Ернест Хемингвеј 120 од неговото раѓање

American writer Ernest Hemingway (1899 – 1961)

Од Википедија — слободната енциклопедија 

Ернест Хемингвеј

Ernest Hemingway Signature.svg

Ернест Милер Хемингвеј (англискиErnest Miller Hemingway21 јули 1899 — 2 јули 1961) — истакнат американски писател, добитник на Нобеловата и Пулицеровата награда.

Биографија

Ернест Хемингвеј, роден во Оук ПаркИлиноис – предградие на ЧикагоСАД е американски писател. Хемингвеј е второ од шесте деца на Кларенс Едмондс (Доктор Ед) и Грејс Хол Хемингвеј. Пораснат е во голема викторијанска куќа изградена од неговата баба, мајка на неговата мајка. Неговата мајка имала талент за пеење и посакувала оперска кариера, но заработувала така што давала часови по пеење и музика. Таа била доминантна и многу религиозна, имала чудни желби како на пример била опседната со идејата да роди близнаци, и бидејќи тоа не се случило таа ги облекувала Ернест и неговата постара сестра Марселин во слична облека, ги потстрижувала многу слично покажувајќи дека двете деца се близнаци. Таа сакала да го феминизира својот син и подоцна кога го нарекувала „Ернестина”. Додека неговата мајка се надевала дека нејзиниот син ќе развие интерес за музика, Хемингвеј ги сакал интересите на неговиот татко, односно ловот и риболовот на езерото Мичиген. Семејството поседувало куќа наречена Виндермер на езерото Валун и Ернест често ги поминувал летата во таа куќа. Овие рани искуства со природата ќе му создадат на Хемингвеј страст кон патувањето, запознавање нови предели, авантури во изолирани места.[1]

Прва светска војна

Хемингвеј ја напушта тогашната негова работа за да и се приклучи на Американската Армија и да учествува во Првата светска војна. Но не го поминува медицинскиот преглед бидејќи имал слаб вид, и поради тоа се приклучува на Црвениот крст и заминува за Италија. На патот кон италијанскиот фронт застанува во Париз, во тоа време Париз бил постојано бомбардиран од Германската артилерија. Кога пристигнал на италијанскиот фронт тој бил сведок на бруталноста на војната, на неговиот прв работен ден експлодирала фабрика за муниција во близина на Милано. Хемингвеј морал да ги прибира човечките останки, највеќе жени кои работеле во фабриката. Оваа прва блиска и сурова средба со смртта го потресува Хемингвеј. На 8 јули 1918 година Хемингвеј е повреден додека ги снабдувал војниците со намирници, така што ја завршува кариерата како возач на амбулантна кола. Подоцна бил награден со Сребрен Медал на воена храброст, a овој медал му бил доделен од италијанската влада бидејќи спасил повреден италијански војник.

По ова искуство, Хемингвеј закрепнува во болница во Милано која ја води Американскиот Црвен крст, а таму имало многу малку забава. Тој во болницата често се опивал и читал весници за да закрепне. Тука се сретнува со сестра Агнес вон Куровски од Вашингтон која била една од осумнаесетте сестри кои биле одговорни за пациентите во таа болница. Хемингеј се вљубил во Агнес која била 6 години постара од него но нивната врска не опстојува откако се враќаат во САД, наместо да се врати во САД со Хемингвеј, Агнес се вљубува во италијански офицер и тоа страшно го погодува Хемингвеј.

Првите новели и други рани дела

По војната Хемингвеј се враќа во Оук Парк, но бил протеран од САД за време на прохибицијата, така што во 1920 тој се сели во Торонто и таму работи како фриленсер и странски коресподент. Во Торонто, Хемингвеј го запознава репортерот Морли Калахан и со него стануваат пријатели. Тие подоцна во животот повторно ќе се сретнат во Париз. Краток период Хемингвеј живее и во Чикаго и работи за локален весник. Во 1921 година се жени со својата прва жена Хедли Ричардсон. А во септември истата година, се сели во апартман на четврти спрат во Чикаго, и денес на овој апартман има натпис: „апартманот на Хемингвеј”. Хедли го наоѓа тука мрачен и депресивен, и токму поради таа состојба Ернест одлучува да живее извесен период во странство. Во декември 1921 година, Хемингвеј ги напушта Чикаго и Оук Парк и никогаш повеќе не се враќа таму.

