7-ми пат епско патување во Битола на Интернационалниот Шекспир Фестивал

Од 23-ти до 28-ми јуни, Шекспир живее во Битола. Ова се фотографии од денешната прес конференција на која пред присутните новинари зборуваа директорот Иван Јерчиќ и уметничкиот раководител Илина Чоревска.
Во официјалната програма најавени се 6 театарски претстави, од 5 држави.
Во офф програмата ќе има промоција на книга, работилница за деца, настап на аматерска театарска група, настап на студенти идни актери, дебатно кино со проекција на филм и секој вечер афтер парти со познати бендови и ДЏ-и.
Ве очекуваме низ целото фестивалско возење на фестивалот кој годинава го има мотото “…И на крајот вистината ќе се дознае…”

23.06.2019 НЕДЕЛА

20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
ХНК СПЛИТ- ХРВАТСКА
„КРОТЕЊЕТО НА ФУРИЈАТА”
Режија: ИВАН ПЛАЗИБАТ

24.06.2019 ПОНЕДЕЛНИК

10:00 ч
ФОАЈЕ НА НУ НТБ
РАБОТИЛНИЦА ЗА ДЕЦА
„ИЗМИСЛИ ГО ШЕКСПИР”
Модератор: БИЛЈАНА КРАЈЧЕВСКА, драматург
Шминкер: САШО МАРТИНОВСКИ

20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
IMPERFECT DANCERS COMPANY- ИТАЛИЈА
„ЛЕЈДИ МАКБЕТ”
Режија : ВОЛТЕР МАТЕИНИ И ИНА БРОЕК

25.06.2019 ВТОРНИК

12:00 ч
НОВА СЦЕНА НУ НТБ
„I HATE SHAKESPEARE”
Драмска аматерска група Гимназија „Јосип Броз Тито”-Битола

20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
IMPERFECT DANCERS COMPANY – ИТАЛИЈА
„ХАМЛЕТ”
Режија: ВОЛТЕР МАТЕИНИ и ИНА БРОЕК

26.06.2019 СРЕДА

20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
NAVE 73 THEATRE – ШПАНИЈА
,,ЈУЛИЈА и ОФЕЛИЈА, ДОЖИВОТНИ САМОУБИСТВА’’
Рeжија: АРОН ЛОБАТО

22:00 ч
НОВА СЦЕНА НУ НТБ
,,ШЕКСПИРИЈАДА’’
Факултет за аудиовизуелни уметности ЕСРА – Скопје
Класа по актерска игра на проф. ДЕЈАН ПРОЈКОВСКИ
Асс. АНДРЕЈ ЦВЕТАНОВСКИ

27.06.2019 ЧЕТВРТОК

12:00 ч
ФОАЈЕ НА НУ НТБ
Промоција на книгата,,ЗА МИЛОСТА РАЗМИСЛУВАЊА НА ШЕКСПИР’’ од ПИТЕР БРУК
Преведувач и издавач ДАРКО ЈАН СПАСОВ
Модератор БИЛЈАНА КРАЈЧЕВСКА, драматург

19.00 ч
МАЛА САЛА НУ ЦКБ
Проекција на КРВАВИОТ ПРЕСТОЛ (1957)
РЕЖИЈА AКИРА КУРОСАВА
Дебатно кино ,,Контра кадар’’ – Битола

20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
ARADI KAMARASZINAHAZ THEATRE COMPANY, ARAD – ROMANIA
THE CLASSICAL THEATRE “IOAN SLAVICI”, ARAD – ROMANIA
SHAKESPEARE FESTIVAL – GYULA CASTEL THEATRE

,,РОЗЕНКРАЦ И ГИЛДЕНСТЕРН СЕ МРТВИ’’
Рeжија: ТАПАСТО ЕРНО

28.06.2019 ПЕТОК
20:00 ч
ГОЛЕМА СЦЕНА НУ НТБ
ДРАМСКИ ТЕАТАР, СКОПЈЕ – РЕПУБЛИКА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА
,,КРАЛ ИБИ’’
Режија: ВАСИЛ ХРИСТОВ

5 до 12, марамчиња за плачење!

Црвеана завеса. Точно го одслика овогодинешниот плакат на овогодинешниот “ Војдан Чернодриснки„ како некој однапред да има шепнал на креаторите при одбирањето на плакото, за она што го чека гледачот.

По 54 пат на МТФ, ја расплака црвената плишана завеса од тага, и со по некоја солза радосница. Некои напред, а некои позади. Застанаа нашите актери, режисери, осветлувачи, испиценти, тонски мајстори …

Секој со својот ансамбл си го донесе својот багаж, со се она што го сработил. Имаше што да се погледне оваа година, но, мислам дека само три претстави го заслужуваа она мото, кое за цело време не следеше на овој фестивал:

 „Ова е наше време, време за Театар„

Секогаш е време за Театар, секогаш сме сега и овде, односно во и на осумте фестивалски денови во Прилеп.

Мојот внатрешен инстинкт кој години наназад, не ме лаже за она што е во мометов актуелно, го потврдија претставите како „ Животинска фарма„ на Струмички театар, која зборува за проблемот овде и сега, во фармава во која сите ние „претаме“ како давеници во кал и смрдеа, отрови и ГМО … а да не говорам дека, кој и како не води, секој кој ја има прочитано книгата или гледано оваа престава барем еднаш, тоа сигурно го знае.

Втора претстава која соодвествува со мотото на фестивалот е  “ Странци“ на Драмски театар – Скопје, која е токму тоа сега и овде. Живот кој во модерниот „ај – фон„ свет фамилијарен, пријателски  полека се јаде и руши, при една пријателска средба . Почеток на една навидум едноставна игра… Низ која сите ние секој ден, или, барем еднаш сме се нашле во нашите животи.

Криенка “ај – фон“ –  миженка, пу пу те видов, те фатив жив …

Секако, претставата “ Пиреј „ си имаше точно место во овој контекст, од аспект на тоа што денес се случува, втемелено во една реплика:

 „ Која е и како се вика оваа земја ?!„

Е, тоа ни се случува СЕГА И ОВДЕ! Затоа, поборник сум на идеата секогаш да има барем една ваква драма која говори за корените…Потврдата што го оправда нејзиното присуство годинава на фестивалот. Се и наградите за Марија Спиркоска Илијеска – Велика и  Александар Степанулески – Јон, заедно со наградата за музика од Димитар Андоновски.

Лауреата е претставата на Битолски театар “ Бакхи – краток распад на историјата“…

Искрено, бидејќи, не ја гледав, мојот желудник не ги вари ваквите претстави, но,  според она што се говореше меѓу публиката на тркалезните маси, ме направи среќна што не ни влегов.Ништо не ми значи  пристапот, на вулгарноста вадењето на своите гинеталии пред публиката, што денес се нарекува модерен театар!

Сигурно ваквите претстави си имаат свој публика, но, не МТФ „ Војдан Чернодрински„!

Благодарам на сите што се потрудивте и оваа година, а се надевам до година ќе бидеме помудри и нема да си ја распараме внатрешна завеса и нема да не одвратите од одењето во театар. До следното дружење!

