редица други, сите тие истовремено говореа како што говорат и актерите во претставата. Така што, од ова мноштво на знаци, првото прашање што си го поставив себеси беше: Дали ова мноштво на знаци ни помага или ни одмогнува да ја следиме претставата и дава некаков фокус, означува некаде или, пак, нѐ остава сами да го доживееме целото тоа што го гледаме, со сите сетила, истовремено.  Деновиве дискутиравме како се говори на сцена, што е изговорено, што не дослушуваме, каде техниката ни помага или ни одмогнува. Но, конечно, видовме дека ништо од тоа не е важно кога имате добри актери на сцената. Кога има двајца водачи на таа револуција, едниот е смирениот, рационалниот, воздржаниот – Робеспјер, а другиот е побунтовниот, поекспресивниот – Дантон. Мислам дека е одлично што на таа вага двајцата се контрапункт еден на друг.

Јована Ѓорѓиовска, театарски критичар на Гледај.МК:
-Им честитам на сите актери за одличната гласовна изведба. Ова беше можеби најдобрата гласовна претстава што воопшто е направена во македонскиот театар. Уште еднаш, честитки !

Лилјана Мазова, театарски критичар:
-За мене ова е најдобрата претстава во Македонија. Ги обожуваш сите актери на сцената. Рефет е тука и тој ја води играта. Меѓутоа, сите се заедно, што е реткост. Обично, секој сака да игра сам за себе. Рефет има право да игра сам затоа што ја води играта. Но, тој им остава простор на другите, како што и сите други му помагаат нему или се насочуваат, го одбираат правецот што им го задал Дино Мустафиќ, а го спроведуваат заедно. Им честитам на сите, на целата екипа, на театарот, и посакувам да имаме што повеќе вакви претстави.

Крсте Џидров, сценограф:
-Од аспект на сценографијата, кога видов една проба, се прашав што ќе му прават на мостот, напред-назад, горе- долу, а потоа видов како функционира на премиерата. Вечерва, втор пат ја гледав претставата целосно и воопшто не ми пречеше што се случуваше на сцената, па мостот да мора да се поднаместува затоа што поентите беа добро смислени. Значи, лизгањето, паѓањето, кревањето, спуштањето… Тука се знаците. За мене ова е шизичка претстава со тие песни кои јас сум ги следел и ги следам. Ова делува како кратка верзија за тоа што треба да го знаеме за „Смртта на Дантон“. Претставата трае долго затоа што има содржина, текст, што има што да се научи. Овде го видов тоа што сме учеле за Дантон, Робеспјер, за Сен Жист. Тоа се приказните од гимназијата. Тоа е голема литература и историја и треба да се знаат некои работи. Овде ги имаме сублиматот, брзината, резовите, такви какви што треба да бидат. А, од аспект на музиката, секоја нумера не е случајна, не е за да се забавуваме.

Слободан Беличански, гледач:
-Лично, јас сум импресиониран од она што значеше равнотежа на односот во актерската игра помеѓу стожерните и другите ликови. Како колектив меѓусебно си помагаа, струеше охрабрувачката енергија на едните спрема другите. А, што се однесува до музичкиот материјал, тој јасно сугерираше дека оваа претстава не е посветена само на Француската револуција, туку и на сите подоцнежни револуции што следуваа по неа. А, на прашањето поставено во каталогот за претставата – Кога престанува една револуција? – би рекол, поттикнат од овој текст и од оваа изведба, дека таа престанува тогаш кога револуцијата започнува да ги јаде своите деца или уште поточно, тогаш кога децата на револуцијата почнуваат да се јадат помеѓу себе. Овој текст на Бихнер, кој со ништо не изгубил од својата убавина во оваа постановка, иако се приближуваат скоро 2 века од неговото пишување, навистина сака да ни покаже и да сведочи дека убавината и на изведбата и на читањето се подеднакви, кога е во прашање оваа драма. А, уште повеќе што,  првично, текстот бил примен за читање, како текст кој нема сценичност. Но, вечерашната изведба покажа дека тој е податлив за театарската сцена, тогаш кога  ќе се најде во вистински раце.Се забележа и дека текстот на Бихнер е надополнет со податоци за егзистенцијалната положба и борбата за егзистенција на луѓето од овие простори, од ова наше време. Како да сака да ни сугерира дека секоја револуција започнува со бунтот во човечкиот стомак.