Тој се сели во Париз, се запознава со Гертруд Стајн која станува негов ментор и го запознава со „Париското Модерно Движење” кое се одвивало во тој период во Монпарнас квартот, ова е почетокот на американскиот круг кој подоцна е познат како „Lost Generation” (Изгубената генерација), термин кој бил популаризиран од Хемингвеј во епиграфот на неговата новела „И сонцето изгрева”. Групата често се собирала во книжарницата на Силвија Бич во Париз (која постои и денес) наречена „Shakespeare & Co” лоцирана на 12 Rue de l’Odéon. По публикацијата „Улис” напишана од неговиот колега Џејмс Џојс, во 1922 година Хемингвеј ја користи помошта на некои негови пријатели за да прошверцува неколку копии во САД. По објавувањето на неговата прва книга „Три приказни и десет поеми” објавена во Париз, тој на кратко се враќа во Торонто за да го дочека раѓањето на неговиот прв син. Гертруд Стеин е кума на неговото дете. Работи во Торонто Стар за да го издржува своето семејство, но тоа му здосадува и дава отказ во 1924 година.

Ја објавува и книгата “Во наше време” во 1925 година. Ова дело е од големо значење за Хемингвеј бидејќи тој гледа дека неговиот минималистички стил на пишување може да биде прифатен во литературните кругови. Во истата година веднаш по објавувањето на „Големиот Гетсби” тој го запознава Ф. Скот Фицџералд во Динго Бар. Тие веднаш стануваат многу блиски пријатели, заедно пијат и зборуваат. Често пати менуваат ракописи, а Фицџералд навистина му помага на Хемингвеј да го унапреди неговата кериера при објавувањето на неговата прва колекција раскази, подоцна оваа врска се оладила и станала многу компетитивна. Жената на Фицџералд, Зелда го мразела Хемингвеј уште од самиот почеток, таа била убедена дека зад неговата мачо-фасада се крие хомосексуалец и го обвинувала нејзиниот маж дека има љубовна врскаф со него.

И покрај проценката на Зелда Фицџералд дека тие имаат различна врска со нејзиниот маж, сепак Хемингвеј никогаш не стапил во хомосексуална врска, напротив тој бил познат по неговата хомофобичност, како и отворените напади врз геј-комуната во тој период, сето тоа според некои аналитичари се должи на неговата латентна хомосексуалност.

Неговиот прв роман „И сонцето изгрева” го завршил за 6 недели во омилениот ресторан на Монпарнас „La Closerie des Lilas“. Романот е полуавтобиографски и Хемингвеј бил обвинет за користење застарена форма на литературно изразување. Тој се разведува од неговата прва жена и се жени за Паулин Фајфер, побожна католичка од Пигот, Арканзас. Хемингвеј станува католик во тоа време. Во 1928 година таткото на Хемингвеј, соочен со дијабетис и финансиска несигурност извршува самоубиство со пиштол кој го користел во Првата светска војна. Ова самоубиство силно влијае на Хемингвеј, тој се враќа во Оук Парк за да помогне да се организира погребот. Многу кратко по татко му и Хери Кросби, близок пријател на Хемингвеј исто така извршува самоубиство. Истата година неговиот втор син Патрик е роден во Канзас Сити, а неговиот трет син Грегори ќе биде роден неколку години подоцна.

Библиографија

Викиизворот на англиски има изворна содржина поврзана со оваа статија:Ернест Хемингвеј

Ернест Хемингвеј“ на Ризницата ?

Die Unscheinbaren

Нашиот актер Ивица Димитријевиќ имаше успешна интернационална премиера со претставата “Die Unscheinbaren” во нациналниот театар во Луцерн. Тој е член на ансамблот на Makedonski Naroden Teatar каде ги игра актуелните претстави кои се на репертоар “Силјан штркот шанца”, “Дух”, “Реалисти”, “Говорна мана” и други. Исто така препознатлив и по улогите во тв сериите “Преспав”, “Фамилија Марковски”, во повеќе долгометражни и краткометражни играни филмови како и член на еден од најдобрите македонски музички бендови.

https://www.luzernertheater.ch/dieunscheinbaren

“Браќа Карамазови“ во Софија на Пројковски премера на 16 овој месец

Национален театер Софија / Достоевски / Браќа Карамазови


www.teatarce.mk да појдеме и ние низ слики на местото на се надевам една велелепна претстава, и да се надеваме дека Македнија ќе ја види наскоро.

