IN MEMORIAM Љупка Арсова Џундева (1934-2018)

Tивката дама, замина бурно !

Со голема болка и огромно жалење ја споделуваме веста за смртта на актерката Љупка Арсова Џундева (1934- 07.12.2018 ), тивката дама на македонското актерство.

Комеморацијата за актерката Љупка Арсова Џундева ќе се одржи на 11 декември (вторник), во 12 часот, на големата сцена во НУ Македонски народен театар.

Љупка Арсова Џундева секогаш со гордост истакнуваше дека припаѓа на втората генерација актери на некогашната Висока театарска школа, а со тоа е дел од создавањето на поновата историја на театарската уметност во Македонија. Нејзиниот ентузијазам и копнеж по театарската сцена, но и нежниот и милозвучен карактер, безвременска убавина, романтична појава и жесток став во негувањето на звучниот мајчин јазик ја направиле миленичка на театарските режисери, но и на широката театарска, филмска и телевизиска публика. Во Македонскиот народен театар работеше во текот на целиот свој професионален живот од 1951 до 1990 година, кога замина во пензија. Нејзината последна улога на сцената на МНТ се случи во 2015 година, како Марина во претставата „Вујко Вања“ од Чехов во режија на Зоја Бузалковска. Љупка знаеше да каже дека треба да се најде мирот и љубовта кон луѓето, и колку што е можно човек треба да му се радува на животот. „Ние сме многу малку гости на овој свет“, знаеше нашата Буба. „Човек треба да се научи прво да си ги прости своите грешки самиот на себе, а потоа да ги прости и на другите. Кога ќе простиш, ќе го најдеш својот мир и ќе се ослободиш“.

Џундева беше една од највредните актерки на која се потпираше голем дел од работата во театарот, а нејзините колеги ја сметаа за одговорна, сериозна, трудољубива, посветена, исполнителна, прецизна, срдечна, кооперативна и секогаш подготвена да ја прифати секоја актерска задача. Таа ја освојуваше публиката со својата светла озраченост, со сензуалниот глас и со прекрасната појава во целина. Припаѓа на генерацијата во која што работи со Вукан Диневски, Самоил Дуковски, Милица Стојанова, Кирчо Божинов, Ацо Јовановски, Дарко Дамевски, Драги Костовски.

Првиот вистински настап го има во пиесата „Нажалена фамилија“ (1951) во режија на Петре Прличко со улогата на Даница, потоа следат повеќе од 80 реализирани улоги меѓу кои: Анка во „Госпоѓа министерка“ (1953), Дивна во „Пепелашка“ (1953), Амелија во „Домот на Бернарда Алба“ (1956), Славка во „Д-р“ (1957), Стојанка во „Чорбаџи Теодос“ (1957), Маргот во „Дневникот на Ана Франк“ (1958), Силвија во „Игра на љубовта и случајот“ (1959), Коломба во „Волпоне“ (1961), Свршеничката во „Крвави свадби“ (1962), Коломба во „Коломба“ (1965), Ирина во „Матурска вечер“ (1966), Фосфорната жена во „Бања“, (1968), Розаура во „Венецијански близнаци“ (1968), Наталија Ивановна во „Три сестри“ (1970), Доилка во „Фарса за храбриот Науме“ (1971), Оливера Срезоска во „Ѕидот, водата“ (1973), Павлина во „Потоп“ (1974), Лиза Дроздова во „Бесови“ (1978), Ана Шукова во „Кенгурски скок“ (1979), Магда во „Габи“ (1982), Занаида во „Иванов“ (1984), Саветка во „Антица“ (1988), Аркадина во „Галеб“ (1990), Де Резмонд „Опасни врски“ (2002) и Марина во „Вујко Вања“ (2015).

На филмското платно учествува во првиот македонски филм „Фросина“ (1952), а има остварено главни улоги во „Мирно лето“ (1961) и „Време живот“ (1999), „Златната петорка“ (2016) и споредни улоги во „Македонска крвава свадба“ (1967), „Оловна бригада“ (1980) и „Џипси меџик“ (1997). Игра и во ТВ филмовите „Пустина“ (1967), „Стотиот чекор“ (1968), „Лудиот и калуѓерицата“ (1968), „Свеќник“ (1969), „Итрата вдовица“ (1969), „Слики на дрво“ (1970), „Балада за орканата“ (1970), „Пречек“ (1971), „Делба“ (1971), „Двојка“ (1970), „Светлини и бои“ (1997), „Мулти левел“ (2000), „Мост“ (2006) и ТВ сериите „Волшебниот воз“ (1969), „Волшебното самарче“ (1975), „Трето доба“ (1987), „Погрешно време“ (2000), „Наше маало“ (1999-2004).

За својот обемен актерски ангажман Љупка Џундева има добиено голем број на награди и признанија меѓу кои и наградата на Град Скопје „13 Ноември“ (1983), наградата за животно дело на МТФ „Војдан Чернодрински“ во Прилеп (2000), наградата „11 Октомври“ за животно дело (2000), награда за артистичко остварување доделено од Југословенската радио телевизија, Орден на трудот со златен венец и Орден на трудот со сребрен венец. Џундева е првиот лауреат на јубилејното 10-то издание на интернационалниот филмски фестивал „Астерфест“ во Струмица, добитник на почесното признание на „Астерфест“ и Тивериополската филмска алијанса за посебен придонес во филмската и драмската уметност.

Вечна ѝ слава!

Премиера на 09. декември 2018 (недела), од 19 часот / „ЗЕМЈА ВО КОЈА НЕ СЕ СТИГНУВА“

„ЗЕМЈА ВО КОЈА НЕ СЕ СТИГНУВА“ – прв мјузикл за деца

Премиерно на 09. декември 2018 (недела), од 19 часот, на сцената на Teatar za deca i mladinci – Skopje.

„Ако чувствувате дека околу вас сѐ е грдо: девојчињата ве исмеваат, возрасните мислат дека ништо не знаете, мајките само ве опоменуваат, наставниците ве караат дека сте мрзеливи, а татковците дека сте плачковци… Побарајте го чичко Сѐ и децата кои играат во првиот македонски мјузикл за деца со деца. Тие ќе ве одведат во волшебната земја на Оливера Николова, а таму ќе ве чекаат прекрасните песни на Александар Џамбазов.

РЕЖИСЕР: Вилоета Џолева

ИГРААТ: Драган Спасов Дац, Катарина Илиевска Силјановска, Мартин Јорданоски и младите таленти: Јован Петровски, Лука Златков, Петар Златков, Михаил Николовски, Александар Грчев, Јован Дукмеџиев, Ена Исмаили, Ема Ќулавкова, Марија Јанчевска, Мања Митевска, Луна Бејков, Јелопи Седеу Нишевиќ, Лара Трпческа, Лена Катја Илиевска, Ирина Давидовска, Неда Димкова, Ангела Алексовска.

Асистент на режија: Драган Спасов – Дац
Драматург: Маја Стевановиќ
Кореографија: Кренаре Невзати-Кери
Костимограф: Елена Дончева
Музички продуцент: Александар Митевски
Аранжер: Дамир Имери
Видео сценографија: Емил Петрoв
Снимање на видео материјал и фотографии за претставата: Филип Кондовски
Дизајн на плакат и промотивен материјал: ПИКАДО “Креативен колектив“

Инспициент: Ѓуро Дракуловски

Изработка на костими: Љубица Велкова
Изработка на реквизити: Кирил Василев
Тон мајстор: Ангел Насковски и Владимир Стефановски
Светло мајстор: Оливер Ставрев и Мартин Митровски
Шминка: Игор Петрески

Фoтoграфии: Емил Петров

За улогите, публиката, семејството… со актерот Диме Илиев: За семејството живеам, во театарот – се изнаиграв!

