RLТ – Регина Мал Театар во Канада

 

Театар РЛТ Канада

 

Театарот РЛТ ја има гордоста да биде најстара театарска компанија со континуирана продукција на претстави на англиски јазик во западна Канада. Тоа е всушност непрофитабилна театарска компанија, посветена на обезбедување на креативните можности на театарските изведувачи и персоналот зад сцената. Управувана е од волонтери па дури и во текот на Втората светска војна, кога другите театарски компании ги супсендирале нивните активности ова #театарче# не го прекина текот на работата. Во Канада само ОЛТ (мало театарче – Отава)  има подолга историја.

На 21 мај 1926 група вљубеници на театарот од Регина се собрале во канцеларијата на Рид.Смит&Компани да дискутираат за можноста за формирање на аматерска компанија. Одлучено е да бидат поканети за членови само личности кои се искрено заинтересирани за драмската уметност и литература. Покрај тоа, одлучено е членовите да работат во хармонија едни со други, да го стават интерест на групата пред личната амбиција и лојално да го поддржуваат управителството. Ова се темелите врз кои е изградена РЛТ. Речиси 25 луѓе се присутни на првата генерална средба во хотелот #Кидченер# на 7.6.1926, кога е оформен и устав на компанијата. Прв претседател е потполковникот Френсис Б.Вар. Но, движечката сила на штотуку оформеното РЛТ здружение се Волтер Рид и капетанот Г.Р.Читвунд.

Првите две претстави прикажани во театарот се #Распеаната душа# и #Старата дама ги покажува нејзините медали#. Тие беа поставени на сцената, наменети само за членовите на здружението на 29.11.1926 во Гимназискиот Театар во Регина. Првата официјална претстава за широка публика беше долгометражната комедија #Службеникот 666# одиграна на 28 февруари и 1 март 1927, во театарот Гранд, за која билетите чинеле 1 долар. Актерите кои играа во оваа претстава се починати одамна, а последна од нив беше Алис Дукет, која почина во 2007 година.

Во 1928 е изградена салата Дарк Хол на улицата #Колиџ Авенју#. Волтер Рид оваа нова установа ја опишува како #Театар за восхит, што ретко го има во други градови#. РЛТ овде останува многу години за годишна кирија од 30 долари.

Во 1930, РЛТ помага во формирањето на драмскиот фестивал #Доминион#, во Саскатченјан и поддржува формирање на низа аматерски театарски клубови низ цела провинција. Оваа компанија за првпат учествува на #Доминион# во 1933 и оттогаш освојува многу државни награди за своите продукции, се до 1971, кога овој фестивал е прекинат.

Во 1956 Самсон Ј. Гудфелоу ја купува поранешната пченична фабрика на некогашната Јужна Железничка Авенија и ја донира на РЛТ за да служи за проби, складирање, социјални собири и мали претстави. Поголемите проекти и натаму се изведуваат во Дарк Хол и во локалните средни училишта.

Кога во 1989 година се отвора Ценатарот за изведувачки уметности во Регина, РЛТ се сели таму. Зградата на Јужната Железничка Авенија е продадена, а целиот театар и нивниот инвентор се преместени во долниот дел од Центарот за уметности. Низ годините започнувајќи со 160 членови со годишна членарина од 2 долари, денес РЛТ брои над 600 членови.

 

 

ЖАК ПРЕВЕР 4 февруари 1900 – 1977

СВЕТСКИ ЛЕГЕНДИ: ПОЕТОТ ОД ПАРИЗ

За тебе љубов моја … празник на зборовите

Критиката за Превер: Имаме впечаток дека тој всушност не ја пишува, туку ја говори, ја кажува својата песна, зашто во неа има повеќе елементи на устен, одошто на писмен стил. Затоа неговите песни се податливи за компонирање и лесно се пеат…
Неговата смрт во голема жал и црнина го беше завила Париз и цела Франција, претворајќи се во национална жалост

 

FRANCE. Paris. French poet, Jacques PREVERT. Contact email: New York : photography@magnumphotos.com Paris : magnum@magnumphotos.fr London : magnum@magnumphotos.co.uk Tokyo : tokyo@magnumphotos.co.jp Contact phones: New York : +1 212 929 6000 Paris: + 33 1 53 42 50 00 London: + 44 20 7490 1771 Tokyo: + 81 3 3219 0771 Image URL: http://www.magnumphotos.com/Archive/C.aspx?VP3=ViewBox_VPage&IID=2S5RYDY4LXFI&CT=Image&IT=ZoomImage01_VForm

Биографија
Роден: 4 февруари 1900
Починал: 11 април 1977
Занимање: поет, сценарист
Жанр: поезија
Литературно движење: симболизам

ЗА ЗБОРОТ…Неговата поезија е мошне едноставна и разбирлива, полна со народна лексика и изрази земени од секојдневниот живот од вистинските среќни или несреќни, драматични или комични судбини на луѓето. Во сосема слободен стил или во своевидна ритмика и со понекоја рима, тој пишува за да ја воздигне мелодичноста на песната.