Александар Милосављевиќ, театарски критичар од Србија:
-Кај Робеспјер видов смиреност и сведеност во изразот, а експресивност во играта на Дантон. Робеспјер е неподмитлив. Човекот влегува со јасна идеја која е чесна и искрена. Револуцијата треба да победи, но цената што се плаќа е смрт на револуцијата и воведувањето диктатура. А, од друга страна, е Дантон, човекот што ѝ поставува прашања на Револуцијата и себеси и на времето во кое се случува Револуцијата. Таа рамнотежа, тој однос помеѓу тие два лика, маестрално функционира на сцената. Оваа претстава е, на некој начин, слична на претставата од синоќа –  „Животинска фарма “. Орвел констатирал дека Револуцијата е мртва и тоа го зборувал и го пишувал за конкретна револуција. Бихнер многу време пред Орвел, според мене, поставил посуштински и посериозни прашања за Револуцијата. А тандемот, Дино Мустафиќ и Жељка Удовичиќ, тоа многу добро го разбрале. Оваа претстава, низ драматуршката адаптација, многу поцврсто и сериозно ги поврза сите дилеми на револуциите, па и транзицијата ја сместуваме во корпусот на револуциите, за македонскиот простор, а јас сум слободен да кажам и за просторот во Србија, во однос на тоа што беше направено во синоќешната претстава. „Children of the revolution“, од групата „Т.Rex и Mark Bolan“ е првиот миг. Таа песна е направена кога револуцијата од 1968 година веќе беше мртва. Текстот на Бoлан многу иронично зборува за тоа што дојде по 1968 година. И потоа имаме цел круг, а на крајот имаме иронија со оној кој го мете подот и го изметува и Дантон. Значи, таа линија која почнува, иронично се завршува со иронија. Почетокот на текстот, се разбира дека не е напишан од Бихнер. Тоа е интервенција на Жељка, која е многу јасна и многу тенденциозна и многу точна. Таа не се однесува само на Македонија и на транзицијата, туку на судбината на денешниот свет. Последните зборови кои ги изговара Дантон во претставата, исто така, не се зборови на Бихнер. Нив ги изговорил Че Гевара. И се поставува прашањето: Дали  револуцијата е готова? Тоа во мене отвори дилема. Знам дека Револуцијата не е добра, знам што донесува таа, но, се прашувам: Има ли друго решение?

Тодор Кузманов,театарски критичат на Македонското Радио:
-Ансамблот на Албанскиот театар приреди настан од голем габарит и калибар. Една многу вешта инсценација на Бихнер на „Смртта на Дантон“,  како што веќе беше кажано благодарение на драматуршко- режисерскиот пристап и благодарение на ансамблот, во реализацијата на тие едноставни нешта, но и длабоки, што бараат промислување. Мене ме фасцинира фактот, односно податокот, за возраста на Бихнер кога настанал овој негов текст. Како потсетување за тоа што може да направат младоста, искреноста и посветеноста. Значи, некои вредности кои одамна се заборавени. Доспеавме во еден многу корумпиран свет и, некако, му доаѓа како терапија оваа претстава. Во однос на тоа дека револуцијата е неизбежна, меѓутоа таква каква што ја знаеме револуцијата, таа не е ни решение. Но, патоказите се тука  за да се спознае кои се резултатите, последиците од револуцијата. Конвенира фактот што паралелата е извлечена со нашата скорешна т.н. Шарена револуција, но еден тип. Конвенира тоа што резултатите од нашата револуција се безмалку препишани од Француската револуција. Веројатно, тоа важи и за сите други револуции. Во земјава секој втор е незадоволен што беше дел од нашата револуција. Тоа мешање на желби, на интереси, како што било во Франција, а персонифицирани преку Дантон и Робеспјер, овде го има многу. Главната вредност и важност е што во претставата се зборува за актуелни настани, на актуелен јазик, низ манир на политички ангажман во театарот. Оваа претстава доаѓа и се надоврзува на претходно изведените претстави како што се „Бакхи“ на Битолскиот театар и „Животинска фарма“ на Орвел во продукција на Струмичкиот театар. Тоа што ги поврзува е политички ангажираниот пристап, во сите три има осовременување, односно локализирање на проблемите и на фактите со ова место и со ова време. Тоа е една тенденција која фестивалот „Војдан Чернодрински“  ја одразува. Мене ми се допаднаа улогите како се направени и се изведени без претенциозност, без посебно напрегање и без агресија. Во таа смисла се моите честитки за нивниот учинок.