Диме Илиев или Чичо Диме како што го викаат во неговата матична театарска куќа “Драмски” и во седмата деценија од својот живот, само една година пред пензионирањето, за публиката игра со несмалена енергија и ентузијазам, но и со огромно искуство кое го стекна преку бројните ангажамни во театарски претстави, филмови, ТВ серии… И во најновата претстава на Драмски “Фестен”, сложена психолошка приказна за едно семејство, тој ја има една од главните улоги…

Во најновата претстава на Драмски “Фестен” ја играте улогата на татко на едно семејство со сите негови мрачни тајни. Меѓу улогите кои се сметаат за една од вашите најдобри креации е исто така улога на татко во “Човекот што го изеде светот”. Што всушност за Вас приватно значи семејството?
Што ми значи семејството? Тоа е се! Целиот живот го живееш за тоа! Додека си млад, децата растат, пораснале и без да сетиш, некако си немал многу време, времето поминало, и сега на 67 години се прашуваш, каде си бил, што си направил?! Знам, каде бев и што работев. Пропуштеното со трите деца – сега го барам во внуците од син ми и ќерка ми, Петра и Ведран (се надевам ќе има уште мнoгу во иднина) . Ги гледам како растат, проодуваат, се смеат, зборуваат (многу смешно) и сега се трудам да “испеглам” многу пропуштени нешта. Живеам со нив и за нив и така ќе биде до “оној ден”. Улогата што ја играм во последната претстава “Фестен” е грозна – за мене. За разлика од улогата во “Човекот што го изеде светот„, каде што играм старец со деменција, овде немав “урнек”, немав пример по кој би го работел ликот. Не познавам таков човек лично, па се водев и работев само по напишаното во текстот, по интуиција и некои примери за кои често гледаме и слушаме по медиумите. Една колешка на премиерата ми рече: “Чичо Димо – ти си монструм!” Убаво е и кога ќе слушнеш “лоши” и “неубави” коментари. Улогата ја сакам, ликот – не! Ја сакам претставата и колегите, прекрасните ликови во неа.

Во својата долга и плодна кариера имате одиграно над сто ликови. Дали Ви се случило сепак некогаш да одбиете некоја улога?
Сум играл и епизоди со по неколку реплики. Некогаш и сам сум барал, посебно кај Коле (Ангеловски). Но и сум одбил, но тоа се случило не повеќе од 4-5 пати. И тоа не поради мали или лоши улоги (во сите сум наоѓал по нешто) туку од други причини. Ќе ви кажам еден “непримерен“ пример. Со Ѓокица (Лукаревски), во една претстава (за која ја добив наградата “Ристо Шишков„) игравме главни улоги. Идната година, истиот режисер, доби повторно можност да режира во Драмски – поради успехот на претходната претстава. Јас и Ѓокица бевме во поделата, требаше да играме “стражари“ – со по две реплики. Морав да одбијам, многу бев повреден, Ѓокица подобро да не кажувам.

Колку психозата во театарот влијае на психата на Диме Илиев?
Многу. И не само кај мене. Она што се случува на работа, влијае врз животот на секој од нас. Но она што ни се случува во приватниот живот, не се отсликува во работата. Тоа го чуваме само во себе. Сепак публиката не треба, а и не мора да знае дека со нас – со ликот, нешто не е во ред. За оние кои не го познаваат процесот на работа и што ни се случува за време на претставата, нашата работа е интересна и весела, но оние кои го познаваат, знаат дека тоа е една од најстресните професии.

Сте играле не само во театар, туку и во серии и филмови, а Вашата улога на Петко во култниот филм “Исправи се Делфина„ сите ја паметат. Што Ви беше поголем предизвик во животот, театарската сцена или камерата?
Театарот! Сум снимал филмови – иако не многу, но многу ТВ-серии, драми, ТВ филмови, сето тоа си има своја убавина, свој шарм, прекрасни моменти, но снимаш често во дисконтинуитет и не знаеш што ќе биде од тоа. Таму нема напнатост, нема тензија, ако погрешиш, ќе преснимиш. Во театарот тоа го нема. Претставата е “сега„ и нема враќање. Чувството е прекрасно после добра претстава, кое го немаш по добро снимена сцена или кадар. Ги сакам сите работи поврзани со мојата професија, речиси исто, но за малку театарот е во предност.

Кажете ни нешто повеќе за релацијата помлад – постар во театарот, или поточно може ли да направите споредба за почитта некогаш и денес?
Со помладите колеги секогаш се трудам, а и сакам да “живееме” и на сцена и зад неа. Тоа е останато, тоа беше фах на Драмски. Така растев како актер така се однесувам со помладите колеги. Не сите, но повеќето сакаат покрај анегдотите, да разговааме, да слушнат што мислам за она што го работиме, бараат совет, со поминатите години, подобро се гледа. Во последните десетина години, многу работам со млади колеги, па и режисери. Тие мене ме враќаат во минатото, ми даваат живот, јас им кажувам за иднината, се трудам да им дадам сигурност.

Се вели дека актерот никогаш не оди во пензија. Ќе се пензионира ли навистина Диме Илиев или ќе продолжи со театарскиот ангажман и по пензионирањето?
За жал, актерот сепак оди во пензија. Идната година. Здравје! Без работа е тешко, не знам што ќе правам. Но некако ќе се живее. Можеби уште ќе бидам потребен, има текстови со “старци„. А ако нема, па добро – се изнаиграв!

Од перспективен агол има ли театарот вистинска публика денес?
Тешко прашање. Што е вистинска публика?! За мене тоа се луѓето кои кога ќе ме видат велат дека од деца доаѓаат во театар, оние кои ќе сакаат да направат муабет за некоја претстава што ја гледале или прашуваат што да гледаат. Оние кои искрено ќе те наградат со аплауз или коментар за добрата претстава или критикуваат за лошата. Мојот помал син, Филип, е мојот најголем критичар, но и прв кој ми кажува ако нешто навистина вреди. Кога имаше пет години ја подготвувавме “Кумови” и Коле (Ангеловски) го прашуваше него за мислење. Го прашавме зошто го прави тоа, кажа дека децата се најискрената публика. Ова го кажувам затоа што не смееме да ги заборавиме најмладите, тие се наша идна публика. Добро, детето порасна, но репутацијата му остана, а и често оди во театар па е добар критичар. Убаво е таа навика за културен живот да ја добијат кога се мали, и да, годините не се пречка за нивното трпение, доколку вистински им се објасни каде доаѓаат и како треба да се однесуваат. Затоа што имаме и возрасна публика, луѓе кои доаѓаат во театар да се покажат или да бидат забележани -по гардеробата или со тоа што за време на претставата ќе дофрлуваат досетки и вицови. На премиерата на “Фестен” во најтешката сцена (за мене) заѕвони мобилен. Застанав и гледав во тој правец. Телефонот престана, па продолжив. Тешко е. Со месеци си надвор од дома и не го гледаш семејството и пријателите, за да го направиш тој момент најдобар што можеш и да и го”подариш” на публиката, а некому му е тешко да го исклучи мобилниот и да проба да преживее без него еден до два часа. Но, и тоа е публика. Публика секогаш имало – за добрите претстави! (Д.Т.)

/vecer.press/

Комеморациско писмо од режисерот Бранко Ставрев – ЧОВЕКОТ И АКТЕРОТ  МИТЕ ГРОЗДАНОВ

 

УЖАЛЕНО СЕМЕЈСТВО, КОЛЕГИ И ПРИЈАТЕЛИ НА ЧОВЕКОТ И АКТЕРОТ  МИТЕ ГРОЗДАНОВ

АКТЕРИТЕ НИКОГАШ НЕ УМИРААТ,ТИЕ КРИСТАЛИЗИРААТ ВО СПОМЕНОТ,ШТО Е ЈАДРОТО НА ЧОВЕКОВОТО ЖИВЕЕЊЕ..

МИТЕ ГРОЗДАНОВ ГО ЗАПОЗНАВ ЕДНО ЛЕТО, НО НЕ ЛЕТО  КАКО ГОДИШНО ВРЕМЕ,ТУКУ КАКО КОМЕДИЈА ШТО САМИОТ ЈА НАПИШАВ И САМИОТ ЈА ПОСТАВИВ НА СЦЕНАТА НА ТЕАТАРОТ “АНТОН ПАНОВ” ВО СТРУМИЦА. ВО ТОА УМЕТНИЧКО “ЛЕТО” ТОА ДАРОВИТО МОМЧЕ МНОГУ УСПЕШНО ОДИГРА ЕДЕН ЧОВЕК СО СТАР ВЕЛОСИПЕД,ЕДЕН РУСКИ ЕМИГРАНТ, КОЈ ГОСПОД ЗНАЕ КАКО ЗАСКИТАЛ ВО СЛЕПОТО ЦРЕВО НА МАКЕДОНИЈА, КАКО ШТО СИТЕ ГО НАРЕКУВАА МАЛОТО ГРАДЧЕ ПОД ЦАРЕВИТЕ КУЛИ.

