Посебна е наградата од фестивалот со долг век“ – Интервју со Бајруш Мјаку

Б: Најнапред, честитки за високото признание. Во мноштвото награди што ги имате добиено се вклучува и најновата од фестивалот „Чернодрински“. Кои беа вашите првични импресии?

Б.М: Да ви кажам, бев во Берлин, на „Берлинале“ и ми се јави уметничкиот директор Катерина Коцевска. Си мислам, ме бара да се видиме и да поразговараме и ни на крај памет не ми беше дека ми се јавува да ми соопшти вакво нешто. Ја известив со порака дека сум надвор од државата и пишав да се слушнеме. Кога се слушнавме, ми кажа дека заедно со Владимир Милчин сме предложени. И затоа, наградата ми е уште подрага. Подрага, дека ја добиваме заедно, оти сме ја почнале и кариерата заедно. Сите мои професионални претстави одиграни на фестивалот „Војдан Чернодрински“ што сѐ вистински претстави, претстави кои биле квалитетни и со уметничка тежина, сите тие се работени со режисерот Владимир Милчин. Дури и првата професионална награда што ја добив на МТФ, во 1984 или 1985 година, во „Дожд во Вертомонто“ беше негова режија и токму затоа, многу ми е драга оваа награда.

Б: Во услови на потврдена, апсолутна театарска зрелост, чии почетоци датираат од 1973 година, каде го сместувате или, како го оценувате ова врвно признание – Наградата за животно дело?

Б.М: Секоја награда си има своја тежина. Меѓутоа, кога сме кај оваа награда, има посебна тежина, бидејќи доаѓа од колегите, од театарските луѓе и доаѓа од еден фестивал кој има свој долг век. Јас сум само десет години постар од фестивалот и може да речам дека ми е многу драга оваа награда и дури ми е подрага од оние што сум ги добил од одредени стручни комиси во кои одлучуваат неколкумина. Затоа, ова е нешто друго и им благодарам за тоа.

Б: Оваа ваша оцена говори во прилог на значењето и важноста на признанијата што доаѓаат од фелата. Дали тоа можеби ѝ дава една дополнителна, додадена вредност на наградата за животно дело?

Б.М: Тоа е точно. Наградата доаѓа од фелата. Јас имам добиено и меѓународни награди во Албанија, Бугарија, Косово, Кишињев – Молдавија, во Киев -Украина, каде добив прва награда за најдобар актер, како и други признанија, но оваа, ми е нешто посебно и може да кажам дека е едно заокружување на кариерата и ако, ќе продолжам, се дур имам здив и стојам на нозе.

Б: Вие сте актер кој, освен на мајчиниот албански јазик, игра и на повеќе други јазици. Вашиот театарски живопис е богат, искуството огромно. Ким Мехмети коментира за Вас дека: „Посебното на актерското царство и во биографијата на Бајруш Мјаку е дека тој нема улоги кои можеш да ги издвоиш и да ги наречеш негово врвно остварување„. Може ли за публиката на фестивалот да издвоите нешто, нешто што Вам ви е посебно важно?

Б.М.: Во мојата последна автобиографска книга што ја пишував и веќе е издадена, имам една статија во која зборувам за актерот и велам дека актерот кој ја нема дарбата за трансформацијата, тој актер, има краток живот на сцена. Јас сигурен сум дека таа дарба сум ја имал од време, од господ, се разбира, оти во многуте големи карактери и улоги од светската и од нашата драматургија што сум ги толкувал, најзабележително е тоа, дека, нема повторување, туку е секогаш ново, и во тоа е вештината на актерот.

Б: Во духот на слоганот од годинашниов фестивал: „Ова е наше време! Време за театар“, каква е вашата лична перцепција: какво е ова наше, театарско време?

