Болвата… го продолжува векот

ТЕАТАР

 

Завчеравечер на сцената на МНТ – театар Центар уште еднаш ја видовме и уживавме во речиси перфектната комедија на ситуации од овој маг на драматургијата… Заедно со него “виновници” за збрките и прељубата, со нашите болви во главите се актерите од МНТ … со “диригентот” Бранко Ставрев

Кога брачната болва во уво предизвикана од сомнеж, љубомора и недоверба ја имате на дланка преточена во една урнебесна бркотница од “бушави збрки” и извртување на јавниот морал во контекст на смеата, онаа исконска (од душа) ќе ја видите во театарот, тогаш заборавате дека токму таа иста смеа може да ни се случи и нам, но можеби малку поспоро, можеби малку понеексплицитно… Вака, во една подолга реченица може да се прераскаже пиесата на “модерниот” класик Жорж Фејдо, која опстојува на светската, театарска и драматуршка сцена точно еден век. Веројатно, оттука и идејата повторно и повторно и повторно таа да се поставува…
Завчеравечер на сцената на МНТ – театар Центар уште еднаш ја видовме и уживавме во речиси перфектната комедија на ситуации од овој маг на драматургијата… Заедно со него “виновници” за збрките и прељубата со нашите болви во главите се актерите од МНТ… со “диригентот” Бранко Ставрев. Точно, не режисер, туку диригент, бидејќи актерската екипа и беспрекорната прецизност во текстот, репликите и поставеноста на ситуациите, му ја дадоа палката со која требаше само да го вкомпонира тимот… и тоа му успеа точно, прецизно, убаво…
Кирил Андоновски или Шандебис, па дури и Пош, речиси неосетно преминуваше од еден во друг лик, но сосем видливо различен, што значи дека во својата умешност тој ја користи круната од четиридецениското сценско постоење… Александар Микиќ беше бравурозен Ками Шандебис, кој говорната мана на ликот не ја искористи за карикирање, туку да направи симпатична ролја… одлична “епизода” имаше Владо Јачев во Лудиот Американец… снаодливиот, огромен, а сепак мал (на моменти прегласен) Дехинстангва со Васил Шишков… надмениот (напати претеатрален) Ромен Турнел со Јордан Симонов… интересниот и “жив” Етјен со Александар Шехтански, умерениот, но добар Трајче Георгиев преку д-р Финаш… дрдорливиот и секогаш незадоволен дебелко, газда на хотелот “Златно Петле” со Нино Леви, кој го водеше со чувство за “мерка во играта”… симпатичната епизодна појава на Батистен или Гоце Влахов…
Женскиот дел од екипата го водеше Славица Ковачевиќ-Јовановска како Рајмонда Шанделис и Снежана Конеска-Руси како Лисјена де Хинстангва, која би можела на својот лик да му вметне повеќе живост… заедно со дооформените “епизоди” на (речиси секогаш) интересната Магдалена Ризова како Евгенија, Стојна Костовска со Олимпија Ферајон и Антоанета на Марина Поп-Панкова…
Сценската едноставност и вратите кои на моменти имавме впечаток дека “лебдат”, но низ кои се одвиваше урнебесот од комични ликови и ситуации и музичкиот избор на Ставрев, се дел од заокружената целина – “Болва во уво” која веќе оди на карта повеќе и ветува долг век…

Борче ГРОЗДАНОВ

ЈАС СУМ ЛИЧНОСТА, А НЕ ПРОБЛЕМ

 

*Кон гостувањето на театарот „ Јордан Хаџи Константинов- Џинот“, од Велес, со камерната претстава „ Синиот портокал “, на „ Скопско лето“.

*Убаво е чуството кога човек излегува задоволен од театар. Уште поубаво е кога ќе сведочи на нови и издржани актерски перформанси кои не се така чести во нашиот театарски контекст.

Сотир Трајков

По премиерата на претставата „ Синиот портокал“, на малата сцена на НТ- Велес, на 12 април 2017, наградениот со „ Лоренс Оливие“, драмски текст на современиот британски драматичар и сценарист, Џо Пенхол , на 14 јули годинава беше прикажан во МНТ, во рамките на „ Скопско лето“.

Режијата на оваа камерна постановка, со која Пенхол за прв пат е претставен пред домашната публика, ја потпишува Александар Ивановски. Тој работеше и на драматизацијата заедно со драматургот Катерина Момева, а го направи и изборот на костимите, заедно со тројцата актери, учесници во претставата. Неговата режија е базирана на актерската игра на реалистичен театар и ја отсликува нашата стварност, низ една манифестација на вечната тема за судирот меѓу единката и системот. И не станува збор за било каква единка, туку за човек со сериозно ментално растројство. Фабулата портретира шизофреничар во психијатриска болница, што го толкува Фаик Мефаилоски, кој поминува низ хаос, поради ривалството околу третманот на неговото здравје и иднина , од двајца психијатри. Едниот веќе високо етаблиран и позициониран во системот, го игра Самоил Стојановски, а другиот е млад консултант кај него, а му е доверен на Жарко Спасовски.

Во адаптираниот во локални рамки, драмски материјал , шизофреничарот од афроамериканец по име Кристофер , е претставен како ром, по име Ерџан. Во тој контекст, дискриминацијата кон ромите кај нас и пошироко, во негативен, а и во позитивен контекст, како еден од социо- политичките проблеми што ги загатнува претставата, функционира исто толку легитимно, како во оригиналниот текст на Пенхол, со афроамериканецот. Претставата работена врз слоевитиот текст , зборува и за робувањето на институциите на бирократските норми, за примената на стари методи во лекувањето на болните и на вечниот недостаток од кревети за нивно сместување. При тоа, со адаптацијата е задржано оригиналното име на лекарот и ментор, Роберт, а помладиот, од Брус е преименуван во Костадин – Кочо.