Иван Додовскипрофесор по критичка теорија на Универзитетот Американ Колеџ Скопје:
-Моето враќање на фестивалот по 20 години се поклопува со уште едно блескање на ансамблот на Албанскиот театар, како кога пред две децении, во својство на селектор, донесов една претстава од нив која тогаш блесна. Затоа ми е криво што во изминатиов период не сум видел повеќе од нив. Сега доаѓав со извесен трепет пред помислата каков Дантон ќе изигра Рефет Абази, зашто и тој од некои свои причини, како што знаеме, долги години не доаѓаше на овој фестивал, а го немаше и на сцената во неговиот театар. Некако се поклопија нашиве судбини вечерва. А, не треперев поради тоа што се сомневав во неговите способности, туку затоа што  кај него има една огромна еруптивна енергија за која мислев дека, толку се собрала низ годините, што сега низ еден ваков лик може да експлодира, на начин што не може да се контролира. И, да кажам искрено, најмногу ми се допадна што видов дека и по толку години, собирајќи ја таа енергија, Рефет токму тоа го направи. Успеа да се исконтролира во најтешките сценски стапици на оваа претстава. Во  неа брилијантно функционира тој мост, тоа колебање помеѓу едно хедоне на Дантон- потребата низ телесното да се истражува вистината, и студената рационалност на Робеспјер, брилијантно одиграна од Луран Ахмети, рамноправно со Рефет, токму на оној мост за кој во почетокот мислев дека ќе биде опасна стапица зашто метафората на клатењето во 2 часа се троши. Сепак, тоа беше извонредно искористено и одиграно. Ми се допадна, исто така, што имаше некои сцени во кои дојде до израз Бихнеровската лиричност и тоа секогаш во контрапункт, додека паралелно одат сонговите или некои други мизансценски решенија. Таму имате слатка ненападна игра на Дантон со вљубената. Или моментите на плачењето, на сонувањето, на стравот од сонот и т.н. Сите тие се извонредни етиди во оваа претстава, едно менување на потребата што се провлекува низ претставата, која цело време низ ударот на тапаните нѐ потсетува дека сме во реалноста, дека проблемите се наши и дека сме жртви на сите заблуди на револуцијата.

Публиката ја даде својата оцена за претставата „Смртта на Дантон“. Нејзината оцена е 4,18.

Сотир Трајков
Фото: Оливер Ангелески

Доделени признанијата од „ Евродрам“, на преведувачите Оливера Павловиќ и Дарко Јан Спасов

Преводната драмска литература во земјава е засилена со три наградени текста од руските драмски автори Иван Вирипаев и Људмила Разумовскаја, како  и од ирскиот драматичар Конор Мекферсон. Ова е заслуга на преведувачката од руски јазик, Оливера Павловиќ, вработена во НТ-Битола и на Дарко Јан Спасов-драматург во театарот Комедија во Скопје и преведувач. Нивните преводи беа поттикнати од ланскиот конкурс што го спроведе Евродрам- европска мрежа за драма и превод , која обединува 30 јазични комитети од разни земји. Според претседавачот на Македонскиот комитет на Евродрам, Иван Додовски, на конкусот пристигнале 8 преводи, од кои изборот паднал на три.

  • Во таа селекција, трите преводи се најистакнати , за таа година. Денеска сме тука јавно да им честитаме на преведувачите. И тоа да го искористиме како повод за прослава и гест на ценење на тоа што тие го направиле како преведувачи зашто тоа е извонредно важна работа. Особено во театарот , особено кога еден текст треба да се преведе добро и да е сценски изведлив во нашата средина, рече претседавочот на Македонскиот комитет на Евродрам, Додовски.

Признанијата на Дарко Јан Спасов и на Оливера Павловиќ , им ги врачија Доминик Долмие од Франција, еден од основачите на Евродрам и Иван Додовски од Македонскиот комитет. Заблагодарувајќи се за признанието, Оливера Павловиќ, која беше рангирана како прва и трета за преводите на драмските текстови „ Танцот Делхи“ од Иван Вирипаев и „ Милата Елена Сергеевна “ од Људмила Разумовскаја, рече дека ова е прв пат јавно да се оддаде признание на преведувачи кои работат за театарот .

  • Благодарам за наградата, за тоа како сум вреднувана. Прв пат јавно во Северна Македонија им се оддава признание на луѓе кои прават превод за театар. До сега не сум слушнала за вакви признанија и возбудена сум и многу ми е мило затоа што веќе 30 години ја следам руската драматургија и преведувам. Дел од тие пиеси што сум ги превела имале среќа да бидат играни во театарот , ама поголемиот дел уште стојат во фиока. Ова е јавен повик до сите театарски работници да обрнат внимание на тоа дека има луѓе кои ја следат драматургијата во Европа. Современата руска драматургија и по квантитет и по квалитет е многу значајна, истакна Павловиќ.

Дарко Јан Спасов кој по конкурсот беше рангиран на второто место за преводот на наградената драма со „ Лоренс Оливие“- „ Брана“ од Конор Мекферсон, заблагодарувајќи се за признанието , повика да се чита повеќе во нашата средина.