Гледачот

ЗАВЕСА И КРАЈ НА 54.МТФ ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ

МОДЕРНОТО ГО ЗАСЕНИ ТЕАТАРОТ!

Секој крај е и нов почеток…Ако се суди по крајот на  годинешниов МТФ “Војдан Чернодриннски, модерното го “ засени “ Театарот! Ќе живееме модерно, (не)ќе се сеќааме на традиционалното, УБАВОТО!

Ако е по уметничко- народната, тогаш, што ќе си посееме, тоа и ќе си жнееме, или по модерното, што живееме, тоа ќе преживееме, (кој-како) па  и доживееме, така, го добивме годинешниов победник, во име на модерното, наспроти назадното!

За почеток, имаме победа на модерното, над традиционалното,односно, на она што поголо, макар  и неоправдано, толку по сегашно,толку понаградено….

СЕТО ОСТАНАТО ОСТАНА НАГАДЕНО!

Без намера за ничија деградација, сметам дека основната идеја дека Театарот живее по принципот “ЕДЕН ЗА ЕДЕН„ во односоот актер – публика, но, го изгубивме компасот топејќи се во времето- невреме!

АЈ, НЕКА НИ Е СО СРЕЌА, ПА ДА ПРОДОЛЖИМЕ ДА ПРАВИМЕ ТЕАТАР!

БОРЧЕ ГРОЗДАНОВ

Во 12.05 пристигна одлуката за наградите на 54 МТФ “ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ” ПРИЛЕП

ОЦЕНУВАЧКАТА КОМИСИЈА НА 54-ОТ МАКЕДОНСКИ ТЕАТАРСКИ ФЕСТИВАЛ “ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ” ПРИЛЕП, ВО СОСТАВ БЕДИЈА БЕГОВСКА -ПРЕТСЕДАТЕЛ И ЧЛЕНОВИТЕ ЉИЉАНА БОГОЈЕВИЌ И МАЈА ВЕЉКОВИЌ ПАНОВСКА ГИ ДОДЕЛУВА СЛЕДНИТЕ НАГРАДИ:

1.НАГРАДА ЗА РЕКЛАМЕН МАТЕРИЈАЛ СЕ ДОДЕЛУВА НА НГАДЊИМ МЕХМЕТИ ЗА РЕКЛАМНИОТ МАТЕРИЈАЛ ОД ПРЕТСТАВАТА СМРТТА НА ДАНТОН ВО ИЗВЕДБА НА АЛБАНСКИОТ ТЕАТАР ОД СКОПЈЕ

2.НАГРАДА ЗА КОРЕОГРАФИЈА И СЦЕНСКИ ДВИЖЕЊА СЕ ДОДЕЛУВА НА ЃЕРЃ ПРЕВАЗИ ЗА КОРЕОГРАФИЈА И СЦЕНСКИ ДВИЖЕЊА ВО ПРЕТСТАВАТА СМРТТА НА ДАНТОН ВО ИЗВЕДБА НА АЛБАНСКИОТ ТЕАТАР ОД СКОПЈЕ

3.НАГАРАДА ЗА МУЗИКА СЕ ДОДЕЛУВА НА ДИМИТАР АНДОНОВСКИ ЗА МУЗИКАТА ВО ПРЕТСТАВАТА ПИРЕЈ НА ТЕАТАРОТ ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ ПРИЛЕП И МУЗИКАТА ВО ПРЕТСТАВАТА НА ОТВОРЕНО НА ТЕАТАР КОМЕДИЈА ОД СКОПЈЕ

4.НАГРАДА ЗА КОСТИМОГРАФИЈА СЕ ДОДЕЛУВА НА РОЗЕ ТРАЈЧЕВСКА РИСТОВСКА ЗА КОСТИМИТЕ ВО ПРЕТСТАВАТА МАКБЕТ НА МАКЕДОНСКИ НАРОДЕН ТЕАТАР СКОПЈЕ

5.НАГРАДА ЗА СЦЕНОГРАФИЈА СЕ ДОДЕЛУВА НА КОСТАТИН ТРПЕНОВСКИ ЗА СЦЕНОГРАФИЈАТА ВО ПРЕТСТАВАТА МАКБЕТ ВО ИЗВЕДБА НА МАКЕДОНСКИОТ НАРОДЕН ТЕАТАР СКОПЈЕ

6.НАГРАДА ЗА СОВРЕМЕНА СЦЕНСКА ДРАМАТИЗАЦИЈА СЕ ДОДЕЛУВА НА ЉУПЧО ЃОРЃИЕВСКИ ЗА ДРАМАТИЗАЦИЈА И АДАПТАЦИЈА НА ЖИВОТИНСКА ФАРМА ОД ЏОРЏ ОРВЕЛ ВО ИЗВЕДБА НА ТЕАТАРОТ АНТОН ПАНОВ ОД СТРУМИЦА

7.НАГРАДАТА ЗА ТЕКСТ НЕ СЕ ДОДЕЛУВА

8.НАГРАДА ЗА МЛАД АКТЕР “Трајко Чоревски ” СЕ ДОДЕЛУВА НА ТОНИ ДЕНКОВСКИ ЗА УЛОГАТА НА ГОРНИОТ ВО ПРЕТСТАВАТА НА ОТВОРЕНО А ВО ИЗВЕДБА НА ТЕАТАР КОМЕДИЈА ОД СКОПЈЕ

9.НАГРАДА ЗА МЛАДА АКТЕРКА СЕ ДОДЕЛУВА НА СИМОНА ДИМКОВСКА ЗА ЛИКОВИТЕ ВО ПРЕТСТАВАТА ФИЗИКА НА ТАГАТА, А ВО ИЗВЕДБА НА ТЕАТАРОТ ОД КУМАНОВО

10.НАГРАДА ЗА ЖЕНСКА ЕПИЗОДНА УЛОГА СЕ ДОДЕЛУВА НА БИЉАНА ДРАГИЌЕВИЌ ПРОЈКОВСКА ЗА УЛОГАТА КАРЛОТА ВО ПРЕТСТАВАТА СТРАНЦИ ВО ИЗВЕДБА НА ДРАМСКИОТ ТЕАТАР ОД СКОПЈЕ

11.НАГРАДА ЗА МАШКА ЕПИЗОДНА УЛОГА“Димче Трајковски” СЕ ДОДЕЛУВА НА ГЗИМ ЖЕРКО ЗА УЛОГАТА СЕН -ЖИСТ ВО ПРЕТСТАВАТА СМРТТА НА ДАНТОН ВО ИЗВЕДБА НА АЛБАНСКИОТ ТЕАТАР ОД СКОПЈЕ

12,НАГРАДА ЗА ГЛАВНА ЖЕНСКА УЛОГА СЕ ДОДЕЛУВА НА
МАРИЈА СПИРКОСКА ИЛИЈЕСКИ ЗА УЛОГАТА НА ВЕЛИКА МЕГЛЕНОСКА ВО ПРЕТСТАВАТА ПИРЕЈ ВО ИЗВЕДБА НА ТЕАТАРОТ ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ ОД ПРИЛЕП