„ Синиот портокал “ е претстава која ќе остане запаметена по играта на Фаик Мефаилоски. Тој покажа исцело направена актерска креација, чија слоевитост трнува од богатата појавност со гестови, тикови и движења, до прилагодување на текстот на природниот говор и на исклучително вешто прикажаните трансформации, кои ликот ги бара од него. Неговиот Крис е само навидум комичен лик. Под комичното се крие трагедијата на неговиот живот, зашто не е само болен, туку е и сам на светот. Тоа Фаик одлично го долови низ играта, без ниту грам патетика. Накусо, тој прикажа органски совладан карактер, чиј темперамент и мирис лесно ја преминуваат рампата и се лепат за срцата на гледачите.

Интригантен, прагматичен, кариерист и бирократ. Ова се каректеристиките за ликот на психијатарот Роберт, прикажани низ изведбата на актерот Самоил Стојановски. Тој креира лик на човек фокусиран на својата цел и интерес, спремен лекарската етика да ја замени за нормите пропишани од здравствениот систем. Кај Стојановски тоа е прецизно напревено, преку фацијаната експесија и интонацијата на гласот, но како да немаше соодветен однос кон просторот ( на малата сцената на МНТ), па неговите движења во желбата да ја покаже доминацијата на Роберт во секоја ситуација, напати делуваа пренагласено.

Жарко Спасовски како младиот психијатар Кочо, прикажа лик на лекар кој кон пациентот настапува професионално, но и човечки, дури и по цена да ја изгуби можноста за напредок во кариерата. Неговата креација е уверлива, игра со смирен тон во гласот и изгледа елегантно, но недостасува малку бунт и покажана нервоза, согласно искушенијата што му ги наметнува Роберт, а и незавидната положба во која се наоѓа неговиот пациент Ерџан.

Сценографијата е на Филип Коруновски. Таа е решена како психијатриска ординација во која се испитува менталната состојба на Ерџан. Во неа тој доаѓа на испитувања и заминува, така што игра и во позадината. Изборот на реквизити соодветствува со потребите на лекарската практика, но поставената клупа во тој простор е вон контекстот зашто асоцира на чекалница, а не на кабинет. Но, полн погодок е изборот на трите плакати на тема, ментално здравје, закачени во ординацијата. Особено централно поставениот, чија порака гласи: „ Ја сум личност , а не здравствен проблем од ментална природа“. Ова е главната порака што претставата „ Синиот портокал “ ја праќа до публиката, за да развие толеранција кон поинаквите и да не дискриминира. Таа порака воедно е своевиден наслов на претставата, зашто плакатот веднаш влегува во очи , пред самиот почеток на изведбата на празната сцена и интригира, дали и како ќе биде „ одбранета “ низ постановката. А, според комплетниот впечаток, одбранета е со успех .

Музиката е на Сашко Костов. Компонирана и распоредена е така што не доминира , туку повеќе сугестивно ги дообликува сцените во кои тече и ја креира нивната атмосфера. Костов е докажан композитор и музичар, а соработката со театарот од неговиот роден град е природна. И како во изминатите заеднички искуства и овдека се покажа дека е вистински избор за резидентен композитор на театарот „ Јордан Хаџи Константинов –Џинот“ , од Велес.

Убаво е чуството кога човек излегува задоволен од театар. Уште поубаво е кога ќе сведочи на нови и издржани актерски перформанси кои не се така чести во нашиот театарски контекст. Таков беше „ Синиот портокал “. А зошто син? Ќе појдете до Велес и ќе видите. Топло препорачувам !

 

Возот на Фениксот се вика Скопје

ТЕАТАРСКИ ОСВРТ
22 јули 2013

За претставата “5:17” продукција кафе Интро – Театар Вондерленд; играна на Скопско лето; режија Нела Витошевиќ; играат актерите: Стефан Вујисиќ, Драгана Костадиновска и Дениз Абдула

Едно патување, еден Феникс, еден град во кој се спојува Истокот и Западот или “еден убав град/под небото/над земјата/на местото каде се допираат/исток и запад…” за да се најдеме во приказната, која по којзнае кој пат за половина век се раскажува… најверојатно за навек!
Таа приказна или светски речено сторија не е само тоа, бидејќи Пред и Потоа живееле, дишеле, твореле, љубеле, се надевале, луѓето кои на 26 јули Лето Господово 1963 во 5:17 изгубиле многу, изгубиле речиси се… за повторно и повторно преку новите генерации да се најдат себеси, својот сон, да ги најдат другите, да го најдат Градот, кој дише за нив и со нив… И така до недоглед приказната може да трае, а најверојатно и ќе трае, бидејќи, како што ќе запише авторот на пиесата “5:17”, Ана Ристоска “… на секои 500 до 1000 години ќе се уништи од пепел и одново се раѓа со нов лик. Во тој град времето се мери, пред и после неговото исчезнување…”
Таа не само нејзина имагинација и преокупација, сега стана и наша, заедно со сонот на режисерот Нела Витошевиќ и на актерите Стефан Вујисиќ, Драгана Костадиновска и Дениз Абдула, кој на простор сочинет од “два на два”, во кафето “Интро” ни го отворија светот на клаустрофобичноста болна до имагинација, отворајќи ни ги далечините… Иако само наизглед тесно, со многу воајери наоколу, актерите речиси без ниедна грешка, успеаја до ситница да ни доловат како, колку и зошто го сонувале својот сон балерината, мајката, поетесата, мачката Матилда, докторот, синот математичарот, дрвото… таткото, машиновозачот, 90-годишниот старец… Во таа смисла, без многу “филување” видовме една точност, прецизност, кај сите без исклучок, во исто време и нежност, суптилност, но и израз на страв, револт, јад и гнев, сето тоа сублимирано во три актерски субјекта, кои речиси беспрекорно ја сфатиле и играле по режисерската палка на Витошевиќ и авторската нота на Ристоска… Тие не само што не потсетија дека Театарот е секаде околу нас или поточно “светот е сцена”, како што ќе рече некогаш и некаде еден голем Маг, туку и не поттикнаа да размислуваме дека и во кафуле (со или без пијачка) место “да млатиме празна слама” можеме да видиме естетика, без разлика дали таа е смешна или како во случајов трагична, до болка…

