Што правел Васил Зафирчев на штиците во2018 годин

 

РЕЗИМЕ за 2018 година

Во 2018 година имав 7 премиерни изведби во театар. Во јануари, на мојата матична сцена во Театарот „Јордан Х.К-Џинот“, Велес ја имав премирата на трагикомедијата „Тоалет за дами“ на венецуелскиот автор „Родолфо Сантана“, во режија на Деан Дамјановски, во која ја играм улогата на Алекс/Ла Џана.

  Алекс/Ла Џана во Тоалет за дами

Во февруари пак, на Малата сцена во Македонскиот Народен Театар беше праизведбата на „Госпоѓиците од Авињон“ на Сашо Димоски, во режија на Ненад Витанов, каде што ја играв улогата на Мувата.

  Мувата во Госпоѓиците од Авињон

На 27-ми Март, по повод Светскиот ден на театарот, во матичниот Велешки театар премиерно ја изведовме претставата „Кралските копилиња“, театар на телото во епски слики, инаку авторски проект на Сашо Димоски, во која настапувам во улогата на Агамемнон.

   Агамемнон во Кралските копилиња

Во април беше премиерата на претставата за деца „Заспаниот супер-херој“ во адаптација и режија на Младен Крстевски, во која го играв Вештерот. Во јули, со премиерната изведба на претставата „Лисистрата“ од Аристофан во адаптација на ерменскиот режисер Хакоб Газанчјан, настапивме и во Античкиот театар во Стоби на свеченото отворање на Интернационалниот фестивал на античка драма „Стоби“.

   Пратеникот во Лисистрата

Во декември пак, повторно во продукција на матичниот театар, премиерно ја изведовме и комедијата „Сомнително лице“ од Бранислав Нушиќ во режија на Венцислав Ристов, во која ја играм улогата на Виќа.

  Виќа во Сомнително лице

Покрај театарските премиери, годинава беше и телевизиската премиера на третата сезона на ТВ-серијата „Преспав“, во која го толкувам ликот на Марио, и која во текот на декември и јануари се емитуваше на првиот канал на Македонската Телевизија.

Покрај новата сезона на „Преспав“

    Марио во Преспав

и премиерите во театар, на репертоар во Велешкиот театар ги играв и улогите на Смирноф во комедијата „Вдовицата се мажи“, адпатација на „Мечка“ од Чехов, Лимениот човек во претставата за деца „Волшебникот од Оз“, како и перформансот „Шумата на моето дрво“.

Во театар одиграв вкупно 97 претстави на репертоар, од кои најмногу изведувана е претставата „Тоалет за дами“ која сме ја одиграле вкупно 27 пати.

Во текот на 2018 година имав и повеќе гостувања и фестивалски настапи, како во земјава, така и во странство. Со претставата за деца „Волшебникот од Оз“ настапивме на Меѓународниот фестивал на детски претстави „Волшебната завеса“ во Трговиште-Бугарија. Со комедијата „Вдовицата се мажи“ гостувавме во Радовиш, Виница, Македонска каменица, Гевгелија и Трговиште-Бугарија. Со неа настапивме и на фестивалот „Скопско лето“, на Македонското културно лето во Мала Преспа-Албанија, на фестивалот „Денови на комедијата“ во Куманово, на Меѓународниот фестивал „Св.Јоаким Осоговски“ во Крива Паланка, додека пак на Меѓународниот фестивал „Руска класика“-Лобња, во Москва, Русија ги освоивме наградите за најдобра странска претстава и најдобар актерски ансамбл. Со претставата „Тоалет за дами“ гостувавме на сцената на Драмскиот Театар во Скопје, во Центарот за култура во Радовиш, а настапивме и на Македонскиот театарски фестивал „Војдан Чернодрински“ во Прилеп. Со претставата за деца „Заспаниот супер херој“ имавме три последователни изведби во Центарот за култура во Радовиш. Со „Кралските коплиња“ настапивме и на Интернационалниот фестивал на античка драма „Стоби“ и ја добивме специјалната награда од стручното жири за современ сценски израз конципиран врз лабораториски истражувања. После минатогодишното успешно претставување во Јужна Кореја, со перформансот „Шумата на моето дрво“ настапивме и на Меѓународниот фестивал „Тара-ра-бумбиа“ во Благоевград-Бугарија и на Меѓународниот фестивал „Тома Караџиу“ во Плоешти-Романија.