13.НАГРАДА ЗА ГЛАВНА МАШКА УЛОГА СЕ ДОДЕЛУВА НА :
АЛЕКСАНДАР СТЕПАНУЛЕСКИ ЗА УЛОГАТА НА ЈОН МЕГЛЕНОСКИ ВО ПРЕТСТАВАТА ПИРЕЈ ВО ИЗВЕДБА НА ТЕАТАРОТ ВОЈДАН ЧЕРНОДРИНСКИ ОД ПРИЛЕП

14.НАГРАДА ЗА РЕЖИЈА СЕ ДОДЕЛУВА НА ИГОР ВУК ТОРБИЦА ЗА ПРЕТСТАВАТА БАКХИ – КРАТОК РАСПАД НА ИСТОРИЈАТА ВО ИЗВЕДБА НА НАРОДНИОТ ТЕАТАР ОД БИТОЛА

15.НАГРАДАТА ЗА УМЕТНИЧКО ОСТВАРУВАЊЕ НА ПРЕТСТАВА ВО ЦЕЛИНА И СЕ ДОДЕЛУВА НА ПРЕТСТАВАТА БАКХИ – КРАТОК РАСПАД НА ИСТОРИЈАТА ВО РЕЖИЈА НА ИГОР ВУК ТОРБИЦА А ВО ИЗВЕДБА НА НАРОДНИОТ ТЕАТАР ОД БИТОЛА

ПРИЛЕП 15 ЈУНИ 2019ГОД.

ПРЕТСЕДАТЕЛ НА ОЦЕНУВАЧКА КОМИСИЈА
1.Бедија Беговска

ЧЛЕНОВИ
2. Љиљана Богојевиќ _

                  3. Маја Вељковиќ      

НАЈОБЈЕКТИВНО ГЛЕДАНО, НАЈДОБРО ДОСЕГА!

Љупче Петрески

Вечерва, на програмата на МТФ „Војдан Чернодрински“, се одигра претставата „Пиреј“, драматизација на истоимениот роман (втората Библија на македонскиот народ) на Петре М. Андреески, во изведба на одличниот прилепски театарски ансамбл.
Втор пат ја гледам оваа претстава и, по втор пат просолзеа моиве очи … над судбината на македонскиот народ. Впрочем, речиси сите во публиката, пуштија по некоја солза. Претстава со емотивен набој, која предизвика силна емпатија кај публиката. Не се сеќавам кога последен пат, во изминативе две децении, некоја претстава „измамила“ толку многу солзи. 
Не можам а да не направам паралела: Македонецот во бурните времиња на Првата Светска војна – македонецот во денешните бурни времиња.
Тогаш се борел за државност и докажување на својот идентитет – ништо не е поразлично и денес.
Во тие времиња кој како стигнел не прекрстувал: срби, бугари, грци! Но, бидејќи „пиреј“, не успеале да не’ искорнат, и сме останале Македонци.
Денес, успеавме да го направиме тоа што тие, србите, бугарите и грците, не успеаја. Ги „надмудривме“. Сами се прекрстивме!
Прекрасна претстава. Одлична музика. Сцена да „ѕвони“. Фантастична глума на сите актери. Марија Спиркоска и Александар Степанулески импресивно ја „носеа“ претставата. Честитки за сите актери, односно до целиот колектив на претставата. 
Најобјективно гледано, најдобро досега!

Tркалезна маса со екипата на „Пиреј“

НУЦК „Марко Цепенков“ – Прилеп

„Пиреј“ од Петре М. Андреевски

Режија: Љупчо Ѓорѓиевски

Играат: Марија Спиркоска Илијеска, Александар Степанулески, Катерина Чакмакоска Клинческа, Зоран Иваноски, Игор Трпчески, Марјан Чакмакоски, Трајче Иваноски, Најдо Тодески, Даниела Иваноска, Андон Јованоски, Виолета Чакарова, Димитар Вандески, Цветанка Чавлеска, Димитар Ѓорѓиевски, Илија Волчески, Димитар Црцороски, Михајло Миленкоски, Александар Тодески, Виктор Мирчески, Давид Папазоски. Деца: Даниел Трајкоски, Фросина Богеска, Андреј Димитриовски, Надица Ѓорѓиоска, Илин Ристески, Илина Стефаноска, Александар Ристески, Георгина Апостолоска

Ана Стојановска, театролог, модератор на тркалезната маса:
-Суптилната сценографија и нејзината слика, која се менуваше во текот на претставата, знаев дека, и режисерот и сценографот, решиле во просторот, кој е толку многу интимен, да не постават на еден сензитивен начин кој се затвори на самиот крај на претставата со ѕвончињата што децата ги поместуваа. Во еден театар има секогаш многу симболика, можете да ја читате и да ја препознаете. Во тој простор е мошне впечатиливо дека е сè оставено на актерската игра. Тоа го кажав и пред некој ден, кога зборувавме за една од претставите дека не е важно колку е моќен театарот технички, туку колку актерите знаат да ја направат претставата.

Во овој текст, кој сите, барем еднаш сме го прочитале, приказната е паралелно поставена, како што знаете, на машката и на женската страна. И во овој случај, режисерот успеал во драматизацијата и со помош на актерите да го спои тие две приказни, да се испреплетат на неколку планови, при тоа внимавајќи дали ќе излезе надвор од контролата, таа сила на емоција. Бидејќи сите знаеме колку е силна емоцијата, посебно приказната на Велика и нејзиниот однос кон сопствениот маж, најмногу кон децата, излегува на површината.  Сакам да ја нагласам таа моќ и на режисерот и на актерите во портретирањето на тие епизоди. Како да се правеа директни актерски портрети на ликовите. Зошто „Пиреј“? Меѓутоа овој текст е толку многу моќен, што се разбира дека  е поставен така како што треба и тука нема потреба да даваме други одговори, затоа што е „Пиреј“. Е,сега, за двајцата актери Велика и Јон. Мене секогаш ме вознемирува тој лик на Велика, бидејќи јас сум мајка и токму тој однос кон децата, се плашев дека ќе заминеме некаде многу далеку во патетика. Меѓутоа, моќта на Марија како актерка, во нејзината изведба, барем тоа јас така го гледав, толку суптилно ја нивелираше таа патетика, така што ни самата не си дозволи, потоа и нам, да се расплива во сето тоа. Наспроти таа нејзина суптилност, излезе експресијата на Александар, дури јас не мислам дека пречеше, затоа што јас тоа го читам како машкиот принцип во приказната, рече Стојаноска, додавајќи дека токму разговорите на тркалезната маса се една можност публиката да се сретне со своите актери, со учесниците во претставата.

Сашо Димовски, театролог, драматург, драмски автор:
Во сценската семантика односно аудиовизуелното толкување на претставата, лоцирам еден проблем. Сметам дека костимографот и сценографот се разбрале и се сретнале совршено само на местата каде што се појавува бајачката, каде што тој ритуален театар доаѓа до својот полн израз. А, лоцирам еден проблем во драматургијата на претставата, односно во адаптацијата на романот, поради начинот на кој се чувствува таа силна литерарност, тоа е сепак роман, не можеме да му избегаме сосем на жанрот. Меѓутоа сметам дека требаше да се поработи на малку подиректни реплики, кои ќе ја исчистеа таа литерација која беше мошне видлива во претставата. Вториот план во актерската игра на места беше некохерентен за разлика од оној прв кој водеше, оној втор сметам дека требаше на места да биде постегнат, погуст, со поизразени синхрони. Моите комплименти одат за двата насловни лика во романот, за Јон и за Велика, и сметам дека Александар и Марија покажаа вонреден емоционален полнеж, кој го пласираа дозирано, кој навистина нè опи.