Комплетирањето на целокупниот впечаток за интенцијата на Дирекцијата за култура, уметност или по нашки Скопско лето, да овековечи уште една естетика по повод петдецениското навраќање на еден погром, на чии темели живееме денес, се состоеше и во тивките назнаки и звуци по избор на авторската екипа, кои и буквално сега и денес го претворија во некогаш и негде, за да биде утрешно и ново… Ова последново, не е само мешање на зборови и визии, ова со вакви проекти станува вистина!

Затоа, браво за екипата на претставата “5:17” и за потпората – кафе Интро и Театар Вондерленд и Скопско лето!

Борче ГРОЗДАНОВ

„ Малиот принц“ за деца

 

*Кон премиерата на „ Малиот принц“, во продукција на Детскиот театарски центар од Скопје и „ Скопско лето“.

*Се наметнува прашањето, колку повеќеслојниот и со многу симболи богат драмски јазик на Егзипери, ја прејде рампата и стигна до свеста на децата ?

Сотир Трајков

Првата театарска премиера на годинашново „ Скопско лето“, се одржа на 02.07.2017 и беше посветена на најмладите гледачи. Се работи за премиерната изведба на претставата „ Малиот принц“, која според славната новела на францускиот автор Антоан де Сент Егзипери, од 1943 година, ја постави режисерката Драгана Милошевска Попов. Таа, концептот го гради врз драматизацијата на Тодор Кузманов, од која исто така штриха некои сцени и ликови, со цел алегоричната приказна за возрасни да ја приближи до најмладите и да ја прикаже современо низ мултимедиа и во камерен формат.

Режисерскиот концепт низ кој се афирмираат универзалните вредности, како што се љубовта, пријателството и одговорноста, наспроти бесмислата, бесцелноста и отуѓеноста на современиот човек, се темели на актерската игра и на интеракцијата со видеото што ја прават тие, во текот на изведбата. Дејствието се одвива на малата сцена, во сценски простор што го креира Енес Деари. Покрај макетата со приземјениот авион од левата страна на просцениумот и по некој реквизит, централен сценографски елемент е дводелниот космички брод или отворена школка која сценскиот простор го дели на две димензии. Пустината Сахара, каде што се среќаваат Малиот принц и несудениот сликар кој станал пилот (што е автобиографски момент од животот на Егзипери), е претставена како кружна хоризонтала. А, пак светот на бескрајниот, волшебен космос низ кој патува Малиот принц, од астероид до астероид, е доловен преку видеото на авторот Бетим Зеќири, што се проектира на кружната вертикала, погоре. Актерите и публиката следат дел од дејствието на видеото, а преку ситно исеченото бело платно на вертикалата, тие влегуваат и излегуваат од него, т.е. од приказната.

Средбите на Малиот принц, што го игра 9 годишниот Амар Шапка , со чудните карактери за него , од нашиот и од други светови во космосот, се прикажани низ десетина сцени. Во контекст на камерниот формат, редукцијата на актери ( и ликови) од приказната, е направена така што сите машки улоги, на Пилотот, Владетелот, Бизнисменот и Географот ги толкува Бесфорт Идризи, а женските ликови на Црвената роза, Ѕвездата, Лисицата и Змијата и се доверени на Мона Мустафа.

Малиот Амар Шапка низ играта доловува лик на искрен и зачуден принц, за состојбите и однесувањето на светот. И тоа го прави низ прецизна и физички вешта игра, но и помалку воздржано, во изразот на емоциите. А, трансформацијата од лик во лик, е главна задача за актерите Идризи и Мустафа. Бесфорт Идризи со веселата и сугестивна заиграност, не беше изненадување за авторот на овие редови зашто тој е докажан и како актер и како режисер и знае како да им пристапи на најмладите. Најпријатното изненадување дојде од Мона Мустафа . Таа како млада професионалка, во секој лик вгради по нешто ново, користејќи ги текстот, движењата и пеењето, за да го потенцира алегорично значење на секој од нив. Во комплетната атмосфера на доловување на дел од згодите и незгодите на Малиот принц, учествува и Роза Трајческа Ристовска како костимограф. Таа креира современи, живи, светкави костими , придржувајќи се до белезите на ликовите, но и до совремието. Со еден исклучок, костимот за Ѕвездата што го носи Мона Мустафа. Тој костим, составен од фустан и повеќе додатоци од панделки , иако појавно светкаше со сребрен сјај, со расфрланите панделки од главата преку целиот фустан , не делува адекватно за тој лик, колку и да се сака да се претстави пародично, на тој начин.

Општиот впечаток е дека се работи за една непретенциозна, но топла постановка, која децата ги учи на вистинските вредности.

Но, се наметнува прашањето, колку повеќеслојниот и со многу симболи богат драмски јазик на Егзипери, ја прејде рампата и стигна до свеста на децата ? Зошто ова го прашувам? Затоа што беше непријатно што многу дојдени мали дечиња со родителите на премиерата, не го дочекаа крајот и си заминаа порано. Можеби и поради жештината ? Други одеа и доаѓаа со и без родители во текот на изведбата, до пред самиот крај. Третите , поголемите деца и адолесценти седеа и со внимание следеа, колку што можеа, во тие околности. Тоа ни кажува дека како публика немаме однос кон актерите на сцена или дека не правиме доволно атрактивни претстави за публиката, или дека не се обрнува внимание и не се потенцира целната група, во случајов, млади гледачи за кои е наменета претставата. Како и да е, мораме да работиме на вистинско и квалитетно „ инфицирање“ на младите со театар. Инаку, зошто воопшто да доаѓаат, ако театарот го доживуваат само како забава за на поминување.