Премиера 16.04.2019

Поставување и верзија на сцената: Дејан Пројковски
Сценографија: Валентин Светозарев
Костими: Елена иванова
Музика: ГОРАН ТРАЈКОСКИ

ВЛАДИМИР ПЕНЕВ , ДЕЈАН ДОНКОВ , ВЕЛИСЛАВ ПАВЛОВ , ДИМИТАР НИКОЛОВ , ЕМИЛ МАРКОВ , ЦВЕТАН АЛЕКСИЕВ , ВАЛЕРИ ЈОРДАНОВ , АНА ПАПАДОПУЛУ , АЛЕКСАНДРА ВАСИЛЕВА , ЖОРЕТА НИКОЛОВА , РАДИНА КРДЖИЛОВА , ЈОРДАН БИКОВ , ЈАВОР ВЛКАНОВ , ПЕТАР ДАНОВ , ЈОСИФ ШАМЛИ

студенти по актерско мајсторство од НАТФИЗ: Божидар Мицев, Петар Данов, Филип Буков, Јордан Ангелов, Цветан Апостолов, Недилина Павлик, Пепа Николова, Стела Димитрова, Дона Велова.

фото Стефан Н. Стерев

ЛОЛИТА – ВЛАДИМИР НАБОКОВ


Влади́мир Влади́мирович Набо́ков (објавувал дела и под псевдонимот Сирин10 април (22 април1899Санкт-ПетербургРуска империја — 2 јули 1977МонтроШвајцарија) — руски и американски писателпоетпреведувач, книжевен публицист и ентомолог.
Набоков бил космополитски руски емигрант кој со извонредното познавање на неколку јазици, ерудицијата и контроверзната проза станал еден од најпознатите и најценети книжевници на 20 век. Самиот Набоков за себе рекол:

Во неговото литературно творештво се вбројуваат стотини поеми, десетици новели, драми, преводи од руски и англиски, литературни критики и есеи. Под влијание на класичната руска и современите европски литератури пишува романи во кои низ многу фантазија и хумор ги спротивставува традиционалниот и модерниот систем на вредности. Поради безобразното отсликување на сексуалниот живот на своите јунаци, сврзуван е и меѓу порнографските писатели. Од дваесетте негови романи, ремек-дела се ,,Дар‘‘, напишан на руски и објавен во 1938, потоа ,,Лолита‘‘ од 1955 и ,,Блед оган‘‘ од 1962 на англиски. Ја објавил и една од најдобрите автобиографии на англиски јазик — ,,Speak, Memory‘‘. Исто така, тој напишал и многу стручни статии за пеперуги.

Меѓутоа, светската слава ја стекнал дури во 1955 со објавувањето на романот ,,Лолита‘‘. За популарноста на романот со тема за опседнатоста на еден средовечен маж со 12 годишно девојче придонел и филмот во режија на славниот режисер Стенли Кјубрик, со Џејмс МејсонШели Винтерс и Сју Лајон. Новата верзија, како своевиден вовед во 100-годишнината од раѓањето на авторот, ја остварил во 1997 Адријан Лине со Џереми АјронсомМелани Грифит и дебитантката Доминик Свајн. Популарноста на главниот лик била таква, што самиот поим Лолита, девојче на прагот на созревањето во жена, станал дел од секојдневниот говор.

Набоков за Лолита/Поговор

Во 1956 година Набоков напиша поговор за Лолита. Една од првите работи кои ги мисли дека треба да ги каже е дека и покрај изјавата на Џон Реј Џуниор во предговорот приказната нема поука. Набоков додава дека „почетната треска од инспирација“ за Лолита „на некој начин беше предизвикана од приказна во весник за мајмун во Градината на растенијата кој по месеци убедувања од страна на еден научник ја создаде првата слика нацртана со јаглен од животно. Оваа скица ги покажа решетките на кафезот на кутрото суштество. Ниту статијата, ниту цртежот беа надоместени.

Како одговор на еден американски критичар кој ја карактеризираше Лолита како снимка на „љубовната афера на Набоков со романтизмот“ Набоков пишува дека замената на англискиот јазик со романтизмот би ја направил оваа елегантна формула поисправна. Набоков го завршува поговорот со рефернца за неговиот мајчин јазик, кој го напушти како писател кога се пресели во САД во 1940 година: „Мојата приватна трагедија, која не може, и навистина не би требала да биде ничива грижа е дека јас морав да го напуштам својот мајчин идиом, мојот неограничен покорлив руски јазик за просечен англиски“.