Големиот поет на љубовта, Жак Превер јасно се спротивставува на извештачениот поетски јазик и израз. Тоа го чини еден од најпопуларните француски поети на сите времиња, веднаш по Беранже и Виктор Иго. Во тоа се согласуваат и критичарите и читателите. Неговите стихозбирки се печатени и препечатувани во огромни тиражи и по стотини илјади примероци, рамо до рамо со најчитаните романи и бестселери од неговото време. Неговиот пример одлично говори за тоа дека поезијата за која се мисли дека времениот свет ја губи смислата и својата моќ заедно со нејзиниот шарм, може и тоа како да биде популарна творечка дејност. За тоа меѓу другото ќе се изјасни и критиката: Имаме впечаток дека тој всушност не ја пишува, туку ја говори, ја кажува својата песна, зашто во неа има повеќе елементи на устен, одошто на писмен стил. Затоа неговите песни се податливи за компонирање и лесно се пеат…За тоа жив пример е чудесната интерпретација на фамозниот Ив Монтан, кој музички ја доловува неговата “Мртви лисја”, која и до ден-денешен се слуша.

Мошне широк е и тематскиот круг на неговата поезија: од љубовна среќа и радост, од животните разведрувања и надежи, до очајот, недовербата, болеста, кукавичлакот, заморот и смртта. Но, сепак во центарот на се е љубовта, разноличјето на љубовта, нејзината магија и моќ, нејзината нежност и жестокост, нејзините трагични или хумористични страни, нејзината вечна привлечност… Поезијата на Жак Превер е чист плод на францускиот дух и шарм, на француската неисцрпна творечка имагинација… тој шармантен дух ја прави татковината на Превер (Франција) привлечна за луѓето од сите меридијани…

Значи, почнувајќи од неговата најпозната стихозбирка “Зборови” (достигнала тираж од еден милион примероци), па преку “Спектакли”, “Дождот и убавото време”, “Куп од разни нешта” и “Други работи”, тој не престанува да ја задлабочува својата трага во европската и светска уметност и култура. Затоа, останува единствен во љубењето на љубовта, во животот и смртта…

ЗА ЖИВОТОТ И СМРТТА…
Прогледал во градот на светлината Париз (4 февруари 1900), а починал во 1977 година, покрај својата животна придружничка Жанин. Неговата смрт во голема жал и црнина го беше завила Париз и цела Франција, претворајќи се во национална жалост. На радиото и телевизијата со денови се емитувани неговите песни, напати текстуално, напати со потресната музика на Јозеф Козма, а во малите париски бистроа и ресторански тераси што поетот толку ги сакал и посетувал, или во тесните улички по булеварите, во некое оградено паркче, љубовните парови си ги потпевнувале токму тие песни… како нешто блиско, свое, народно…

А бил и воспитувач во различни интернати, живеел боемски живот и скитал по париските улици и ноќните локали. Пред војната (1925-1929) бил активен во надреалистичката група за потоа да се оддели и да тргне по свој пат. За време на Втората светска војна, како наставник во една провинциска гимназија пишувал многу песни… Така настанала легендарната “Збирка зборови”… Еден од најголемите настани на тогашниот културен живот на Франција. Од тогаш па до денес блеска неговата слава, која трае до и по неговата смрт.

 

Библиографија:

Стихозбирки

“Зборови” (1945)
“Спектакли” (1951)
“Дождот и убавото време” (1955)
“Куп од разни нешта” (1966)
“И други работи” (1972) и др.

Сценарија за филмови

“Брег во магла”
“Смешна драма”
“Денот се раѓа”
“Вечерниот посетител”
“Децата на рајот” и др.

За тебе љубов моја
Отидов на пазарот за птици
и купив птици
за тебе
љубов моја
Отидов на пазарот за цвеќиња
и купив цвеќе
за тебе
љубов моја
Отидов на пазарот за железо
и купив пранги
тешки пранги
за тебе
љубов моја
Отидов на пазарот за робови
и те барав тебе
но не те најдов таму
љубов моја.

Празник
Чашите беа празни
и скршени шишињата
Постелата беше разместена
и вратата заклучена
И сите ѕвезди од стакло
од среќа и убост
блескаа во правот сур
на нечистата соба
А јас бев мртов пијан
и во огнот на радоста
А ти пијана жива
и сосема гола
во моиве врели раце.