Годинава сезоната на македонските театри започна со „ Крал Иби “ – Премиера Драмски Театар Скопје

По мотив од „Крал Иби“ на Алфред Жари

Адаптација на текст и режисер: Васил Христов
Сценограф: Тодор Даевски и Васил Христов
Костимограф: Розе Трајчевска Ристовска
Дизајн на светло: Ѕвездан Миљковиќ
Изработка на видео материјал и фотограф: Душан Кардалевски
Дизајн на плакат: Денко Матевски

Игор Ангелов -Тато Иби
Биљана Драгиќевиќ Пројковска – Мама Иби
Зоран Љутков – Бордир
Сања Арсовска – Бугрелав
Филип Трајковиќ – Офелија
Софија Куновска – Кралицата
Предраг Павловски – Кралот
Јана Стојановска – Болеслав
Долорес Поповиќ – Ладислав
Катерина Шехтанска Лаковски – Вештерка I
Маја Вељковиќ Пановска – Вештерка II
Емилија Мицевска – Вештерка III
Тамара Ристовска – Народот
Игор Георгиев – Наратор

Инспициент: Жарко Намичев
Суфлер: Даница Илиева
Премиера: 30.12.2018 година

РАЗГОВОР СО ВАСИЛ ХРИСТОВ, РЕЖИСЕР

Актерите се чудна сорта

Тие се емотивци, уметници, но во исто време и дел од народот. Иако на сите им е смачена ваквата ситуација, напротив, кога работат во името на една идеја, знаат да се посветат на таа идеја и целосно мотивирајќи се да и се предадат, што безусловно дава еден фантастичен креативен резултат, ќе рече Христов за работата со нашите актери

Режисерот Васил Христов, по дипломирањето на академијата во Белград “занаетот” го пече, односно го продолжува преку магистерските и постдиломски студии во Амстердам…
По повеќе од деценија се враќа во МНТ за да ја постави “Мара Сад”…

Темата на “Мара Сад” е безусловно присутна кај нас, но колку е присутна во светот?
– Кога би ја работел претставата било каде во светот, би ја поставил исто како што ја поставив овде во МНТ. Значи, Мара Сад како тема би завладеала и во Париз, Амстердам (каде што живеев), но и во третиот свет… Проблемот на искривоколчената идеологија е присутен секаде. Само одекот е различен. Во Македонија и во овие услови овде, рефлексијата на општествената девијација е многу пожестока, бидејќи, едноставно се наоѓаме во такво време – невреме. Затоа и Мара Сад што ја поставив овде е работена со тенденција да биде во дослух со светските трендови, а во исто време да биде наша, сегашна, денешна. Ваквиот тип на претстави се работи на начин кој ја одбегнува локализацијата, односно преку соочување со овој проблем како светски.

Дали апсурдноста на власта и безвластието од една страна и на полтронството и лидерството од друга, се решлив проблем?
– Не, ова не е совладлив проблем, бидејќи таа апсурдност е речиси унифициран генетски код. Од една страна мора да постои лидер, а од друга, полтронството и психичкото ропство, се проблеми кои се сами по себе апсурдни. Таа шизофренија отсекогаш постои. Но, во овие, модерни времиња, разликите се во границите на толеранцијата и ингеренциите. Пред се на релација Македонија – Балкан – Свет. Кај нас таквите граници се повеќе поместени во негатива, отколку во поорганизираните т.н. западни земји.

Да се вратиме на темата театар. Кажете ни нешто повеќе за сличностите и разликите овде и во Европа?
– Професионалноста е апсолутно идентична, нивото на професионалноста кај нас е потполно иста, како и онаа на Запад, а што е уште поинтересно нивото на талент кој го поседуваат актерите е поголемо. Но, мотивацијата е овде дополнителен проблем, што се имплицира на дисциплината на сцена.