Оценување[уреди | уреди извор]

Набоков високо ја оцени книгата. Во едно интервју за Би Би Си изјави:

„Лолита е мој посебен фаворит. Тоа е мојата најтешка книга – книга која обработуваше тема која е толку далечна,од мојот личен емоционален живот што ми направи посебно задоволство да употребам мојот комбинирачки талент за да ја оживеам.“

Една година подоцна во интервју за Плејбоj рече:

„Никогаш нема да се покајам за Лолита. Таа е како композиција на прекрасна сложувалка. Нејзина композиција и решение во исто време. Секако дека таа потполно ги засени моите други дела – барем оние кои ги напишав на англиски Вистинскиот живот на Себастијан Најт и Бенд Синистер, моите кратки приказна, мојата книга на реколекции, но не можам да ѝ судам за тоа. Постои некој чуден, нежен шарм кај митската нимфета.“

Истата година во интервју за Лајф Набоков го прашаа кое од неговите дела му причинило најголемо задоволство. Тој одговори:

„Би рекол дека од сите мои дела Лолита ми остави најзадоволувачки одсјај, можеби затоа што е најчистата од сите, најапстрактна и внимателно создадена. Јас сум најверојатно одговорен за тоа што луѓето повеќе не ги крстуваат своите ќерки Лолита. Сум чул за млади пудлици на кои им е дадено тоа име по 1956, но не и за човечки суштества“.

Во Пирот, Србија

Премира на Хасанагиница на Цветановски .

Вчера, во Народниот театар во Пирот се одржа премиерата на претставата Хасанагиница од бардот на српската драматургија, Љубомир Симовиќ во режија на Андреј Цветановски. Ова ќе биде првата премиера за оваа година на Народниот театар во Пирот.

* “Хасанагиница“ е класик на српската книжевност и лектира во српскиот театар. Тема за која многу луѓе пишувале, ама оваа верзија на Љубомир Симовиќ е онаа која останала во аналите на театарската историја како највозбудлива. Хасанагиница е драма која зборува на многу теми, и нив ги раскажува на еден балкански начин. Начин за кој секој од народите кои живеат на Балканот може да каже дека е и негов начин. Трагедијата за изгубеното мајчинство, за загубената љубов, а сѐ тоа во еден доминатно машки свет. Во сите овие заплети и начинот на кој што се третирани, можеме да ја видиме инспирацијата од античките трагедии, вели Андреј Цветановски.

Тој додава дека заедно со екипата сакале да направат балканска античка трагедија, ,која ја раскажува приказната за ослободувањето на една репресирана жена и собирањето на храброст да го подигне својот глас, па макар тоа ја однело во смрт.

Освен режисерот Цветановски, дел од авторскиот тим на претставата се и нашиот сценограф и костимограф Сергеј Светозарев и композиторот Димитар Андоновски, постојани соработници на режисерот.

Актерската екипа ја сочинуваат Даница Станковиќ, Милан Наков, Александар Радуловиќ, Данијела Ивановиќ, Сашка Стојановиќ, Зоран Живковиќ – Жуча, Наталија Гелебан и Александар Алексиќ.

Мира Траиловиќ

Мира Траиловиќ

Мира Траиловиќ (Краљево, 22 јануари 1924 – Белград, 7 август 1989 година) е основач и долгогодишен раководител на Ателје 212, познат театар во Белград.


Мира Траиловиќ

Дипломирала на режија на Факултетот за драмски уметности во Белград. Подоцна, таа беше професор на истиот факултет. Заедно со Јован Ќирилов во 1968 одина го основа Белградскиот меѓународен театарски фестивал БИТЕФ во 1967 година. Нејзиниот бескраен шарм кој го красеше продорен талент за убедување, на БИТЕФ ги донесе најпознатите авангардни театри и перформанси.

Таа ги донесе во Белград Семјуел Бекет, Јержи Гротовски, Питер Брук, Дневна театар, Еуџенио Барба, Боб Вилсон, Ричард Шекнер, Петер Штајн, Пина Бауш, Ла Мама, и многу други. Беше почестена за нејзиниот живот со највисоки украси на Франција, откако помина дел од нејзиниот живот во Париз, во Националниот театар.