 

ТЕМНАТА СТРАНА НА СТВАРНОСТА

 

Кон премиерата на претстатавата „ Експеримент “ , во режија на Јане Спасиќ, а во продукција на невладината организација и театар „ Артопиа“.

Спасиќ преку мултимедијален израз направил жесток политички театар, со кој ја коментира и критикува денешницата , покажувајќи на човекот како на трагично битие, осудено на пропаст.

Сотир Трајков

Месец јуни 2017 , протекува со богата културна понуда во Скопје. Настани организираат институциите, но и независната сцена работи под полна пареа. Токму таков впечаток остава последната премиера во Младинскиот културен центар. Во режија на младиот , според прикажаното, бескомпромисен режисер, Јане Спасиќ, беше изведена претставата „ Експеримент “ , во продукција на невладината организација и театар „ Артопиа “. Претставата е базирана на книгата „ Ефектот Луцифер “, од американскиот социјален психолог Филип Зимбардо. Тој своите 30 годишни истражувања на Универзитетот Стенфорд во Калифорнија, ги сместил во овој труд, докажувајќи дека системот преку различни методи може од нормална, хумана личност да произведе вистински злосторник. За таа цел, вршел повеќе експерименти со доброволци, студенти и други личности, изложувајќи ги организирано и на свирепи страдања, додека да ги запре експериментите. Прочуен е неговиот психолошки експеримент со затворање 12 доброволци и обезбедување од исто толку чувари, за секого од нив. Дехуманизацијата и деиндивидуализацијата на поединецот денес , е тематскиот фокус во научните истражувања на професорот Зимбардо, прикажани низ примери на понижување и страдање на поединецот , групата или масата, заради системски виши цели. Тоа е пренесено во драмската предлошка за претставата и акцентирано низ една од улогите на актерот Ненад Митевски, кога игра нацистички војник- учесник во Холокаустот.

Режисерскиот концепт на Јане Спасиќ се базира на гротескно- фантазмагоричниот приказ на светот. Се разбира, овдека не е изоставено нашето актуелно место како социо- политички контекст , во општиот хаос, безнадежност , уништување и распад. Тргнувајќи од глобалната кон локалната слика на стварноста, Спасиќ преку мултимедијален израз, направил жесток политички театар, со кој ја коментира и критикува денешницата , покажувајќи на човекот како на трагично битие, осудено да ги повторува грешките низ историјата. Во тој контекст, низ фабулата се поставува прашањето, дали такво какво што е, катастрофично, човештвото има право на нова шанса, за да опстане и почне од почеток ? И се разбира, во име на хуманоста добива „ зелено светло“, иницирано од ликот на Мартин Јорданоски.

Во претставата настапува млада актерска екипа , чија главнина повеќе години работи и на сцената на Театарот за деца и младинци во Скопје. Погоре споменатите Митевски и Јорданоски, Бојан Кирковски , Симона Спировска Костовска, засилени со свежо дипломираната , но веќе забележана , Матеја Јанковска. Оваа екипа социјално освестени актери, низ досегашните проекти , но и преку овој „ Експеримент“, не запираат да ги преиспитуваат деликатните прашања од стварноста и на уметнички , ангажиран начин да го пласираат својот став за нив . Тоа го прават провокативно, без пардон, жестоко до бруталност, преку јазикот што го користат во претставата и преку дејствието, на кое му се предаваат со целиот психо-физички апарат.

Некого можеби ќе го шокира, што паралелно со насилните сцени меѓу повозрасните актери, сосема мирно и концентрирано на сцената играат две деца. Марија Јанчевска (12) и Михаел Стојановски (9) години. Тие се идните актерски ѕвезди, ако решат да му се посветат на театарот или на филмот. Тие се моето откритие од оваа претстава. Зошто? Затоа што понесоа товар на вистински професионалци и покажаа дека улогите ги владеат до детал. Нивната игра беше показ за предвременото созревање, да не речам стареење, на младите денес, под налетот на суровата реалност. Симпатична беше приказната за жапчето, како алегорија за доскорашниот лидер на нацијата, раскажана многу сугестивно од Михаел Стојановски. Тој половина претстава уверливо играше и глувонемо дете и го користеше знаковниот јазик. А, на висина на секоја актерска трансформација , со усет за преживување на состојбите на ликовите што ги толкува, беше и Марија Јанчевска. Сите заедно, и повозрасните и помалдите, колку беа фантазмагорични креатури, толку можеше да се читаат и како гласови на колективната меморија или на совеста на човештвото, која полека се буди. Во тоа е најголемата вредност на „ Експеримент “ како театарски чин, зашто зборува за свесноста на иднината на овој свет, која не се помирува со таа и таква бесперспективност.

За обликувањето на сценографија, со назнаки и реквизити кои асоцираат на морничав, обезличен, клаустрофобичен простор, беше задолжен Кирил Василев. А, костимите изработени во футуристички стил, се авторство на Бранкица Јордановска. Монтажата на документирани видео секвенци од светската и домашната историја, политика, активизам, уметност и култура, ја направи Горјан Атанасов, а светлото го дизајнираше Дарио Секуловски.

Дали верувате во Бога, во политика, во наука? Сеуште одѕвонуваат овие прашања од претставата, во моите уши. Прашања на кои секој од Вас ќе си одбере, во што верува или не верува и ќе си одговори. Но, дали верувате во себе, во човекот на новото време, во љубовта, хуманоста и емпатијата? Конечно, дали верувате во иднината на овој свет и имате ли верба и сила да придонесете во тоа? Каде што завршува добрата претстава, започнуваат многу прашања за по дома, за себе си…

 

Капки пот, солзи вода… Прекрасна приказна!