Подготвил: Борче ГРОЗДАНОВ

ФЕДЕРИКО ГАРСИЈА ЛОРКА

СВЕТСКИ ЛЕГЕНДИ:

Љубовник на гитарата и смртта…

“За мене мечтата е синоним за умешноста за откритие. Да се сонува, да се открива, да се осветли со едно зракче на трепетлива полусенка, каде суштествуваат сите бескрајни облици и броеви, тоа е нешто! Но мечтата е ограничена со стварноста. Поетската имагинација патува и ги преобразува стварите, им ги дава своите најјасни чувства и ги одредува неочекуваните односи, но секогаш се служи со факти на најточната стварност…, ќе рече поетот Ф.Г.Лорка

Федерико Гарсија Лорка е роден на 15 јуни 1898 година во Фуенте Вакерос како син на имотен андалузиски земјопоседник. Студира книжевност, сликарство и музика што подоцна ќе дојде до израз во неговото бавење со сценската уметност-драмата. Патувал низ Шпанија но ја посетил и Америка, САД и Аргентина. Иако Лорка активно не се бавел со политика, за време на граѓанската војна бил стрелан во август 1936. Бидејќи бил помеѓу првите и најславни жртви на граѓанската војна, Лорка набрзо станува симбол на жртвите на политичките репресии и фашистичката тиранија.

ЗА ВОЛШЕБНИКОТ
Федерико Гарсија Лорка – да се говори за неговиот живот изразен во лирика и драма е скоро излишно бидејќи неговото дело, освен со љубовта и жарот е судбоносно поврзано со смртта како доживеана и претчуствувана, суштински врзана за духот на Андалузија и личната трагедија. Склоноста кон смртта, тежнеењето кон неа, но и трепетот од неа, делува само на некои творци. Кај Лорка на пример, таа е насликана како силен херувим со женствен лик и пердувести влакна од кои се наѕираат два црни рога со крилја “дуздисани” со паунови перја… Што се однесува до начинот и интенцијата за творештво самиот Лорка ќе запише: “Кога музиката ќе види дека стигнува смртта, таа ја затвора вратата или подига надгробна плоча, принесува урна и пишува епитаф со восочна рака… Ангелот кога ќе ја види смртта тој долетува и лесно кружи, врзувајќи со солзи и цвеќе елегија која се гледа како трепери… Вилинското коњче стигнува кога ќе ја види можноста за смртта. Ангелот и музата бегаат додека волшебникот ранува, а во лекувањето на таа рана која никогаш не се исцелува се наоѓа она што е необично, имагинарно во творештвото на еден писател. Волшебната моќ на песната се состои од вечната обземеност со волшебникот, бидејќи со него е полесно да се сака, сфаќа, а со него е сигурно да се биде сакан и сфатен… Вака поетот Лорка ја објаснува својата тајна на поетското со помош на волшебникот, што ја чини неговата поезија многу поинаква и поинтересна од кое и да е друго вилинско пеење (на пр. на По или Бодлер). Токму ваквото пеење му носи предност на лиричар, кој ги надраснува локалните рамки кои за навек ја величи гитарата, кој во класичната романса внесува и гради фолклористична кула поткрепена и базирана на учен стил…

НЕМОЖНОТО ДА СЕ СТОРИ МОЖНО
Лорка никогаш не барал закони и формули, препуштајќи им го тоа на критичарите и естетичарите, особено околу утврдувањето на вечно колебливото: “Поетската вистина е израз што се менува зависно од тоа како и колку се менува содржината на она што се говори. Она што е светлоста кај Данте може да биде грдотија кај Маларме…, ќе рече еден од обновувачите на култизмот со корен кај народот и образование за да се напише еден “Цигански романсеро”.
“За мене мечтата е синоним за умешноста за откритие. Да се сонува, да се открива, да се осветли со едно зракче на трепетлива полусенка, каде суштествуваат сите бескрајни облици и броеви, тоа е нешто! Но мечтата е ограничена со стварноста. Поетската имагинација патува и ги преобразува стварите, им ги дава своите најјасни чувства и ги одредува неочекуваните односи, но секогаш се служи со факти на најточната стварност… Од овој аспект мечтата е сиромашна, а поетската имагинација уште повеќе… Затоа лиричарот кој сака да се ослободи од имагинативното и да не живее исклучиво од слики кои се создадени од стварни предмети, престанува да сонува и да посакува. Тој повеќе не посакува, тој сака. Преминува од мечтата кое е дело на душата во вдахновение, кое е состојба на душата, преминува од анализа кон вера. Овде работите се создадени сами по себе, без последици и причини кои може да се објаснат… Но сепак треба да се радуваме бидејќи поезијата може да ги избегне студените канџи на разумот…”

ПЕСНАТА САКА ДА БИДЕ СВЕТЛОСТ
Константно музичко образување од детството до младоста, како и пријателството со гранадскиот маестро Мануел Де Фаља бездруго влијае на истенчување на чувствителноста на Лорка и на склоноста кон музичкиот поглед на светот. Во негово прво прозно дело “Впечатоци и предели” плод на романтичното патување низ Шпанија, раскажува (пее) со сложено набљудување и со “обоен слух” објаснува: “Сонцето се крие и од брдото се прелеваат бескрајни водопади од музички бои кои кадифесто се спуштаат над градот и горските венци и се стопува музичката боја со звучните таласи: Се ѕвони со мелодија, старинска тага и плач.
Халуцинантно музичката сликовница е бездруго неверојатно впечатлива, потреба на преосетливиот уметник за обогатување на еден осет со друг, синестезија која доведува до израз на чиста лирика… Затоа, и потоа музичарот во своето понатамошно создавање ќе ги доживува гласовите посебно, сликарот ќе ги наслушнува боите… а со напрегањето на сите чувства сликата на впечатоци ќе стане крајно неочекувана, врв од согласност на мирис, боја и звук. “… Стеблата ткаат ветер, а розите го бојат со мирис…” или гласот му имаше/нешто од морето без светлост – и исцеден портокал…
Мора да се признае раскошно видување на светот, благодарение на извонредно даровита зрелост…