Љупчо Ѓоргиевски, режисер на претставата „Пиреј“:
-Мислев дека една ваква режисерска поставка најмногу ќе одговара врз тој материјал, а да не извршам никакво силување на тој материјал. За разлика од „Животниска фарма“, каде работите се многу поотворени, и каде имаше можност и за поголеми драматуршки интервенции и за поинаков вид на израз, режисерски ракопис. Луѓето што ја следат мојата работа, знаат дека „Пиреј“ повеќе лежи на мојата естетика од овој тип, отколку, да речеме, „Животинската фарма“. Поретко правам таков вид изведби. Овојпат за „Пиреј“ се одлучив вака, затоа што сметав дека навистина какво било друго естетско, како режисерска постапка внатре, дека ќе извршев некакво насилие. Мене таа изведба на претставата од 1982 година сѐ уште ми одѕвонува во ушите, тоа е некаков внатрешен код, од кој тешко човек може да се ослободи и т.н. и се определив за еден многу едноставен театарски јазик. Се грижев што повеќе може да се избега од наративното, дескриптивното и т.н., макар што не може до крај. Во романот има многу мал активен дијалог, добар дел во драматуршката интервенција е наративен дел, но тоа е неопходно за да оди приказната и на оној што ќе седне да му биде јасно што се случило од почетокот. И точно наликува малку, има една епска димензија, многу настани, многу сцени се кратки 3 минути … кои се неопходни за да стане јасно што се случило. И сметав дека не е потребно ништо друго дополнително, затоа што „Пиреј“ е опстојот и ми се чинеше дека опстојот е многу живо актуелен во нашето секојдневие, во стварноста и мислам дека и ден-денес сѐ уште се бориме.

Иван Додовски, професор, театарски критичар:
-Целата сценска литература, вклучително и целата драмска литература е напишана на две теми: ерос и танатос. Тоа го вели Ролан Бард. Меѓутоа во што е разликата на секое време, нова генерација, на секој нов автор? Како да се раскаже истата приказна? И доаѓајќи да ја гледам претставата се прашував на кој начин може денеска да се драматизира големиот наратив на „Пиреј-от“,во кој котекст? Ова не е 1957, 1967 година, не се 80-ите кога се играла првата верзија … Основното прашање е како денес, по толку децении, по сите промени глобални и локални, да се пристапи кон големиот наратив за македонизмот? Тоа не значи дека тој станал неактуелен, јас не го кажувам тоа, но денес мора да се најде клучот таа приказна поинаку да се раскаже. Вака како што е поставена претставата јас не најдов поинаков клуч на таа претстава, зборувам драматуршки. Има новина. Таа е на планот на визуелното. И тука можеме да зборуваме за таа симболика, и како тоа убаво функционира за око, но тие две нешта за мене, се разминуваат во оваа претстава. Што се однесува  на актерската игра, јас сум навистина импресиониран од актерите кои ги играат тие два главни лика, Јон и Велика. Прво, Велика треба пет пати да одигра губење на чедо. Е, тоа е голем предизвик за секој актер, да не го повторите тоа и да не го доведете до баналност, сеедно што е бескрајно трагично и допира до публиката и што со секое ново умирање има ново сострадание.Тука, актерката навистина успеала да најде клуч, да ја одигра таа промена, таа загуба на децата, тоа гаснење на нејзините малечки. Истото се однесува по контраст на Јон. Бев изненаден со каква точност го пласира сценскиот говор, извонредно, прецизно, силно. Мислам дека она што го нашол за да го извлече ликот од замките што ги споменав, а ги има, дури и мизансценски се повторуваат воените сцени, е хуморот. Меѓутоа, тоа не е хумор потсмев или една иронија, која е на прва топка, туку е воздржан и се појавува доволно, колку за да го измести ликот од замката да падне во патетиката на болката, страдањето, на протестот, на себепрезирот и слично. Мислам дека тој тандем ја носи енергијата на претставата и помалку или повеќе и другите се приклучуваат кон тоа.

Јована Ѓорѓиовска, театарски критичар на Гледај.МК:
-Многу ми се допаднаа четирите различни планови на сценографијата на кои се играат различните временски нишки и локации. Исто така, сцените со бајачката јас лично ги доживеав како најмоќни и најефективни. Мислам дека тој дел не ми бил толку важен кога сум го читала романот, но сега, при гледањето на претставата тоа се моментите кои што најмногу ми оставија впечаток.

Слободан Беличански, вљубеник во театарската уметност:
-Оваа претстава, според мене, може да биде одличен пример како може театарот да комуницира со националното книжевно наследство. Романот „Пиреј“ стана класика уште за време на животот на Петре М. Андреевски и еве сега, пак, се сретнаа по вторпат. Ја споменувам некогашната култна претстава на Битолскиот театар, една извонредна претстава. Сега, пак, имаме чувство дека се достигнал врвот во сите елементи на претставата, со еден ансамбл кој со години гради подеднакво чувство за поединечна и за колективна игра, каде се споиле убавото текстуално со убавото визуелно. Во секој гледач се буди она што се вика емпатија, чувство на сорадост и сострадание. Повеќе ова второто, затоа што се случува сѐ во времето на „Големата војна“, на Првата светска војна. Оваа претстава не порачува омраза и одмазда, туку е претстава која нуди љубов и бара мир меѓу балканските и сите други народи. И уште еден момент: таа сеприсутна игра помеѓу трагичното и радосното, меѓу смртта и животот, меѓу темното и светлото, во завршницата се чини дека надвладеало светлото. И токму тоа светло, споено со жолтилото на македонската сончевина присутно во сценографијата и во рефлекторската интервенција, кажува дека има надеж и за овој народ и поука за сите народи во најблиската и најдалечната историја. Поука, да не се повторат нашите и туѓите трагични искуства. Претстава во која сите актери, а посебно носечките, го досегнаа врвот, вложувајќи сѐ од себе – од телесна, духовна и душевна енергија“.

Борче Грозданов, театарски критичар, Театарче.мк:
„Таква суптилност и ненаметлива внатрешна игра каква што имаше кај Велика, алијас Марија и на моменти малку понагласена, но сепак на место кај Александар, одамна немам видено. Во однос на пливањето низ ‘морето пирејско’, односно низ неоткорнатиот корен што не можеме да го откорнеме колку и да сакаме, што Бубе (Љупчо Ѓорѓиевски н.з.) го направил маестрално. Во народните сцени, односно боичните сцени, како да се претрчуваа за мене многу битни реченици на мудроста од Лазор Ночески . Тоа е всушност коренот на пирејот, тоа е нашата мудрост. Некои реплики воопшто не ги чув од прегласната музика, особено на почетокот од војничните сцени Трпче (Игор Трпчески н.з.) воопшто не го слушнав. Во секој случај, ми фалеше малку динамика во воените сцени. Прекрасните 5 ‘ѕвезди’, вие имате 5 нови прилепски ‘ѕвезди’. Тоа се децата, сите до едно беа одлични и немерливо незаборавни. Темата беше ‘зошто Пиреј?’, што кулоарски, што вака јавно. Затоа што ‘Пиреј’ е нашата вечна тема, затоа што ‘Пиреј’ е нашиот корен, затоа што пирејот не треба да го негуваме, но не треба со сила да го газиме“.