МЛАДИОТ АКТЕР- ПОЧЕТНИК, ГО ОДГЛУМИ КАКО

МАЛ ЧОВЕЧЕЦ  КОЈ ГО ПОДЗАБОРАВИЛ МАЈЧНИОТ,  А НЕ ГО НАУЧИЛ СТРУМИЧКИОТ, И ЗАТОА ТРЕТИ- ПЕТИ КРКАШЕ КЛОЦИ ОД БЕЗДЕЛНИЦИТЕ, КОИ ТРЕСЕЈЌИ ЈАКА ОД СОЦИЈАЛИЗМОТ, КРОЕЈА ПЛАН ЗА БЕГСТВО ВО АМЕРИКА.

ОД ТОА СЦЕНСКО ЛЕТО ЗАЕДНО КИНИСАВМЕ, И ТАЛКАЈЌИ НИЗ СИТЕ ТЕАТАРСКИ ГОДИШНИ ВРЕМИЊА И НЕВРЕМИЊА ,,СТАСАВМЕ ДО ОВАА ЦРНА БЕСЕДА, СВЕТЕНА И ПОСВЕТЕНА НА АКТЕРОТ КОЈ РЕШИ ДА ЈА СПУШТИ ЗАВЕСАТА НА КОМЕДИЈАТА КОЈА ГО ОНЕМЕ, АКТЕРОТ ЗА КОЈ ШЕКСПИР ДА БЕШЕ ЖИВ ЌЕ РЕЧЕШЕ ДЕКА Е ОД НАЈДОБРИТЕ НА СВЕТОТ,САКАТЕ ЗА ТРАГЕДИЈА,САКАТЕ ЗА КОМЕДИЈА, САКАТЕ ЗА ИСТОРИСКА ДРАМА, ЗА ПАСТОРАЛНА ИГРА ,САКАТЕ ПАСТОРАЛНО-КОМИЧНА, ИСТОРИСКО-ПАСТОРАЛНА,ТРАГИЧНО-ИСТОРИСКА,ТРАГИ-КОМИЧНО-ИСТОРИСКО-ПАСТОРАЛНА, САКАТЕ ЗА СЦЕНА СО ЕДИНСТВО НА ДЕЈСТВО ,САКАТЕ ЗА ЕП БЕЗ ОГРАНИЧУВАЊА…САКАТЕ ЗА КОЛЕКТИВНА ДРАМА, ДУОДРАМА,   ИЛИ МОНОДРАМА,

САКАТЕ ЗА НА РАДИО, САКАТЕ ЗА НА ТЕЛЕВИЗИЈА,САКАТЕ ЗА НА ФИЛМ, САКАТЕ ЗА ВО ПРОФЕСИОНАЛЕН ТЕАТАР, САКАТЕ ЗА ВО  АМАТЕРСКИ ТЕАТАР, САКАТЕ ЗА ВО НЕГОВИОТ ПРИВАТЕН ТЕАТАР ОЗАГЛАВЕН КАКО “МАКЕДОНИЈА”.

ТЕШКО  Е ДА СЕ ОДРЕДУВА ЕСТЕТСКАТА ПРИПАДНОСТ НА МИТЕ ГРОЗДАНОВ, ЗАШТО ТОЈ НЕ И ДАДЕ ПРЕДНОСТ НА НИТУ ЕДНА ТЕАТАРСКА ШКОЛА,ТУКУ СИТЕ ЗАЕДНО ГИ ПРИФАТИ КАКО ЕДНА ЕДИНСТВЕНА, И  ОД НИВ СИ ИЗГРАДИ С В О Ј А.

ЉУБОПИТСТВОТО НА МИТЕ ЅИРНА И ВО ПОЕТИКАТА НА ЕВРИПИД, И ВО ТРАГЕДИЈАТА НА ФАМОЗНИОТ ВИЛИЈАМ, И ВО СИСТЕМОТ НА СТАНИСЛАВСКИ, И ВО МАЛИОТ ОРГАНОН НА БРЕХТ, И ВО КОМЕДИЈАТА ДЕЛ АРТЕ НА РУЦАНТЕ, И ВО СИРОМАШНИОТ ТЕАТАР НА ГРОТОВСКИ, И ВО ТЕАТАРОТ-ЧУМА НА АРТО, И ВО ВОДВИЉСКИОТ НА ФЕЈДО, И ВО АПСУРДНИОТ ТЕАТАР НА МРОЖЕК, БЕКЕТ,ЈОНЕСКО ИЛИ ПИНТЕР…

 

НЕ Е НЕПОЗНАТА ПРАКСАТА ПРОФЕСИОНАЛЦИ ДА СОРАБОТУВААТ СО АМАТЕРИ ОД КОИ ЌЕ СЕ РОДАТ НОВИ ПРОФЕСИОНАЛЦИ.АКТЕРИ, РЕЖИСЕРИ, ДРАМСКИ ПИСАТЕЛИ, ИЛИ БАРЕМ  ДОБРИ ГЛЕДАЧИ, НО ВО СЛУЧАЈОТ ГРОЗДАНОВ,ТОЈ ФЕНОМЕН ДОБИ ЗАЧУДУВАЧКИ ДИМЕНЗИИ.

НЕМА ПРОФЕСИОНАЛИЗАМ, И НЕМА АМАТЕРИЗАМ, ДОКОЛКУ ПОД ТИЕ ПОИМИ НЕ ГИ ПОДРАЗБЕРЕМЕ СИТЕ ОБЛИЦИ НА ЉУБОВ.

ВО ПОРТАЛОТ НА ПРОФЕСИОНАЛИЗМОТ, КОЈ ВЕРОЈАТНО ПРОИЗЛЕГУВА ОД КОРЕНОТ ПРОФЕСИЈА, И АМАТЕРИЗМОТ,КОЈ СИГУРНО ИЗВИРА ОД ЧИСТА ЉУБОВ,ТОЈ ЈА БАРАШЕ СМИСЛАТА НА СВОЈОТ БУРЕН, АВТЕНТИЧЕН, БОЕМСКИ, БОЖЕМСКИ, И НО И ГОРЧЛИВО СТВАРЕН ЖИВОТ.

КОГА НЕ ГЛУМЕШЕ ПРОФЕСИОНАЛНО,  РЕЖИРАШЕ АМАТЕРСКИ, КОГА НЕ РЕЖИРАШЕ, ЈА ПИШУВАШЕ НЕГОВАТА ПОЕТСКА  “ТРИЛОГИЈА”,ВО КОЈА ГО БОЛЕА МИСЛИТЕ, КОГА НЕ ПИШУВАШЕ, ПЕЕШЕ ТЕШКИ ПЕСНИ, КОГА НЕ ПЕЕШЕ,  ИГРАШЕ МОНОДРАМИ ПО АУЛИТЕ И КАРАУЛИТЕ НА МАКЕДОНСКИТЕ ГРАНИЦИ, КОГА СЛЕТУВАШЕ СО АВТОБУС ВО ВАРДАР,ИЗРОНУВАШЕ ЖИВ И ЗДРАВ ОД РЕЧНОТО ДНО, ЗАШТО НЕ ДАВАШЕ РИБИ ДА ГО ЈАДАТ,КОГА МОЛЧЕШЕ – ДРДОРЕШЕ ТИШИНАТА.

НЕ,НЕМАШЕ  ЕДНО ЧУДО ПРОФЕСИИ..

ИМАШЕ  САМО ЕДНА :

БЕШ Е  Г Л У М Е Ц.

А ТОА СОЕДИНУВА СЕ: И СИОТ ЖИВОТ, И СИТЕ ВЕШТИНИ НА СВЕТОТ.

БЕШЕ САМ , АМА СО СИТЕ.