ИСПОВЕД НА ДЕТСТВОТО
Доколку поетското искуство потекнуваат од роднокрајското вдахновение од детството кое страсно и голо лута низ ливадите и долините плодни во горското подножје, тогаш Лорка со задоволство се впушта на својата волја и на: “Древната детска душа/зрела од бајки…” од која со распеаноста на потоците навираат дијалози чедната и истенчена наводна чувственост поддржана со сликовити и ведри припеви…

ДЛАБОКИТЕ ПАТИШТА НА ГИТАРАТА
Плачот по неповратно загубеното – љубовта, среќата, животот – Лорка го сведува на суштината на патетиката преземена од песната која како рана пече на грлото и јазикот на поетот… Таква на пример е “Поемата канте хонда во која опишува шест нескротливи жици кои звучат како липтање на изгубените души”…

КАКО НАСТАНА БЕРНАРДА АЛБА
Драмата “Домот на “Бернарда Алба” е бездруго една од најубавите и најиграните пиеси на Ф.Г. Лорка, која и до ден-денес го наоѓа своето место на светската театарска сцена. Еве што раскажува Лорка за тоа како настанала: … Недалеку од Граната во селото Валдерубио во близината на нашата куќа живееше една госпоѓа Бернарда, вдовица која беспоговорно и насилнички бдееше над своите немажени ќерки. Никогаш не сум им се обратил, но ги гледав како поминуваат покрај мене како сенки, секогаш молчеливи и секогаш во црнина… Така настана “Домот на Бернарда Алба”…

ПРЕЛУДИИ НА СМРТТА
Уште во 1934 година поетот како да го насетува својот близок крај. Таа година може да се нарече година на плачот, бидејќи од повеќето стихови тогаш напишани или објавени избиваат солзи и нагонско претчувство за неминовното. “Плачот и песната за малата смрт”, особено ги експонираат чувствата на безнадежност, наспроти изобилството на животот… Најголемата подвоеност на Лорка околу смртта се гледа кога тој ја отпејува погибијата на својот пријател Санчез Мехијас. Во исто време се појавуваат и исконскиот страв над крвта на ближниот, но и страв од сопствената крв која многу наскоро ќе протече по пустите полиња близу Гранада. Имено, така тоа го чувствува вечниот љубовник на смртта, никогаш спокоен, никогаш вистински упокоен. А мртвата Шпанија останува да живее со неговата животворна, развиорена леснокрилна песна…

Подготви: Борче ГРОЗДАНОВ

СЕМЈУЕЛ БЕКЕТ

 
СЕМЈУЕЛ БЕКЕТ (13 април 1906 – 22 декември 1989) е една од најзначајната фигура на Театарот на апсурдот, ирски писател, драматург и поет. Добитник на Нобеловата награда за литература во 1969 година.
Творештвото на Бекет всушност е поглед врз човековата култура на формален филозофско-минималистички начин. Како ученик асистент и пријател на Џејмс Џојс Бекет се смета за еден до доцните модернисти, а претставува инспирација за многу подоцнежни писатели, кои пак го сметаат за еден од првите постмодернисти. Негово најпознато дело е трагикомедијата во два чина #Чекајќи го Годо# (1952) прогласена за драма на 20 век. Негови најзначните дела се романите Марфи, Молоа, Малон умира, Неименливото, а покрај #… Годо# негови позначајни драми уште се и Кралот на играта, Среќни денови и кратките драмски акти Појди-дојди (содржи 121 збор) и Чин без зборови…
#Чекајки го Годо# – темата на драмата е содржана во насловот, а го обработува чекањето на двата главни лика Естрагон и Владимир, кои го чекаат Годо кој им ветува работа и подобар живот. Идејата пак на драмата е во бесмислата на животот која сепак како поткрепа ја има надежта за подобра иднина и пронаоѓањето на смислата. Столбот на нивното битисување (на Владимир и Естрагон) е надежта дека утре ќе биде подобро, дека утре можеби ќе дојде Годо… Во оваа драма се е релативно. Времето, местото па и ликовите. Времето е денес, утре и вчера, а можеби и не е… Самите ликови не знаат дали чекале вчера или некогаш порано, а и утре можеби ќе чекаат, ако стигнат навреме на местото за чекање. Тоа пак, е покрај некое дрво, а можеби и грмушка. Апсурдот, односно релативизирањето оди дотаму, што не е сигурно дали е тоа вистинското место каде што се договориле да чекаат и дали и вчера биле тука или за првпат доаѓаат… Останатото го имате во оваа буквално безвременска историско-современа трагикомедија во два чина, ако сепак успеете да го најдете?!