Б.М.: Мислам дека театарот не е тој што беше, зашто не сме ние, односно мојата генерација, не е на „пиедесталот“, поточно, не сме активни во смисла на луѓе кои одлучуват за репертоари, за претстави, за фестивали, за учества… И, имам впечаток како да сме затворени во круг, како да сме затворени во „нашето маало“. Ние треба да престанеме да бидеме затворени и да излеземе надвор во светот и да се натпреваруваме со тие кои, навистина, значат и култура, и театар. Со самото заокружување или затворање во себе, мислам дека театарот, малку како да тапка во место. Но, секако и сигурно дека има надеж и таа зависи од генерациите кои сега се школуваат и доаѓаат и би сакал тие да бидат поактивни. Не само да се вработат во театарот и да добиваат плата, туку да мислат за театарот, да се посветат на театарот, да го носат театарот во себеси, а во никој случај само да бидат во театарот. Има голема разлика да бидеш внатре, или да го носиш во себеси.

Елизабета Ангелеска Атанасоска
Фото: Оливер Ангелески

5 до 12, марамчиња за плачење!

Црвеана завеса. Точно го одслика овогодинешниот плакат на овогодинешниот “ Војдан Чернодриснки„ како некој однапред да има шепнал на креаторите при одбирањето на плакото, за она што го чека гледачот.

По 54 пат на МТФ, ја расплака црвената плишана завеса од тага, и со по некоја солза радосница. Некои напред, а некои позади. Застанаа нашите актери, режисери, осветлувачи, испиценти, тонски мајстори …

Секој со својот ансамбл си го донесе својот багаж, со се она што го сработил. Имаше што да се погледне оваа година, но, мислам дека само три претстави го заслужуваа она мото, кое за цело време не следеше на овој фестивал:

 „Ова е наше време, време за Театар„

Секогаш е време за Театар, секогаш сме сега и овде, односно во и на осумте фестивалски денови во Прилеп.

Мојот внатрешен инстинкт кој години наназад, не ме лаже за она што е во мометов актуелно, го потврдија претставите како „ Животинска фарма„ на Струмички театар, која зборува за проблемот овде и сега, во фармава во која сите ние „претаме“ како давеници во кал и смрдеа, отрови и ГМО … а да не говорам дека, кој и како не води, секој кој ја има прочитано книгата или гледано оваа престава барем еднаш, тоа сигурно го знае.

Втора претстава која соодвествува со мотото на фестивалот е  “ Странци“ на Драмски театар – Скопје, која е токму тоа сега и овде. Живот кој во модерниот „ај – фон„ свет фамилијарен, пријателски  полека се јаде и руши, при една пријателска средба . Почеток на една навидум едноставна игра… Низ која сите ние секој ден, или, барем еднаш сме се нашле во нашите животи.

Криенка “ај – фон“ –  миженка, пу пу те видов, те фатив жив …

Секако, претставата “ Пиреј „ си имаше точно место во овој контекст, од аспект на тоа што денес се случува, втемелено во една реплика:

 „ Која е и како се вика оваа земја ?!„

Е, тоа ни се случува СЕГА И ОВДЕ! Затоа, поборник сум на идеата секогаш да има барем една ваква драма која говори за корените…Потврдата што го оправда нејзиното присуство годинава на фестивалот. Се и наградите за Марија Спиркоска Илијеска – Велика и  Александар Степанулески – Јон, заедно со наградата за музика од Димитар Андоновски.

Лауреата е претставата на Битолски театар “ Бакхи – краток распад на историјата“…

Искрено, бидејќи, не ја гледав, мојот желудник не ги вари ваквите претстави, но,  според она што се говореше меѓу публиката на тркалезните маси, ме направи среќна што не ни влегов.Ништо не ми значи  пристапот, на вулгарноста вадењето на своите гинеталии пред публиката, што денес се нарекува модерен театар!

Сигурно ваквите претстави си имаат свој публика, но, не МТФ „ Војдан Чернодрински„!