Милан Пиркел, театарски критичар од Словенија:
„Ќе кажам нешто што многу ќе ве изненади. Во перцепцијата на алтернативците и критичарите во Словенија, веројатно најпознатиот македонски театар, е прилепскиот театар. Тоа што во свеста на словенечкиот театар го направи Мартин Кочоски на ‘Ex Ponto’ со ‘Тапани во ноќта’, ‘Кавкаски круг со креда’ , тоа и сега се памети во Словенија. Во Словенија се зборуваше дека е тоа првиот ‘физички’ театар од подрачјето на поранешната Југославија кој дошол во Словенија, и дека тоа словенечките актери сигурно никогаш не би го направиле. Вие правевте сцена, што словенечкиот актер никогаш не би го правел, за тоа постојат сценските работници. Но, да го оставиме сега тоа настрана. Вечерва, анасамблот извонреден, сите честитки за носителите на главните улоги, но и за колективната игра“.

Мартин Наумоски, професор по македонски јазик во средно училиште:
„Сакам да дадам за ова претстава од еден друг аспект. Предавам македонски во едно средно училиште тука во Прилеп и, нормално, го работиме ‘Пиреј’ со младите деца, со средношколци на возраст од 17-18 години. Од оние кои што ја сакаат литературата и го сакаат театарот, можам да кажам дека 99 отсто дојдоа и ја гледаа претставата. Со сите нив користевме часови да зборуваме за претставата и таа длабоко допре до нив. Нормално, тргнувајќи од текстот, преку актерите, музиката, сценографијата, костимографијата и сл. Го кажувам ова затоа што сакам да знаете сите кои сте инволвирани во претставата, дека правите голема работа за младите деца, кои веројатно немаат исто детство или исти мисли како што ние сме ги имале порано. Сега е многу потешко да се допре со ваква претстава, со ваква тематика до денешната младина отколку што било тоа порано. Затоа, сите комплименти одат кон вас, кои сте инволвирани во претставата“.

Оцена од гласањето на публиката: 4,85

Куриозитет:
Вечерва во претставата на прилепскиот театар „Пиреј“, настапија двајца актери кои својот почеток го имале на вториот Театарски фестивал „Војдан Чернодрински“. Станува збор за доајените на прилепскиот театар, актерите Димитар Вандески  и Трајче Иваноски, кои пред 52 години играле во претставата “Триста коли трње“, хумористичен колаж по текстови на прилепчанецот Миле Попоски, а во режија на Благоја Дамески.

Моника Талеска, Зоран Милошески
Фото: Оливер Ангелески

Tркалезна маса со екипата на „Смртта на Дантон“

НУ Албански театар – Скопје

„Смртта на Дантон“ од Георг Бихнер

Режија: Дино Мустафиќ

Играат: Рефет Абази, Луран Ахмети, Гзим Жерка, Фисник Зеќири, Музбојдин Ќомали, Осман Ахмети, Хамди Рашиди, Генци Мирзо, Амернис Јованоска Нокшиќи, Аида Елези, Ментор Курти, Илир, Речи, Сокол Хајрулаи, Асдрен Селими, Тенвил – Босфорт идризи, барат Махмути, Ајше Усеини, Ариан Ејупи, Фатон Ибрахими, Кујтиме Ахмети, Таулант Дестани.

Од тркалезната маса на критиката за претставата „Смртта на Дантон“, по текст на Георг Бихнер, драматизација на Жељка Удовичиќ Плештина, а во режија на Дино Мустафиќ.

Ана Стојаноска, театролог, професор на ФДУ и писател (водител на тркалезната маса):
-Ова ми е еден од омилените драмски текстови, што воопшто сум ги прочитала. На неполни 22 години, германскиот автор Георг Бихнер ја напишал оваа драма, инспирирана од Француската револуција. Ова е текст кој сто и повеќе години е пред своето време и во него се вметнати елементи кои денес се многу актуелни и се поставува во светските театарски куќи, а се вика документарен театар. Благодарение на режисерот Дино Мустафиќ и на драматургот Жељка Удовичиќ Плештина, имавме можност да видиме една мошне импресивна и впечатлива претстава – „Смртта на Дантон “. Како што сите видовме, претставата имаше моќен вовед во кој Дантон во изведба на Рефет Абази, со црвена готварска капа на главата и со црвена престилка,  го најави целокупното дејство, не случајно симболично поставено со тој сатар со кој ја сече храната. Вообичаено, кога гледаме претстави на Дино Мустафиќ, секогаш има мноштво знаци кои треба да ги читаме и по сето тоа што сме го гледале, треба време тие знаци да се потсредат во главата. Истото го имав и со „Народен непријател“ и со редица други негови претстави. Особено, кога станува збор за таа музичка подршка, сите песни што ги слушнавме од  „Children of the revolution “, до „Rage against the machine“, „Bella ciao“, до „Nick Cave“ и редица други, сите тие истовремено говореа како што говорат и актерите во претставата. Така што, од ова мноштво на знаци, првото прашање што си го поставив себеси беше: Дали ова мноштво на знаци ни помага или ни одмогнува да ја следиме претставата и дава некаков фокус, означува некаде или, пак, нѐ остава сами да го доживееме целото тоа што го гледаме, со сите сетила, истовремено.  Деновиве дискутиравме како се говори на сцена, што е изговорено, што не дослушуваме, каде техниката ни помага или ни одмогнува. Но, конечно, видовме дека ништо од тоа не е важно кога имате добри актери на сцената. Кога има двајца водачи на таа револуција, едниот е смирениот, рационалниот, воздржаниот – Робеспјер, а другиот е побунтовниот, поекспресивниот – Дантон. Мислам дека е одлично што на таа вага двајцата се контрапункт еден на друг.

Јована Ѓорѓиовска, театарски критичар на Гледај.МК:
-Им честитам на сите актери за одличната гласовна изведба. Ова беше можеби најдобрата гласовна претстава што воопшто е направена во македонскиот театар. Уште еднаш, честитки !

Лилјана Мазова, театарски критичар:
-За мене ова е најдобрата претстава во Македонија. Ги обожуваш сите актери на сцената. Рефет е тука и тој ја води играта. Меѓутоа, сите се заедно, што е реткост. Обично, секој сака да игра сам за себе. Рефет има право да игра сам затоа што ја води играта. Но, тој им остава простор на другите, како што и сите други му помагаат нему или се насочуваат, го одбираат правецот што им го задал Дино Мустафиќ, а го спроведуваат заедно. Им честитам на сите, на целата екипа, на театарот, и посакувам да имаме што повеќе вакви претстави.