ТОЈ ПАРАДОКС НЕ Е УПАТНО РАЦИОНАЛНО ДА СЕ ТОЛКУВА,ЗАШТО И ДА СЕ СВРТИ  НАОПАКУ,  ПАК КЕ БИДЕ ИСТ:

СО СИТЕ, А САМ.

ИГРАЛ АКТЕРОТ СО ПЛОД ОД ВИНОВА ЛОЗА ВО ПРЕЗИМЕТО  ВО РАЗНИ РЕЖИИ, БИЛ И АРТУРО УИ, ВО ПОДЕМ И ВО ПАД,ГО  ГЛУМЕЛ И САМИОТ БРЕХТ ДУРИ, БИЛ САМОУБИЕЦ, БИЛ МИТКЕ, БИЛ И ДРВО НА РИДОТ, И ЌУМУРЏИЈАТА, БИЛ ЧЕХОВ…

ИГРАЛ И ВО ПАРТИТУРА ЗА ЕДЕН МИРОН НА ЧАШУЛЕ, И ВО ГОЛЕМИОТ ЧИЧО НА МАНЧЕВ , И ВО ПИЛИКАТНИК  НА АНТОН ПАНОВ, И ВО КЕНГУРСКИ СКОК НА ЖИВКО ЧИНГО, И ВО МАРТОЛОЗОТ НА ГРИГОР ПРЛИЧЕВ…

НО ВО  ЕДНА УЛОГА  ВЕТИ ДЕКА ЌЕ СЕ КАЧИ, И СЕ КАЧИ НА КОРАБОТ И  ВИКНА СО БУЕН ГЛАС ШТО СЕ ПРЕТВОРИ ВО НЕГОВО УМЕТНИЧКО КРЕДО:

“ЧОВЕЧКИО З Б О Р,УС КОЈ ОН РАСТЕ ДУ НЕБОТО,ЗА ТЕБЕ (ЗА АНГЕЛОТ НА СМРТТА),НЕ ПОСТОО.НЕ МООШ ДА СИ ЗАМИСЉШ ОТИ НЕКУЈ МОЖЕ ДА ЖИВЕЕ САМО—Г  О В О Р Е Ј Ќ И! КА ЌИ МУ ЗЕМ Ш И ЗДРАВЕ И МЛАДОС И ЖИВОТ,САК Ш ДА МУ ГО ЗЕМ Ш И ПУСЛЕДНОТО—  И    З Б О Р О!

ДА ГУ НАЛЕГН Ш  У БАТАКО, ЗА ДА СЕ ПОКАА ШО СЕ РУДИЛ КАТО ЧУВЕК, ДА ГО ПОНИЖ Ш ПОВЕЌЕ УТ ШО ГО-О НАВРЕДИЛ И ЗАСРАМИЛ САМЈО ЖИВОТ. ШО САК Ш ТИ УТ МЕНЕ? ДА ТИ СЕ МОЉ М?… ЈАС ЗНАМ ОТИ ТВОЈ ТО СРЦЕ Е ОД КАМЕН И НА МЕНЕ ТВОЈ ТА МИЛОС НЕ МИ ТРЕБА!…”

РАСПНАТ ВРЗ ХИПЕРБОЛИЗИРАНИОТ КРСТ ВО БЕСМРТНАТА ВЕЧНА ИГРА НА МИТКО МАЏУНКОВ, КАКО ИЉО М., И ПРКОСЕШЕ НА СМРТТА

СО ГЛАС ШТО   СЕ СЛУШАШЕ ДУРИ ДО ПУСТА ЗЕМЈА.

ВО ТАА ПАРТИЈА ШАХ НА ЖИВОТОТ СО СМРТТА,ВО ТОЈ МЕТАФИЗИЧКИ ДУЕЛ, МИТЕ ОСТВАРИ  ЕДЕН ОД АНТОЛОГИСКИТЕ МИГОВИ-ВЕЧНОСТ ВО МАКЕДОНСКОТО ГЛУМИШТЕ  .

РОЛЈАТА ШТО ЈА ОСТВАРИ ВО “ГОЛЕМИОТ СМОК”,”СЕНКАТА” И “ПУСТА ЗЕМЈА”,Е  БЕЗДРУГО  УТОКАТА  ВО КОЈА СЕ ВЛЕВААТ СИТЕ ДРУГИ АКТЕРСКИ ПОСТИГНУВАЊА НА МИТЕ ГРОЗДАНОВ.

НО КОЈ СЕ КРИЕ ЗАД ЛИКОТ НА ИЉО М..?

ТОА ТИ Е ЕДЕН ЧОВЕК КОЈ СИ Е САМ И АЛАТ И ЗАНАЕТ.

(АМА И МИТЕ.)

САМ СИ Е И ДРЖАВА И СИСТЕМ.

(АМА И МИТЕ.)

САМ СИ Е  КАКО ЕДЕЛВАЈЗ, ПИРИНСКАТА КИТКА

(АМА И МИТЕ..)

НЕ Е ГЛУВ,НО НИКОГО НЕ СЛУША

(АМА И МИТЕ.).

НЕ Е СЛЕП,НО НИКОГО НЕ ГЛЕДА

ГОРД Е И ГОРДЕЛИВ.

НЕПОКОРЕН И ТВРДОКОРЕН.

НЕ МУ ТРЕБААТ ЦАРСКИ ПАЛАТИ–ДОСТА МУ Е РУСКАТА КОЛИБА.

НЕ ОСТАВА НИКОЈ ДА ПРИПАРИ ДО НЕГО, НЕ ДАЈ БОЖЕ НЕШТО ДА ГО УЧИ.

ДА МУ СОЛИ УМ, ДА МУ КАЧУВА ШЕЌЕР.

ТОЈ ИМА П Л А Ц., ТОА Е НЕГОВАТА ЗЕМЈА.

ТОЈ ПЛАЦ МОЖЕ ДА БИДЕ КУЌА,НО И ГРОБ.

“ВАЖНО НЕ Е ЗА ПРОДАВАЊЕ И ТОЧКА..”

НЕГОВИТЕ ЏЕБОВИ СЕ ПОЛНИ СО  СЕМКИ И ИДЕИ.

МОЖЕ ДА ГИ ЗАСАДИ И НА КАМЕН, И ДА БИДЕ СИГУРЕН ДЕКА ЌЕ НИКНАТ.

КОНЕЧНО МОРАШЕ ДА СЕ ДОЗНАЕ КОЈ СЕ КРИЕ ВО ОНА М.  ЗАД  ИЉО.

ТОА ДА ТИ БИДЕ ИНИЦИЈАЛОТ ОД НЕГОВОТО ИМЕ—М, НО И И, НО И Т., НО И Е.

ВО ФАМОЗНИОТ ИЉО М. МИТЕ ГРОЗДАНОВ ГО СОКРИ СВОЈОТ ЧОВЕЧКИ ОДРАЗ КАКО ВО ОГЛЕДАЛО, КАКО АВТОПОРТРЕТ НА КАБАДАИЈА, НА БУНТОВНИК СО ПРИЧИНА, НА ДИВ НЕДОВОЛНИК ОД СЕБЕСИ, НО И ОД ДРУГИТЕ, ОД СВЕТОТ КОЈ МУ ЈА РАЗДЕЛИ ЗЕМЈАТА НА ТРИ, ПА ЕТЕ, КЕ МОРА ТОЈ ПОВТОРНО ДА И ЈА ВРФАКА ЦЕЛИНАТА, ДА ЈА КРШТЕВА СКРИШНО СО ИМЕТО В А П И Е Г, ЗА ДА НЕ СЕ СЕТАТ ШПИОНИТЕ ГУМЕНЏАНИ, И СЛИЧНИТЕ ДОУШНИЦИ ДЕКА МИСЛИ НА ВАРДАР, НА ПИРИН, И НА ЕГЕЈ.