  • Читајте ! Кога некој искрено ќе ви рече дека текстот е многу убав, прочитајте го , земете си време. Само читајте, ништо друго. Ако не читаме мозокот ќе рудиментира како казма. Им благодарам на организаторите од МТФ „ Војдан Чернодрински“ и им благодарам и на Евродрам.

Осврнувајќи се на историјатот на мрежата Евродрам, која постои од 1991 година, основачот и режисер Доминик Долмие, рече дека приказната со европската мрежа за драма и превод започнала барајќи преведувач од албански на француски јазик, на текстот „ Историја на тие што веќе ги нема “, од албанскиот писател Касем Требешина, при посетата на Тирана.

  • Текстот го преведе младата преведувачка Мирела Кумбаро (сега министерка за култура во Албанија м.з.). Кога беше направена постановката сватив дека тоа беше прва албанска драма преведена на француски јазик. Бев изненаден како е можно тоа. Така се заинтересирав за остатокот од Балканот. Исто така и во Анадолија и во регионот на Кавказ, ситуацијата е слична околу преводите и си реков дека треба да направиме нешто во врска со тоа.

Конкурсите на Евродрам за преводна драмска литература се објавуваат во непарни години, а во парни, се објавуваат повиците за оригинални драмски текстови, кои потоа се споделуваат низ мрежата. До крајот на годината се очекува да биде објавен конкурсот за оригинални текстови, напишани на македонски јазик кои ќе ги разгледа Македонскиот комитет на Евродрам и ќе направи селекција. Одлуката ќе биде соопштена во март, следната година. Авторите од земјава кои пишуваат на јазиците на етничките заедници ќе можат да аплицираат во соодветните јазични комитети на Србија, Албанија и Турција. Постои желба од Евродрам, наградените оригинални текстови да се објават,  промовираат и да се одржи нивно сценско читање в година, на јубилејниот 55 МТФ „ Војдан Чернодрински “.

  • Зошто да не бидат и да не се играат низ театрите во Македонија , кои токму преку овој фестивал ќе бидат анимирани малку да размислат и да обрнат внимание на домашната драматургија. Таа потреба беше констатирана во рамките на разговорите на трибината „ Ова е наше време- време за театар“, дополни Додовски

Преку Евродрам до сега се преведени текстови од Дејан Дуковски, горан Стефановски, Жанина Мирчевска и Венко Андоновски.

Сотир Трајков
Фото: Анастасија Бошкоска

Тркалезна маса со екипата на „Животинска фарма“

НУЦК „Антон Панов“ Струмица – Народен театар

„Животинска фарма“ од Џорџ Орвел

Режија: Љупчо Ѓоргиевски

Играат: Насто Ангов, Стојан Велков – Трн, Јулија Милкова, Игор Тодоров, Кире Ѓоргиев, Ванчо Васил, Јасмина Вучкова, Анкица Бенинова, Ангелина Тренчева Ангелова, Тонкица Стојанова, Стојан Стојанов – Тачи и Ване Трајков.

Ана Стојаноска, театролог, водител на Разговорите на  тркалезната маса:
„Пред неколку години во Лондон го видов најубавиот графит, кој што целосно го покажува она што вечерва го видовме:’Џорџ Орвел беше во право’. Мислам дека и оваа претстава ни докажува колку е во право и колку е сето тоа актуелно и денес. Сакам да им честитам на целиот тим на театарот од Струмица за вечерашната изведба. Предизвикот да се постави ‘Животинска фарма’ е повеќе од јасен. Мислам дека не постои општество кое не се соочува со промени, кое не му се навраќа на Орвел. Во оваа претстава имаше и една актуализација во однос на општествено-политичките прилики со кои што секојдневно се сретнуваме. Тоа можеме да го прифатиме или не, може да ни се допадне или не, можеме да кажеме дека тоа беше успешно врежано во целиот текст на Орвел“.

Борче Грозданов, театарски критичар, Театарче.мк:
„Браво струмичани, браво ‘Антон Панов’, браво Љупчо Ѓорѓиевски. Зошто? Затоа што ни рековте дека Орвел и тоа како живее и денес, за жал или за среќа, кому како. Не би двоел актерска игра, бидејќи буквално сите ми се допаднавте. Сите до еден. Ме воодушевивте како тоа може со брехтовски тресок да се раскаже една приказна која ја живееме денес, меѓутоа која нѐ боли до коска и која е чистата вистина. Животинска, ама во човечка смисла. Ви честитам бидејќи во стотина минути покажавте дека може да се каже и современото, може и со ономатопеја да нѐ воведете и нас во фармата, бидејќи и ние сме дел од таа фарма и како тоа може да се спои. И мора да кажам дека, после подолго време, јас сум воодушевен од струмичани“.