Во вашата претстава го видовме токму тоа – работа, ред и дисцилина. Како успеавте да ги мотивирате нашите актери?
– Јас се користам со спротивен метод од оној генералниот, режисерски – значи јас не сум деспот, диктатор, работите ги решавам полека, тивко, ги мотивирам актерите сами да размислуваат, а потоа јас само ги организирам и менаџирам. Се обидувам секому како актерска индивидуа да му пристапам и со секого поединечно да работам. Имам метод на личен контакт и така го пронаоѓам клучот за мотивацијата.

Ваквиот начин на работа е доста аналитичен. Колку време ви требаше да ја подготвите претставата?
– Работевме севкупно два ипол месеци, колку што, приближно треба за еден процес и реализација на една претстава.

Што мислите колку моменталната економска ситуација влијае на инвентивноста, креативноста во театарот, особено кај актерите?
– Може да звучи чудно, но во секој случај актерите се чудна сорта. Тие се емотивци, уметници, но во исто време и дел од народот. Иако на сите им е смачена ваквата ситуација, напротив, кога работат во името на една идеја, знаат да се посветат на таа идеја и целосно мотивирајќи се да и се предадат, што безусловно дава еден фантастичен креативен резултат.

Дали уметноста како креативен суд може да ги менува нештата?
– Според мене, една од основните цели е во поставувањето на вистинските прашања, односно отворање на очите за некои проблеми и девијации, за кои се правиме дека ги нема… Не смееме да туркаме по секоја цена кон промена, бидејќи тогаш не би биле уметници, би биле политичари, а тоа нам не ни е цел. Уметникот не би бил тоа доколку се задоволува од тоа што му го пружа државата, затоа што во тој случај се губи како уметник.

Колку сте задоволни од ова што го видовте како слика за македонскиот театар?
– Иако од една страна театарот е сиромашен овде кај нас, сепак мислам дека успеал да го задржи статусот на една од најбитните институции. И по 12 години отсуство, видов дека се уште има и публика и луѓе кои ентузијастички се занимаваат со оваа работа.

Борче ГРОЗДАНОВ

Реализирани проекти на НУ Народен театар Битола во сезоната 2018 финансирани од Министерството за култура на Р. Македонија:

„Коцкар„ од Ф. М. Достоевски во режија на Дејан Пројковски  17.02.2018

-„Јулие Цезар„ од  Вилијам Шекспир во режија на Златко Паковиќ 28.04.2018

-„Но(е)ва Македонија„текст на Кокан Младеновиќ,Билјана Крајчевска и актерите ;  режија: Кокан Младеновиќ  31.07.2018

„Аждер„ од Евгениј Шварц , режија: Владимир Милчин 20.11.2018

Репризни претстави

1. „Кралски игри„ од Григориј Горин , режија: Љупчо Ѓорѓиевски

2. „Пијани„ од Иван Вирипаев , режија: Марјан Ѓоргиевски

3. „Грилпарцер во секс шоп„ од Питер Турини , режија: Јован Ристовски 

4. „Грета од Фауст„ од Луц Хибнер, режија: Димче Николовски

5.„Крвави свадби„ од Ф.Г.Лорка , режија: Љупчо Ѓоргиевски

6.„Трагичната љубов на една луда девојка„ од Јукио Мишима , режија: Благој Мицевски

7. „Доктор Фауст„ од Крустофер Марлоу и авторески текстови на режисерот , драматургот и актерската екипа

8. „Без паника„ Миха Мулуаху, режија: Благој Мицевски

9. „Дупло дно„ од Горан Стефановски , режија: Ангелчо Илиевски

10.„Метаморфози„ авторска претстава и режија на Лилија Абаџиева

11.„Дон Жуан„ од Жан Батист Молиер, режија: Андреј Цветановски

12.„Бар-Ремарк„од Е.М.Ремарк, адаптација на телкст и режија: Александр Баргман

13.„Кокошка„ од Николај Кољада , режија: Марјан Ѓорѓиевски

14.„Смислата на животот„ од Идо Нетанјаху , режија: Благој Мицевски

15.„Сон на летната ноќ„ од В. Шекспир , режија: Џон Блондел

16.„Отело„ В.Шекспир, режија: Диего Де Бреа

17.„Антоние и Клеопатра„од В. Шекспир, режија: Џон Блондел

Број на претстави :