Благодарам на сите што се потрудивте и оваа година, а се надевам до година ќе бидеме помудри и нема да си ја распараме внатрешна завеса и нема да не одвратите од одењето во театар. До следното дружење!

Гледачот

ЗАВЕСА И КРАЈ НА 54.МТФ ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ

МОДЕРНОТО ГО ЗАСЕНИ ТЕАТАРОТ!

Секој крај е и нов почеток…Ако се суди по крајот на  годинешниов МТФ “Војдан Чернодриннски, модерното го “ засени “ Театарот! Ќе живееме модерно, (не)ќе се сеќааме на традиционалното, УБАВОТО!

Ако е по уметничко- народната, тогаш, што ќе си посееме, тоа и ќе си жнееме, или по модерното, што живееме, тоа ќе преживееме, (кој-како) па  и доживееме, така, го добивме годинешниов победник, во име на модерното, наспроти назадното!

За почеток, имаме победа на модерното, над традиционалното,односно, на она што поголо, макар  и неоправдано, толку по сегашно,толку понаградено….

СЕТО ОСТАНАТО ОСТАНА НАГАДЕНО!

Без намера за ничија деградација, сметам дека основната идеја дека Театарот живее по принципот “ЕДЕН ЗА ЕДЕН„ во односоот актер – публика, но, го изгубивме компасот топејќи се во времето- невреме!

АЈ, НЕКА НИ Е СО СРЕЌА, ПА ДА ПРОДОЛЖИМЕ ДА ПРАВИМЕ ТЕАТАР!

БОРЧЕ ГРОЗДАНОВ

НАЈОБЈЕКТИВНО ГЛЕДАНО, НАЈДОБРО ДОСЕГА!

Љупче Петрески

Вечерва, на програмата на МТФ „Војдан Чернодрински“, се одигра претставата „Пиреј“, драматизација на истоимениот роман (втората Библија на македонскиот народ) на Петре М. Андреески, во изведба на одличниот прилепски театарски ансамбл.
Втор пат ја гледам оваа претстава и, по втор пат просолзеа моиве очи … над судбината на македонскиот народ. Впрочем, речиси сите во публиката, пуштија по некоја солза. Претстава со емотивен набој, која предизвика силна емпатија кај публиката. Не се сеќавам кога последен пат, во изминативе две децении, некоја претстава „измамила“ толку многу солзи. 
Не можам а да не направам паралела: Македонецот во бурните времиња на Првата Светска војна – македонецот во денешните бурни времиња.
Тогаш се борел за државност и докажување на својот идентитет – ништо не е поразлично и денес.
Во тие времиња кој како стигнел не прекрстувал: срби, бугари, грци! Но, бидејќи „пиреј“, не успеале да не’ искорнат, и сме останале Македонци.
Денес, успеавме да го направиме тоа што тие, србите, бугарите и грците, не успеаја. Ги „надмудривме“. Сами се прекрстивме!
Прекрасна претстава. Одлична музика. Сцена да „ѕвони“. Фантастична глума на сите актери. Марија Спиркоска и Александар Степанулески импресивно ја „носеа“ претставата. Честитки за сите актери, односно до целиот колектив на претставата. 
Најобјективно гледано, најдобро досега!

