Колку сме и какви странци на оние што ни се најблиски?

 

„Режисерката Нела Витошевиќ создала непретенциозна, внимателна, интимна, човечка претстава. Ова е претстава за луѓе од нашето секојдневие, за нас, за оние од публика и за тие на сцена.“

(За претставата „Странци“ според филмот „Совршени странци“ на Паоло Џеновезе, во режија на Нела Витошевиќ, Драмски театар – Скопје)

Адаптирањето на филмско сценарио во театарски/драмски текст, секогаш е ризично, но доколку се направи како што треба дава одлични резултати. Претворањето на филмското сценарио во драмски текст, значи внимателно „преведување“ на јазикот на филмот, во јазикот на театарот. Кога станува збор за адаптација на еден филм како што е „Совршени странци“ (Perfetti sconoscuiti) на Паоло Џеновезе (Paolo Genovese) – прецизен, непретенциозен и непосреден треба да се базичните квалификативи. Уште со првото негово прикажување во 2016 година, овој филм за вечерата на седумината пријатели и нивната игра (да се остават сите мобилни телефони на маса, и секоја порака, меил или повик јавно да се проследат пред сите), предизвика силни емоции од гледачите, пред сè поради неговата општочовечка приказна за довербата и денешниот свет затворен во мобилните телефони, или како што тоа го вика Ева, една од ликовите во филмот: „црната кутија на секој човек“.

Претставата на Драмски театар – Скопје, покажа дека „ преводот “ од филм во театар е направен прецизно, адекватно и внимателно.

Резултат на тоа е претстава што долго ќе опстои на репертоарот на театарот. Режисерката Нела Витошевиќ создала непретенциозна, внимателна, интимна, човечка претстава. Ова е претстава за луѓе од нашето секојдневие, за нас, за оние од публика и за тие на сцена. Оние мали човечки приказни полни големи проблеми затскриени зад секојдневните човечки вредности и нивното кршење. Нела Витошевиќ и драматургот Викторија Ранегелова-Петровска создаваат театарски текст што ги преплетува потенцијалните вистинити приказни во една можна, која кореспондира со тоа што можело и што се случува навистина.

Ноќта на затемнувањето на месечината, кога седуммината пријатели се собираат на вечера и навидум обичната ноќ во оваа претстава, како и во филмот, се претвора во своевидно откривање на сите скриени тајни. На крајот прстенесто го затвора дејството со прашањето дали навистина нешто од ова се случи или само можеше да се случи, па претставата ќе почне онака како што завршува. Најважно да се нагласи е дека ова е претстава за актерите. Актерите кои создаваат ликови  пред нашите очи и креираат автентични уметнички дела. Ирена Ристиќ како Ева е суптилна, атрактивна, строга во изразот, посветена на својот свет, што дискретно го отвора пред нас. Нејзиниот сопруг Роко, (го игра Предраг Павловски) е нејзината спротивност, собран во себе, затворен меѓу сопствените фрустрации и „пониската вредност“, а истовремено силен како татко.  Во партнерската корелација со Ристиќ, колку и да е таа надмоќна, тој одговара со подреденост, создавајќи го ликот миметички компетентно. Во тоа ја препознаваме и моќта на режисерката да направи одлична актерска поделба.  Динамиката на играта ја води експресивната Карлота на Билјана Драгичевиќ Пројковска, која го профилира нејзиниот лик во непосредна релација и со Ева, нејзината пријателка и  со Микеле, нејзиниот сопруг кој го игра Игор Ангелов. Неговиот Микеле е активен, кооперативен и нагласено неемотивен, за да може да ги развие партнерските односи и со Пепе и со Роко и со Козимо. Секој од овие брачни парови функционира во сопствените правила и во играта напоредно со другите. Пред нас се отвора актерска игра како од учебник, како треба да се игра и да се создаваат ликовите – внимателно и посветено. Сања Арсовска како полетната млада сопруга Бјанка и нејзиниот Козимо, сопругот што го игра Филип Трајковиќ ја градат партнерската структура најактивно од другите соодветно на нивната млада врска, но и на динамичкиот, немирен карактер на Козимо. Пепе, на Зоран Љутков, единствениот лик што нема видлив партнер на сцена и околу кој се врти поголемиот дел од приказната, може да се нагласи дека е оној што како сврзно ткиво ќе ги спои и раздели сите поединечни приказни во претставата. Овие седуммина актери ни покажаа како се игра претстава без да се изнасилува играта, без да се прави доминација на еден од нив. Може да се заклучи дека благодарение на режијата, актерската игра добива примат и тоа е она што одамна му фали на македонскиот театар – актерска игра која ќе биде интимна, сигурна, фокусирана на ликот и со цел да се направи колективна игра што ќе биде препознаена од публиката, а со тоа и наградена од публиката.

Нивната игра ја дополнува музиката на Огнен Атанасовски кој играјќи со минималистичките ноти и џез интервенциите според филмот, прави музика која може да ја наречеме илустрација на клучните емотивни состојби во претставата. Модерната сценографија на Константин Трпеновски прикажува три паралелни полиња за игра, дневната соба на брачниот пар Роко и Ева, влезот во станот со купатилото и балконот од кој се следи затемнувањето на месечината. Едноставни прецизни линии, кокетираат со реализмот, но во привлечна доза за гледање. Костимите на Роза Трајческа – Ристовска се адекватен одговор и на режијата и сценографијата и на актерската игра. Секој костим одговара на ликот што го играат актерите и преку нивната модерна, современа структура и изглед функционираат онака како што треба да изгледа еден театарски костим – комплементарен на ликот.