а) по месеци

јануар 8
февруар 10
март 26
април 17
мај 19
јуни 25
јули 2
август 1
септември 10
октомври 19
ноември 12
декември 16

   ВКУПНО:           165

б) број на публика по месеци

јануар 493
февруар 1695
март 2481
април 1925
мај 1680
јуни 3690
јули 600
август 100
септември 1040
октомври 2470
ноември 1900
декември 1930

   ВКУПНО:           20.004

                              Број на одиграни претстави по наслови по 2018

Реден број          НАСЛОВ НА ПРЕТСТАВИТЕ БРОЈ НА ПРЕТСТАВИ
1. Грета од Фауст 11
2. Грилпарцер восекс шоп 1
3. Трагичната љубов на една луда девојка 7
4. Отело 2
5. Пијани 13
6. Кралски игри 6
7. Доктор Фауст 10
8. Дупло дно 6
9. Сон на летната ноќ 4
10. Без паника 15
11. Метаморфози 2
12. Бар-Ремарк 4
13. Кокошка 9
14. Крвави свадби 10
15. Дон Жуан 4
16. Смислата на животот 3
17. Коцкар 13
18. Јулие Цезар 11
19. Но(е)ва Македонија 8
20. Антоние и Клеопатра 3
21. Аждер 3
22. Приказна за окото 1
23. Гостувања од други театари 19
                                                               ВКУПНО            165
     

Гостувања на НУ Народен театар Битола во 2018

  1. „Пијани„ 23.03. 2018 –гостување во Кичево
  2. „Пијани„ 04.04.208 –гостување во Скопје
  3. „Коцкар„01.06.2018 –учество на Фестивал Народних позоришта Подгорица-Црна Гора
  4. „Доктор Фауст„09.06.2018 –учество на МТФ „В.Чернодрински„-Прилеп
  5. „Трагичната љубов на една луда девојка„ 20.06.2018 –учество на Меѓународен фестивал на куклени училишта во Бјалисток –Полска
  6. „Јулие Цезар„ 23.06.2018 –отворање на VI Битола Шекспир фестивал
  7. „Јулие Цезар„ 20.07.2018 –учество на XVII Интернационален фестивал на античка драма  во Стоби
  8. „Грета од Фауст„ 03.08.2018 –гостување во Крушево
  9. „Доктор Фауст„ 12.09.2018 –гостување на ФКТ Ристо Шишков –Струмица
  10. „Кокошка„17.09.2018  –гостување во Ресен
  11. „Но(е)ва Македонија 29.09.208 –гостување на МОТ 208 Скопје
  12. „Јулие Цезар„ 06.10.208  -гостување во Скопје на Бела ноќ
  13. „Сон на летната ноќ„ –учество  на Интерфест Битола 2018
  14. „Антоние и Клеопатра „02.11.2018 –учество на Шекспир фестивалво Ереван –Ерменија
  15. „Отело„ 03.11.2018 – учество на Шекспир фестивалво Ереван –Ерменија
  16. „Но(е)ва Македонија 29.11.2018 –учество на Desire Central station Festival Суботица-Србија
  17. „Доктор фауст„ 30.11.2018- учество на Desire Central station Festival-Суботица-Србија
  18.  „Доктор фауст„ 30.11.2018- учество на Desire Central station Festival-Суботица-Србија