НЕСОГЛАСУВАЊЕТО СО ДРЕВНАТА СУДБИНА НА АКТЕРОТ, ДА ИМ ЈА ПОЗАЈМУВА МИСЛАТА И ЕМОЦИЈАТА НА ТУЃИ ТЕКСТОВИ КЕ МУ ЈА ПОДБУЦНУВА ПЕРМАНЕНТНО ИМАГИНАЦИЈАТА СО СВОИ ЗБОРОВИ ДА ЈА ОПЕВА ТАТКОВИНАТА, КАКО НЕКАКОВ НОВ МАЈАКОВСКИ, ИЛИ ЕСЕЊИН, ИЛИ ГАНЕ ТОДОРОВСКИ, ДА ГИ ОПЛАКУВА НЕЈЗИНИТЕ ПРЕДЦИ И СВЕТЦИ, ДА РЕДИ ПЦОСТИ ЗА НЕЈЗИНИТЕ ПРЕДАВНИЦИ, АПАШИ, И АНТИХЕРОИ.

КЕ СЕ ОБИДЕ ДА ЈА КРЕНЕ ТОРБАТА ПОТЕШКА  ОД ЗЕМЈАТА, КАКО БЛАЖЕКОНЕСКИОТ  МАРКО КРАЛЕ, И ТУКА КЕ СЕ СКРШИ, КЕ ЈА ЗАГУБИ СИЛАТА, КЕ ГО ПОБЕДИ МУМИЈАТА, АНГЕЛОТ НА СМРТТА.

КЕ ЈА РАСКАЖЕ ИСТОРИЈАТА ЗА И НАТАМУ ДА И ПРКОСИ, НО ТАА КЕ ГО ЗАМОЛЧИ, КЕ МУ ГО ОДЗЕМЕ ГОВОРОТ…

ИАКО СЕ ЧИНЕШЕ ДЕКА НЕ СЕ ПРЕДАВА, ГЛУМЕЈКИ НАДЕЖ ПРЕД СВОЈАТА МАГДА, БОРЧЕ, ЗОРИЦА, МАРИЧЕ, КАТЕРИНА, ПРЕД  ВНУЦИТЕ, ЗЕТОВЦИТЕ, ДРУГАРИТЕ, КОЛЕГИТЕ, И ПРИЈАТЕЛИТЕ, ИМАВ КОБНО ЧУВСТВО ОТИ ЗНАЕШЕ ОДНАПРЕД  ДЕКА ОВОЈ ПАТ КЕ ЈА ЗАГУБИ БИТКАТА, И ЗАТОА СЕ ОПИРАШЕ ДА ЛЕГНЕ ПОД НОЖОТ.

СЕ ПОКАЖА ДЕКА ЗА ОВА СРЦЕ ОСТРАТ НОЖ, А НОЖОТ ЗАБОДЕН Е ВЕКЕ.

БОЖЕ, ГОСПОДИ, КАКВА Е ТАА ПРАВДА ШТО ГО О Н Е М У В А АКГТЕРОТ?

ОТКОГА КЕ МУ ГО ОДЗЕМЕШ ЗДРАВЈЕТО, МЛАДОСТА И ЖИВОТОТ, САКАШ, И МОЖЕШ, ДА МУ ГО ОДЗЕМЕШ  И  ПОСЛЕДНОТО, И   …

З Б О Р  О ….

НО НЕ И НАМ  ПАМЕТЕЊЕТО,

НЕ И СЕКАВАЊАТА,

НЕ И СПОМЕНОТ ЗА НЕГО.

ВЕЧНА МУ СЛАВА

.

ВО ЧЕСТ НА ГОРАН СТЕФАНОВСКИ

 

Вчера, Горан Стефановски ја премина рампата и замина на онаа страна, во длабочината на сцената, кајшто сенките се густи, а лесни, и каде, за разлика од тука каде се’ подлежи на брз заборав и покрај толкавите количества на страст, на љубов, на завист и на омраза, тие таму живеат во вечно славје и осенчаност. Замина во македонскиот дел од царствата на Елсинор, му се придружи на Хамлетовиот татко; му се придружи македонскиот Шекспир на кој неверојатно личеше според физичкиот лик, нему и на своите Стрезо, Кољо и Алтана, Михајло и Султана, на своите драмски татковци и духовни деца (и обратно), на својот сопствен татко, на мајка си која таму ја игра својата ролја во некоја македонска тревожна свадба… Замина како наш најголем драмски автор кој, на оваа страна со леснотија се дружеше со пријателите меѓу обичните луѓе, меѓу своите студенти, меѓу творците и интелектуалците, во Скопје, во Дебар маало, во дискретните кафеански дружби, беспрекорно уживаше во делникот, создавајќи драмски дела за вечноста во која, оставајќи не ’ вчудоневидени, тој вчера зачекори.

Останува незаборавен по сјајните драмски текстови што му ги остави во наследство на овој и на другите европски театри, по неговите драматуршки учења и примени на малите и на големите стапици во своите драми и сценарија, по генерациите исклучителни студенти и автори кои ги произведе, по неговите телевизиски драми, по неговите анализи на Бекет, по игривиот дух на Јане Задрогаз, по преродбата на македонскиот фолклор и по неговото доближување со реч, со дух и со приказна, кон новите генерации (самошто почнати да се одвојуваат од него), и едновремено, по неговиот рокерски сензибилитет, по текстовите за „Леб и сол“, по топлиот младешки сон во кој се Битлси и Клубот на осамените срца на наредникот Пепер во неговиот „Лонг плеј“, по асоцијативна моќ, богата, чиста, ослободена од цензура, интелигентна и интелектуална, духовита, којашто богато разгргорена се појавува и во незаборавниот софистициран „прустов прашалник“ (телевизиски, на малите екрани во осумдесеттите) на којашто почива и неговата „драматургија на ѓеврекот“ за која зборуваше по повод неговиот „Чернодрински се враќа дома“ („земаш една дупка и околу неа ставаш тесто“) применета во „Бушавата азбука“…, а за мене особено по сјајните мисли и заклучоци во разговорите, по желбата нашите електронски преписки, „сега на лето“ да ги продолжиме во некоја кафеана на брегот на Охрид пиејќи ракија и јадејќи плашици, по мејлот чијашто идентификација беше debarmaalo@…

И ете од вчера – се уште не ми се верува – замина, отаде рампата. Мајсторот. Оној што ги прими здивовите на театарската сцена од најмали нозе, се врати на овој тревожен начин, дома, меѓу ликовите на загубените блиски кои сакаше да ги оживее во театарскиот сон, но и на оние на кои самиот им вдахна дел од тие здивови на претците, што со таква леснотија ги оживуваше и им вдахнуваше оловна тежина и човечка топлина… Има таму некое Дебар Маало во кое, среде вечното лето, седејќи покрај охридското езеро распослано од Тафталиџе до Идадија, говори, грицка плашки, се насмевнува, пие ракија и испраќа пораки дека сме такви какви што сме, летачи во место, богати во фолклорот, скудни во произведувањето државници и визионери, заложници на духот на слободата, на проклетството на историјата, раскошни во пцовките и во љубовта, во страста и во омразата, во храброста на делникот и во дуплите дна на историјата, летачи во место, жртви на црните дупки, луѓе со тетовирани души, но и со висока верност, поделени меѓу Истокот и Западот, актери во нашиот вечен „Истерн“, повремено актуелизиран како крвава приказна, како драма и како трагична фарса со кои сме вековно богати меѓу народите и културите на стариов свет и полуостров…
Сега жестоко посиромашни за уште еден великан кој со своето присуство го облагородуваше делникот, за Горан Стефановски за кого отсега натаму ќе говрат неговите дела и нашите топли сеќавања.

Томислав Османли

Колегите и пријателите се простија од театарскиот бард Мите Грозданов:

Актерите никогаш не умираат, тие кристализираат во споменот…

“Мите Грозданов беше, е и ќе остане ненадминат во својата професија“, го започна своето обраќање актерот БлагојаЧоревски на денешната комеморација која се одржа во Драмскиот театар по повод смртта на неговиот колега Мите Грозданов. Чоревски посочи дека Мите има одиграно над 150 улоги во неговиот матичен Драмски, но и низ театрите во Македонија и пошироко.

“Тој беше првиот македонски актер кој ја освои престижната југословенска награда “Златен ловоров венец“ во 1968 за главната улога во претставата “Партитура за еден Мирон“, рече Чоревски набројувајќи ги големиот број награди со кои се закити Грозданов, притоа споменувајќи дека во 2017 година Грозданов го одбележал и 50-годишниот јубилеј на професионална кариера со претставата “Од инат, заинат, поинат“ во Драмскиот театар.