 

Во малиот простор, полн капки пот, солзи, вода … љубомора, завист… љубов и се она што го “краси” еден човек и оној еден “не”човек, сето ова го имаме во претставата ” Отело ” на Турски театар.

Ниедна изгубена војна, ниеден куршум во војната, не го здоболува мажот колку што може да го погоди изневерувањето на љубената жена… Да го стави на колена дури и пред камшикот да не потклекне, да не може да ги сoпре бурите мисловни, дури и смртта на својата Дездемона и ја подарува со бакнеж. Сето ова ни го прикажа Џенап Самет во главната улога на Отело.

Жената воин, која чекајќи ја љубовта, војува во себе длабоко, со неправдата која и е нанесена, но не изостанува физичката борба, на кревката Сузан Акбелге. Таа стамено ќе стои зад своето достоинство, а преку тоа и на својот Отело. Незината силна емоција која до последениот здив ни откри дел од својата голема транформација, созите во чашата полна со зборови, кои долго, долго ги собира една жена, ете, тоа точно ни го подари хероината Дездемона.

Интересен и секако со најголмата заслуга за сплетките кои му легнаа комотно, и целосно го зграбија неговиот талент, и како мигот да застана во врзаните јазли во игра на јажето, каде ни ја наговести смрта, која тој ќе ја заговара мудро, префинето, со многу шарм својата раскошна трансформација, ете тоа е актерот Селпин Керим, со луцидноста која му припага само на еден, на “не”човекот Јаго.

Верниот и најдобар војник, добар пријател на семејството, тој е секогаш првата мета, за да се разниша тоа, и лукавиот најбргу пристигнува преку него, така и овде актерот Осман Али, успева да потпадне под власта на лажните зборови, кои направија тој да е жртвеното јагне, но, силината на војникот повторно се бореше до крај иако војната е завршена, јасно си ја зема во свои раце одбраната на правдата, верниот Касио.

Лукавиот секогаш има прислужници, така и овде успешно ја имаше обземно со целосна страст, со која си поигра токму колку што му треба, актерката Зубејде Али,која ни го покажа контролирано играње на слугинката Емилија.

Во целата претстава си имаше и место улогата на Неат Али, со неговите епизодни појави како Родриго.

Водата- може ли да ги измие телата, тешкиот шинел, војна, бремето со себе војувајќи. Се тоа тешко дека таа ќе го измие, и донесе нешто убаво. Вечната борба со нечовекот и љубовта, каде ја има да биде уништена. Со многу вода, вода која казнува, зборува, убива и не залечува рани, никогаш од било која војна – клевета. Се си имаше своја функција, целосно искористена сцена, за режисерот Пројковски ни дари една убава водена приказна со многу ефекти, ни подари поинаков Отело.

Браво!

Kатерина Грозданова

ВНИМАВАЈТЕ ТИЕ ДОАЃААТ

 

 

*Кон премиерата на претставата „ Белградска трилогија“, во режија на Нина Николиќ, а во продукција на „ Перипетија “ од Скопје

*Она што најмногу плени во претставата „ Белградска трилогија“, е актерската игра . Особено, ако се земе предвид фактот дека учесниците не се сеуште дипломирани актери, туку студенти од ФДУ, на трета година.

Сотир Трајков

По 13 години од првата постановка во Универзална сала, на текстот „ Белградска трилогија“, од современата српска драматичарка Биљана Србљановиќ, во режија на Деан Дамјановски, на 5 јуни 2017, во Кино Култура се одржа нова премиера на истиот текст. Во продукција на „ Перипетија “ од Скопје, текстот на Србљановиќ овој пат го постави режисерката Нина Николиќ.

Во овие мачни години, кога масовно се напушта родната земја од младите и се оди во странство, во потрага по работа, подобар живот, или едноставно за себереализирање, постановката на Николиќ се чини исклучително актуелна за нашиот општествен контекст , за разлика од таа на Дамјановки која беше повеќе показ за миграциите од Балканот, како последица на граѓанската војна во поранешната заедница и евентуална антиципација за тоа што не чека нас. Но, национализмот, партизирањето на системот, немањето можности за вработување и бесперспективноста на младите, што Србљановиќ ги пушта да паѓаат како ситно дозирани , но многу важни мотиви за егзилот на ликовите во претставата, се исто така наша транзициска реалност. Во тие рамки , Нина Николиќ не можеше да избере подобро време за навраќање на овој драмски материјал. Согласно насловот, тој е заснован на три различни сцени, со исто толку приказни кои говорат за животот на нашите мигранти во Чешка, Австралија и во САД, со фокус на борбата за егзистенција, невозвратената љубов од родниот крај, баналноста и тегобноста во новата средина, брачните неверства и врската со корените која често е поле за себедокажување и малтрерирање на останатите, попатно сретнати земјаци.

Режијата се потпира врз мултимедијалниот израз. Тој вклучува исповеди во аудио формат, реалистична актерска игра, музика и песни со гитара во живо и видео, чии крупни кадри ги доотсликуваат психолошките состојби на ликовите. Лајт – мотив за сите сцени е потрагата по девојката Ана, која е силна метафора за копнежот по љубов, сигурност и себереализирање на одлеаните мозоци, во новиот свет. Дејствието се одвива во коцка, централно поставена на сцената, што е сценографско решение на Вишња Вујовиќ од Србија . Актерите, облечени во современи костими на Ивана Каранфиловска Угуровска , дејствуваат во, околу, и зад коцката, доловувајќи ја на тој начин клаустрофобијата на секојдневието од која избегале, но во која повторно се враќаат, немајќи каде да одат.