  Гостување на други ансамбли

  1.  Stand up со Никола Тодоровски 20.04.2018 –гостување
  2. „Љубовни пози на историјата„-Театар „В.Чернодрински„-Прилеп  11.05.2018 – отворање на Интернационален фестивал на Монодрама –Битола
  3. „Киро Блажевиќ„-Театар –Керемпух Загреб-Хрватска 15.05 2018 –ИФМ-Битола
  4. „Железниот светилник„ –гостување на Театар на Бугарската Армија од Софија- Бугарија 13.06.2018
  5. „Крал Ричард III„-Театар Гавела Загреб –Хрватска учество на БШФ 24.06.2018
  6. „Шекспир сонети 66„- Унгарски театар „Чики Гергеј„Темишвар-Романија учество на БШФ 25.06.2018
  7. „Хамлет„ –„Пунктарт„ Букурешт-Романија –учество на БШФ 26.06.2018
  8. „Отело-незаконска летургија„ –Театар „Верди„ Задар –Хрватска –учество на БШФ 26.06.2018
  9. „Сонот на Вилијам„ –Театар за деца и младинци Скопје –учество на БШФ 27.06.2018
  10. „Ромео и Јулија„-Академски Руски Драмски Театар „М.Горки„ Астана –Казахстан –учество на БШФ 27.06.2018
  11. „Макбет„ –НУ Албански театар Скопје –учество на БШФ 28.06.2018
  12. „Жените на Шекспир„-Театар на Трајни вредности –интернационален Ансмбл-учество на БШФ 28.06.2018
  13. Концерт „Shakespeare a cappela„-Сојка и Краков сингерс –Полска –учество на БШФ 29.06.2018
  14. „Крал Лир„ –НУ Турски театар Скопје-учество на БШФ 29.06.2018
  15. „Зимска бајка  –Црногорски Народен Театар Подгорица-Црна Гора-учество на БШФ 30.06.2018
  16. „Продадената насмевка„-гостување на БНТ Зеница -Босна и Херцеговина 29.09.2018
  17. „Буре барут„-гостување на БНТ Зеница –Босна и Херцеговина 29.09.2018
  18. „Ќиро„ –гостување на Тарик Филиповиќ –Хрватска 26.10.2018
  19. „Ужегнатост„ –гостување на Театар Артропија-Скопје 30.10.2018
  20. „Приказна за окото„ –Независна театарска сцена 25.12.2018

Резиме на 2018 год Театар Куманово

Колку драми беа изиграни во кумановскиот театар?

Македонската драма со се гостување има реализирано 87 претстави. Во 2018 година се реализирани 4 премиери, со вкупно 83 репризи. Министерството за култура финансираше две премиери / „ Физика на тагата „ и „ Мојата ти „ . Со соппствени средства се реализирани премиерите на “ Јованче и Марика “ “ Мани, мани, мани “.Претставите ги посетија вкпно 17 333 гледачи.

Македонската драма при НТ Куманово минатата година гостуваше во Прилеп на мТФ „ Војдан Чернодриски „, Бела ноќ „ во Скопје, а оставрени се гостувања и во Виница, Радовиш, Гевгелија и Затворот Кшање.

Во кумановскиот театар остварени се три гостувања на театари од Македонија, како и две гостувања на косовски претстави.

Реализирани се и 16 копрдукциски изведби во училиштата во Куманово, а во рамките на фестивалот “ Денови на комедија „ остварени се 13 гостувања, со вкупно изведени 14 претстави. Фестивало го посетија 7 694 гледачи

РЕЗИМЕ на НУЦК Театар „Јордан Х.К-Џинот“, Велес за 2018 година

 

Во рамките на Годишната програма за работа за 2018 година Театарот „Јордан Х.К-Џинот“, Велес реализираше вкупно 8 премиерни изведби. На сцената на театарот премиерно беа прикажани претставите „Тоалет за дами“ од Родолфо Сантана во режија на Деан Дамјановски, „Кралските копилиња“ авторски проект на Сашо Димоски, „Заспаниот супер-херој“ – претстава за деца во адаптација и режија на Младен Крстевски, „Лисистрата“ од Аристофан во адаптација и режија на Хакоб Газанчјан (к.г. од Ерменија), „Елешник“ од Југослав Петровски во режија на Елеонора Теова, „Златната рипка“ – претстава за деца според „Рибарот и рипката“ од А.С.Пушкин во режија на Младен Крстевски, „Сомнително лице“ од Бранислав Нушиќ во режија на Венцислав Ристов и „Снешка смешка и Тео текнувало го спасуваат Дедо Мраз“ – новогодишна претстава за деца во адаптација и режија на Ненад Витанов.