Сашо Димоски, театролог, драматург и драмски автор:
Честитам за преставата, кохерентна претства, на начин на кој јасно се поврзуваат работите. Токму тоа јасно поврзување, мене ми прави проблем. Бидејќи една тема која е толку универзална, да се контекстуализра и да  ни се обраќа само географски мислам дека е пречка во универзалноста на јазикот кој Орвел го поседува, односно во приказната која ја поставува. За актерската  игра и јас ништо не би издвојувал и сметам дека најсилна страна на претстава е режисерскиот концепт и неговата изведба заедно со аудио-визуелната семантика која е изградена во самата престава и поздрав за целата екипа која сето ова го направи.

Марјан Нечак, автор на музиката:
„Мотивите за музиката секогаш доаѓаат од моменталната инспирација која што се раѓа помеѓу мојата соработка со режисерот и, секако, со ансамблот. Да се прави музика која што не илустрира, е нешто кое јас го правам сега а нешто треба да се роди кај нив малку подоцна, во самиот процес. Што, секако е и некаков ризик понекогаш. Така што, најтешкото прашање кое што можеше да ми го поставите, за мотивите, ми го поставивте. Немам некаков посебен одговор, тоа е некаква интуиција, нешто кое ние претходно го ‘раѓаме’ со режисерот, тој концепт…“.

Анастасија Бошкоска, гледач:
Мислам дека беше генејално направена, во секој детаљ . Ми се допаѓа концептот на сценографијата, нешто што го немам видено и многу ми се допадна фактот дека се беше поврзано со нашата денешна политика и реалност, пораката сметам дека беше јасно пренесена, ви благодарам.

Александар Милосављевиќ, театарски критичар, Србија:
„Почетокот на претставата беше моќен заради енергијата, заради прецизноста со која се лоцира темата. Очекував дека во понатамошниот процес, во драматургијата на претставата да се случи деконструкција на она што Орвел во своето сиже го нуди. Тоа не се случи до крај, или има одредени сцени во кои се уфрлаат елементи кои, повеќе од прецизно не алудираат, туку ги конкретизираат работите. Просторот е добро решен. Не само што хангарот произлегува од атмосферата која постои во романот на Орвел, туку нѐ води во таа клаустрофобична атмосфера. Марјан Нечак направи музика која е исто така многу моќна, затоа што ја отвора можноста за брехтовско користење на сонгот. Таа музика е театарска музика и податлива е за текстови на сонговите и, од друга страна, колку и да била во тој контекст применета, таа е моќна и сама како музика. Зборувам за тој ритам, кој е ритам на марш, кој непрекинато нѐ удира во стомак и нѐ потсетува на тоа дека мораме нешто, дека нешто ни е наметнато“.

Тодор Кузманов, театарски критичар на Македонското радио:
„Морам да истакнам дека ни доаѓа еден театар „од страна„ во многу условна смисла, театар којшто е отворен и затоа пријатно изненадува,со ваква една естетика да не удри од глава како отворен театар, да укаже на проблемите за кои и денес станува збор. Ја наоѓам корупцијата како„неизбежна“ и дури од животните ќе направи ситемот да им пропадне, а тоа се случува и во општеството. Финеси има тука, финеси има во демократијата, во  парламентаризмот, во организацијата на општеството, нема црно бело и така тече животот….Да го поздравам режисерот Ѓоргиевски којшто го следам подолго време, а поретко се осмелува да пристапи, на вака оригинален начин во она што го викаме политички ангажиран театар што овде е прилично конеквентно спроведено преку актерската игра, сценографијата, музиката и сите останати сегменти на театарскиот чин“.

Љупчо Ѓоргиевски, режисер на претставата:
„Ова дело е самото по себе универзално. Нема потреба да се потенцира никаква универзалност. Овој роман, безмалку е прирачник за владеење, за раководење на власта. Или за манипулација на власта со народот. Внатре точно ги има напишано сите методи. И за жал, гледаме дека не се промениле. Од еден систем за кој беше напишан романот, тоталитаризмот на минатиот систем, сакате комунистички, социјалистички и така натаму… тие тоталитаризми не постојат, затоа што тие системи не постојат повеќе. Но со сигурност тоталитаризмот на таканаречената демократија која со свои механизми сака да ја легализира својата моќ, тортура и пропаганда, фактички тоа е само легализација на моќта, ништо друго“.