Единствено што треба да се спомене и недостига во рекламниот материјал на претставата се имињата на сценаристите на филмот според кој е направена претставата: освен режисерот на филмот Паоло Џеновезе (Paolo Genovese), тоа се Филипо Болоња(Filippo Bologna), Паоло Костела (Paolo Costella), Паола Мамини(Paola Mammini) и Роландо Равело (Rolando Ravello).

Драмскиот театар од Скопје, овој ансамбл и режисерката Нела Витошевиќ покажаа со оваа претстава како се игра една модерна, човечка приказна и како во театар фокусот секогаш треба да го носат актерите. Претстава што треба да се игра и претстава што треба да се гледа!

Д-р Ана Стојаноска, театролог

/ превземено / www.http://gledaj.mkc.mk/

Кога режисерот го нема, глумците претстава режираат?!

…„претстава во која очигледно е вложено многу труд: актерите доживуваат по неколку трансформации во текот на дејството, сценографијата е реалистично комплексна, а модернизираните костими се одлично ставени во функција на актерските улоги.“

15/01/2019

Кон изведбата на „Еден месец на село“ на 18.10.2018. Режија: Паоло Маџели, продукција: Македонски народен тeатар

Што би добиле кога ќе вкрстите софистициран режисерски сензибилитет, неверојатно квалитетен ансамбл и солидна драма на Тургењев? Би сакала одговорот да е одлична претстава, но тоа не е случајот со „Еден месец на село“, претставата што премиерно ја прикажа МНТ. Различните нивоа на посветеност кон крајниот продукт се и повеќе од очигледни – Маџели паралелно подготвуваше уште една претстава во Загреб, па на актерите од МНТ како да им преостанало во негово отсуство да ги пополнат празнините во претставата по сопствена волја.

Како и во драмскиот текст, ги следиме случувањата на селскиот имот на Аркадиј Сергеич Ислаев (Ѓорѓи Јолевски) и неговата сопруга Наталија Петровна (Сашка Димитровска). На имотот живеат и нивниот син Коља (Лука Софрониевски/Димитар Илијевски/Александар Цветковски), нивната штитеничка Вера Александровна (Дарја Ризова), мајката на Ислаев, Ана Семјонова (Катерина Коцевска), куќниот пријател Михаил Александрович Ракитин (Никола Ристановски) и слугинката Катја (Ана Стојановска). За воспитувањето и образованието на Коља се грижат гувернантата Лизавета Богдановна (Тина Трпкоска), учителот Шаф (Александар Микиќ) и новодојдениот учител Алексеј Николаич Бељаев (Стефан Спасов/Дамјан Цветановски).

Додека во драмата заплетот е фокусиран токму на учителот Бељаев и љубовта која Наталија Петровна и Вера Александровна ја чувствуваат кон него, во претставата овој љубовен триаголник е конфузен и недоволно разработен. Еднакво важна би требало да биде и паралелната приказна за љубовта на Афанасиј Иванич Бољшинцов (Нино Леви) кон Вера Александровна (Дарја Ризова) и самоиницираната стројничка улога на докторот Игнатиј Иљич Шпигелски (Сашко Коцев), но комичниот „товар“ од првиот чин оневозможува комплетен развој на оваа нишка во вториот.

Иако напишана одамна, приказната на Тургењев овозможува лесно прилагодување кон режисерската идеја. Сепак нејзината податливост кон современи интерпретации, во најмала рака, е неискористена. Маџели поставил претстава со два контрастни, но некомплементарни чинови. Во првиот дел од „Еден месец на село“, материјата на Тургењев се претвора во модерна комедија на ситуации со изнасилени премини, хиперактивно дејство и грубо оформени интеракции. За љубителите на ваквата атмосфера, играта на Јолевски, Ризова, Стојановска, Микиќ и Коцев е сосема соодветна.

Заплетот и вистинската „тежина“ на претставата се оставени за вториот дел каде се крши илузијата на отмена аристократска прослава, па „идиличната“ селска приказна стигнува до антиклимактичен и скоро „кафански“ крај. Како клучни сидра за драмското дејство во двата речиси неповрзани чинови, се издвојуваат Димитровска чиј прецизно одигран заводлив матријарх има уверлив развој, Коцевска чие силно присуство на сцената зрачи од достоинство и во најнедостоинствените моменти, и секако, Ристановски како главната противтежа на целиот комичен темперамент презентиран од останатите машки ликови.

На страна од неконзистентната режија, „Еден месец на село“ е претстава во која очигледно е вложено многу труд: актерите доживуваат по неколку трансформации во текот на дејството, сценографијата е реалистично комплексна, а модернизираните костими се одлично ставени во функција на актерските улоги.

На крајот, останува едно прашање: дури и ако му прогледаме „низ прсти“ на Маџели за нецелосното реализирање на сопствената режисерска визија, дали групното режирање на претставата од страна на актерите е доволно за квалитетен производ? Одговорот зависи од две работи: субјективната дефиниција за „квалитет“ и личните очекувања од нашата најголема театарска куќа.