Од милост ја нарекуваа “Булдожер во тиква” од длабочините. Работела и како театарски режисер, нејзините дела секогаш биле авангарда во театарскиот живот на Белград. За неа треба да се напомене дека и се гадел зборот “Авангарда”, одбивала нејзината работа да се споредува со авангарда и секогаш го поставува прашањето: “Што е ова, авангарда?!”.

Меѓу другото, таа ги режираше и”Фауст” и”Коса”.

Во близина на Бајлонијевскиот плоштад се наоѓа Трагичевиот плоштад, на МираТраиловиќ и театарот наречен Битеф Театар

Алфред Жари / 1873 – 1907 /


Крал Иби од Алфред Жари Драсмки театар Скопје

Алфред Жари
Алфред Жари
Роден/а8 септември 1873
ЛавалФранција
Починат/а8 септември 1907
ПаризФранција
Занимањеписател, драматург
ДржавјанствоФранцузин

Алфред Жари (францускиAlfred Jarry, роден на 8 септември 1873 во Лавал – починал на 8 септември 1907 во Париз) — француски симболист, драмски писател и поет. Тој е најдобро познат по делото „Ubu Roi“ или „Крал Иби“, кое го напишал во 1896 година[1]. , што предизвикало жестока реакција во јавноста. Освен тоа, Жари е и основач на терминот патафизика[

Биографија

Алфред Жари е роден во Лавал, а мајка му по потекло била од Велика Британија[3]. Тој бил поврзан со симболистичкото движење. Неговото дело „Ubu Roi“ често се наведува како претходник на дадаизмот, па дури и надреализмот и футуризмот од 20-тите и 30-тите години на 20 век. Алфред Жари пишувал различни жанрови и стилови, но најчесто го користил постмодернизмот. Тој пишувал романи, драми, поезија, есеи и работел како новинар. Неговите текстови се сметаат како пионерска работа во областа на т.н. апсурдна литература и постмодерната филозофија.

Дела

Претстави

Романи

Едвард Олби / драмски писател

драмски писател
Роден/а12 март1928
ВашингтонСАД
Починат/а16 септември 2016
МонтаукЊујорк_(сојузна_држава)САД
Занимањедрамски писател

Едвард Френклин Олби III (Edward Albee; Вашингтон12 март 1928 Монтаук16 септември 2016) американски драмски писател. Покрај Јуџин О’НилТенеси Вилијамс и Артур Милер го сметаат за најголем драмски писател во американската книжевност во дваесетиот век.[1][2]

Вниманието во јавноста го привлекол со својата прва драма Животинска приказна (The Zoo Story, 1958). Напишана во традицијата на францускиот Театар на апсурд, драмата премиерно е изведена во Берлин во 1959, како двојна претстава со бекетовата едночинка Последната лента на Крап.[2] Веќе следната година Животинска приказна е поставена во Гринич Вилиџ, при што е една од претставите кои ја основале алтернативната драмска сцена во Њујорк, која ќе постане позната под името Оф Бродвеј (Off Broadway).[1] Опсесивна тема во драмите на Олби е мрачната позадина на американскиот сон, со посебен фокус на мотивот на самозалажување и на идејата дека меѓусебната деструкција ги зацврстува меѓучовечките односи. Ова е најочигледно во неговата најпозната драма Кој се плаши од Вирџинија Вулф? (Who’s Afraid of Virginia Woolf? – 1962). Во центарот на овој драмски заплет е средовечен брачен пар. Универзитетскиот професор Џорџ и Марта која е ќерка на декан, понесени од алкохолот започнуваат вербална игра на меѓусебно ибвинување и злоставување, вовлекувајќи ги и своите гости во играта. Темната слика на брак на академски граѓани и употребата на пцовки во дијалозите предизвикале големо внимание и кај публиката и кај театарската критика. За овој текст ја добива наградата Тони за најдобра драма, но од друга страна жири комисијата му ја скратила Пулицеровата награда. Драмата е екранизирана во 1966 година во режија на Мајк Николс со Елизабет Тејлор и Ричард Бартон во главните улоги.

Во Македонија Кој се плаши од Вирџинија Вулф?, премиерно беше одиграна на сцената на МНТ[3] на 16 март 2012 година во режија на Синиша Евтимов и Весна Петрушевска и Сенко Велинов во улогите на Марта и Џорџ.