Покрај новите премиери, на репертоарот на театарот се изведуваа и претставите „Вдовицата се мажи“ според „Мечка“ на А.П.Чехов во адаптација и режија на Младен Крстевски, „Синиот портокал“ од Џо Пенхол во режија на Александар Ивановски, „Театар љубов моја“ од Валери Петров во режија на Деан Дамјановски, „Волшебникот од Оз“ од Л.Ф.Баум во драматизавција на Катерина Момева а во режија на Александар Ивановски и „Шумата на моето дрво“ од Сашо Димоски во режија на Александар Ивановски, копродукција на Театарот со независната театарска компанија „Импакт“.

На репертоарот на театарот се одиграа вкупно 159 претстави кои ги посетија повеќе од 34.000 гледачи. Најизведувана претстава на репертоарот на театарот е „Тоалет за дами“ со вкупно 27 изведби.

Во текот на 2018 година, Театарот го реализираше и Циклусот „Вечери на поезија“ со поетски вечери посветени на Павлина Климкар Меанџиева, Игор Крајчев, Васил Тоциновски и Димитри Соле Љубин.

Театарот имаше и 20 успешни гостувања и фестивалски настапи во земјава и странство. Со „Синиот портокал“ театарот настапи во Културно-информативниот центар во Софија-Бугарија, на манифестација „Бела Ноќ“ во Скопје, во Центарот за култура „Травно“ во Загреб-Хрватска, а на фестивалот „Гола месечина“ во Скопје ја освои наградата за најдобра машка улога за актерот Фаик Мефаилоски.

„Волшебникот од Оз“ беше изведена на Меѓународниот фестивал на детски претстави „Волшебната завеса“ во Трговиште-Бугарија, а „Заспаниот супер херој“ имаше три последователни изведби во Центарот за култура во Радовиш.

Со „Вдовицата се мажи“, театарот гостуваше во Радовиш, Виница, Македонска каменица, Гевгелија, Трговиште-Бугарија, а настапи и на фестивалот „Скопско лето“, на Македонското културно лето во Мала Преспа-Албанија, на фестивалот „Денови на комедијата“ во Куманово, на Меѓународниот фестивал „Св.Јоаким Осоговски“ во Крива Паланка, а на Меѓународниот фестивал „Руска класика“-Лобња, во Москва, Русија ги освои наградите за најдобра странска претстава и најдобар актерски ансамбл за актерите Марина Поп-Панкова, Васил Зафирчев и Младен Крстевски.

„Тоалет за дами“ гостуваше во Драмскиот Театар во Скопје, во Центарот за култура во Радовиш, а беше изведена и на Македонскиот театарски фестивал „Војдан Чернодрински“ во Прилеп.

„Лисистрата“ беше изведена на свеченото отворање и затворање на Интеранционалниот фестивал на античка драма „Стоби“. На истиот фестивал, Театарот настапи и со претставата „Кралските коплиња“ за која ја доби и специјалната награда од стручното жири за современ сценски израз конципиран врз лабораториски истражувања.

Копродукцијата пак со Импакт „Шумата на моето дрво“ беше изведена на Меѓународниот фестивал „Тара-ра-бумбиа“ во Благоевград-Бугарија и на Меѓународниот фестивал „Тома Караџиу“ во Плоешти-Романија.

Театар „Јордан Х.К-Џинот“, Велес

Алфред Жари – „Крал Иби“ во Драмски театар во Скопје

 

Алфред Жари
Alfred Jarry.jpg

Алфред Жари
Роден/а 8 септември 1873
ЛавалФранција
Починат/а 8 септември 1907
ПаризФранција
Занимање писател, драматург
Државјанство Французин

Алфред Жари (францускиAlfred Jarry, роден на 8  ептември 1873 во Лавал – починал на 8 септември 1907 во Париз) — француски симболист, драмски писател и поет. Тој е најдобро познат по делото „Ubu Roi“ или „Крал Иби“, кое го напишал во 1896 година[1]. , што предизвикало жестока реакција во јавноста. Освен тоа, Жари е и основач на терминот патафизика