Чоревски не заборави да ја спомене и неговата педагошка дејност додавајќи “Беше духовен водич на Театар Македонија, каде што како педагог и режисер – учител низ неговите раце поминале многу млади, талентирани актери“.

 

Беседа за театарскиот бард Мите Грозданов имаше и познатиот македонски режисер Бранко Ставрев.
“Актерите никогаш не умираат, тие кристализираат во споменот, што е јадрото на човековото живеење“, рече Ставрев кој посочи дека е тешко да се одреди неговата естетска припадност бидејќи тој не и дал предност ниту на една театарска школа, туку дека прифаќајќи ги сите си направил своја. “Љубопитството на Мите ѕирна и во поетиката на Еврипид, и во трагедијата на фамозниот Вилијам, и во системот на Станиславски, и во малиот органон на Брехт, и во комедијата дел арте на Руцанте… и во апсурдниот театар на Мрожек, Бекет, Јонеско или Пинтер…“, посочи Ставрев истакнувајќи дека кога Мите Грозданов не глумел професионално, режирал аматерски, кога не режирал, ја пишувал неговата поетска “Трилогија“, кога не пишувал, пеел тешки песни, а кога не пеел, играл монодрами. “И не, немаше едно чудо професии, имаше само една – беше глумец! А тоа соединува се: и сиот живот, и сите вештини на светот“, истакна Ставрев посочувајќи дека во животната битка ако на актерот му го одземеш зборот, сепак не можеш да му го одземеш паметењето, и сеќавањата и спомените за него.

Со долг и емотивен аплауз, присутните колеги и пријатели на комеморацијата во полната сала на неговиот матичен Драмски театар го испратија театарскиот бард Мите Грозданов кон неговиот вечен дом…

https://vecer.press

Актерот Мите Грозданов замина на небесна -та “ Сцена “

 

СО СИТЕ

Во комедијата „Лето“ што самиот ја напишав и ја поставив на сцената на театарот „Антон Панов“, на младиот Мите Грозданов му поделив улога на руски емигрант, кој еден господ знае, како заскитал во слепото црево на Македонија, да не речам под царевите кули на Тиверија. Кутрото човече, кој го подзаборавил мајчиниот, а не го научил струмичкиот, дебитантот го одигра за аплауз на отворена сцена. Од тоа уметничко лето кинисавме заедно и талкајќи низ сите театарски годишни времиња и невремиња стасавме во оваа монографија, ветена и посветена на актерот со плод од винова лоза во презимето, за кој, да беше жив Шекспир, ќе речеше дека е „од најдобрите на светот, сакате за трагедија, сакате за комедија, сакате за историска драма, сакате за пас – то рална игра,сакате пасторално-комична“…сакате за монодрама, сакате за дуодрама, сакате за радиодрама, сакате за тв-драма, сакате за на филм, сакате за во професионален, сакате за во аматерски, Театар “ Македонија “…

Љубознајноста на Мите наѕре и во Вилијам и во „Шекспир наш совр е – меник “ на Јан Кот, и во „Системот “ на Станиславски, и во „ Малиот органон “ на Брехт, и во комедиите Дел арте на Руцанте, и во Сир ом а шниот театар на Гротовски, и во Театарот-чума на Арто, и во водвиљскиот на Фејдо и во авангардниот на Мрожек, Бекет, Јонеско, Пинтер.

Не давајќи и предност на ниедна од споменативе театарски поетики, тој ги прифати сите, за од нив да изгради своја сопствена. Не е непозната праксата професионалци да соработуваат со аматери од кои ќе се родат нови актери, режисери, драматурзи или само добри гледачи, но во случајот „Грозданов“, тој добива димензии кои се карактеристични само за него.

Како од раѓање да знаел дека нема ниту професионализам, ниту аматеризам, доколку под тие фамозни поими не ги подразбереме сите облици на љубовта. Токму поради тоа во порталот на професионализмот, кој веројатно е изведен од професија и аматеризмот,кој сигурно извира од чистата љубов, тој ја смести смислата на својот живот.

Не е исклучено тоа негово уверување да се должи на фактот дека први учители по театар му беа актери-чевлари, актери-месари, актери-шивачи, актери-банкарски и судски службеници, актери-домаќинки, актери- студенти…и други самоникнати ентузијасти, на кои им беше достатен само талентот за да блескаат од сцената.

Кога не глуми професионално во матичниот Драмски театар, режира аматерски каде што ќе стигне и пристигне, особено во неговиот приватен театар „Македонија“. Кога не режира ги пишува стиховите за својата „Трилогија“.

Кога не пишува, им пее коледарски, тешки или патриотски песни на пријателите. Кога не е во тој ритуал што го воскреснува детството, ги игра неколкуте свои монодрами по домовите за култура, училиштата, театрите и амфитеатарите, па дури и по караулите на македонските граници.

Живее и создава како да е дух од патувачкиот театар „ Боем “ на неговиот учител и колега Петре Прличко.

Сам е.

Ама со сите свои…

Играл и во „ Партитура за еден Мирон “ на Коле Чашуле и во „ Големиот чичо“ на Васе Манчев и во „Пиликатник“ на Антон Панов и во „Кенгурски скок“ на Живко Чинго и во „ Мартолозот “ на Григор Прличев…бил и Артуро Уи, и Брехт дури, бил Чехов, бил „Самоубиец“, бил „ Дрво на ридот “, бил- „ Ќумурџијата…“

Но, ролјата на Иљо М. што ја одживеа во „ Големиот смок “,“ Сенката “ и „Пуста земја“ на Митко Маџунков, бездруго е утока во која се влеваат сите други актерски дострели на доајенот на македонското глумиште Мите Грозданов. И во време она и во време ова, не ме напушта уверувањето дека преку Иљо М. актерот ни кажа и ни премолча важни нешта и за себе самиот.

„Ти изгледа, не знааш, с’с кој си им’ш работа?!

Ти ак си ут пуста земја, јас с’м поутпуста, ут најпустата пустина зат пуста земна…“

Гледам во далечините како драмскиот лик со М во презимето инеговиот исполнител со плод од винова лоза во  презимето жилаво сербесно, курназно, ја влечкаат колата на теспис,крстосувајќи ги макадамите на Македонијава.

Думаните што ги креваат зад себе не се толку густи за да ни ја замаглат сликата на нивното постоење.

Иљо М. и М.Грозданов ујдисани како еден, навистина можат да ја победат смртта со еден расц’вт’н минд’л и со

една шљупка ут урех.

 

БРАНКО СТАВРЕВ

( дел од монграфијата “ Мите – сцена, живот “ 2012г. ја напиша Борче Грозданов )

Почина бардот Мите Грозданов

 

Утре 27.11.2018

Комеморацијата на великанот Мите Грозданов ќе се одржи утре во 10.00ч. во неговиот матичен Драмски театар Скопје.

А погребот ќе биде на  Гробиштата во црквата Св. Пантелемон во 11.30ч ќе биде изложен во капелаат, а самиот погреб ќе биде во 12.00ч

IN MEMORIAM За Бардот на македонското глумиште, МИТЕ ГРОЗДАНОВ.

 

Роден во Струмица 14. Декември 1943 – 25 Ноември 2018 година

Да се пишува за некого значи да се оттргне еден живот, една индивидуа, еден неспорен факт на лицето на земјата од заборавот, од патината, од дното на заборавената меморија… Да се пишува за некого значи да се остави траг кој и по простосмртноста останува да сведочи дека некој, некогаш, за нешто, со нешто, живеел, творел, градел, надградувал, создал… Да се пишува за некого значи да се оддаде почит кон незаборавот на личноста која сама по себе му пркоси на мигот, имајќи ја за цел вечноста… Да се пишува за еден од најголемите , кој и буквално умеел со својата појава и моќ за творба да нè остави без здив, значи да се стави уште една точка, сјајна како ѕвезда во аналите на културното театарско (и не само такво) живеење.