Крсте Џидров, сценограф:
-Од аспект на сценографијата, кога видов една проба, се прашав што ќе му прават на мостот, напред-назад, горе- долу, а потоа видов како функционира на премиерата. Вечерва, втор пат ја гледав претставата целосно и воопшто не ми пречеше што се случуваше на сцената, па мостот да мора да се поднаместува затоа што поентите беа добро смислени. Значи, лизгањето, паѓањето, кревањето, спуштањето… Тука се знаците. За мене ова е шизичка претстава со тие песни кои јас сум ги следел и ги следам. Ова делува како кратка верзија за тоа што треба да го знаеме за „Смртта на Дантон“. Претставата трае долго затоа што има содржина, текст, што има што да се научи. Овде го видов тоа што сме учеле за Дантон, Робеспјер, за Сен Жист. Тоа се приказните од гимназијата. Тоа е голема литература и историја и треба да се знаат некои работи. Овде ги имаме сублиматот, брзината, резовите, такви какви што треба да бидат. А, од аспект на музиката, секоја нумера не е случајна, не е за да се забавуваме.

Слободан Беличански, гледач:
-Лично, јас сум импресиониран од она што значеше равнотежа на односот во актерската игра помеѓу стожерните и другите ликови. Како колектив меѓусебно си помагаа, струеше охрабрувачката енергија на едните спрема другите. А, што се однесува до музичкиот материјал, тој јасно сугерираше дека оваа претстава не е посветена само на Француската револуција, туку и на сите подоцнежни револуции што следуваа по неа. А, на прашањето поставено во каталогот за претставата – Кога престанува една револуција? – би рекол, поттикнат од овој текст и од оваа изведба, дека таа престанува тогаш кога револуцијата започнува да ги јаде своите деца или уште поточно, тогаш кога децата на револуцијата почнуваат да се јадат помеѓу себе. Овој текст на Бихнер, кој со ништо не изгубил од својата убавина во оваа постановка, иако се приближуваат скоро 2 века од неговото пишување, навистина сака да ни покаже и да сведочи дека убавината и на изведбата и на читањето се подеднакви, кога е во прашање оваа драма. А, уште повеќе што,  првично, текстот бил примен за читање, како текст кој нема сценичност. Но, вечерашната изведба покажа дека тој е податлив за театарската сцена, тогаш кога  ќе се најде во вистински раце.Се забележа и дека текстот на Бихнер е надополнет со податоци за егзистенцијалната положба и борбата за егзистенција на луѓето од овие простори, од ова наше време. Како да сака да ни сугерира дека секоја револуција започнува со бунтот во човечкиот стомак.

Александар Милосављевиќ, театарски критичар од Србија:
-Кај Робеспјер видов смиреност и сведеност во изразот, а експресивност во играта на Дантон. Робеспјер е неподмитлив. Човекот влегува со јасна идеја која е чесна и искрена. Револуцијата треба да победи, но цената што се плаќа е смрт на револуцијата и воведувањето диктатура. А, од друга страна, е Дантон, човекот што ѝ поставува прашања на Револуцијата и себеси и на времето во кое се случува Револуцијата. Таа рамнотежа, тој однос помеѓу тие два лика, маестрално функционира на сцената. Оваа претстава е, на некој начин, слична на претставата од синоќа –  „Животинска фарма “. Орвел констатирал дека Револуцијата е мртва и тоа го зборувал и го пишувал за конкретна револуција. Бихнер многу време пред Орвел, според мене, поставил посуштински и посериозни прашања за Револуцијата. А тандемот, Дино Мустафиќ и Жељка Удовичиќ, тоа многу добро го разбрале. Оваа претстава, низ драматуршката адаптација, многу поцврсто и сериозно ги поврза сите дилеми на револуциите, па и транзицијата ја сместуваме во корпусот на револуциите, за македонскиот простор, а јас сум слободен да кажам и за просторот во Србија, во однос на тоа што беше направено во синоќешната претстава. „Children of the revolution“, од групата „Т.Rex и Mark Bolan“ е првиот миг. Таа песна е направена кога револуцијата од 1968 година веќе беше мртва. Текстот на Бoлан многу иронично зборува за тоа што дојде по 1968 година. И потоа имаме цел круг, а на крајот имаме иронија со оној кој го мете подот и го изметува и Дантон. Значи, таа линија која почнува, иронично се завршува со иронија. Почетокот на текстот, се разбира дека не е напишан од Бихнер. Тоа е интервенција на Жељка, која е многу јасна и многу тенденциозна и многу точна. Таа не се однесува само на Македонија и на транзицијата, туку на судбината на денешниот свет. Последните зборови кои ги изговара Дантон во претставата, исто така, не се зборови на Бихнер. Нив ги изговорил Че Гевара. И се поставува прашањето: Дали  револуцијата е готова? Тоа во мене отвори дилема. Знам дека Револуцијата не е добра, знам што донесува таа, но, се прашувам: Има ли друго решение?

Тодор Кузманов,театарски критичат на Македонското Радио:
-Ансамблот на Албанскиот театар приреди настан од голем габарит и калибар. Една многу вешта инсценација на Бихнер на „Смртта на Дантон“,  како што веќе беше кажано благодарение на драматуршко- режисерскиот пристап и благодарение на ансамблот, во реализацијата на тие едноставни нешта, но и длабоки, што бараат промислување. Мене ме фасцинира фактот, односно податокот, за возраста на Бихнер кога настанал овој негов текст. Како потсетување за тоа што може да направат младоста, искреноста и посветеноста. Значи, некои вредности кои одамна се заборавени. Доспеавме во еден многу корумпиран свет и, некако, му доаѓа како терапија оваа претстава. Во однос на тоа дека револуцијата е неизбежна, меѓутоа таква каква што ја знаеме револуцијата, таа не е ни решение. Но, патоказите се тука  за да се спознае кои се резултатите, последиците од револуцијата. Конвенира фактот што паралелата е извлечена со нашата скорешна т.н. Шарена револуција, но еден тип. Конвенира тоа што резултатите од нашата револуција се безмалку препишани од Француската револуција. Веројатно, тоа важи и за сите други револуции. Во земјава секој втор е незадоволен што беше дел од нашата револуција. Тоа мешање на желби, на интереси, како што било во Франција, а персонифицирани преку Дантон и Робеспјер, овде го има многу. Главната вредност и важност е што во претставата се зборува за актуелни настани, на актуелен јазик, низ манир на политички ангажман во театарот. Оваа претстава доаѓа и се надоврзува на претходно изведените претстави како што се „Бакхи“ на Битолскиот театар и „Животинска фарма“ на Орвел во продукција на Струмичкиот театар. Тоа што ги поврзува е политички ангажираниот пристап, во сите три има осовременување, односно локализирање на проблемите и на фактите со ова место и со ова време. Тоа е една тенденција која фестивалот „Војдан Чернодрински“  ја одразува. Мене ми се допаднаа улогите како се направени и се изведени без претенциозност, без посебно напрегање и без агресија. Во таа смисла се моите честитки за нивниот учинок.