Алфред Жари е роден во Лавал, а мајка му по потекло била од Велика Британија Тој бил поврзан со симболистичкото движење. Неговото дело „Ubu Roi“ често се наведува како претходник на дадаизмот, па дури и надреализмот и футуризмот од 20-тите и 30-тите години на 20 век. Алфред Жари пишувал различни жанрови и стилови, но најчесто го користил постмодернизмот. Тој пишувал романи, драми, поезија, есеи и работел како новинар. Неговите текстови се сметаат како пионерска работа во областа на т.н. апсурдна литература и постмодерната филозофија.

Во Драмски театар во Скопје  / Крал Иби од Алфред Жари

Режија: Васил Христов

Францускиот автор Алфред Жари претставува предвесник на Надреализмот во театарот како и основоположник на Театарот на апсурдот. Неговото култно дело Крал Иби се третира како првата модерна авангардна драма во театарската традиција која веднаш по нејзиното поставување на сцена го сврте вниманието на публиката кон артифициелноста на театарските конвенции.

Овој текст е еден од првите три стилизирани бурлески каде Жари ги исмева и покажува аномалиите на модерното време. Преку  главниот протагонист Татко Иби во една структура на гротескна пародија на Шекспировиот Магбет, плашливецот Крал Иби, претставникот на буржоазијата е прикажан како некој кој бескурпулозно гази се пред себе за да ги достигне своите цели. Преку овој централен карактер кој е познат по неговиот апсурдно инфантилен однос кон светот и кој поседува алчна потреба по низа задоволства, авторот ни ја презентира неговата слика за модерниот човек. Во таа смисла Иби е метафора за тој модерен човек, кој е прикажан како грд, вулгарен, алчен грандиозен, нечесен, глупав, незрел, зол и кукавица. Истовремено авторот става акцент и ги издвојува алчноста и моќта за власт како „болести“ во модерниот свет.

Денес, 122 година од првата изведба на Крал Иби, повторно се навраќаме на него заради неговата оригиналност и провокативност. Кај Жари вулгарната гротеска се интерпретира како авторско-режисерско-актерска дистанца и коментар за не-вредностите на современиот човек. Крал Иби е извор на многубројни како теоретски така и практични истражувања и мотив за градење на цели идејни движења во градењето на театарската естетика на дваесеттиот век.

– Васил Христов

TЕАТАРОТ КАКО МАСОВНА И ЕЛИТНА КУЛТУРА

 

Тихомир Стојановски

Авторот, сите тие свештенодејствија ги споредува со современите слави на свети Константин и Елена, Илинден, свети Атанас познати како Кукеров ден во Р. Грција и Р. Бугарија. (Македонија ја нема, што е апсурд секако и има врска со политиката на негирање?) На пример: жртвување бик, јарец, јагне и играње во оган, присутен и денес во народните адети, кои ќе бидат разгледани во третата глава на оваа книга. Исто така, авторот ги подвлекува двете патеки до бога: Аполоновата и Дионисовата. Првата е со созерцание, а втората со обземеност.

Во христијанството постои сличен спор меѓу исахисти (платоновци) и рационалисти (аристотеловци). И професорот А. Фол црвено-белиот конец на празникот Цветници го поврзува со Дионис72 или култното животно мечка на Артемида, која е всушност една од Големите мајки Божици што можеме да го споредиме со мечкарите на Прочка кои и ден-денес во Прилеп си играат култен народен театар73. И секако, споредбата на Кукериов ден со празнувањата на Дионис се поместни во книгата на Александар Фол, а велми ја поткрепуваат нашата теза за театарот како храм светилиште, односно неговата религиска природа. Фол ја подвлекува врската на кукерите со обредните игри денес:

ДОМ НА КУЛТУРА КАВАДАРЦИ Е СО МИТЕ ГРОЗДАНОВ

 