МАКЕДОНИЈА ВО „ЖИВОТИНСКА ФАРМА“

Љупче Петрески

Орвеловата вонвременска „Животинска фарма“ е базирана на настаните (револуциите во тогашна Русија) кои претходеле и довеле до ерата на Сталин. Тој, Орвел, успешно го исмева сталинизмот, потенцирајќи дека Руската империја, се претворила во брутална диктатура врз база на култот на една личност. 
Вечерва, на театарскиот фестивал во Прилеп, струмичкиот ансамбл „Антон Панов“ се претстави пред прилепчани со претставата „Животинска фарма“ во која, режисерот Љупчо Ѓорѓиевски не само што автентично ни го претстави Орвел, туку и успеа успешно да ги вмрежи нашите општествени случувања и да ги исмее актерите-учесници во настаните кои претходеа и не доведоа до општественото дереџе во кое моментално живееме. Па така, во „животинската фарма“ видовме „шарени револуционери“; видовме како дел од нив станаа власт, станаа министри или владини функционери; видовме потрчковци; го видовме Премиерот во вистинско „светло“; видовме „шмркање“ кокаин; видовме како револуцијата ги изеде своите деца; видовме раскалашаност на власта; видовме преименување од „Бивша животинска фарма“ во „Република животинска фарма“; видовме и „животни“ кои извикуваа „Да живее Македонија“; видовме терор, репресии; видовме брутална диктатура. На крајот, дури и Могерини ја видовме!
Видовме многу добра постановка, во невообичаена средина каде гледачите и актерите беа сместени во некаков хангар. 
Моите очи видоа многу добра глума, интересна сценографија, костимографија, одлична музика и мали режисерски недостатоци. 
Summa summarum многу добра претстава!
Најинтересно е што оваа и ваква престава доаѓа од родниот град на …

Фестивал „Војдан Чернодрински“: Награди за животно дело на Владимир Милчин и Бајруш Мјаку

“… Прилеп бил град на моето детство. Бос го имам шетано по браздите, на Селечка, на Маркукуле… Го паметам Прилеп како что веројатно поввеќето овде во салата, не го паметат и секогаш кога ќе дојдам сум посебно возбуден.„

Владимир Милчин

“ Сега кога мислам, кадде ли поминаа овие 45 гоодини на сцената, на тоаколку пати сме играле на оваа сцена, колку пати сме биле аградени, си велам, можеби ќе заборавиме. Само драга публко, нема да го заборавам, вашиот искрен аплауз „

Бајруш Мјаку

Од публика

„БАКХИ – КРАТОК ПРЕГЛЕД НА РАСПАДОТ“
Што е идентитетот? Низа проблеми.
Кои сме ние? Не знаеме.
Што сме ние? Не знаеме.
Всушност, знаеме, но не сакаме да си признаеме. Ние сме, некој помалку некој повеќе, варвари, хедонисти, сладострасници. Ние, всушност, сме ѕверови кои се јадеме меѓу себе!
Но, не сакаме да си признаеме. Иако често и повраќаме од тоа, сепак, ја вртиме главата.
Ние имаме идентитетска криза. Ние сме слепци водени од слепи водачи.
Екстравагантна сцена на погебување на Богот (Дионис) и човекот (Пентеј).
„Шлагот“ беше одличниот перформанс на крајот, кој го „видов“ и доживеав како самоубиство на идентитетот и себеничкосувањето до ниво на ѕверови. 
Во глобала, многу добра претстава на битолскиот театарски ансамбл. Навистина комплексна, можеби премногу „длабока“ и на моменти „тешка“, но одлично режирана, со прекрасна глума, сценографија … 
Ако не грешам, битолчани имаат силен „коњ“ во трката за награди на овој фестивал!

Љупче Петрески

Нa Мите Грoздaнoв ( Никoлинa Вaсилевскa )

 