Јована Ѓорѓиовска www.gledaj.mk

Пауза за реалистичност со претставата „Фестен“

„Festen“ (Прослава) првично е дански филм во режија на Томас Винтерберг, продуциран дури во 1998 година. Ја доби наградата од жирито на фестивалот во Кан, таа година. Ова само придодава и многу помага во целата приказна за „Прослава“ како драмска содржина. Прво, сценариото е инспирирано и базирано на вистинска приказна на еден човек што зборувал…

„Festen“ (Прослава) првично е дански филм во режија на Томас Винтерберг, продуциран дури во 1998 година. Ја доби наградата од жирито на фестивалот во Кан, таа година. Ова само придодава и многу помага во целата приказна за „Прослава“ како драмска содржина. Прво, сценариото е инспирирано и базирано на вистинска приказна на еден човек што зборувал на радио. Тоа му било пренесено на Томас Винтерберг од пријател што бил пријател со медицинската сестра на психијатрија, која го третирала истиот тој човек. Винтерберг ја чул таа радиоемисија. Второ, „Прослава“ е првиот догма-филм што го започнува кинематографски-иновативниот бран Dogme 95. Тоа е уметничко движење зад чиј манифест стојат и Винтерберг и Ларс Фон Трир па потоа се приклучуваат и други битни филмски професионалци. Догма-филмовите се водат според повеќе начела, но ниеден од нив не ги исполнува сите затоа што, засега, се чини невозможно, но едно нешто е вистина: тие ги пренесуваат приказните сурово реално. Во нив доминира тонот и визурата на документарец, тие се исечоци, излупени парчиња од кората на стварноста. И токму таа автентичност, целосната театарска екипа, се бори и верно работи за да ја донесе на сцената во НУ Драмски театар пред публиката на секоја изведба на претставата „Фестен“.

Имено, по наградата во Кан, Томас Винтерберг добива понуда за театарско издание на „Фестен“. Понудата ја одбил затоа што сметал дека е мал залог, небитен, ама подоцна авторите на приказната и на сценариото, режисерот Томас Винтерберг и сценаристот Могенс Руков, ги надгледуваат театарските адаптации на Бо Хр. Хансен и на Дејвид Елдриџ и ги дозволуваат. Се јавува и Дениел Бенонин како автор на драмата „Фестен“. Драмата станува еднакво важна како филмот и текстот се поставува насекаде низ Европа, Балканот и светот. И зошто е така ќе кажам понатаму, а тоа е во тесна врска со изведбата во Драмски театар. Режисерката Зоја Бузалковска и драматургот Александра Бошковска се одлучиле да ја понудат сценската адаптација на „Фестен“ зад која стојат авторите Винтерберг, Руков и Хансен, а Дејвид Елдриџ е авторот на самата адаптација. Не случајно затоа што адаптацијата нуди решенија што на возбудлив, поразличен, интригантен начин ги надградува идеите на догма-филмот „Фестен“ и на целото движење.

Дејството во драмата се одвива во една голема селска куќа во Данска. И ако зборуваме само за делот во кој гледаме неколку главни ликови како се сместуваат во собите на куќата, тогаш можеме да кажеме дека сме воајери на повеќе независни дејства што се преплетуваат. Како во ист простор, а всушност се случуваат во различни соби. Режисерката Бузалковска и сценографот Тодор Дајевски, и двајцата одговорни за сценографијата, заедно поставуваат многу чиста, минимална, ефикасна и убава изведба на бања и простор што ја опкружува. Тоа решение ни претставува повеќе соби, режисерски храбро споени во еден драмски простор на сцената што ги обединува поодделните конфликти на одделни ликови во еден необичен, вртоглав сплет, како да се луѓето од различни простории сите во една иста. Така се покажува колку се тие поврзани преку своите проблеми, намери, појави и колку не можат да избегаат од тие проблеми во рамките на една фамилија и таа куќа. Во филмот „Фестен“ ова се реализира со паралелна монтажа односно со исечоци од дејствата во различни соби, кои се надоврзуваат едно по едно, хронолошки. Според начелата на Dogme 95, не е можно постпродукциски и режисерски да се интервенира па да бидат изведени дејствата во филмот како во драмата. Едноставно, адаптацијата и театарот нудат шанса и притоа сето тоа да изгледа толку вистинито за што и се бори целото догма-движење. Инаку, филмот и драмата се фокусираат на една роденденска прослава па треба да се каже дека сцените што ја опфаќаат прославата се повторно засилени и поткрепени со минимална, крајно функционална и метафорична сценографија на Бузалковска и на Дајевски. Столови поставени на платформа со вдлабнатина во која има песок. Тој како материјал може да акумулира и течност и топлина па песокот во претставата, покрај тоа што значи површина можеби во дворот на куќата, тој постои како симбол на сè што се претрпело, премолчело, сите страшни работи што се акумулирале од членовите на една фамилија, од целиот тој простор. Ама таа „топлина“ што ја акумулира, тие куќни конфликти, не останува само во него туку се пренесува, зрачи…