Иван Додовскипрофесор по критичка теорија на Универзитетот Американ Колеџ Скопје:
-Моето враќање на фестивалот по 20 години се поклопува со уште едно блескање на ансамблот на Албанскиот театар, како кога пред две децении, во својство на селектор, донесов една претстава од нив која тогаш блесна. Затоа ми е криво што во изминатиов период не сум видел повеќе од нив. Сега доаѓав со извесен трепет пред помислата каков Дантон ќе изигра Рефет Абази, зашто и тој од некои свои причини, како што знаеме, долги години не доаѓаше на овој фестивал, а го немаше и на сцената во неговиот театар. Некако се поклопија нашиве судбини вечерва. А, не треперев поради тоа што се сомневав во неговите способности, туку затоа што  кај него има една огромна еруптивна енергија за која мислев дека, толку се собрала низ годините, што сега низ еден ваков лик може да експлодира, на начин што не може да се контролира. И, да кажам искрено, најмногу ми се допадна што видов дека и по толку години, собирајќи ја таа енергија, Рефет токму тоа го направи. Успеа да се исконтролира во најтешките сценски стапици на оваа претстава. Во  неа брилијантно функционира тој мост, тоа колебање помеѓу едно хедоне на Дантон- потребата низ телесното да се истражува вистината, и студената рационалност на Робеспјер, брилијантно одиграна од Луран Ахмети, рамноправно со Рефет, токму на оној мост за кој во почетокот мислев дека ќе биде опасна стапица зашто метафората на клатењето во 2 часа се троши. Сепак, тоа беше извонредно искористено и одиграно. Ми се допадна, исто така, што имаше некои сцени во кои дојде до израз Бихнеровската лиричност и тоа секогаш во контрапункт, додека паралелно одат сонговите или некои други мизансценски решенија. Таму имате слатка ненападна игра на Дантон со вљубената. Или моментите на плачењето, на сонувањето, на стравот од сонот и т.н. Сите тие се извонредни етиди во оваа претстава, едно менување на потребата што се провлекува низ претставата, која цело време низ ударот на тапаните нѐ потсетува дека сме во реалноста, дека проблемите се наши и дека сме жртви на сите заблуди на револуцијата.

Публиката ја даде својата оцена за претставата „Смртта на Дантон“. Нејзината оцена е 4,18.

Сотир Трајков
Фото: Оливер Ангелески

Tркалезна маса со дел од екипата на „Макбет“

Денеска околу 11 часот  во прилепскиот Центар за култура „Марко Цепенков“ се одржаа првите разговори на тркалезна маса по повеќе од 20 години. И тоа за првата од осумте претстави во конкуренцијата за награди на фестивалот – претставата на МНТ од Скопје – „Макбет“ на Вилјан Шекспир, во режија на Нела Витошевиќ.

Реакциите се многу позитивни и имавме плодна дискусија смета професор Ана Стојаноска од Фкултетот за драмски уметности од Скопје и водител на разговорите.

– Првиот впечаток е дека ни недостасуваше да зборуваме за театарот. Ни недостасувало да зборуваме за тоа што сме го одгледале. Искрено, навистина му благодарам за можноста што ја создаде фестивалот да проговориме гласно за претставите што ги гледаме. Позитивно сум изненадена од првата „тркалезна маса“ за претставата „Макбет“ од Вилјам Шекспир во режија на Нела Витошевиќ, а во продукција на МНТ од Скопје.  Имавме можност да слушнеме мислење и од гледачите и од „едуцираната“ публика, од критичарите, но и од самите автори на претставата. Ваквите тркалезни маси се инзвонредна можност за учесниците во претставата да видат каков повратен ефект има нивната претстава врз гледачите и мислам дека таа цел ја усвоивме.

Според тоа што се слушна на „Разговорите на тркалезната маса“ , видовме дека сите го препознаа режисерскиот концепт на режисерката Нела Витошевиќ, посебно, активното учество на вештерките кои беа вклучени во претставата. Слушнавме забелешка околу говорењето на стиховите, што е исклучително важно и слушливоста на некои од актерските изведби. Позитивно ја нагласивме играта на неколку актери од МНТ и го испочитувавме токму тој момент дека режисерката собрала една актерска екипа која многу моќно, и истовремено, многу интересно функционира заедно на сцената, изјави Стојаноска.

Слободан Беличански, пасиониран вљубеник во театарската уметност ја поздравува иницијативата и акцентира поенти од претставата.

– Со големо внимание ја одгледав претставата. Мора да се земе предвид дека претставата „Макбет“ се играше во атмосфера во која публиката претходно емотивно се трошеше. Прво беше прогласувањето на добитниците на Наградата за животно дело, Владимир Милчин и Бајруш Мјаку, потоа емотивно се проследи концертот на Влатко Стефановски. Остатокот од емоциите, по паузата, беа за претставата од 2 часа и 20 минути. Токму во ова „интернетско“ време кога публиката е навикната да одгледа „набрзина“ едно фрагментарно парче, да прими набрзина еден „дајџестиран“, лесно сварлив Шекспир, но вие тоа не сакавте така да го претставите зашто Шекспир не го заслужува тоа. Мои два лични впечатоци беа апострофирани од претставата: појавата на вештерките кои како да игра двојна улога. од една страна како да потикнуваа на злостор, а од друга, како да ги поттикнуваа совестите на Макбет и на леди Макбет. вториот впечаток е во врска со прашањето – Кога се донесе одлуката за злосторството, нагласи Беличански, коментирајќи ја претставата на МНТ.

Љупчо Печијарески, професорот-социолог на прилепскиот Економски факултет и пасиониран проследувач на театарската уметност, посебно на фестивалот во кој низ годините имал и поактивно учество, го поздравува воведувањето на Разговорите на тркалезната маса на критиката  по повеќе од 20 години.

– Некои и можеби не паметат кога се разговараше за претставите на фестивалот. И тоа бурно се коментираше секоја претстава. „разговорите“ постоеја и пред 40, па и 50 години. Сакам да ве поздравам, зашто пријатно сум изненаден дека по толку години се води една квалитетна дебата за претставата.  А сакам да се задржам околу две дилеми: Дали претставата требаше да се игра на оваа сцена која ги нема технилчките можности на матичната сцена на МНТ. Првата жртва е што Шекспир се игра на македонски. Втората поента е мнбогу побитна. Со вашето присуство на фестивалот и со изведбата засекогаш се вградувате во меморијата на МТФ „Војдан Чернодрински“. Тоа вреди. Само на тој начин ги градиме сопствената култура и сопственото битие, истакна Печијарески.

Инаку на крајот на разговорите на тркалезната маса на критиката беа соопштени резултатите од гласањето на публиката. За претставата „Макбет“ на МНТ од Скопје публикта  даде оцена од 3,83.

Вечер на програмата на 54. издание на МТФ „Војдан чернодрински“  е втората претстава во конкуренцијата за наградите, и тоа од 19.30 часот на сцената од ЦК „Марко Цепенков“, тоа е претставата „Бакхи-краток преглед на распадот“ според Еврипид во режија на Игор Вук Торбица, а во продукција на народен театар од Битола. Веднаш по претставта се разговорите на тркалезната маса.