Вo 2006 гoдинa вo Дрaмски Теaтaр зaпoчнaa нaшите чести средби oткoгa ми јa дoвери глaвнaтa улoгa вo “Зaтвoр зa жени”. Дoтoгaш секoгaш беше некoј друг, некoј oд ликoвите кoи ги игрaше нa сценaтa или тaму кaдештo нaјчестo те гледaв- Мaкедoнски нaрoдни прикaзни.
Пред некoлку денa интензивнo мислев нa тебе, ги читaв пoсветите нa книгите oд Д-р Михaил Левенски штo ми ги пoдaри пoсле премиерaтa, се сетив нa сите “oпaшки” кoи oд милoст ми ги стaвaше кaкo имињa.
Секoгaш ми викaше дa oстaвaм нештo пo себе, зaштo ” Еден ден Снешке, мене кАА ќе ме немa, три децa ќе ми зaпaЉaт свеќa- фaНи дечкo, oмaжи се и рoди. Сите ќе oдЕме гoре, aмa и oвде дa oстaвЕме требЕ нешЧo”.
Или: ” Никoлинo, не ми се прaј режисер. Михaил си нaпишaл, јaс режирaм, ти си глумиш. Јaс ќе ти кaжaм кaкo и штo, не ти нa мене!”;
” Ѓурѓo, рaзлетaнa си нa сите стaни, фaни си еден пaт и терaј, живoтo е еден, млaдoстa истo aмa пoкрaткa”.
Димитријo сине Митре”- беше твoјaтa песнa, мaјкинo единче- зoштo Димитријo пoјде кaј мaјкa ти тoлку рaнo, дa oстaреше пoвеќе, бaрем уште еднaш дa се изнaсмеевме зaеднo, дa седневме зa Св. Никoлa, дa се рaспеевме, дa изглумевме уште еднa претстaвa…
Мите нa Бoрче и Бoрче нa Мите… Или Мите нa теткa Мaгде и oбрaтнo… Пoсле сите успеси и oдигрaни претстaви ти си сaмo нивен и нa двете ќерки… Сaмo тие јa нoсaт нaјгoлемaтa тaгa a ние сo нив јa делиме, штo сме делеле сo тебе и дoбрo и лoшo, и дедoвa бoлкa семејнa и рaдoст и тaткoвa среќa и тaгa… А ти oбичен, нa сите нaс, чичкo Мите oд Тaфтaлиџе, бoем желен зa песнa и зa седенкa!
Ќе ги пoмнaм и рaзбирaчките и нерaзбирaчките нaши, зaштo живoтoт нoси сЕ и нaјлoшo е Гoспoд штo ни oстaвил тaгa. Е тaa, кaкo и љубoвтa и сеќaвaњетo е вечнa.
Вечен ќе ти е спoменoт. Светлo и пoлнo дa ти е гoре и сo убaви луѓе и сo убaви песни!
Пoздрaв дo некoј следен пaт…

Никoлинa Вaсилевскa

Васил Зафирчев/ akтер

Васил Зафирчев/ akтер

Мојот театар

Мојот театар не зависи од директори, советници, комисии и министри, а уште помалку од вождови и гуруа, од кланови, здружувања, групации и колективитети. Мојот театар не прифаќа припадност и своина, туку само слобода и вечно трагање. Мојот театар не признава големи и мали, анонимуси и ѕвезди, неважни и важни, подобни и неподобни, наши и ваши, леви и десни. Мојот театар не распознава црни тефтери и бели книги. Мојот театар не познава градови и села, метрополи и паланки, големи и мали сцени, стари и нови театарски згради, ниски плати и високи хонорари, големи буџети и на лажичка дадени пари небаре за преживување лек. Мојот театар признава само одлични, добри и помалку добри претстави и исто такви создавачи на театар. Мојот театар не прави разлика меѓу многу и малку публика, меѓу публика дојдена да гледа театар и публика дојдена да биде видена во театар. Мојот театар почива на вештина, талент, идеја и концепт. Мојот театар се храни само со посвета и љубов. Живее секогаш во мене и патува секаде со мене. Го чувам во внатрешниот, специјалниот, тајниот џеб на душата. Излегува од него при секое мое стапнување на сцената, за на крајот повторно да се врати во него. Јас и мојот театар имаме ритуал, нешто како медитација пред заспивање, како мантра за повикување сонце по дожд или како молитва при палење свеќа. Мојот театар е вечен и исто толку ефемерен. Тој може без мене ако сака. Можам и јас без него ако сакам. Ама не сакам. Не сеуште. Барем додека верувам во безусловната љубов кон мојот театар. Без оглед и наспроти сé! Другите како сакате. Секој со својата љубов кон својот театар. Безусловно! 
Честит 27-ми Март!