Јас се извинувам, ама намерно нема да зборувам за приказната и за нејзината содржина и да ја објаснувам макар и накратко. Прво, на многу луѓе им е позната па е излишно, а второ, за оние што не ја знаат оваа претстава е супер можност сами да го доживеат чувството кога ги откриваат деталите. Претставата во Драмски театар тоа им го доловува на еден одличен, одличен начин. Можам само да кажам дека темите што ја прават суштината на „Фестен“ се злоупотребата, траумите, нивните рефлексии, гнилата и болна ароганција на данската аристократија и буржоазија, расизмот, фашизмот, себезаљубеноста, површноста и вештачкиот сјај на фамилијарните и пријателските односи итн. И просто да не знаеш за кој актер да почнеш да коментираш зашто секој од кастот е толку точен, уверлив, многу веродостоен и прецизен во изведбата. Диме Илиев мирно, нетипично наметлив, авторитетен и полн несигурности, просто автентичен како ликот Хелге. Александар Степанулески како Кристијан е издржан во секој гест, одмерен и моќно таинствен, налудничаво загубен во траумата, но и стабилен, со цврста волја да разоткрие еден грозоморен проблем и да оконча долгогодишен, лицемерен, болен молк. Тамара Ристеска – Пија носи свежина, ведрина, љубовна суптилност и едноставност во актерската игра, која покажува многу. Енергијата што му ја дава на својот лик не постои во филмот и воопшто таа навистина додава важни сегменти, емоции на она што е генерално испишано за Пија само преку реплики во драмата. Дејан Лилиќ како Михаел создава една навистина своја верзија на ликот со ексцесивни реакции, жесток темперамент, многу живост што се движи од инфантилна избувливост до интуитивност, цинизам, цврст интелект. Навистина живописна изведба на Лилиќ. Емилија Мицевска која ја игра Мете, е уверливо калкулативна, отсечна, многу фокусирана на самиот менталитет на ликот, лесно ве иритира, но и брзо станува симпатична. Елзе, преку изведбата на Лилјана Велјанова, многу вистинито дава слика за една ментално придушена жена, просто човек што го премолчил непремолчливото и се изгубил во маската што крие многу внатрешен немир. Хелене, во изведба на одличната Соња Стамболџиоска, молскавично брзо ја читаме, навидум налудничав, но всушност потресен, топол, слободоумен, лојален, доверлив и хуман карактер. Дениз Абдула, како Гбатокаи, прикажува луцидно, остро веродостојно отсликување на ликот. Кај сè се чини како да е едноставно најдено како решение за гест и реакција, но гледаме дека токму во тоа се содржат и потслоеви. Убав е и природниот ненападен хумор што го носи во себе. Димитрија Доксевски го игра Хелмут во добро обмислена, точно стилизирана и грациозна визура. Промените што ги доживува ликот, од формалност и куртоазност, достоинство и почит до бессознание, темелна вознемиреност, паника и бунило, Димитрија ги прави многу верно како нераздвоен дел од „вистината“ на приказна т.е. од самата приказна. И јасно, убавина и среќа е да се гледа младата девојка Анастасија Аневска, која многу интуитивно го игра Девојчето, но и духот на сестрата на Кристијан, Михаел и Хелене. Рамо до рамо со професионалците, сериозно, допадливо, без сигнал за скромност или непријатност на сцената. Лазе Манасковски како Поул остварува толку специфична улога, тој владее со особините на ликот. Вешто се движи во неговиот спектар на карактеристики од напорен, полупараноичен, само себеси важен аристократ – до духовит, адаптибилен, разумен човек. Имајте предвид дека сите овие актери и тие што сега ќе ги спомнам, сите тие, во силната режија на Зоја Бузалковска, опфаќаат уште слоеви и содржински поднебја, за кои просторот овде не ни дозволува да одиме во подробности. Предраг Павловски е Ким и многу впечатливо го користи својот простор во дејството, дава доста комплетна и дефинитивно реска слика за ликот. Златко Митрески многу комично, но рафинирано, суптилно и минуциозно доследно го изведува ликот Ларс. Со тоа што авторите и самата приказна не му оставаат многу простор за зборови, Златко вербалниот лимит интелигентно и проникливо го користи за дојде до прецизен израз во физичките акции, гестовите, движењата, мимиката итн. И конечно, ова истото може да му се припише на Ѓорги Тодоровски, кој ни го носи загадочниот и забавен лик, Дедото. Тој во приказната кажува навидум ситни, глупави, небитни работи, кои сенилно ги повторува, но тие стојат на точно утврдени места и со многу јасна намера да ни разоткријат и тоа како важни, пикантни детали и да поентираат. Ѓорги го доживуваме баш како тој Дедо од приказната поради високата актерска свест и посветеност – навистина умешна, топла и духовита изведба на Дедото.

Костимите, кои овие актери ги носат, многу елегантно, автентично (и во поглед на данската мода и личниот израз) и необично ги направила Марија Пупучевска. Тие ни ја покажуваат и традиционалната и аристократска Данска во некаков иден, постсовремен стил. Самиот спој прави контрадикција што е содржински присутна во драмата, но и ни кажува многу за гнилоста, за вештачките односи, за закоравените сфаќања кои сè уште живеат заглавени во нов аватар, во нова облека.

Драматуршки сè е изведено со голема почит и употреба на авторското, кое веќе постои во адаптацијата. Александра Бошковска е драматург и очигледно, во тесна соработка со Бузалковска и со целата актерска екипа, успеала кристално јасно да ги пренесе драмските сцени на самата сцена, притоа додава на моменти наш контекст без ниеднаш да излезе од рамките на универзалниот, светскиот, кој го има во делото. Доста важен фокус е даден на политичките коментари, на антирасистичките, на дискриминаторските, на фашистичките елементи во приказната. Точно и убаво сработено од Бошковска, Бузалковска и од актерите.

За сето ова да биде вака изведено, за целиот сценски подвиг, супер основа понудил Благоја Бошковски – Буцко, кој ја превел адаптацијата. Неговиот јазик е современ и одговара на ликовите, на нивниот јазичен стил, на регистарот, на нивниот личен речник, па затоа дава една динамична, тотално сценски игрива платформа што верно ја преведува драмата.

Во претставата се случуваат борби што јасно доаѓаат од оригиналот. Поради овие борби целата драма на сцената и околу неа (затоа што актерите го користат и просторот на гледалиштето) се случува толку сурово, просто изненадувачки реално. Дарко Велиќ навистина одлично се заложил сценските движења и борби да бидат не само интегриран дел туку и пресудниот линк, допир со неминовната, непосредната стварност.