Мите Грозданов (1943 – 2018), еден од доајените на македонското театарско актерство со децении беше соработник на Театарот при Домот на културата “Иван Мазов – Климе“ Кавадарци. И како актер и како режисер на претстави кои успешно се играа на сцената на Домот и при бројните гостувања. Тој не беше само гостин во Кавадарци, не беше само соработник. Тој беше пред се пријател на кавадаречките актери, пријател на Домот на културата, пријател на Кавадарци и кавадаречката театарска публика, беше дел од нашите животи.
Збогум драг наш пријателе…

РАЗГОВОР СО ДЕЈАН ЛИЛИЌ, АКТЕР НАГРАДЕН НА МТФ “ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ”

Денес Хамлет е визија за човек

Симболично по мојот Хамлет дојде и мојот нов ангажман. Но, мојот Хамлет порачува да се биде или да се бидее… Токму тоа е и моето мото како директор во МНТ

Тешко ли е да се биде Хамлет денес?
Лилиќ: Денес е генерално тешко да бидеш многу нешта. Денес е тешко да се биде” воопшто. Тежината на бремето на принцот дански, за жал, кореспондира со бремето на мојата генерација, која, пак за среќа, може да препознае, знае да критикува, има моќ да одлучи и да застане цврсто за да ги реши нештата. Всушност, денес е потешко да бидеш човек отколку визија за човек”… Крвта и месото, самата материја, е повредна од сите дигитализирани клетки, проекции, виртуелни стварности, зашто во нив ја нема енергијата, ја нема душата… го нема човекот…

Колку и дали кореспондира директорската фотелја со хамлетовската дилема?
Лилиќ: Речиси цел свет, речиси секој миг, секоја одлука, прашање или реализација, може да се рече дека кореспондира со ова дилема како предзнак на времето, напишана пред стотици години. Ова дилема, се разбира, многу продлабочена, е како лајтмотив на денешницата, за среќа, или, за жал, не знам.
Симболично по мојот Хамлет дојде и мојот нов ангажман. Но, мојот Хамлет порачува да се биде или да се биде”… Токму тоа е и моето мото како директор во МНТ.

Има ли Лилиќ соништа?
Лилиќ: Се разбира, дека имам и среќен сум што е така. Страв ми е да помислам што би било да ги немам. Вака со сигурност знам дека во мене има и бои и мириси и звуци, на се што постои и што не постои. Впрочем, еден од погоните за животот и радоста во него се токму тие, соништата.

Постои ли простор на планетава каде што Дејан оди во душевен азил?
Лилиќ: Постоеле и ќе постојат. Некаде во мене, некаде во некој друг, а некаде заедно осамени од светот. Веројатно, секој си има еден свој таков простор. Јас уживам во своите и се трудам да ги одржам чисти.

Опасно ли е кога славата ќе ти удри в глава?
Лилиќ: На ова прашање дефинитивно сите имаат ист одговор. Некој ќе призне дека го доживеал тоа, некој не. Но, најважно е да работи свеста, личната. Да знаеш каде си, кој си, каков си и најважно да имаш мерка, во се и за се. Славата може да те вознесе и во следниот момент да те сруши, а и потполно е различна визура за настаните и за личностите од нивната сусшина, и за убавите и за неубавите нешта. Најважно е да не остане во тебе како лажна проекција.

Дали позајмувањето на сопствениот глас е (или не) откинување на дел од професионалната индивидуа?
Лилиќ: Што е професионална индивидуа? Дали воопшто има јасна дефиниција? Никаде не сум прочитал. Само длабоко чувствувам дека извршувањето на професионалната работата треба да е беспрекорно, не нарушувајќи ја сопствената и туѓата среќа. Позајмувањето на сопствениот глас е само една гранка од дрвото на мојата уметност, така што и таа е дел од професионалното.

Наградата – сатисфкација, верификација или …?
Лилиќ: И првото и второто и уште многу нешта. И радост и тага, и почната и завршена работа, и пофалби и критики, и љубов и омраза, и искреност и лицемерие, и одговорност и предизвик. Се е содржано внатре, и добро и лошо. Да ги има или не? – прашање е сега.

Борче Грозданов