Професионалани награди: – Млад борец за „Партитура на еден Мирон“, 1968 год. – Златен ловоров венец за истата ролја во МЕСС, Сараево, 1968 год. – Единствена актерска награда од колегите за упаѓање во ликот на Луков – „Црнила“ ; за 48 часа – Сребрена колајна – Фестивал на монодрама во Земун за претставата „Дрво на ридот“ – Војдан Чернодрински, Прилеп – главна машка награда за Светозар Митиќ во „Карамазови“ – Актер на годината – Екран; за монодрамата „Ќумурџијата“ и Светозар Митиќ во „Карамазови“, 1984 год; – Војдан Чернодрински, Прилеп – награда за главна машка улога за Иљо М во „Сенката“, НТ „Антон Панов“, Струмица; – Награда за Животно дело на МТФ „Војдан Чернодрински“, Прилеп – 2010 год.

ОДИГРАНИ ПРЕМИЕРИ ВО ДРАМСКИОТ ТЕАТАР 1967 год.

– „Зборот дупка не прави“- З. Петан, К. Франце ( 27.06) – „Ромул Велики“ – Ф. Диренмат; В. Цанков ( 14.11) – „Партитура за еден Мирон“ – К. Чашуле; Љ. Георгиевски (05.12) – „Две врцви вода“ – А. Греидануса; К. Ќортошев ( 28.12) 1968 год. – „Германци“ – Л. Круцковски; К. Браун (09.02) – „Земја во која не се стигнува“ – О. Николова; Д. Наумовски (02.03) – „Немирна рудина“ – С. Дракул; М. Стефановски ( 07.04) – „Балада за Тил Ојленшпигел“ – Г. Вајзенборн; Д. Наумовски (27.09) (упаѓање за 10 дена) – „Бегалка“ – В. Иљоски; Т. Кондова-Зафировска (11.10) – „Лисистрата“ – Аритофан; Д. Христов ( 13.10) 1969 год. – „Пештера“ – М. Неделковски; Д. Родиќ ( 08.02) – „Балада за Лузитанското страшило“ – П. Вајс; В. Милчин (22.03) 1970 год. – „Сојуз на лажните светци“ – М. Афанасиевиќ / Булгаков; Т. Кондова-Зафировска (14.10); ( упаѓање за две ноќи ) 1971 год. – „Нажалена фамилија“ – Б. Нушиќ; Д. Станковски (06.01) – „Богунемили“ – П. Андреевски; Д. Наумовски (27.02) – „Владимир и Косара“ – С. Таневски; Т. Кондова – Зафировска (08.05) – „Болен Дојчин“ – Г. Сталев; Д. Станковски (30.12) 1972 год. 18. „Задржливиот подем на Артурио Уи“ – Брехт; М. Горкиевиќ (25.03) 19. „Скриената шапка – празникот на правдата“ – Т. Мазилу; Љ. Георгиевски ( 21.07) 20. „Мајка“ – С. И . Виткиевиќ; П. Димовски ( 06.12) 1973 год. 21. „Јас Клаудиј“ – Џ. Мортимер; С. Унковски (03.03) 22. „Војцек “ – Г. Бихнер; Б. Зафировски (05.05) 1974 год. 23. „Грдиот нарцис“ – Т. Арсовски; Ѓ. Трајнов (28.02) 24. „Легенда за Бошко Буха“ – Белозиќ / Пешиќ; Н. Пановски (15.03) 25. „Болва во уво“ – З. Фејдо; Д.Османли ( 24.03) 26. „Нарачана комедија“ – Ф. Хаџиќ; С. Унковски ( 21.09) 27. „Сончева колона“ – повеќе автори; Н. Гешоска ( 26.11) 28. „Јане Задрогаз“ – Г. Стефановски; С. Унковски ( 26.12) 1975 год. 29. „И бол и бес“ – С. Јаневски; Д. Османли (16.04) 30. „Чук-чук Стојанче“ – О. Николова; К. Ангелевски ( 13.12) 1976 год. 31. „Бегалка“ – В. Иљоски; (обнова 12.03) 32. „Седмо, кради помалку“ – Д. Фо; Д. Станковски (28.05) 33. „Цар Едип “ – Софокле; М. Корун (12.07) 1977 год. 34 „Црнила“ – К. Чашуле; Љ.Георгиевски (09.03) ( упаѓање за две ноќи – Луков ) 35. „Баш Челик“ – Д. Бабиќ; К. Ангелосвски (28.04) 36. „Непокор“ – Б. Пендовски; Љ.Георгиевски (07.12) 1978 год. 37. „Тигар“ – М. Шизгал; Д. Велјановски ( 26.05) 38. „Шекспир во приказни“ – Лем/Гузел; К. Ангеловски (01.06) 39. „Бегалка“ – В. Иљоски ( обнова – 28.06) 40. „Веселата смрт“ – М. Евреинов; Н. Пановски (09.11) 1979 год. 41. „Солунски патрдии“ – М. Попоски; К.Ангеловски ( 20.06) 42. „Рибарски караници“ – К. Голдони; Т.Кондова-Зафировска (14.12) 1980 год. 43. „Подбивна среќо моја“ – Л. Маљугин; С.Маркус (09.01) 1982 год. 44. „Еригон“ – Ј. Плевнеш; Љ.Георгиевски ( 21.01) 45. „Ајкула“ – В.Хаин; Ѓ. Стојановски ( 28.01) 1984 год. 46. „Карамазови“ – Д.Јовановиќ; П.Маџели (04.03) 47. „Ивона кнегиња Бурбудска“ – В.Гомбровиќ; В. Цветановски (16.06) 48. „Фоксфаер“ – Купер/Кронин; Б. Поп Ѓорчев (08.12) 1986 год. 49. „Керубин“ – С. Јаневски/ Плевнеш; Љ. Горгиевски (13.07) 50. „Зоикиниот стан“ – Булгаров; С. Стојановски (17.12) 1989 год. 51. „Собирен центар“ – Д. Ковачевиќ; К. Ангеловски (28.01) 52. „Татко“ – А. Стриндберг; Т.Кондова-Зафировска (18.04) 53. „Лице и опачина“ – Ј. Радичков; Љ. Горгиевски ( 07.06) 54. „Дедо Мраз во Соновија“ – С. Илиев; М.Грозданов (23.12) 1990 год. 55. „Самоубиец“ – Н. Ердман; Б.Ставрев (14.04) 1991 год. 56. „Балконот“ – Ж. Жене; И. Кумчевиќ (12.04) 1994 год. 57. „Шегите на прасињата“ – С. Илиев; М.Грозданов (08.11) 1995 год. 58. „Од првиот здив“ – Д. Коцевски; Г.Тренчоски (04.03) – 1996год. 59. „Вазна од порцелан“ – Ј. Петровски (20.6) НТ „Антон Панов“ – Струмица – „Лето“ – Б.Ставрев; 1963 (студент ) – „Медеа“ – (упаѓање за една ноќ – Јасон ); режија Д. Христов – „Скок преку кожа“ (Горчин ); Т. Арсовски – Трилогија – М. Маџунков – Б. Ставрев; улога: Иљо М. 1. „Големиот смок“ (09. 1986) 2. „Сенката“ (11.02. 1987) 3. „Пуста земја“ (1989) – „Без вина виновни / Сон на летната ноќ“ – Н. Островски/ Шекспир; адаптација и режија Б.Ставрев – Отворање ФКТ „Ристо Шишков “, 08.09.1993год – „Пиликатник“ – автор А. Панов; режија Б.Ставрев; 13.08.1997 МНТ – „Судењето на Бертолт Брехт пред комитетот за антиамериканска дејност“ – режија Н. Пановски; 1975 г. – „Мартолозот“ – по Прличев; режија Б.Ставрев (Охридско лето, 1992 год.) Охридско лето – „Кенгурски скок“ – Ж.Чинго; режија Б.Ставрев (Варијанта на бродот Македонија – продукција “Сцена 92” – 1992 год. ) – „Кенгурски скок“ (Затворена варијанта – Дом на култура „Григор Прличев“), 1993 г.; режија Б. Ставрев – НТ Штип – „Црнила“ – К.Чашуле; режија Н.Пановски – 1982 год. – „Големиот чичо“ – В.Манчев; р. Б.Ставрев – 1992 год. – Театар на народности албанска драма – „Сурати“ – Ж. Чинго; режија Б.Ставрев – 1986 год. Ад хок театар 1. „Лјубоф“ – М.Сизгал; режија Иван Митевски (Дом на млади „25 Мај“, 1995 год. ) 2. „Болна градина“ – Р. Јачев; режија М.Грозданов (КИЦ – 1977 год. ) 3. „Страв“ – по М. Ренџов; режија М.Грозданов ( Дом на млади „25 Мај“, 1978 г. ) 4. „Театар на поезија“ – СВП; режија М.Грозданов, 1980 год. Монодрами 1. „Дрво на ридот“ – А.Шопов – 1982 год. 2. „Ќумурџијата“ – Б.Смаќоски 3. „Историска хронологија“ – повеќе автори 4. „Итар Пејо дошол од кај умрените“ – Р. Давчевски 5. „Чекајќи го Илко“ – М.Ристеска 6. „Трилогија“ – М.Грозданов; 2000 г. 7. „Којне“ – М. Попоски 8. „Дај му на човекот“ – М.Ристеска. ( 5.06.2014 ) “ Вечна игра “ режија Б.Ставрев, текст М.Маџунков “ Антон Панов“ Стумица,