Некогаш театар во Аргентина

денес најубавата книжарница во светот

buenos-aires-bookstore-theatre-el-ateneo-grand-splendid-7-670x893

Во една од најголемите библиотеки во светот посетителите може да изгубат часови и часови помеѓу полиците.

Архитектот Фернандо Манцон детално ја проучил структурата на зградата, и се погрижил таванот, богатите орнаменти на ѕидовите, завесите на сцената и осветлувањето на аудиториумот да останат недопрени. На тој начин, ја зачувал автентичноста на објектот, каде што секое ќоше дише со историја и носталгија.

buenos-aires-bookstore-theatre-el-ateneo-grand-splendid-1a-670x487

Библиотеката во својот состав има кафетерија во која страста кон читањето дополнително ќе ја зачините со омиленото кафе, удобни фотелји на секое ниво каде што може да потонете вртејќи ги страниците, како и ескалатори за полесно движење низ огромниот простор.

buenos-aires-bookstore-theatre-el-ateneo-grand-splendid-3-670x447

Со оглед на фактот што продажбата на книги во Аргентина е ослободена од стандардниот данок, книжарскиот бизнис како и библиотеките цветаат во оваа земја, а само минатата година El Ataneo ја посетиле над милион луѓе, носејќи дома околу 700.000 книги.

buenos-aires-bookstore-theatre-el-ateneo-grand-splendid-10-670x503

 

 

Алиса Равенвуд – дизајнер на маски

 Дизајнер на театарски маски

Таа како тинејџер почнува да игра во театри, а самата нејзина посветеност во театарот кај неа раѓа желба и идеја за креирање на маски. Пресуден момент ќе биде нејзината улога на мачка  во тeтаарската претстава ” Плава птица ” во 1988 година, кога директорот на театарот од неа бара сама да си ја дизајнира својата маска.

Денес таа е еден од најнаградуваните дизајнери на маски и има  свое студио во Калифорнија, лоцирано во уметничкиот комплекс на Лос Анџелес.

 

 

 

 

 

ЕЖЕН ЈОНЕСКО (1909-1994)

 

eugene_ionesco_01
ЕЖЕН ЈОНЕСКО (1909-1994) е роден во жупанијата Олт, Романија од татко Романец, припадник на православната црква и мајка Французинка, протестантка со грчко-романски корени. Подоцна мајка му се преобратила во православната вера и Ежен е крстен како православен христијанин. Во 1911 година се преселиле во Франција, каде што останале до 1922 година, а по враќањето во Романија малиот Ежен морал повторно да го учи романскиот јазик. Неговите родители се развеле во 1916 година уште додека живееле во Франција.
По завршувањето на средното училиште во 1028 година Јонеско ги започнал студиите по француска книжевност на универзитетот во Букурешт, каде што дипломирал во 1933 година. За време на студиите се запознава со Емил Сјоран и Мирча Елијаде, со кои останува пријател до крајот на животот. Во 1936 година се оженил со Родика Бурилеано (1910-2004), имале една ќерка Мари-Франс, за која Јонеско напишал многу неконвенционални приказни. Во 1938 година добил стипендија и бегајќи од романскиот фашизам се вратил во Франција, каде што докторирал. По избувнувањето на Втората светска војна, останал во Марсеј, а по ослободувањето на Париз (1944), Јонеско со семејството се преселува таму.
Во 1970 година станува член на Француската академија на науките и уметностите. Добитник е на многу награди за книжевност и театар, како во Франција, така и во светот. Најзначајни дела воедно и најиграни се едночинките – антидрами, Ќелавата пејачка (1950, Лексија (1951) Столови 1952 и Жак или Покорност (1955). Од другигте познајчајни дела се Носоорог (1959), Кралот умира (1962), Магбет (1972)… Јонеско умира кон крајот на минатиот век (Париз, март 1994).

tombe_ionesco

Со исмејувањето на најбаналните состојби драмите на Јонеско на реален начин ја опишуваат самотијата на луѓето и безначајноста на животот на поединецот…

Столови напишана 1952  maldramskiteatarbitola

Мал драмски театар Битола 2016

Кристофер Марлоу ” Доктор Фауст “

 

christopher_marlowe-kristofer-marlo-faust
Анонимен портрет во Корпус Кристи колеџ во Кембриџ, верува дека за да се покаже Кристофер Марлоу.
Роден е:  26 февруари 1564 Кантербери во Кент, Англија
Починал: 30 мај 1593 (на возраст од 29) Дептфорд, Кент, Англија
Професија: – драмски автор, поет
Јазик: – раносовремен англиски јазик
Алма Матер Корпус Кристи колеџот во Кембриџ период 1564-1593
Литературно движење англиската ренесансна театар
Значајни дела Херојот и Леандер, Едвард Втори,
на трагични Историја на ” Доктор Фауст ” околу 1588 – 1589) Една од најиграните до денешно време.