Она што најмногу плени во претставата „ Белградска трилогија“, е актерската игра . Особено, ако се земе предвид фактот дека учесниците не се сеуште дипломирани актери, туку студенти од ФДУ-Скопје, на трета година, во класата за актерска игра што ја води Зоја Бузалковска. Млади, убави, згодни, се атрибути кои доаѓаат до израз уште при нивната појава на сцена, а понатаму следи пријатното изненадување. Играат точно, полнокрвно , но со мерка за секоја емоција, во говорот на текстот и во гестот. Дека се квалитетни и идна надеж на македонскиот театар докажаа и преку трансформациите, зашто тројца од нив играат по две или три улоги. Тоа се Григор Јовановски, кого го видовме во ликовите на Кичо, Дуле и Дачо и Душица Настова, која настапи како проститутката Алена и во ликот на поранешната пијанистка Мара. Не помалку сугестивен и моќен беше настапот на Исидор Јованоски, во улогата на изневерениот Мичо и на Сара Анастасовска како неверната сопруга Кача, а на крајот од претставата го игра и метафоричниот лик на Ана , по која се трага. Уверливи креации прикажаа и Петар Стојанов во ликот на сопругот на Кача- Милош, Сергеј Димовски кој го толкува нереализираниот актер Јован и Душица Тренева, во улогата на Сања, сопруга на Дуле.

Општиот впечаток кој претставата го остави кај авторот на овие редови, е најавата за една нова и силна генерација актери кои доаѓаат од ФДУ. Тие докажаа дека можат да се носат со професионалните предизвици што допрва ги очекуваат. Тоа е голема предност за нив, но и предупредување за повозрасните колеги, дека доаѓа нов бран актери, што лесно може да ги збрише од сцената. Секоја чест, само така продолжете , сцената ќе биде ваша!

 

Радоста и леснотијата на театарската игра

 

*Кон гостувањето на претставата „ Иванов“ , во продукција на Народно позориште од Белград

*Посакувам таков пристап да имаат и нашите театри кога го поставуваат Чехов, зашто ова беше современо изработен сценски филигран, а не здодевна класична театарска постановка.

Сотир Трајков

И тоа се случи. Затворањето на четвртото издание на „ МНТ Фест“, помина во грандиозен стил, со гостувањето на претставата „ Иванов“, од Антон Павлович Чехов, во режија на Татјана Мандиќ- Ригонат, а во продукција на Народно позориште од Белград. Ќе прашате што било толку грандиозно? Епа беше, зашто видовме голема претстава, не само поради габаритниот ансамбл, со учество на повеќе актерски ѕвезди од соседна Србија , туку поради квалитетот што беше прикажан, на ниво на режисерски концепт и на ниво на актерски креации, без било какво додворување од наша страна, поради носителот на насловната улога во претставата, а тоа е првенецот на МНТ и од поодамна регоинално докажан актер , Никола Ристановски. Но, да започнеме со ред.

„ Иванов“, е првиот драмски текст на Чехов, напишан како комедија и со успех праизведен во театарот „ Корша“, 1887 година. Потоа , незадоволниот Чехов го променил жанрот во драма, допишувајќи го текстот и создаваjќи неколку верзии, за постановката во Александрискиот театар. Од тој драмски материјал Татјана Мандиќ- Ригонат направила адаптација , прилагодена на денешницата, во која третманот на културното наследство за жал, не еднаш е ставен под знак прашање. Затоа режисерскиот концепт е базиран на камерно обликуваниот сценски простор како музејска поставка, со слика на ѕид, невестински фустан во витрина и преграден дел во партерот за вредните, ретки артефакти, за што беше задолжен сценографот Бранко Хојник, од Словенија . Од тука се чита благородната идеја , претставата да биде посвета на вонвременскиот карактер на драмско наследство кое Чехов му го остави на човештвото, за да се преиспитува постојано. Во таа музејска поставка, од семејниот портрет на ѕидот излегуваат ликовите на Чехов од драмата „Иванов“, се симнуваат ( или се враќаат од и) во омеѓениот простор, подолу. А, секој од нив при првото влегување, симнува по еден дел од оградата , направена од дебело црвено јаже и златни столпчиња. Така ликовите се поистоветуваат со експонатите од дамнина, за кои е потребен специјален усет и третман. Тој простор со повеќе реквизити, како што се маса за билијард, софа, дрвено коњче –клацкалка за деца, два пара стилски масички и столчиња, го доловува домот на Иванов , но и на богатото семејство Лебедеви, околу кои се врти дејствието. А, тоа е фокусирано на конфликтот на Иванов со себе си и со околината. Тој страда зашто сметките не му излегле како што очекувал. Имено , се омажил за Еврејката Сара Абрам, со надеж дека ќе добие многу сретства од нејзиното богато семејство , но со промената на верата, името и презимето во Ана Петровна, таа и тој остануваат без било каква помош . При тоа ,работниците на имотот треба да бидат исплатени, Лебедеви очекуваат Иванов да ја плати месечната рата на долгот кон нив, а Ана Петровна боледува од туберкулоза и потребно е да се лекува далеку од дома.