проф. д-р Иван Додовски, професор по критичка теорија на Универзитетот Американ Колеџ Скопје.
„Би сакал да им се заблагодарам на сите од екипата на струмичкиот театар, навистина енергичен влез, клаустрофобичен, опасен, се влегува во еден метален кафез и сето тоа ги отвора сите наши стравови и почнува со тоа брехтовско испрашување на оние прашања кои скришум или јавно си ги поставува, а не наоѓа ехо, одговор. И во таа смисла бев поријатно изненаден од екипата и од режисерот кои го имаа тој влез во претставата.  Значи битен е контекстот, ако зборуваме за тоа што е тој роман и како сега е адаптиран за една ваква пртетстава одиграна во еден хангар, тоа е извонредно решение на сценографот, засилен со една извонредна музика која ги пунктира брехтовски сите овие прашања и се поставува прашањето кој е контекстот на оваа претстава. Жанрот е велат една стирична дистопија, но има и еден друг, клучен момент: станува збор за дистопија со клуч и мојата дилема за оваа претсва е кој е клучот на ликовите и ситуациите кои се дадени во оваа претстава. Кога почна претавата јас мислев дека го имам клучот, но, се  заглави во бравата …..кога ме посипаа со слама, мислев дека тоа е клучот и дека ќе продолжи тоа вклучување. Но, уште неколку јајца од кокошарникот и други ситни детали  и се изгуби тој момент и моето прашање е која е револуцијата што е тука инсценирана и кој е Џонс?

Љупчо Ѓоргиевски, режисер:
„Ми се чини дека триесетина години тапкаме со такви господа како што е Џонс и нема потреба да ги конкретизираме. Тоа е отприлика контекстот со кој се занимаваме, овие триесетина години низ клои врвиме. По однос на универзалноста и конкретноста сакам да кажам дека делото само по себе е универзално и нема потреба да се потенцира никаква универзалност. Во врска со дилемата да се бега од било каква конкретизација на овој текст, јас многу суптилно тие конкретизации ги имам спроведено, точно е дека се многу малце и ете, некои очекувале и по храбра  деконструкција, но во секој случај, да не се провнат суптилно тие конкретности од нашето секојдневие сега и овде на некој начин како да е бегање од одговорноста да се кажат одреден и работи, ако ние само направиме инсценација на прикаската не како дистопија/што е посвојствена за „1984“ /тогаш би направиле сатирична бајка и тоа би го инсценирале во една театарска претстава“.

Милан Пиркет ,Театарски критичар, Словенија

“Јас би го прашал режисерот дали размислувале претставата да ја постава на некоја фарма, еден вид амбиентален театар и тоа би било можеби добро за претставата или од почетокот се определивте за хангар каков што видовме на сцената“?

Љупчо Ѓоргиевски, режисер:
„Сценографската идеја потекна и оттаму, дури едно време размислувавме да земеме вистнски хангар. Можеби би било уште поинтересно да се игра така, но технолошшки е многу сложено за една претстава да живее: би се изиграла само во одреден период, технички и технолошки е многу проблематично, но не и неизводливо“.

Стојан Велков, актер
„Мене ми е многу драго дека на Чернодрински, има разговори и се надевам дека тоа ќе биде применето и на „Ристо Шишков“, зашто е доста ефективно,  импресиите од публиката веднаш да се кажуваат и тоа е добро и за актерите и сите креатори на претставата, за да видими на кое ниво сме и го поздравувам тоа. Во врска со овој разговор вечерва, мислам дека премногу рационално ја гледаме претставата, јас би сакал да прашам за чувствата од претставата, дали тоа што го гледавте нешто кај вас се случи … оваа претстава е крик, зборува за реални проблеми. Ако претставата има материјал „да ве грабне“ за еден момент да се запрашате, што правиме, ние сме луѓето кои сме одговорни за однесувањето на политичарите кои ги избираме и сакам да зборуваме за тие прашања, за тоа што го критикуваме во самата претстава.“

Ана Стојаноска, театролог, водител на Разговорите на  тркалезната маса:
„Тоа што на почеток молчевме некое време, мислам дека е доволен показател дека секој од нас се пресметуваше себе си што направил во поглед на тоа и јас зборувам еве, за себе си. И еве, тоа ми се случи и после една друга претстава, да не можам да се соберам јас. Мислам дека ми беше доволен показател кога сите овие луѓе ги во себе ги составуваа тие прашања, без разлика дали нешто може да ви се допаѓа или не. Јас и тоа го нагласив, толку моќно влегувате  на почетокот што човек се запрепастува, ние сите како читаме што се случува, секој од нас се локализира и токму тој проблем, од старт не вовлече во сето тоа и мислам, дека тој знак е доволен показател за мене.“

Борче Грозданов
„Брехт до коска и до болка, навистина го почувствував, од воведот-многу добро внесено, како сами да си го викаме Армагедонот и тоа ме заболе. Имаше болка, имаше емотивна иритација, имаше чуденки и не втеравте во едно „лудило“ и ви благодарам.“

Претставата Животинска фарма НУЦК „Антон Панов“ – Струмица – Народен театар публиката ја оцени со 4,02.