plakaat-doktor-faust

Кристофер Марлоу, исто така познат како комплет Марлоу ( 26 февруари 1564 – 30 мај 1593 ) бил англиски драмски писател, поет и преведувач на Елизабетанската ера. Марлоу се смета за трагичар на неговото време. Тој е многу под влијание на Вилијам Шекспир, кој е роден во истата година. Марлоу кој станал надмоќен Елизабетански драмски автор, со поголема слава се здобива, по неговата мистериозена прерана смрт. Така Марлоу се повеќе се игра. Драмите на Марлоу се познати во делот на користење на празно стих и нивните стихо во насока на протагонистичкото движење.

Бил издаден налог за апсење на Марлоу е на 18 мај 1593. Не се дадени причините за тоа, и покрај тоа се верува дека се поврзани со тврдењата за хула-ракопис, се верува дека биле напишани од страна на Марлоу, беше речено декаа содржат ” грд еретички концепт “. На 20 мај, тој беше донесен во судот за да присуствува на Советот на Суверениот дом на сослушување. Не постои евиденција на нивните осуди и говори. Посл неколку дена, беше наредено и тој самиот да присуствуваат на нив секој ден.
Десет дена подоцна, тој беше избоден до смрт од Инграм Фризер. Дали прободување од страна на Инграм Фризер е поврзан со неговото апсење тој случај никогаш не е решен.

Негови најпознати дела се
Драми
Дидоа , Кралицата на Картагина (ц. 1586) (можеби ко-напишани со Томас Неш околу 1583)
“Тамерлан ” ( “Tamburlaine” околу 1587)
“Доктор Фауст ” ( “Доктор Фауст”, околу 1588 – 1589 )
” Евреинот од Малта”, 1589
“Едвард Втори”, 1592
“Масакрот во Париз, 1593
Стихи и переводи ( песни и преводи-текстови )
Извадоци «Фарсалии» Лукана (ок 1582)
Извадоци од Овидијва ” “Уметност на љубовта ” (ок. 1582)
“Страстни овчар – неговата сакана”, перевод Игор Зданов
Херојот и Леандер” (в. 1593, Џ недовршени во 1598. Чепмен) / “Херојот и Леандер”, превод Јуриј Koрнeeв Корнеева. Претставата Страста Доминион се припишува на Марлоу по првото објавување во 1657 година, иако научници и критичари речиси едногласно го отфрлија заслуга.

Поезија
Извадоци од “Pharsalus” Lucan (околу 1582)
Превод на книги Една од Пхарсалус Луцан ( е сонепознат датум)
Превод на елегии Овидиј (в. 1580)
“Страдалната Пастир на Неговата љубов” (пред 1593)
Херојот и Леандер (в 1593, недовршени,. Завршени од страна на Џорџ Чепмен, 1598)

АНТОН ПАВЛОВИЧ ЧЕХОВ

СВЕТСКИ ЛЕГЕНДИ

Кратка бисерна приказна за животот…

“Не умеам да пишувам големи работи”…, ќе рече големиот А.П.Чехов. Смешното во животот станува речиси еднакво со возвишеното… “Во детството немав детство”, ќе се пожали творецот. Од својата мала заработувачка одвојува и праќа пари на семејството. Чехов не умеел да се штеди… Како лекар знаел дека е неизлечиво болен и дека ќе умре… А сепак останавме, осветлени со тажната насмевка на срцето полно со љубов…Погребан е на гробиштата кај Новодевичанскиот манастир во Москва…

ЧЕХОВОТО ПИСМО
“Не умеам да пишувам големи работи”… Оваа реченица на Антон Павлович Чехов или пак Антоша Чехонте, е директен повод за книжевната критика во Русија во втората половина на 19. век да го канализира своето мислење дека писателот се определил за новелата како жанр, затоа што немал сила да напише роман. Но, како и секој добар мајстор на својот занает, тој својата немоќ ја преобразува во доблест – го доведува краткиот расказ до совршенство. Неговиот талент е осведочен како талент од врвен дострел преку кој “може се што ќе посака”. Чехов конечно сфаќа дека кратката приказна е извонредно погодна за со неа да се опфати сиот животен круг на ситуации. За разлика од поглавјата и сижејните линии на романот, расказите се меѓусебно независни и како каменчиња во мозаикот се сублимираат во едно повисоко единство – уметниковата визија за светот. Човекот и животната ситуација е изворната мисла на Чехов. Сеопфатен мотив за кој секојдневно раскажува. Како и Гогољ, чиј “Ревизор” не бил сфатен од критиката и гледачите, кои не го приметиле единствениот позитивен јунак во пиесата – Смеата. И Чехов на самиот почеток на своето творештво ја сфатил и прифатил снагата и значењето на Смеата. Смешното во животот станува речиси еднакво со возвишеното и трагичното, а и почесто се среќава од нив. Но, смеата кај Чехов е изнијансирана. Некои негови приказни само насмеваат, другите исмеваат, а третите смеат па растажуваат. Чехов најчесто раскажува смешна случка, во која се наоѓа обичниот човек – јунак. Тие приказни немаат никаков поттекст, ниту поинаква цел, освен да засмеат. Такви се “Исповед”, “Чизми”, “Коњско презиме”, “Среќен човек”, “Натегање”, “Осветник”… и многу други.