ТЕАТАР МАКЕДОНИЈА 1. „Сомнително лице“ – Б.Нушиќ ; 04 – 05. 11 . 1993 год, Кочани – свечено отворање на Театар Македонија. 2. „Кутра наша земја“ – по Кларк / Бобрик; 14.01.1995 год. 3. „Изборот е твој“ – С.Илиев; 17.04.1998 г. во Драмски театар 4. „Митке, Коштан, Гркљан“ – Б.Станковиќ (КИЦ ) 5. „Семеен викенд“ 6. „Стрниште Ж“ – М.Левенски 7. „Петли“ 8. “ Црв “ монодрама во Драсми театар /2015/, “ Од инат поинат, за инат “ 2017 година со што обележа и 50 години професионална кариера.

ФЕСТИВАЛИ…. Учествувал на сите порелевантни фестивали низ Македонија: „ВојданЧернодрински“, „Ристо Шишков“ – Струмица,

За Чеховата драмa „Галеб“

 

Не верувајте на Чехов. Тој ќе се обиде да те измами. Тој ќе се обиде да игра со вас за да ве обесхрабри, во случај да сте површен и љубопитен читател. Веднаш на почетокот на своето дело Чехов ја дефинира својата драма” Галеб “ како комедија. И тука е првата измама. Ако очекувате да ве натерате да се смеете и да се навикнете дека оваа е комедија, не сте во право. Ако очекувате бесплатен заговори, едноставни карактери, повторно сте погрешиле. Во работата нема смешни работи, нема шега или хумор. Комично во приказната е, групата луѓе кои страдаат поради нивните неисполнети надежи, очекувања и љубов? Овие херои се жалат, тврдат тие, и донесуваат важни одлуки кои ги менуваат нивните животи. На самиот почеток на драмата Маша ќе рече: “Жал ми е за мојот живот. Јас сум несреќен. ” Сепак, ова е комедија, вели писателот! Времето сака да ни каже дека овде се потенцира баналноста на трагедијата на своите ликови, фактот дека нивниот живот и судбина, без оглед на тоа, како и во даден момент да е се сериозно и значајн. Само една епизода и дел од светот што не опкружува, а дел се доволно мали и незначителни делови како и судбината на секој од нас.

Иако ‘рбетот на драмата е составена од три љубовни триаголници, не може да се каже дека ова е драма за љубовта. Љубовта е само причина, “платно” кое му служи на писателот подобро да ги фати хероите и нивните ликови. Темата е блискоста на животот, безнадежноста и неможноста да се ослободат од природните и социјалните околности. Иронијата не може да се игнорира, а Чехов толку непријатно ги поставува хероите на ситуации што не можат да излезат сами. Неговите херои се борат меѓу нивните желби и нивните можности. Оваа борба е краток опис на она што се случува во драмата.

“Но, ништо не се случува во драмата”, може да се каже некој. Тоа е некој кој ја ставил на уште една помала уметничка измама на Чехов. Ви велам уште еднаш, не му верувајте. “Галеб“ време вклучува малку повеќе од две години, а во тоа време, на маса и Meчкестиот брак, Нина и Тригорин добиват дете, кој подоцна почина, Сорин ќе се разболи, Tрепљев станува успешен писател … Каде е тогаш впечаток дека ништо не се случува драма ? Дури и Aркадин ќе каже: “На топлина, тишината, никој ништо не прави, сите филозофираме …” Одговорот лежи во фактот дека Чесито и внимателно и вешто управува со сите големи и важни настани остави зад сцената или надвор од текстот, и на нив да научиме од разговорот кои се одвиваат на местото на настанот. Она што го читаме и директно го откриваме не се компликации, занаети и одлични настани. Главната улога во оваа драма игра тишина и молчење, а главните случувања се случуваат зад сцената. Она што се случува на местото на настанот се случаен прекин од животот, како избраните моменти да бидат издвоени од некој голем режисер и презентирани пред нас. Во нашите животи, ние не секогаш гледаме сè и секого во секое време, зошто треба да го видиме во драма, која е само животен стил? И Чехов се обиде да направи сè во својата драма како во својот живот.

При читањето на Гуска, може да се слушне тишината, се чувствуваат на пауза и неискажаното, а неговите ликови ги сакате, но не можам да кажам за вас. Ова не е драма за големите судбини и исклучителни херои. Чесите ни покажуваат мали, обични животи, како нашите. Тоа ни покажува дека не само големи трагедии и театарски настани се она што го заслужува вниманието на писателот и што заслужува место во драмата. Неговите херои ги доживуваат личните трагедии и ние сме во можност да ги посетуваме. Чехов сака да ни покаже дека е важно што се случува меѓу луѓето, а во нив, како што беше речено, и потиснати, забележани малку моменти и разговори како причина за сите големи и важни. Не е важно дека Трепљев се самоубил. Затоа неговото самоубиство се одвива зад сцената. Важно е зошто тој самиот се уби, гледачите ги гледамаат причините на сцената.

Поради напорите на Чехов во драмата покажува животот каков што навистина е во клучните моменти, често може да се слушне звуците во позадина, и се банална, секојдневна и го попречува, нарушат возвишеното и атмосфера на ситуацијата. Така, во последната сцена меѓу Нина и Трепљев, се наоѓа огниште и смеа од соседната соба. Една од најголемите и најубавите љубовни сцени на овој детал е целосно непросветлен. Овој писател ја исмејува важноста на дадената ситуација и ликовите воопшто. Светот нема да запре во светот, за да можеме да ги одиграме нашите големи улоги. Уште еднаш, овој извонреден писател потврдува дека неговата драма е живот на сцената. Бидејќи писателот ги става во банални ситуации, а и поради тоа што тие се сфаќаат премногу сериозно – хероите на Чехов се како од стрипови.

“Па, ќе видите, и галебот,  можете да видите, симбол, или, извинете, јас не ги разбирам”, тие ќе велат дека во еден момент Нина Mикхаилова  е венчана. Слободеите птици, мртвиот галеб и галеб кој бил наполнет со нешто заедничко – симболиката во тоа што Чесите вешто се вклучени во оваа работа, нагласувајќи неговата важност самиот наслов. За секој од ликовите, Галебот  претставува нешто друго – што – тоа и за читателот треба да е го открие. А тоа може да откритие само оние внимателни читатели, подготвени да слушате тишинатана  Чехов, да се види она што тој се чувствува и совети само на она што нашите херои случајно откриена во изливите на нежност и лутина.

***

Московската премиера на текстот „Галеб“ се случила пред точно 120 години и тоа е голем предизвик одново да се открие дека текстот и во денешни услови е актуелен и отвора теми што го допираат современиот човек, бидејќи станува збор за љубовна приказна. Во историјата на Македонскиот народен театар текстот „Галеб“ е поставен двапати, во режија на Димитар Ќостаров во 1960 година и на Бранко Ставрев во 1990 година. Новата претстава во режија на Нина Николиќ ќе биде трето поставување на овој класичен текст на сцената на МНТ.
„Текстот содржи ситуации кои и денес ги живееме, како Чехов пред 120 години да го пишувал за 21. век.

превод на М. Петрески