И покрај комерцијалниот успех и успехот кај критиката со Кој се плаши од Вирџинија Вулф? Олби не сакал да се претвори во сопствена имитација ниту да го поддржува вкусот на публиката, туку продолжува да експериментира со формите и содржината во рамките на театарската уметност. Во неговата понатамошна кариера посебно се издвојуваат: драмите Деликатна рамнотежа (A Delicate Balance, 1966), мрачна драма за богата фамилија, во која членовите го изразуваат сопственото незадоволство во вербален конфликт, за што ја добива првата Пулицерова награда; потоа Крајбрежје (Seascape, 1974) црн хумор составен од злокобни медитации за Моногамијаеволуција и смртта, кои се водат во разговор на крајбрежје на океанот помеѓу брачен пар и пар антропоморфни гуштери (втора Пулицерова награда); Три високи жени(Three Tall Women, 1991) длабоко интимна драма заснована на односот на Олби со неговата мајка, односно жената која го има посвоено (трета Пулицерова награда) и драмата Коза или Која е Силвија? (The Goat, or Who Is Sylvia? 2002) симболична драма за маж кој се заљубува во коза (втора Тони награда за најдобра драма). Олби е познат и како писател на драмски адаптации на романи Појадок кај Тифани од Труман КапотеЛолита на Владимир Набоков и приказните Балада за тажното кафеКарсон Макалерс. Во интервју за магазинот Тајм своето творештво го опишал со зборовите: Сите мои драми се за луѓе кои ја изгубиле контролата над својот живот, кои е предале млади, кои доаѓаат до крајот на својот живот жалејќи за работите кои не ги направиле… Сметам дека поголемиот дел од луѓето премногу време трошат живеејќи како никогаш да нема да умрат.[2] Функцијата на драмската уметност во интервју за Гардијан во 2004 година ја окарактеризирал на следниот начин: Сите драми, ако се барем малку добри, се напишани да го поправат човештвото. Тоа е работата на писателот – да држи огледало пред луѓето.[1]

Тони Михајловски своето режисерско деби го имал со Брачна игра премиерно изведена на  08 Мај 2016 на сцената на МНТ со Игор Џамбазов и Весна Петрушевска во улогите на Џек и Џилијан. [4]

Коза или која е Силвија во Македонија премиерно е изведена на 03 јули 2008 година од страна на Драмски театар Скопје во режија на Дино МустафиќМето Јовановскиза улогата во оваа претстава ја има добиено наградата за најдобро глумечко остварување на фестивалот Ристо Шишков во 20018 година.

Содржина

Биографија[уреди | уреди извор]

Роден е 1928 година во Вашингтон, за само после две недели биде посвоен во државата Њујорк од страна на Рид Олби, богат сопственик на ланец водвили, и неговата сопруга Френсис. Едвард заминува од дома пред својата дваесета година за подоцна да изјави „тие не беа добри како родители, а и јас не бев добар како син“. Бил проблематичен ученик кој два пати бил бркан од училиштата во кои учел, а вториот пат затоа што бегал од часови и одбивал да оди во црква. Сепак, во понатаму во животот се посветил на промовирање на академскиот театар. Често држел предавања на универзитетите и бил почесен професор на Универзитет Хјустон од 1989 до 2003 година.

Последните децении од својот живот ги живее на Менхетен во стан полн со афрички скулптури и дела од модернистички сликари како Василиј КандинскиЕдуар Вијар и Милтон Евери. 35 години живеел во врска со вајарот Џонатан Томас, кој починал од рак во 2005 година.[2]

Олби починал на 16 септември 2016

Список на драми[уреди | уреди извор]