Што се однесува до Театарот и неговите пиеси, во Художествениот театар, кој игра главна улога во Чеховата животна пресвртница, кон крајот на 90-тите години на 19. век. Ниедна не е без контекст и поврзаност со неговиот живот. На пример, Маша од “Три сестри” неодоливо потсетува на актерката Олга Книпер, која станува животна сопатничка на Антон Павлович. Својата љубов кон Лидија Мизимцева тој ја вплетува во “Галеб” и се така во животот, Чехов “не сакајќи” пишува трагедии на кои луѓето плачат, а ги замислил како комедии…

ЖИВОТОПИС…
Антон Павлович Чехов (17 јануари 1860, Тангарог, Русија), е роден во семејство на ситен бакалин, чудак, не многу желен за работа, заљубен во црквеното пеење; мајка Евгенија, кротка жена со добро срце. За нив синот Антон ќе рече: “Талентот го наследивме од татко ни, а добротата од мајка ни”… “Во детството немав детство”, ќе се пожали творецот. Тој бил и ученик и чирак, со гадење ја прифаќал “вештината” на ситно поткраднување на вагата. Во 1869 се запишува во тангарошката гимназија. Кога во 1875 година татковата бакалница пропаѓа, семејството Чехов се сели во Москва, куќата е продадена, а Антон со својот помал брат останува во родното гратче да заврши гимназија. Тој како дете од пропадната куќа ќе се наслуша муабети кои го исмејуваат неговиот татко, а морал да се грижи за себе и за помалиот брат. Давал часови на децата од богатите семејства и секојдневно ја чувствувал навредата во погледите на неговиот износен костум…Често добивал писма од мајка му: “Добивме од тебе две писма полни со шеги, а имавме само четири копејки за леб; чекавме случајно да се сетиш да ни пратиш пари. Маша нема бунда, а јас чевли, па седиме дома… И така А.П.Чехов, од својата мала заработувачка одвојува и праќа пари на семејството. Со стипендија од 25 рубли месечно во 1879 година се запишува на Медицинскиот факултет во Москва. Ги избира најтешките студии, но токму тоа го сака: професија која ќе му гарантира материјална независност. Неговите хонорари се главниот извор на средства за живот на семејството. Учел и пишувал во тесниот стан, со постојана бучава и кавги. Токму во тие години (’80-тите од 19 век), првпат проплукува крв… За седум години објавува пет збирки со преку 170 раскази. Критиката воопшто не му помага да ја сфати вредноста на својот талент. Напротив, Михајловски го напаѓа за безидејност, а Скабичевски мисли дека “ќе умре пијан…” Но неговата петта збирка (1888) ја добива Пушкиновата награда…

6e797aa8a10fd06e02caa23a16e34cad

За својата политичка определба во писмото упатено на Плешчејев тој вели: “Јас не сум ниту либерал, конзервативец, реформист, ниту индиферентист… Но тоа не говори за неговата безидејност, ами за стадиум на надминување на дневната идејно-политичка актуелност…
Чехов е осаменик секаде, дури и во семејството. Колку што повеќе неговата слава расте, неговите браќа, обајцата уметници: Александар – раскажувач и Николај – сликар, се повеќе се отуѓуваат. Со него останува неговата сестра Марија, која не се мажи само за да се грижи за својот брат, паметејќи дека токму тој ја школувал од неговите училишни хонорари. Чехов таа жртва не ја барал од неа, а на сестрата пак и се чинело дека нејзината жртва е недоволно ценета… Чеховата судбина личела на гравираниот натпис на прстен: “За самотникот секаде е пустина.”

СМРТТА…
Чехов не умеел да се штеди. Дури ни кога го изгубил здравјето, не се жалел. Како лекар знаел дека е неизлечиво болен и храбро ја поднесувал помислата на смртта. Со блиските не разговарал за опасната болка, која му ги кинела градите. Но, пишувал: “Во млазот на крв кој потекува од грлото има нешто злокобно, како во сјајот на пожарот”. На почетокот на тогаш новиот 20 век, во 1904 година, патува за Германија во потрага по лек. Но, на својот пријател Телешов ќе му рече: “Одам да умрам”… Смртта доаѓа по него една јулска вечер. Лекарот Германец со цел да му ги олесни маките го моли да испие чаша јако вино. Чехов тогаш констатира: “Значи умирам”…

Погребан е на гробиштата кај Новодевичанскиот манастир во Москва. Конечно се остварува претскажувањето на Горки: “Кога ќе умре Чехов, ќе умре еден од најдобрите синови на Русија, паметен, праведен, кој ја сака и се соживува со својата земја. Русија ќе се затресе од тага и долго нема да го заборави и долго ќе се учи да го разбере животот токму од неговите книги осветлени со тажната насмевка на срцето полно со љубов”.

