Рубрика: МОНОКЛ

Проф.д-р Христо Петрески, Универзитет ЕФТА – Скопје

   ЗА ДОМАШНИОТ АВТОР И СЦЕНА

Издвоено мислење, или: враќање на домашниот автор дома!

Каде да се врати домашниот автор, ако не дома?! Како да се врати, кога тој не ни излегол од дома?! Безброј прашања и дилеми се поврзани со оваа тема. Но, факт е, без локалпатриотизам, дека домашниот автор најчесто и неправедно е запоставен и потценет, па во услови кога тој воопшто или доволно не се почитува, ангажира и изведува (игра) дома – илузорно и трагикомично е од него да се очекува и бара дека тоа или нешто слично ќе му се случи во странство? Со ретки исклучоци кои можат да се избројат и на помалку од прстите од едната рака (Горан Стефановски, Јордан Плевнеш и Дејан Дуковски) речиси сите други автори не се играат ни дома, а не пак надвор од границите на државата! Не, не сум од приврзаниците и протагонистите кои би јаделе скапано јаболко или расипано сирење само затоа што е наше (домашно), напротив, па и покрај и наспроти локалпатриотизмот, сепак, мислам дека домашниот автор и драма во домашните театри треба да има примат и да биде рбетот (скелетот) на театарскиот репертоар и тоа не само во само една сезона или година, туку во континуитет и период без други условувања и ограничувања. За домашниот автор колку е тоа предност – истото тоа може да се каже дека е и хендикеп зашто припаѓа на една мала (локална) средина, па ги нема истите услови и можности за поголеми сцени, пограндиозни репертоари и интернациоанлен, масовен и вистински натпревар, презентација и афирмација. Домашниот автор, најпрвин, треба да се афирмира, а тоа значи да пробува и да се бара себеси, да истражува и експериментира, да се кали и челичи, а дури потоа како готов и целосен производ и да се пласира преку ограта или барата… Вака, во услови кога најмногу се игра Шекспир и тоа не само во Битола како да е таму роден, а и во сите други театри предимство имаат класиците и странците – тешко или невозможно е во репертоарот од неколку претстави годишно да се отстапи простор и изнајде место и за некој македонски дебитант, драмски автор во развој и(ли) творец кој заслужува но не е толку афирмиран како познато и звучно име, посебно во услови кога се примарни и одлучувачки имињата и презимињата, партиите и клановите, фамилиите и тандемите, функциите и титулите, а не нивните дела. Некогаш тој однос бил 3:1 за домашниот автор, а денес е обратно, односно 3, па и повеќе спрема 1 во полза на странскиот автор. За среќа или несреќа актерите барем засега не стравуваат од странски актери (поради јазичните бариери), но како и домашните автори – иста или слична е ситуацијата и кај режисерите. Речиси секој странски режисер е полесно и побрзо прифатен отколку домашните, исто како и момчињата од соседните села од страна на девојките во било кое македонско село. Театрите и самите треба да покренуваат конкурси за домашни драмски текстови и да организираат работилници за и со младите и надежни автори. На тој начин, не само што ќе се случи и одржува творечката и креативна авторска и тематска обнова, и во квантитет и во квалитет, туку ќе се зголемува и збогатува репертоарот, а со тоа и гледаноста и привлечноста на претставите со современи, актуелни и провокативни претстави и теми. На содржински и структурален план, денес македонскиот автор не заостанува многу зад странските драмски автори, изедначен е со нив, па во некои случаи е и во одредена предност во однос на познавањето и сфаќањето на спецификите и менталитетот, практикувањето на приодот и стилот, поимањето и прифаќањето на критериумот и вкусот… Па, добре дојде, без премислување и одлагање, домашен автору дома!!!

Васил Зафирчев – актер

“КОЛУМНА за „Наше Театарче“ Васил Зафирчев – актер

Драги читатели, уметници и колеги, почитувана публико, вљубеници и почитувачи на театарот,

Со неизмерна радост и необично убаво задоволство ја примив веста дека во македонскиот интернет простор наскоро започнува со работа нов веб сајт насловен како „Наше театарче“, а посветен токму на македонскиот театар и неговата уметност.”

Веб сајт кој е прв и единствен од ваков тип кај нас, чија задача и цел се од исклучително големо значење и вредност за театарот како медиум, за сите оние кои активно го промислуваат и создаваат, но и за читателите, публиката и сите вљубеници и почитувачи на театарската уметност кај нас.