Елизабета Митреска
Фото: Анастасија Бошкоска

МТФ „ ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ„

ДЕНЕСКА НА ФЕСТИВАЛОТ

Денешниот, петти ден на фестивалот, започнува со промоција на театарска и  театролошка литература (11 ч., фоаје, “Марко Цепенков“), на која ќе бидат промовирани необјавената драма на Антон Панов „Вероника Самарак„, книгата театарски есеи од Ацо Гогов со наслов „ Децата на Мнемосина„ и збирката интервјуа „Во четери очи 2„ на Борче Грозданов. Промотори на делата ќе бидат Ацо Гогов, Тодор Кузманов и Христо Петрески, а модератаор на целиот настан е Ана Стојаноска.

Во попладневниот дел од 12 часот е закажно детското театарско време со „Том Соер“ на Марк Твен во продукција на Театарот за деца и младинци – Скопје. Претставата ќе се одигра во НТ „Војдан Чернодрински„

Вечерниот, најнапред натпреварувачки дел, започнува со „Смртта на Дантон„ од Георг Бихнер, во режија на Дино Мустафиќ, на Албански театар – Скопје. (НУЦК “Марко Цепенков“ 19.30)

Како дел од придружната програма ќе ја видиме „Ана иХана„ на НУ Турски театар – Скопје од 23 ч. во „ Војдан Чернодрински Прилеп„

АЈДЕ ДА ПРАВИМЕ ТЕАТАР!

Овој сублиамтен наслов, што ја отсликува моменталната (не)сосотојба во Театарот во Македониија, е најверојатно, причината за (не)вешто, смисленото лого на годинешниов МТФ „ Војдан Чернодрински „ во Прилеп, „Ова е наше време! Време за театар„

Театарот не е создаден и не се создава во „ 5 до 12„ како што е илустрирано на официјалните и промоторни театарски материјали, но е во секој случај воедно желба и можност, за продолжување на нишката што одвреме – навреме се прекинува, но од друга страна неминовно продолжува, а и натамошно одржување на она за што живее и ќе живее – Театарот!

Затоа, за поздрав е и стартот со „малерозниот„ Макбет на МНТ, па и продожението со по сѐ изгледа успешниот обид на „денешните„ Бакхи  на НТ Битола …

За поздрав е и можноста секој да си го каже своето, преку обновенеите тркалезни маси на фестивалот, на кои сите оние што сме овде во Прилеп ( кумуваме и умуваме), мислиме пред сѐ и над сѐ за доброто на Македонскиот театар, но и на глобално позитивниот Театар…

Кога многу умуваме, најчесто се и многу рзлични патишта за она за што и како сакаме да го восприемаме и пеживуваме театарскиот момент. Како на еден од тие замисли и моменти ви пожелувам се најубаво, во вашите патешетвија Скомраси!

ВЕЧЕРВА НА МТФ „ ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ „

Денешната, четврта вечер на фестивалот е посветена на „Животниска фарма„ од Џорџ Орвел, режирана од Љупчо Ѓоргиевски, на НУЦК „Антон Панов„ Струмица во19.30 (НУЦК „Марко Цепенков„), по што следуваат  и разговорите за оваа претстава. Во неофицијалната програма, студентите од УКИМ – Скопје  ќе ја изведат „ Елените проколнувањата“, дипломски испит по актерска игра на студентите во клссата на проф. м-р Ељеса Касо и демонстраторот м- р Јетким Сезаир ( Театар „ Војдан Черндрински,  23 ч.)

Грозданов

Со концерт на Влатко Стефановски и изведба на „Макбет“ се крена завесата на 54. МТФ „Војдан Чернодрински“