Елизабета Митреска
Фото: Анастасија Бошкоска

МАКЕДОНИЈА ВО „ЖИВОТИНСКА ФАРМА“

Љупче Петрески

Орвеловата вонвременска „Животинска фарма“ е базирана на настаните (револуциите во тогашна Русија) кои претходеле и довеле до ерата на Сталин. Тој, Орвел, успешно го исмева сталинизмот, потенцирајќи дека Руската империја, се претворила во брутална диктатура врз база на култот на една личност. 
Вечерва, на театарскиот фестивал во Прилеп, струмичкиот ансамбл „Антон Панов“ се претстави пред прилепчани со претставата „Животинска фарма“ во која, режисерот Љупчо Ѓорѓиевски не само што автентично ни го претстави Орвел, туку и успеа успешно да ги вмрежи нашите општествени случувања и да ги исмее актерите-учесници во настаните кои претходеа и не доведоа до општественото дереџе во кое моментално живееме. Па така, во „животинската фарма“ видовме „шарени револуционери“; видовме како дел од нив станаа власт, станаа министри или владини функционери; видовме потрчковци; го видовме Премиерот во вистинско „светло“; видовме „шмркање“ кокаин; видовме како револуцијата ги изеде своите деца; видовме раскалашаност на власта; видовме преименување од „Бивша животинска фарма“ во „Република животинска фарма“; видовме и „животни“ кои извикуваа „Да живее Македонија“; видовме терор, репресии; видовме брутална диктатура. На крајот, дури и Могерини ја видовме!
Видовме многу добра постановка, во невообичаена средина каде гледачите и актерите беа сместени во некаков хангар. 
Моите очи видоа многу добра глума, интересна сценографија, костимографија, одлична музика и мали режисерски недостатоци. 
Summa summarum многу добра претстава!
Најинтересно е што оваа и ваква престава доаѓа од родниот град на …

Доделени признанијата од „ Евродрам“, на преведувачите Оливера Павловиќ и Дарко Јан Спасов

Преводната драмска литература во земјава е засилена со три наградени текста од руските драмски автори Иван Вирипаев и Људмила Разумовскаја, како  и од ирскиот драматичар Конор Мекферсон. Ова е заслуга на преведувачката од руски јазик, Оливера Павловиќ, вработена во НТ-Битола и на Дарко Јан Спасов-драматург во театарот Комедија во Скопје и преведувач. Нивните преводи беа поттикнати од ланскиот конкурс што го спроведе Евродрам- европска мрежа за драма и превод , која обединува 30 јазични комитети од разни земји. Според претседавачот на Македонскиот комитет на Евродрам, Иван Додовски, на конкусот пристигнале 8 преводи, од кои изборот паднал на три.

  • Во таа селекција, трите преводи се најистакнати , за таа година. Денеска сме тука јавно да им честитаме на преведувачите. И тоа да го искористиме како повод за прослава и гест на ценење на тоа што тие го направиле како преведувачи зашто тоа е извонредно важна работа. Особено во театарот , особено кога еден текст треба да се преведе добро и да е сценски изведлив во нашата средина, рече претседавочот на Македонскиот комитет на Евродрам, Додовски.

Признанијата на Дарко Јан Спасов и на Оливера Павловиќ , им ги врачија Доминик Долмие од Франција, еден од основачите на Евродрам и Иван Додовски од Македонскиот комитет. Заблагодарувајќи се за признанието, Оливера Павловиќ, која беше рангирана како прва и трета за преводите на драмските текстови „ Танцот Делхи“ од Иван Вирипаев и „ Милата Елена Сергеевна “ од Људмила Разумовскаја, рече дека ова е прв пат јавно да се оддаде признание на преведувачи кои работат за театарот .

  • Благодарам за наградата, за тоа како сум вреднувана. Прв пат јавно во Северна Македонија им се оддава признание на луѓе кои прават превод за театар. До сега не сум слушнала за вакви признанија и возбудена сум и многу ми е мило затоа што веќе 30 години ја следам руската драматургија и преведувам. Дел од тие пиеси што сум ги превела имале среќа да бидат играни во театарот , ама поголемиот дел уште стојат во фиока. Ова е јавен повик до сите театарски работници да обрнат внимание на тоа дека има луѓе кои ја следат драматургијата во Европа. Современата руска драматургија и по квантитет и по квалитет е многу значајна, истакна Павловиќ.

Дарко Јан Спасов кој по конкурсот беше рангиран на второто место за преводот на наградената драма со „ Лоренс Оливие“- „ Брана“ од Конор Мекферсон, заблагодарувајќи се за признанието , повика да се чита повеќе во нашата средина.

  • Читајте ! Кога некој искрено ќе ви рече дека текстот е многу убав, прочитајте го , земете си време. Само читајте, ништо друго. Ако не читаме мозокот ќе рудиментира како казма. Им благодарам на организаторите од МТФ „ Војдан Чернодрински“ и им благодарам и на Евродрам.

Осврнувајќи се на историјатот на мрежата Евродрам, која постои од 1991 година, основачот и режисер Доминик Долмие, рече дека приказната со европската мрежа за драма и превод започнала барајќи преведувач од албански на француски јазик, на текстот „ Историја на тие што веќе ги нема “, од албанскиот писател Касем Требешина, при посетата на Тирана.

  • Текстот го преведе младата преведувачка Мирела Кумбаро (сега министерка за култура во Албанија м.з.). Кога беше направена постановката сватив дека тоа беше прва албанска драма преведена на француски јазик. Бев изненаден како е можно тоа. Така се заинтересирав за остатокот од Балканот. Исто така и во Анадолија и во регионот на Кавказ, ситуацијата е слична околу преводите и си реков дека треба да направиме нешто во врска со тоа.

Конкурсите на Евродрам за преводна драмска литература се објавуваат во непарни години, а во парни, се објавуваат повиците за оригинални драмски текстови, кои потоа се споделуваат низ мрежата. До крајот на годината се очекува да биде објавен конкурсот за оригинални текстови, напишани на македонски јазик кои ќе ги разгледа Македонскиот комитет на Евродрам и ќе направи селекција. Одлуката ќе биде соопштена во март, следната година. Авторите од земјава кои пишуваат на јазиците на етничките заедници ќе можат да аплицираат во соодветните јазични комитети на Србија, Албанија и Турција. Постои желба од Евродрам, наградените оригинални текстови да се објават,  промовираат и да се одржи нивно сценско читање в година, на јубилејниот 55 МТФ „ Војдан Чернодрински “.

  • Зошто да не бидат и да не се играат низ театрите во Македонија , кои токму преку овој фестивал ќе бидат анимирани малку да размислат и да обрнат внимание на домашната драматургија. Таа потреба беше констатирана во рамките на разговорите на трибината „ Ова е наше време- време за театар“, дополни Додовски

Преку Евродрам до сега се преведени текстови од Дејан Дуковски, горан Стефановски, Жанина Мирчевска и Венко Андоновски.

Сотир Трајков
Фото: Анастасија Бошкоска