  • Животинска приакзна (-{The Zoo Story,}- 1958)
  • Смртта на Беси Смит (-{The Death of Bessie Smith,}- 1959)
  • Фем и Јем (-{Fam and Yam,}- 1959)
  • Американски сон (-{The American Dream,}- 1960)
  • Кој се плаши од Вирџинија Вулф? (-{Who’s Afraid of Virginia Woolf?}- 1962)
  • Балада за тажното кафе (-{The Ballad of the Sad Café,}- 1963) – театарска адаптација на истоимениот расказ од Карсон Макалерс
  • Ситната Алис (-{Tiny Alice,}- 1964)
  • Малколм (-{Malcolm,}- 1965) – театарска адаптација на романот од Џејмс Парди
  • Деликатна рамнотежа (-{A Delicate Balance}-, 1966)
  • Појадок кај Тифани (-{Breakfast at Tiffany’s,}- 1966) – театарска адаптација на истоимениот роман од Труман Капоте
  • Се во градината (-{Everything in the Garden,}- 1967)
  • Box and Quotations from Chairman Mao Tse-Tung, 1968
  • All Over, 1971
  • Приморје (-{Seascape}-, 1974)
  • Listening, 1975
  • Counting the Ways, 1976
  • Дамата од Дјубук (-{The Lady from Dubuque,}- 1979)
  • Лолита (-{Lolita,}- 1981) – театарска адаптација на романот Лолита од Владимир Набоков
  • Човекот што имаше три раце (-{The Man Who Had Three Arms,}- 1981)
  • Најди го сонцето (-{Finding the Sun ,}- 1983)
  • Брачна игра (-{Marriage Play ,}- 1987)
  • Три високи жене (-{Three Tall Women}-, 1991)
  • (-{The Lorca Play}-, 1992)
  • Фрагменти (-{Fragments ,}- 1993)
  • (-{The Play About the Baby}-, 1996)
  • (-{Occupant}-, 2001)
  • Коза или Која е Силвија? (-{The Goat, or Who Is Sylvia?}- 2002)
  • Чук! Чук! Кој е? (-{Knock! Knock! Who’s There!??}-, 2003)
  • Питер и Џери (-{Peter & Jerry ,}- 2004) – драмата е применувана во Кај куќата кај зоолошката градина (-{At Home at the Zoo}-)
  • (-{Me Myself and I }-, 2007)

“ Авантурите на Пинокио “ Карло Колоди

Карло Колоди е псевдоним на Карло Лоренцини, новинар и писател, роден во Фиренца, во 1826 година. До својата седумнаесетта година учел во неколку религиозни училишта, а подоцна се стекнал со големо музичко и литературно образование. Исто така, тој зборувал повеќе светски јазици. Псевдонимот Колоди за првпат го употребил во 1856 година, а веќе во седумдесеттите години на 19 век, редовно ги поптишувал своите книги со тоа презиме. Колоди е село помеѓу Лука и Пистоја, во кое се родила неговата мајка и каде тој поминал дел од детството. Колоди починал во Фиренца, во 1890 година, а бил погребан на меморијалните гробишта “Сан Минијато ал монте” во Фиренца.
 Историјат на книгата

За прв пат, книгата „Авантурите на Пинокио“ се појавила во 1881 година, кога во „Детско списание“ била објавена првата епизода, со наслов „Приказна за една кукла“, по што следувале и други епизоди од книгата. До смртта на авторот, книгата доживела пет изданија, а потоа, со текот на времето, таа постанала класика на детската литература. Француското издание на книгата се појавило во 1902 година, а во периодот помеѓу 1911 година и Втората светска војна, таа била преведена на сите европски и голем број други јазици. Денес, се смета дека „Пинокио“ е книга со најголем тираж во светот, по Библијата и Коранот.[1]

Содржина на Пинокио

Мајсторот Цреша пронашол парче дрво што плаче и се смее како бебе. Тој му го подарил дрвото на мајсторот Ѓепето, кој сакал од дрвото да направи кукла, која ја нарекол Пинокио. Веднаш по изработката, Пинокио оживеал и започнал да прави палавштини. И во следните денови, Пинокио е немирен, правејќи разни проблеми и покрај советите кои му ги дава Штурчо-проповедникот. Така, еден ден, тој заспал со нозете на печката и си ги изгорел стапалата. Ѓепето го гледа Пинокио како свое дете и си го продава палтото за да му купи буквар, но Пинокио го продава букварот за да гледа претстава со марионетки. Дрвените кукли од претставата го препознаваат својот брат Пинокио, но тогаш се појавува кукларот Голтнипламен. Пинокио го спасува својот другар Арлекин. Голтнипламен му дава на Пинокио пет златници за да му ги даде на Ѓепето, но Пинокио ги среќава Лицесот и Мачорот, кои успеваат да го измамат и да му ги земат парите. Во една шума, тие го напаѓаат Пинокио и го обесуваат на еден даб, но го спасува самовилата. Тогаш, Пинокио кажува лага и започнува да му расте носот. Потоа, Лисецот и Мачорот успеваат да го измамат Пинокио, убедувајќи го да ги посее златниците во Полето на чудата и така го ограбуваат, а Пинокио заработува казна затвор во траење од четири месеци.