Иванов е трагичен лик од сегашноста, исто како што бил и кога е пишуван. Распнат меѓу егзистенцијата и моралот. Вака накратко може да се опише, од изведбата на Никола Ристановски. Тој игра сигурно и уверливо на српски јазик, прикажувајќи повеќеслојно карактер на човек, излажан во сопствената животна проценка. Ристановски го прави тоа вешто и флуидно, преминувајќи лесно , од една во друга спротивставена, психолошка состојба на ликот. Неговите дилеми, преку кои се покажува потиштеноста, се трагикомични , но не и возвишени. Затоа не за бадијала, Иванов како лик се смета за Хамлет на руската драматургија. Никола го доловува тоа низ реалистичната игра, а како автореференцијална постапка неколку пати го кажува и преку текстот, обидувајќи се да се дистанцира од Шекспировиот јунак. Нада Шаргин ја толкува сопругата на Иванов- Сара или Ана. И покрај тоа што таа е болна од туберкулоза, акцентот низ играта е ставен повеќе на нејзиниот трагизам и страдања поради изневерената љубов од сопругот. Шаргин тие чувства ги пласира мошне прецизно и сугестивно. А, љубовта која од никаде му се нуди на Иванов, како спас во ситуацијата во која се наоѓа, доаѓа од Саша, ќерка на Лебедеви , во изведба на Хана Селимовиќ. Нејзината игра е органски совладана и со современ сензибилитет изведена, па на гледачот му се чини дека на големата сцена на МНТ, каде во камерно поставената претстава, на минимално растојание меѓу актерите и публиката, се одвива вистинска човечка и љубовна драма. Родителите на Саша, Павле Кирилович Лебедев и неговата сопруга Зинаида, ги толкуваат актерите Бранко Видаковиќ и Даниела Угреновиќ. Нивните ликови се контрастно поставени, и самите за себе и еден кон друг. Кирилович Лебедев на Видаковиќ, е жизнерадосна личност, која сака да помогне пријателски и татковски, но тој е папучар, врзан за одлуките на неговата строга и алчна за пари сопруга, која се покажува и како грижлива мајка. Авторот на овие редови кај Видаковиќ ја препозна т.н. радост и леснотија на играта , што е своевиден актерски идеал. Таа особено беше силна во креацијата на ликот на осиромашениот гроф Матвеј Семјонович Шабељски- вујко на Иванов, кого го толкува Предраг Ејдус. Тој на свои 67 години, со преживеан сериозен оперативен зафат пред некој месец, покажа што значи да се биде вистински посветеник на театарот. Од начинот како се движеше и потскокнуваше по сцената, преку интерпретацијата на текстот со креиран фелер на буквата ш, до маската на лицето, (со брада и мустаќи, за кои беше задолжен Драгољуб Јеремиќ) , сето тоа упатува дека кај Ејдус нема детал од ликот на кој не е посветено доволно внимание. Тој го прикажа Шабељски како човек кој не сака да се лаже, ниту себе си, ниту околината, туку стамено и рационално , црпејќи од сопствените искуства во животот , настапува со секој искажан збор и намера, колку и да звучи тоа сурово. Радоста на играта ја дополни и Никола Вујовиќ, низ креацијата на ликот Боркин, роднина на Иванов и управник на неговиот имот. Со силен дух, во обид да ја амортизира мачната атмосфера во домот на Иванов, но и да му помогне финансиски преку бракот што го договара меѓу Шабељски и богатата вдовица Марфа Јегоровна Бабакина, Боркин на Вујовиќ е забавно направена улога, зад која се крие остроумноста и пресметаноста на поединецот. Во галеријата забележителни креации влегува и младиот лекар Лавов, во изведба на Ненад Стојменовиќ. Зад неговите чесни намери и загриженост за здравјето на сопругата на Иванов, Лавов ја крие симпатијата кон Ана Петровна , прикажана на најнепримерен начин преку душегрижништво. Кичот и сексапилот на новата елита, го долови Вања Милачиќ, низ улогата на вдовицата Марфа Јегоровна. Таа покажа дека знае да игра, но и добро да пее. Старицата Авдотја Назаровна, во концептот на режисерката Мандиќ- Ригонат, е старец , наводаџија, облечен во традиционален источен костим. Го толкува славната српска актерка , веќе во поодминати години , Бранка Петриќ, а финансискиот чиновник Косих му е доверен на Бојан Кривокапиќ. Исто така, во претставата настапува младата Јелена Живковиќ, во улогата на слугинката Гаврила, Предраг Васиќ, прославен по ликот на Станое , од филмот и серијата „ Монтевидео бог те видел“, го игра џаболебарот Јегорушка, што се чини направен избор заради комерцијален ефект кај публиката, а мајсторски обмислениот кастинг, со цел да се приближи животот на сцена , со сите негови контрасти, завршува со Немања Константиновиќ, организатор во НПБ и Јелена Халупа, суфлерка во истиот театар, кои ги толкуваат споредните улоги на гостите во домот на Лебедеви. Музиката и песните, во традиционален руски стил, од композиторката Ирена Поповиќ, во живо на сцената , т.е. качени во сликата со семејниот портрет, ја изведуваат Никола Драговиќ, Иван Мирковиќ и Немања Бубало. А, за костимите, кои ја помируваат сегашноста со крајот на 19 век во Русија, беше задолжена светски познатата , а српска костимографка, Бојана Никитовиќ.

Ете, така изгледаше вечерта за паметење во МНТ, на 13.06.2017. Темпото и динамиката на претставата , што се игра без паузи скоро 3 часа, во ниту еден миг не паднаа, што е заслуга и на режисерката Мандиќ- Ригонат и на актерската екипа. Посакувам таков пристап да имаат и нашите театри кога го поставуваат Чехов, зашто ова беше современо изработен сценски филигран, а не здодевна класична театарска постановка.