Борче ГРОЗДАНОВ

ЕВА РАС АКТЕРКА

ПИСАТЕЛКА, СЛИКАРКА… И БОРЕЦ

Помислувам дека може да ми недостасува време

Сега сум, пред се, актерка, бидејќи професија писател не постои. Уметноста е мојот начин на спротивставување, но и живеење со реалноста… Секој роман, без разлика дали претендира да раскажува директно за животот, неминовно е поврзан и со многу други личности…

dsc_0250_705831861
Пишувате, глумите, сликате… Дали е тоа начинот на кој Ева Рас метафизички се спротивставува на денешнината?
– За се она што го поседувам во уметничка смисла морам да му заблагодарам на Божјиот дар. Се што постигнав, започна спонтано. Мојот прв роман во две школски тетратки го напишав уште на 16 години. Но, тогашниот издавач од Суботица, рече дека тоа писмо “не е зрело за објавување”. Пред него напросто го искинав на делчиња моето прво дело. Потоа дојде желбата за сликање, па откако не го положив приемниот испит, се обидов на Академијата за театар и филм. Таму успеав и сега сум, пред се, актерка, бидејќи професија писател на постои. Што се однесува конкретно до прашањето – да, токму така, тоа е мојот начин на спротивставување, но и живеење со реалноста…
eva-ras-farma-8
Вашето писмо е само автобиографија или…
– Секој писател кој се занимава со светот околу него неминовно е да ја пишува својата автобиографија. Бидејќи секој роман, без разлика дали претендира да раскажува директно за животот, неминовно е поврзан и со многу други личности, на пример Шербеџија има напишано две автобиографски книги, но јас имам во сеќавањата некои настани кои ги нема во ниту една од нив. Ќе се обидам да бидат запишани и објавени…
Во моите литерарни навраќања се занимавам со Првата и Втора светска војна, со трагедијата на мојот татко кој поминал пеколни години во Дахау…, но и со денешнината.
Дали литерарните слики ги заменувате со оние на платно, односно колку има дистанца меѓу платното и зборот во Вашето творештво?
– Со зборот се занимавам пореалистички, додека со сликањето е малку поинаку – бидејќи во нашето време на модерна техника и дигитализација, имате се како на дланка. За да се слика на платно, потребна е голема имагинација како контрапункт на реализмот во кој живееме. Интересно е што сликам со многу тенки четки составени од влакна од опашка на верверица. Можете да замислите колку време ми треба за еден потег, а се она што се гледа на моите слики, секој сегмент од моите платна, е составен од 11 потези. Додека работам една слика, можат да поминат и ефективни 15-тина дена. Во тој период, секако, имам простор за размислување и дообмислување на нештата и сликите…
Се борите со тешка болест. Дали уметничкиот ангажман е тој што Ве тера да “подзаборавите” на неа?
– Отпрвин не му давав значење на она што ми се случува. Дури му бев благодарна на тој малигнен тумор, бидејќи во тие моменти посакував да умрам. Се што ми беше најмило од семејството, закопав. Но, кога по три години видов дека не се умира така лесно, решив да се лечам. Што се однесува до творештвото, болеста дури ми помага се она што ги имам замислено да го ставам на хартија, бидејќи помислувам и на тоа дека може да ми недостасува време. Кога е некој болен, најдобро е тоа да го прифати како природен тек на работите. Јас научив да се носам со тоа. Ова чувство, како и последните 15 години од распадот на Југославија, се пренесени како настани во мојот роман “Со Ева во Рајот”. Повторно се навраќам на тоа дека литературата и уметноста се всушност живот.
eva-ras-janko-petkovic-360x240

Современик на настаните
Ева Рас има објавено 13 книжевни дела, меѓу кои и романите “Куќа на продажба”, “Петел на труп”, “Со Ева во Рајот”; збирката раскази “Од врвот на Месечевата планина…”; книгите “Родени мртви”, “Сива жена”, “Сребрена постела” и други. Зад себе има и 38 филмови, 18 ТВ серии и многу театарски ролји и насликани платна.

Таа е современик на настаните, а нејзините романи се дела со високи вредности. Нејзините јунаци најчесто се конкретни личности, а дејствието е на границата на фиктивното и реалното.

За своето мошне успешно книжевно творештво добитник е на наградите: “Женско перо”, “Кочиќево перо”, “Златни хит либер”, но и на “Букеровата награда”. Најновата награда поради која Рас е и во Скопје е “Златен прстен”, од Фондацијата “Македонија презент” и издавачката куќа “Феникс”.

Борче ГРОЗДАНОВ