Комплетната, стабилна, цврста, интригантна режија на Бузалковска заедно со останатата екипа ни прикажуваат изведба што нетипично, иритирачки заводливо, тотално ве вовлекува во поднебјето на прославата, куќата, на целата фамилијарна драма. Пишувам „иритирачки“, затоа што кога ќе погледнете во публиката, сигурно ќе најдете повеќе луѓе што го чувствуваат ужасот, драмата, но и убавината во животот на ликовите. Тогаш гледате набој во нивните вилици, непријатност во очите, полни од страдањата, воздишките, конфронтациите, животните драми. И сè тоа суптилно и просто моќно е надополнето со noise (музика, звуци), кои се појавуваат од време на време па во претставата и приказната носат заканувачко-навестувачки, длабок, меланхоличен, но истовремено многу енергичен тон.

За цена на билет од две пијачки или некаде една, со задоволство ќе влезам во салата на Драмски. Направете една возбудлива и стрмоглава пауза поради неминовната реалистичност со која ве освојува претставата „Фестен“.

Горјан Милошевски

(Визуелните материјали се преземени од Драмски театар)

(превземено од www.PopUp.mk)

Театарот… и за театар е театар!

 

За ” Бракот е брак ” продукција Театар Комедија, режија Теа Беговска

Да се прави претстава за самата претстава, да се актуелизира чин за самиот чин, е секогаш интересен предизвик, особено ако режисерот драматуршки си ја #изрежира# сопствената режија, притоа сакајќи да ни докаже дека театарот со сите свои сништа, сеништа и фрустрации, го носиме и имаме и дома, е дури тогаш имаме театарско сочинение, во кое се е можно!

Па така, можно е во случајот со претставата ” Бракот е брак ” воообрзената режисерска реинкарнација на А.П.Чехов да ја режира “Просидбa”, притоа #лечејќи# се од сопствените несигурни животни врвици, да имаме актерка чиј сон е сал да го одработи своето, да видиме актер кој и покрај несогласувањето со тоа што го гледа и работи го одработува своето, да имаме директор кој во својата изгубеност самиот прави театар, се разбира. и за среќа задкулисно, да сме сведоци на суфлерка, која ништо не разбирајќи ќе не доведе до моментот на апсолутна невиност, речиси изедначена со глупост и така се до недоглед…

Се До моментот кога Чеховата “Просидба” станува претстава во еден бурлескно-фарсичен амбиент, во кој режисерот и двајцата актери се играат самите себеси, но и Чубуков, Ломов и Степановна и во кој #невидливиот# актер Теа Беговска е всушност режисерот, добиваме и имаме нешто за што впрочем и постои театарот: едноставно да се препуштиме и насмееме на играта заради игра, па макар во неа да е вткаена и нашата сопствена глупост!

Во целокупната таа фарсична бурлескност, речиси беспрекорно се втурнуваат Роберт Ристов, алијас режисерот или Чубуков, Столе Мицов алијас актерот или Ломов, и Ева Скендеровска, актерката и Наталија, заедно со “смотаниот” директор на Ердоан Максут и невината глупост на суфлерката Миа Кантарџиева, а сите нив “немо” ги следи Енес Беговски, со својата гитара како се (не)присутниот музичар… Целата оваа екипа видливо се забавува на сцената, притоа забавувајќи не и нас “отаде” рампата, кој на крајот од претставата на Театарот Комедија излеговме насмеани и позитивни, што бездруго значи остварена цел. Оттаму, благодарност до Теа и компанијата, во која се уште и Сергеј Светозарев преку својата сценографија, Марта Дојчиновска, со асоцијативно инволвираните костими и #притаената# звучност на музиката на Енес Беговски.

ПРЕМИЕРA

 

И ние наш Шекспир за игра имаме!

Кон праизведбата на пиесата ” Царот Владислав” од дебитантот Борис Јанков, во режија на маестро Бранко Ставрев, продукција НУЦК Антон Панов Струмица

Борче ГРОЗДАНОВ

Дека зборот е тесто од кое се меси сонот и дека од него и за него универзално се потекнува, доказ е моќта со која авторот Борис Јанков ја сочинил пиесата ” Царот Владислав” чија праизведба ја видовме неодамна (на 23 ноември), на сцената на НУЦК “Антон Панов” од Струмица. Дека нашиот јазик е пребогат и не само со знаковна и семантичка идеја и моќ и дека метриката и убавината на Шекспировиот стих, убаво звучи и е прекрасна мелодија и на автохтон македонски јазик и авторство, се докажа со инсценацијата на делото на Јанков, кој тука и сега во Македонија, денешно, Шекспировски, ни докажа дека Уметноста, актерот Скомрах и ” празната” сцена имаат чудесно дејство…

На тоа дејство кумуваше и диригентската палка на маестро Бранко Ставрев, чија режија и сценографски решенија уште еднаш ни потврдија дека за добра претстава се доволни само сцената и актерот и тоа лишени од секакви додатоци, наддатоци, предатоци…

Живиот организам создаден од 13 актери пулсираше, додавајќи и наддавајќи и дел од себеси, но и дел од сонот насочен кон публиката за да потврди дека братоубиството и пролеаната крв ниту завршиле, ниту ќе се завршат…