Ослободен од самовилата, Пинокио се враќа дома, но патем среќава страшна змија, а потоа паѓа во стапица за животни. Него го фаќа еден селанец и го принудува да служи како чувар на кокошарникот. Но, Пинокио ги фаќа крадците на кокошки и селанецот го ослободува. Тој сретнува камен на којшто пишува дека умрела самовилата, зашто тој ја изневерил. Пинокио е очаен и потоа среќава гулаб, кој ќе го однесе до морето. Пинокио се фрла во водата за да го спаси својот татко Ѓепето. Пинокио стигнува на Островот на вредните пчели и таму ја наоѓа самовилата. Тој ветува дека ќе биде добар и дека ќе учи, со цел да се претвори во вистинско момче. Но, повторно тој прави неволји: по една тепачка со училишните другари, Пинокио е уапсен од полицијата. Пинокио им бега на полицајците, кои му пуштаат овчарско куче за да го фати. Бегајќи од кучето, Пинокио паѓа во мрежата на еден рибар, кој му се заканува дека ќе го испржи во тавата, но тој успева да избега во куќата на самовилата, каде повторно ветува дека ќе биде добар. Сепак, тој со другарот Фитил заминува во Селото на безделниците. Таму, по пет месеци, поминати во игри и безделничење, на Пинокио му растат уши и опаш, т.е. тој се претвора во магаре. Него го продаваат на пазар и најпрвин го купува директорот на некој циркус, со намера да го научи да игра и да скока низ обрачи. Пинокио ја повредува ногата и тогаш го купува некој кожар со намера да го убие и да му ја одере кожата. Кожарот го фрла Пинокио во морето, а таму го проголтува една огромна ајкула. Во нејзината утроба, Пинокио го пронаоѓа Ѓепето, но двајцата успеваат да се спасат. Потоа, Пинокио станува добар и за награда се претвора во вистинско момче.[2]

СПЕКТАКУЛАРНО ДОЖИВУВАЊЕ НА МНТ ФЕСТ

Морфов и Мекмарфи не полудеа до катарза!

Прецизноста и дисциплината во играта, како и во сите сценски репери и режисерски (не)возможности беа повеќе од доволни да видиме како тоа треба и мора да се работи за да се стигне до врвот!

Навистина беше уживање, ретка можност и речиси катарзично доживување, затсношти да се биде сведок на настанот – “Лет над кукавичкото гнездо” на театарот “Иван Вазов” од Бугарија, во рамките на првиот МНТ ФЕСТ. Повеќе од импресивно беше да се види како актерскиот импулс не се разлева, актерската енергија е сосредоточена, интровертно-екстровертното играње на лудилото се канализира до тој степен на актерско умеење што успева да допре до сите пори на чувствата на гледачот… Се разбира покрај овој актерски сон остварен од 23-темина без исклучок беспрекорни актери е и режисерот Александар Морфов кој познатото четиво на Кен Кејси преточено во култниот филм на Милош Форман го прави вистински сценски, театарски спектакл! Видовме една мала – голема лекција како сето тоа може да функционира беспрекорно речиси како часовник иако играта и презентацијата на лудилото дозволуваат извесна лефтерност. Во оваа смисла дури и да ја имаше, лефтерноста не ја видовме! Четата на Морфов ја предводеше извонредниот Дејан Донков (Мекмарфи) со Радостина Врангова (сестра Речит) и останатите кои се беспредметно да се бројат, бидејќи со своите актерски персоналитети создадоа едно живо тело кое одамна не сме го виделе не само на нашите сцени! Дека оваа воодушевеност на вашиот потписник на овие редови не е случајна и само субјективна, потврда се и речиси петнаестминутните овации и аплаузи со кои беа испратени од сцената на МНТ извонредните актери и режисерот Морфов кој не удостои со поклон…

Присутноста на луѓето од театарската фела од Македонија (најбројни беа оние од театарот домаќин МНТ), верувам, беше можност да се види како треба и мора да се работи да се достигне еден врвен резултат! А во оваа смисла во однос на врвноста Летот… не само што не прелета со неизбришлива трага, ами и остави сеќавање и спомен кои ќе траат…
Ова гостување на “Иван Вазов” и Морфов е само поттик за понатамошна дружба со МНТ ФЕСТ а за тоа ќе имате можност веќе вечерва (20 ч.) кога на сцената ќе биде црногорскиот Народен театар со “Евримен Џилас” на авторот и режисер Радмила Војводиќ.

Борче ГРОЗДАНОВ