И самото име на сајтот „Наше театарче“, обмислено токму во деминутив, како една од најважните специфики на нашиот јазик, но и во своина, која ни е блиска и на која и припаѓаме, сосема јасно и недвосмислено ја дефинира и самата суштина, поводот и потребата за создавањето на овој сајт, неговото значење, но и неговата исклучителна важност во третманот на македонскиот театар и сите негови појави и пројави.

Во услови на пазарна економија, моќна, атресивна и жестока застапеност на телевизијата и филмот како мас медиуми, отсуство на културни редакции или редакции за уметност и култура, недостиг од било какво сталешко, организирано и здружено дејствување на театарската фела, непостоење на сериозна, консеквентна и континуирана критичка театарска мисла, се помал интерес на приватните и независни медиуми кон театарот заради отсуството на негови комерцијални, пазарни, трендовски или естрадни параметри, токму „Наше театарче“ станува прв и единствен бастион во одбраната на суштинското значење и третман на театарот како медиум воопшто.

Следејќи го примерот на ваквите интернет проекти од соседните балкански и европски земји, токму во рамките на „Наше театарче“ ќе можете да ги најдете историјатот на македонскиот театар и националните театарски институции, професионалните биографии на македонските драмски уметници, актери, режисери, драмски писатели, сценографи, костимографи и други театарски работници од повеќе области на театарот, репетоарите на националните театри, програмата и проектите на сите независни и алтернативни театарски групи, интервјуа со значајни и важни личности од театарот, но и сите најнови вести, актуелности и занимливости врзани токму за театарот.

Покрај поддршката на успесите и светлите страни од созадавањето на македонскиот театар, „Наше театарче“ ќе биде и критичката мисла која ќе ги толкува суштинските значења и вредности на театарот, давајќи ги притоа и новите смерници и одредници за неговиот развој, но и за неговиот поуспешен пласман кај публиката.

На самиот крај, очекувајќи ја активната поддршка од театарската фела кај нас за успешна промоција и афирмација на овој веб-сајт, на уредувачкиот тим на сајтот од срце им посакувам креативна, плодна и успешна работа, а на „Наше театарче“ голем број на поддржувачи и читатели и убава и светла иднина во македонскиот интернет простор!

Со почит,

Велес, 4 ноември 2016                                      Васил Зафирчев драмски уметник

Роберт Вељановски директор на Драмски театар

Почитувани театрољупци,
Кога некој ќе се „дрзне“ и ќе влета во донкихотовска авантура за да го одбележи неодбележливото, да го замрзне мигот на времето, со една единствена цел, да ги протолкува значењата на соѕвездијата на галаксијата наречена театарска претстава (театарско уметничко дело), тогаш невозможно е, ако искрено го љубите театарот, да не му посакате успех. Од друга страна пак, кога тој „некој“, е некој кој целиот свој живот е верен проследувач на театарската уметност и театарскиот живот во Татковината, повеќе од сигурно е дека борбата со театарските ветерници, во најмала рака, ќе биде реалност.
Суровоста на времето во кое живееме наметна една недоблесна практика. Сé помалку, убавото, вредното и нематеријалното имаат простор за претставување пред широката публика. Медиумите, речиси без исклучок, втурнати во суровоста на капитализмот, во борбата за профит, за гледаност и читаност, за „лајкови“ и „шерувања“, сé повеќе го отфрлаат некомерцијалното. Она што естетски и етички е вредно, е запоставено, да не речам, брутално отфрлено од нивниот светоглед, за сметка на лесното, безвредното, гледаното, на сметка на она што е означено како – ѓомити. Едноставно, културни редакции во безмалку сите медиуми речиси и да нема. Онаму каде што ги има редуцирани се во секој смисол, од екипираност, до просторот кој им се отстапува за осврти.
Токму од овие причини, појавата на еден новиот електронски медиум „ Наше Театрче“, кој ќе се занимава со театарската уметност е само еден мал зрак светлина во вселената на информираноста за културата, а посебно за театарот. Од срце Ви посакувам многу драма, неброени солзи и смеа, неброени творечки драмски конфликти, безброј театарски галаксии!
Нека е за многу години и имајте возбудлива театарска вселена!!!