Инаку, ова го осознавме од похлепата на Царицата Марија, алијас Оливера Аризанова, која преку крв царува обземајќи го несиугрниот Владислав или Стојан Велков Трн, кој верата во Бога ја претвора во неверство кон сопствената крв, пред се убивајќи го својот братучед кнезот Гаврил, за да дојде до престолот во кој по јадност не го собира… Аризанова и Велков Трн постилајќи ја секој својата психофизичка моќ и тоа како контрапунктови на перцепција на власта, ни понудија интересен актерски светоглед, а истото важи и за проневерениот Коста Ангов или пак Кнезот Гаврил… Царицата Ирена на Ангелина Тренчева Ангелова импонираше со смиреност, преку која пак успешно се справуваше со метриката на стихот, сотворена од инвентивниот автор Јанков, сето свое искуство за да покаже дека актерот може скоро речиси се, го искористи Бранко Бенинов како патријархот Давид, кој во име на верата се случи со неверство и пролева крв, искуствено слична #слика# имаме и од Ванчо Мелев, како епископот Данаил, иако тој пак е другата страна на огледалото и медалот, Богомил, кој ја има верата, како етички кодекс, но и начин на живот, па и смрт. Освен овие носечки столбови на крвавата сага за Царот Владислав и неговата слепа похлепа, свој придонес даваат и Ванчо Крстевски, како војводата Богдан, Кире Горгиев со испосникот Стефан, Тинка Ристеска, која преку повеќе ликови е дел од живиот организам наречен пиеса/претстава, а посебно импонира и освежува како магепсничката, кнегињата Косара, или Анкица Бенинова, која пак во дејствието без застој, со редуциран хорски израз, владее како наратор или церемонијал мајстор, на не така розовата и убава приказна, Ален Нанов, кој ” епизодно” својот цар Владимир го отсликува со стаменост и незбунетост, дури и во смртта, а надополна на целината се дрварот на Томе Ментинов и Васе Христов како тапанарот…

Значајна црта и дополна се и изборот на музиката на маестро Ставрев, знаковно бележитите костими на Елена Дончева (надополнети со идејата за црнилата на нашите собитија, секако по идеја на режисерот), како и потенцијалното одбележување преку играта на светлото и мракот, за кој виновници се Димче Спасевски и Никола Илков.

Секако дека праизведбата на ” Царот Владислав” понуди едно тетарско четиво, преку кое моќта на историјата, зборот и сонот ни ја отсликуваат и моменталната, наша, не така розова денешна стварност!

Во оваа смисла, честитки за ансамблот на НУЦК – театарот ” Антон Панов ” од Струмица

 

ТЕАТАРСКИ ОСВРТ

Сос… или не?!… Пикантна возбуда!

Кон “Хамлет во пикантен сос”; режија Александра Карделевска; продукција Театар Комедија; игра инспиративниот ансамбл на овој наш најмлад театар

Дека и Театарот знае да биде пикантен, дури и кога се работи по рецепт, дури и кога се пародизира магот Шекспир, дури и кога Хамлет е дел од рецептурата на Комедијата, дури и кога трагичното предизвикува солзи, но овојпат од смеење, се посведочи во средата навечер на сцената на Драмскиот театар, алијас Театар Комедија…

Рецептот на Алдо Николај, лажица по лажица, полека, но сигурно, го проучи и ни го сервираше Александра Кардалевска, а во нејзината манџа главен церемонијал-мајстор е готвачот Фроги, алијас Крсте Јовановски, кој речиси беспрекорно го води дејствието и збрката, алудирајќи дека дури и смртта на големците е во рацете на манџа-мајсторот, во зависност од тоа како ќе се сервира… Во тоа му помагаат неговата ќерка Инге – Кристина Ласовска, која пак глупоста и наивноста ги “вози” беспрекорно, со што го зачинува сосот… во кој Хамлет низ разни асоцијации ќе не однесе до она за што во творечка смисла сите сме сведоци – се може да се размрда до распаднување, па дури и Шекспировиот (анти)херој… А тој Атанас, алијас Хамлет потсетуваше и наликуваше и на многу други асоцијации, денешни и некои минати (од Дракула до Смртиша преку некои ликови на наши современици…)…Милиот на мајка Гертруда, алијас беспрекорната Јелена Жугиќ (која уште еднаш потврди дека го поседува комичниот нерв и од тој аспект владее со сцената), низ лавиринтот на (не)љубовта, ќе не однесе до прашањето, да се смееме или не?!… на што одговорот е: ДА!

За ова потврда ни се и вплетканите и вмрежените интригантни-сплеткари во сосот-игра и предигра:Тино Костадиновски, алијас Хорацио, што по енергија и дух го следеше Жарко Димоски (Брик), па Зорица Стојановска – Кати, сопругата на Фроги која вербално и фацијално ни изнудуваше навистина весела емоција, спанкото Грутер или Ердоан Максут, кој својата епизода ја “обремени” со печат, идиотски изгубениот, одлично насликан и одигран Лаерт на Роберт Ристов, лудата Офелија, што со минимални но доволно прецизни, точни, средства ни ја пружи Тања Мицков, “сериозната” епизода на Кралот со Илија Илиоски, чиј беше и “нежниот” трансвестит…

Но и инвенцијата на Кардалевска и интересно – специфичните и со труд изградени ролји, не би биле она што се, без живописните и функционални костими на Маја Димовска и прецизно срочената сценографија на Стефан Спировски, зачинети со музиката, како назнака, на Оливер Јосифовски… Се на се, сосот во кој се најде Хамлет заедно со нас сведоците на петтата премиера на Театар Комедија, барем според првичните импресии ветува долга низа изведби.