Овации за годинешните лауреати на наградите за животно дело, режисерот Владимир Милчин и актерот Бајруш Мјаку, овации за одржаниот концерт на виртуозот на гитара Влатко Стефановски и за изведбата на „Макбет“ од Шекспир, во режија на Нела Витошевиќ, а во изведба на Македонскиот народен театар (МНТ) – Скопје.
Вака ќе остане запаметен првиот фестивалски ден од годинешниот МТФ „Војдан Чернодрински“ што до15 јуни ќе се случува во Прилеп.
Двајцата лауреати се заблагодарија за наградите и се присетија на нивните настапи овде на Фестивалот, на деновите полни со креативност во театарот во градот домаќин.
„Прилеп е град на мајтап,а за малку ќе ме расплачеше. Глупаво е да потсетам дека Прилеп бил град на моето детство. Бос го имам шетано по браздите, на Селечка, на Маркукуле и така натаму. Го памтам Прилеп како што веројатно повеќето овде во салата не го паметат и секогаш кога ќе дојдам во Прилеп сум посебно возбуден. Тоа се
случуваше и подоцна кога доаѓав да правам претстави. И се надевам дека уште еднаш барем, ќе се видиме во театарот“, рече режисерот Милчин, заблагодарувајќи ѝ се на публиката, на своите некогашни сограѓани.
„Во осумдесетата години имав среќа кај мој пријател да сретнам една стара баба, која го славеше 103 –от роденден. Ја прашав дали се многу 100 години живот. Таа ме погледна, се насмевна и рече:’Да, влези преку врата, излези преку прозор’. Тогаш ми беше чуден
нејзиниот одговор, оти си мислев дека 100 години се многу. Но, сега, кога мислам каде ми поминаа овие 45 години на сцена, колку пати сме играле на оваа сцена, колку пати сме биле наградени, можеме сите да заборавиме. Само јас, драга публико, нема да го заборавам вашиот искрен аплауз што секогаш сум го добивал од вас“, рече актерот Мјаку.

Уметничката директорка на Фестивалот, Катарина Коцевска од штиците што живот значат им се заблагодари на сите театарски уметници кои што заминаа последнава година, а публиката простум и со овации им оддаде почит и признание за влогот во македонскиот
театар и уметност.
„Во годинава што измина, земната сцена ја напуштија великани кои ја воздигнаа македонската култура и оставија траен белег во нашите срца и во нашата меморија. Без траур, но со благодарност и радост што беа дел од нашите животи, што ни дадоа толку многу и без кои театарот немаше да ги достигне своите највисоки врвови: Славко Нинов, Мушареф Лозана, Салаетин Билал, Мите Грозданов, Ванчо Петрушевски, Љупка Џундева, Златко Славенски, Љубиша Георгиевски, Билјана Беличанец, Горан Стефановски.

Им благодариме.“, се заблагодари Коцевска.

Чернодрински 2019

www.mtf.com.mk

Од самиот почеток македонскиот театарски фестивал „Војдан Чернодрински“ успеа на едно место да ја собере најдобрата македонска театарска продукција докажувајќи дека низ секое време македонскиот театар ги живее своите најдобри години. Но, оваа година „Чернодрински“ ќе се спротистави на носталгичните ставови за подобрите времиња со цел да го потврди квалитетот на сегашноста. Ќе се инспирираме од минатото за да создаваме денес, имајќи цврста визија за иднината.

Се надеваме дека прашањето за тоа кое е навистина нашето време ќе биде провокација да дејствувате или пак будно да следите, да се приклучите во нашата театарска авантура која ги редефинира просторот и времето. Ова е наше време! Време за театар.

Макбет

Македонски народен театар – Скопје

07.06.2019, 19:30часот, Центар за култура „Марко Цепенков“

Бакхи – Краток преглед на распадот

Народен театар – Битола

08.06.2019, 19:30часот, Центар за култура „Марко Цепенков“

Физика на тагата

Национална Установа – Центар за култура
“Трајко Прокопиев“ Куманово

09.06.2019, 19:30часот, Народен театар „Војдан Чернодрински“

Животиснка фарма

НУЦК „Антон Панов“ Струмица – Народен театар

10.06.2019, 19:30часот, Центар за култура „Марко Цепенков“

Смртта на Дантон

Албански театар – Скопје

11.06.2019, 19:30часот, Центар за култура „Марко Цепенков“

Пиреј

НУЦК „Марко Цепенков“ – Прилеп

12.06.2019, 19:30часот, Народен театар „Војдан Чернодрински“

На отворено

Театар Комедија – Скопје

13.06.2019, 19:30часот, Народен театар „Војдан Чернодрински“

Странци

Драмски театар – Скопје

14.06.2019, 19:30часот, Центар за култура „Марко Цепенков“

Оваа година во официјална конкуренција ќе бидат изведени претставите „Макбет“ во режија на Нела Витошевиќ од МНТ, „Странци“ во режија на Нела Витошевиќ од Драмски театар Скопје, „На отворено“ во режија на Андреј Цветановски на Театар Комедија, „Смртта на Дантон“ во режија на Дино Мустафиќ на Албанскиот театар, „Физика на тагата“ во режија на Милош Андоновски на Кумановскиот театар, „Бакхи – краток преглед на распадот“ во режија на Игор Вук Торбица на Битолскиот театар, „Животинска фарма“ во режија на Љупчо Ѓоргиевски на Струмичкиот театар и „Пиреј“ во режија на Љупчо Ѓоргиевски на театарот домаќин „Војдан Чернодрински“.