 

Актерски извонреден Ричард III

 

ПРЕМИЕРА

Кон премиерата на претставата “Ричард III” во режија на Пламен Марков, гостин од Бугарија, продукција НТ Штип
Борче ГРОЗДАНОВ

Познатата приказна како преку море од крв се стигнува до власта, раскажана од големиот Шекспир, со Ричард III на чело, е за жал вечно актуелна, грозоморна и тешка, но вистинита и неизмерно повторлива приказна… Оттука, да се види тоа на дело преку сцената, но овојпат како исправено огледало, со чувство за сета негова искривеност имавме можност да ја почувствуваме, кско и тоа дека навистина сме присутни на низа од злосторства, кои како актерски приказ ни го прикажа монструмот од човек, онака, својски, верно, преку  еден млад но јасно и одлично профилиран актерски лик, каков што е Иван Калошев, наш човек кој својот професионален уметнички леб го заработува во соседна Бугарија… Кај него, односно кај Ричард III ја видовме сета злобност, бескрупулозност, бесчуствителност, жед за крв, но и премореност од вечната потрага по власт, премореност од газењето по трупови, премореност од самосебе својствената чудовишност, а притоа направено актерски толку верно достапно и зачудувачки енергично, што напросто не остави без здив. Овие се само дел од комплиментите за актерската беспрекорна уметност на Калошев, безрезервно поддржан од Бакингам на Ефтим Трајчов Ѓаурски, кој како сопатник во злодејствијата ни прикажа еден лик, претворен во интригант, полн со  себељубие, измама, завист, но и по малку човечност, пред се во однос на убивањето… Ефтим тоа го донесе со многу интелигентно својствен актерски нерв, со многу чувство за партнерска игра, но и сценско дејствие. Освен овие два млади столба приказната многу верно и точно, некои како жртви, некои како содејственици ја плетат уште и Владимир Тулиев (Кларенс), Милорад Ангелов (Лорд Хастингс), Миле Вратеовски (Лорд Стенли), Пеце Ристевски (Лорд Риверс), Виктор Арев (Тирол), Стојан Арев (Брекенбери), Марија Минчева Андонов (Маргарита), Кристина Атанасова Арсова (Елизабета), Валентина Георгиева (војвотката од Јорк – Мајката), Ангелка Нашкова (Лајди Ана), Елена Шорова Дербов (Џејн Шор), Раде Рогожаров (Едвард ИВ), Миланчо Ѓеоргиев Роне (Хенри ВИ) и младите надежни ентузијасти Лазарчо Ѓоргиев (Едвард Кларенс), Петар Јанев (Хенри Ричмонд) и Емилија Ристевска (Маргарита).

… Сите тие со својот габарит и енергичност, но и преку целите и задачите пред се во актерско уметничка смисла, создадоа една лепеза на ликови кои како #поткрепа# на двоецот Ричард Глостер III и Бакингам се дел од идејата убаво срочена и склопена од режисерската рака на Пламен Марков, режисер-гостин од Бугарија, кој Ричардовата борба за власт ја претвора во една голема гробница на суетата и злобата и во тоа успева преку приказна срочена во нецели два часа, но одлично дозирана во есенцијална смисла и раскажана без излишна нарација, со прецизен концепт и повеќе од солидно раздвижен мизансцен и што е најважно, без нарушена Шекспирова метрика.

Се на се, Народниот театар Штип при НУЦК “Ацо Шопов” од градот под Исарот, има театарски продукт со кој може да се гордее.

Магичниот Дон Жуан суверено не “згази” со магија!

 

САГА ЗА ЕДНО ФАНТАСТИЧНО И ЕУФОРИЧНО ТЕАТАРСКО ИСКУСТВО

Кон гостувањето на НТ “ИВАН Вазов” во Бугарија на МНТ Фест 2017

Борче ГРОЗДАНОВ

Прекрасно и неодминливо е чувството кога ќе ви биде овозможено макар, сал и за миг да присуствувате на една вистинска театарска магија. И кога во таа магија, неусетно, а сеопфатно обземен, поминувате повеќе од два ипол часа неминовно е резултатот да биде катарзичен…убаво е кога излегувате од театарскиот салон исполнети со докази дека театарот е навистина место каде што животот станува поубав…
Со вакво чувство бев исполнет по присуството (па можам да се пофалам) и комплетното себе учество во претставата “Дон Жуан” што нашиот добар познаник, еминентниот бугарски и европски режисер Александар Морфов, ни ја приушти на МНТ Фест, на сцената на новиот Македонски народен театар.
Посебно е убаво чувството, кога ќе видите како со леснотија се создава слика од зборови, на која не можете да останете имун, па колку и таа да раскажува за сладострастието, отровот, па и бескрупулозноста на #освојувачот на целата земјина топка, небаре Александар Македонски, иако без оружје, односно само како завојувач на женските срца… Тоа е Дон Жуан со незаборавниот актерски имплус на Дејан Донков, сесрдно потпомогнат и потпрен на слугинскиот интелект и импулс на Велислав Павлов, алијас Зганарел! Двајца актери кои создаваат една компактна, жива материја, која растура, но и владее со сцената. Религиозната (не)дилема, што ја носи Дон Жуан и само навидум стамениот неприкосновен атеризам, а во име на љубовта, односно страста е основата која ја носи во себе приказната, митот за љубовникот стар(а) речиси четири века, е сепак, во својата длабочина и приказна за Човекот и човештината, макар и како антипод на вистината дека Бог е Љубов… Покрај споменатите два лика/актери тука беше и една поголема актерска екипа, која со чудесна моќ и енергија го пренесува и хумористично-гротескното, но и сериозноста на смртното, ни покажа дека една претстава живее заедно со театарот, не само додека таа трае… Можеби затоа моќниот Дон Жуан на Морфов, Донков, Павлов, Пападопулу, Духовникова, Врангова, Николова, Ганев, Јорданов, Вергов, Пеев, Цанев, Аврамови, Ангелови, Бистрев, Данаилова и Николова газат суверено повеќе од една деценија на сцената на НТ Вазов од Република Бугарија.
За комплетната магија да се вообличи, заслужни се и костимите на Марина Рајчинова, сценографијата на Александар Орлов и режисерот Морфов, и кореографијата на Мила Искренова, кои со светлата мрачност и мрачноста на светлината, успеаја дилемата и верноста на дуализмот и борбата меѓу доброто и злото да ја сведат, едноставно# само на магија!Браво!