Борче ГРОЗДАНОВ

ПОВЕЌЕ ОД ИНТЕРЕСНА ПОСТАНОВКА ВО ДРАМСКИ

За трагичарот Еврипид и сонот на неговите Ифигении…

Сите цивилизациски патишта, па и оние на Еврипид, стасуваат, се вкрстуваат, а некои и, за жал, завршуваат во срцето на светот – Македонија

Сите цивилизациски патишта, па и оние на Еврипид, стасуваат, се вкрстуваат, а некои, за жал, завршуваат… во срцето на светот – Македонија!. Особено ако трагичарот по 2400 години се осмели да ја побара жртвата Ифигенија, за која тој сведочеше со креда на камен… и ја бараше во и околу Македонија. .. ја бараше овде, на овие небиднини, но и во Албанија, Бугарија, Грција, Турција, Србија и Црна Гора… и сите беа погубени, со устата распеана за јунакот, чедото, милото, смртта, занесени по трагата на јунаштвото, занесени на патот на Гордоста…

За сето тоа ни раскажа, ни прикажа, ни покажа и докажа, режисерот-наратор Владо Цветановски, земајќи ја како тло пиесата на Јордан Плевнеш “Архелаос или Еврипид се враќа на Балканот”, сликајќи претстава која допре до суптилноста, до душата… преку песната, играта и зборот…

А за тоа се да се сотвори “виновни” се седумте Ифигении: Валдета Исмаили, (Албанка), Калина Наумовска (Бугарка), Трајанка Илиева-Таци (Турчинка), Гордана Ендровска (Црногорка), Катерина Аневска (Гркинка), Маја Вељковиќ-Пановска (Србинка) и Билјана Беличанец – Алексиќ (Македонка), кои, секоја за себе, а сепак во Едно, сплотија убава приказна… Тие сите беа чеда на Еврипид – Рубенс Муратовски, кој беше столбот во нарацијата потпрен на трудот на Помошникот историчар – Игор Ангелов, а сите тие заокружени од воведничарот Жарко Димовски…
Сите тие, заедно со костимите на Елена Дончева, сцената на Владо Ѓорески-Рафик, музиката на Константин Плевнеш и звучниот дизајн на Валентин Скендеровски, исплетоа сказна во Драмски, која вреди да се види.

(Б.Г.)

Која и каде е Мечката во љубовта?!

 

Кон претставата “Мечка“, режија: Димче Николовски Димса, игра инспиративна актерска тројка: Жаклина Петровска, Жарко Димоски и Илија Илиоски

Вечната и за среќа, никогаш непрекината игра на Еросот и Танатосот помеѓу Мажот и Жената е вечна инспирација за светот, па така и за авторите меѓу кои, стамено своето место го зазема и А.П. Чехов кој ја создал #Мечка# за да го потврди дуализмот, кој го движи светот, но и кој го спојува врз (не)принцпите на Љубовта…

Како логично следство на Вечната игра, така и нашите тројца јунаци од театарот Комедија, се #дрзнаа# да ја „повторат“ играта во која и од која нема враќање (освен можеби по некоја отстапка), и за која непрестајно се прераскажува…

Во центарот на нивната, а од неодамна и наша Мечка е принципот на суетата, кој се крши преку страста (не)допирот, погледот, но и збунетоста и кршливоста… Смирнов и Попова и буквално и не само како интермецо танцуваат со и во Еросот, набљудувани од само навидум стариот, изнемоштен слуга Лука. Сите нивни соништа и испреплетени страсти и мечти се само латентно поврзани со парата, односно долгот… Но, сите ние си должиме или должиме некому нешто и ни должи некој нешто, се до моментот кога долгот ќе се претвори во простување и пак и повторно Љубов…

Актерите кои се овоплотија во оваа интересно креативна тројка -Жарко Димоски, алијас Смирнов, Жаклина Петровска или Попова, Илија Илиоски со неговиот Лука, секој за себе, но и заедно, покажаа импресивна психофизичка енергија за да ја прикажат сета своја (не)совршеност и да им ја придадат и предадат на ликовите кои ги носат на сцената…

Инвентивноста и денешнината, а поврзана со претходна експлицитираната енергичност на актерите е на режирот Димче Николовски Димса, кој во час и 15-20 минути овоплоти приказна во која и преку која успеа да не насмее до солзи и подголтнување…

Жаклина царуваше во надменоста и женствената доминантност, а притоа криејќи ја Попова во само навидум латентната кршливост, додека Жарко својата доминантност ја претвори во нежна и до крај дефинирана и несовршена кршливост… Тука настана всушност и актерскиот и драмскиот спој, овоплотен во страст и сексуалност… Ова како посочување дека имавме една комплетна приказна, заокружена со само навидум збунетиот и стар изнемоштен Лука, кој, Илија, со бурлескноста, но и со внатрешниот порив за хумор ја дополни пред се, создавајќи една компактна целина…

Чехов на сцената на театар Комедија прозвучи модерно, денешно и сегашно, иако сместена во мемливите ѕидови од времето на Русија, во која живеел магот Александар Павлович, а сето тоа во пракса створено од Сергеј Светозарев и Милан Несторов преку сценографијата, успешно дополнето со костимите на Марта Дојчиновска и музичката (не само) назнака на Димитар Андоновски.

Кога се ќе се собере и одземе, Мечка е еден супер креативен чин, театарски, драматичен, сотворен во приказна, која неминовно треба да се види!

Борче Грозданов

Театар-за гостувањето за Мастерскаја П. Фаменко од Русија и нашиот Иван Поповски

 

Магија и Сон во едно!

Борче Грозданов

Кога сонот е игра а играта желба за остварување на љубовта, а притоа да се остане буден и трезвен, но во својот свет , е всушност, желба на секој човек кој тежнее животот да му е вечна љубовна игра… Оваа соновидна реченица е претворена во вистинска, театарска стварност во која сите би сакале да се најдеме доколку сонот за игра ни е приоритет. А тој приоритет се оствари низ играта и сонот на театарот #Мастерскаја П. Фаменко# од Москва, овоплотен во постановка на нашиот диригент – режисер Иван Попвски. Тој за само една недела, како повраатник дома, ни докажа дека е беспрекорен мајстор-сонувач, некој кој си игра на сцената, небаре тоа е најлесната работа на светот, претворајќи ја играта во вистина, комедијата во начин на перцепција и живот, а користејќи ја маѓионичарската реч на магот шекспир. Неговата и шекспирова #Сон на летната ноќ# не остави без здив со својата вистинска смисла за театар во кој и Јавето би посакале да е сон а да живееме во Сонот. А за сето тоа вистински да ни се оствари неминовни виновници мора да се актерите ?! А тие  преку Хермија или Серафима Огарјова Елена алијас Ирина Горбачова, Лисанндар со Александар Муичков и Деметар преку Јуриј Буторин, ни покажаа дека актерот доколку знае да владее со себе си, што е несомнено со оваа четворка може да биде и гимнастичар, ацробат, комедијант но и љубовно повредена ли;ност .Тоа се во едно, тие напати и буквално испреплетувајќи се, ни го покажаа. А тоа мора да значи знак на еднаквост само со едно вистинско, мајсторство! Не помалку заслужни се и нивните сопатници од сцената, уште десетина од нив, кои беа на сцента и господар и и царица и цар на самовилата но и мајстори, кои мајсторски успеаа да не насмејат играјќи ни Театар во театар, играј’И ја #Пирам И Тизба#, во навистна сШекспировски манир, за;инет со модерниот призвук на модерниот израз на пародијата, која пак доведе до смеење до солзи..

За колоритноста и светлоста на сцената заслужна е и сценографијата на П.О.П од Русија но и колоритните и спектакуларно впечатливите костими на Ангелина Атлагиќ,кои напати се спојуваа со лебдечкиот сон во контекстот на љубовната летна ноќ…

Самовилите кои се појавија на сцената беа и жив лебдечки оркестар, кој преку звуците на класиката не понесоа низ сонот, а на крилата на свиленкастиот звук, од кој и на кој само неупатените можеа да останат имуни.

На крајот, не ми останува ништо друго освен да константирам дека трите сништа кои ни се случија со гостувањето нан ашиот Иван Поповски и неговиот матичен Матерскаја П. Фоменко е искуство, за  кое секој би посакал да му се случи повторно.

Алиса навистина чудесна и прекрасна

Кон гостувањето на театарот Мастерскаја Пјотр Фоменко, Москва, Русија, во режија на Иван Поповски и маестрална изведба на актерите од овој чудесен театар

Дека детскиот сон и фантазија можат да бидат допрени и дека и во “ старото човече“, односно, во неговата длабока внатрешност може да заигра детето, онака само за себе, а со сите заедно, ослободено од секаков вид #старски# предрасуди и да му се предаде на сонот, доказ е режисерот Иван Поповски. Овој човек – дете е навистина имагинативен мајстор, чиј свет(ови) (с)е далеку недопрен(и) од човековата глупост и валканици!Тој, своето дете го пушти на слобода (ако воопшто некогаш и го заробил) преку својот светоглед на пиесата – роман од Луис Керол #Алиса зад огледалото#, во која навистина не постои време, ниту пак ограничен простор бидејќи таму царува сонот… Низ тој сон не води една фантастична актерска интересна детско – возрасна сонувачка актерска армија, која пак, како што и самиот режисер ќе рече, со своите сугестии, сигурно, успеала да го дозбогати светот на Сонот, имагинацијата, играта и стварноста на апсурдот, но од страната од која тој никого не може да повреди, можеби само да ни разоткрие колку ние несонувачите всушност сме простосмртни… Простосмртноста не е состојба на секое живо суштество, особено не на она кое знае да си игра и кога ништо не разбира. Таква беше Алиса на Вера Строкова, која покрај визуелната приближеност на дете, пред се по својата ситна конституција, сепак, пленеше и со фантастично природната игра, низ која навистина ни го долови девојчето, кое од јавето бега во сонот, за кога ќе се разбуди повторно да посака и да се врати во него…
Токму поради овие компоненти, оваа актерка пленеше со својата само навидум едноставна игра, бидејќи, нели, комплицираноста и крупноста речиси секогаш се наоѓаат во едноставноста, особено во сонот…
Таа, придружена од своите пријатели и пријателки, актери, музичари, сонувачи, кои пак намерно ќе останат без име и презиме, бидејќи секој од нив (а ги имаше 20-ина) покажа дека има чудотворна моќ за трансформација играјќи по најмалку три улоги, а некои од нив ги видовме и во пет – шест ликови, дури и како музичари и како елоквентни кралеви на владеењето со уметноста севкупно…
Шах – таблата, заедно со цвеќињата, пеперутките, еднорогот, лавот, гасеницата, стоногалката и што ли уште не, беа всушност, едно севкупно поле на играта, по кое не се гази, ами се лебди… За ваквиот впечаток #виновен# повторно е Иван, кој навистина сонот го претвори во стварност, за волја на вистината со сесрдна помош на техниката со сета нејзина (не)совршеност, но и со она дете, извадено од неговите најсуштествени длабочини, кое заедно со Алиса и дружината си играше цели три часа, држејќи ни го вниманието и ококорени очите од почеток до крај…
Крај?! Па него речиси и да го немаше, бидејќи Алиса со својата живост и во јавето не натера да сонуваме, па затоа за сите нив и пред се и над се за нашиот Иван Поповски,кој со луцидните решенија ни докажа дека нема потреба од стапче, дококу владеета со магичноста на сцената, срдечно, поклон до земја!
И навистина бевме почестени бидејќи имавме ретка привилегија да бидеме дел од остатокот на светот, освен во Русија, (каде претставата опстојва од 2010 година), се разбира да ја видиме оваа чудовишно-прекрасна бајка.
Потписникот на овие редови е навистина почестен што можеше да сонува заедно со Алиса и навистинс, да си поигрува во нејзиниот сто,под чии ингеренции се надева дека ќе остане уште многу долго, сонувајќи.

Борче Грозданов