ФАД се враќа дома во Стоби, а ќе се шетаме со помош на мобилна апликација

Низ археолошкиот локалитет Стоби во иднина ќе може да се движиме и со помош на мобилна апликација, која ќе ни помогне да се запознаеме со историјата на објектите при нашата обиколка. Првиот аудиоводич за археолошки локалитет во Република Македонија е изработен од националната установа за управување со археолошкиот локалитет Стоби, во соработка со софтверската компанија “G6 Solutions” од Скопје и тој е веќе во употреба, а достапен е на мобилната апликација Stobi audio guide.

“Аудиоводичот ќе му помогне на секој посетител да го запознае и доживее археолошкиот локалитет Стоби, еден од најубавите локалитети во Македонија, на интерактивен и автентичен начин. Стоби е една од најпосетуваните туристички дестинации во Македонија и, за потребите на посетителите, покрај туристички водич за посетителите на локалитетот, отсега ќе може да се користи и мобилната апликација Stobi audio guide, која е достапна за Андроид и ИОС оперативни системи, на македонски и на англиски јазик”, вели Митко Тутковски, в.д. директор на НУ Стоби.

Апликацијата ги содржи сите неопходни информации за објектите кои се во состав на археолошкиот локалитет, како и кус историјат за локалитетот и насоки за движење согласно неговиот историски наратив. Посетителите ќе може да ја спуштат апликацијата на самиот влез на локалитетот каде што е обезбеден и слободен интернет пристап.

Автори на текстовите за водичот се дел од вработените во НУ Стоби: Димитар Николовски, Мишко Тутковски, Гоце Павловски и Силвана Блажевска. Наратор на македонски јазик е Славица Бабамова, а автор на преводот и наратор на англиски јазик е Димитар Николовски.

ДАРИЈАН ПЕТРОВ: „НАЈДОБАР МЛАД АКТЕР“ на фестивалот „АКТЕРОТ НА ЕВРОПА“

 

Актерот ДАРИЈАН ПЕТРОВ ја доби наградата „НАЈДОБАР МЛАД АКТЕР“ на фестивалот „АКТЕРОТ НА ЕВРОПА“ за улогота Дони, од претставата „ДОНИ ДАРК“, во режија на Роберт Ристов, продукција -ТЕАТАР КОМЕДИЈА!!!
ЧЕСТИТКИ ДАРИЈАН!!!
НЕКА НИ СЕ МНОЖАТ!!!

ЧЕСТИТКИ!!!!!!!!!!!!!!!!!

Пантомимичарот Трајче Ѓорѓиев во пресрет на 11. “Панфиз”: Убаво е кога публиката може да те разбере на секој континент!

Годинава се одржува 11. издание на “Панфиз”, интернационален фестивал на пантомима и физички театар. Како идеен творец на “Панфиз”, со што овој пат ќе ја привлечете публиката и во што ќе бидете поразлични од минатите години?

Оваа година, публиката ќе има можност да види претстави од четири жанра: детскиот, ритуалниот, класична пантомима и буто перформанс. Се надеваме дека ова ќе биде доволна причина публиката да ужива во фестивалските денови посветени на пантомимата и физичкиот театар.

Со оглед дека секоја година финансиите за организирање на фестивали се реален проблем, дали постои интерес од спонзори да финансираат вакви претстави и како се снаоѓате?

Искрено не сум ни пробал да одам и да барам финансии по фирми и претпријатија… некако не се чувствувам добро ни кога помислувам на тоа, а уште помалку пак да се јавувам и да барам средби со некакви бизнисмени кои можеби никогаш и не влегле во театар. Нашиот фестивал има покровител на наградата, кој сам се јави да помогне и тоа од Париз, каде што живее. Тој е по потекло од Ботевград, Бугарија, и е голем љубител на пантомимата. Можеби средствата не се големи но сепак нам тоа ни е од огромно значење и непроценлива поддршка.Финансиите од Министерството за Култура и Град Скопје секако дека не се доволни, но засега се единствен извор за опстојувањето на фестивалот. Се надеваме дека во иднина оваа поддршка ќе се зголеми и ќе можеме да размислуваме за пошироко издание на фестивалот во секоја смисла.

Со оглед дека и покрај досегашните 10 изданија и учество на театри и пантомимичари од цел свет, сепак овој вид на театар во Македонија како да е недоволно афирирмиран. Дали според вас постои надеж ова да се смени и пантомимата и физичкиот театар во земјава да добијат заслужено место?

Тоа е долг процес и мислам дека ќе потрае уште. Се почнува или би требало да започне од образовните институции кои воспитуваат и едуцираат актери т.е. Факултетите за драмски уметности. За жал, ете ,кај нас не постои тој предмет и не се изучува. Пред десет години се пројави интерес, но се остана на тоа. Фестивалот ја врши својата мисија, но само тој и во ваква форма (скратен) не е доволен. Пак ќе кажам, се надеваме дека доаѓаат подобри услови и времиња.

Има ли меѓу младите актери во Македонија интерес за пантомима и физички театар и дали има публика што го следи овој жанр?

Има, но некако како да се исплашени малку од жанрот, но јас мислам дека некој им пренел погрешни нешта додека студирале. Зошто е тоа така, не знам и не успевам да дознаам. Пред неколку дена, предложив проект пантомима за деца и млади во една наша афирмирана театарска институција, но добив порака дека дел од актерите не се согласиле со таков проект. Што да ви кажам? Со сила не можеш никому да дадеш. Здравје. Што се однесува до публиката, таа од фестивал е се побројна и еве веќе од самата публика има многу луѓе што се пријавија на буто работилницата која ќе се оддржи во тек на фестивалот.

Ова е еден од ретките фестивали на пантомима во регионот, колку се заинтересирани странските пантомимичари и театри да настапат на фестивалот во Скопје?

Фестивалот е можеби единствен на Балканот, па и пошироко. Интересот е огромен… Јас безмалку секој ден добивам по една до две апликации… некои продукции се воглавно уличен театар, циркус и слично, но многу од нив се издржани театарски претстави од светски ранг за кои се потребни многу средства кои ние во овој момент ги немаме. Со подобрен буџет, тврдам дека публиката кај нас би можела да види нешто несекојдневно, атрактивно и фантастично. Можеби, в година.

Според Вас, која е тежината, а која убавината на пантомимата и физичкиот театар?

Па, по мое мислење не постои тежина кога работиш нешто кое те исполнува, а убавината е во невербалната комуникација со публиката која може да те разбере на секој континент, еден универзален јазик на постоењето, уметноста и љубовта помеѓу луѓето. (Д.Т.)

Годинава гости од Грција, Бугарија, Србија и Финска

Интернационалниот фестивал на пантомима и физички театар “Панфиз 2018“ ќе се одржува во два дела од 7 до 9 јули и на 30 септември на малата сцена на Македонскиот народен театар. Фестивалот ќе почне на 7 јули во 20 часот со претставата “Снешкото што не сакаше да се истопи“ на Визуелен куклен театар “Празеин Алога“ од Грција и настап на Емануела Капокаки. На 8 јули ќе има две претстави на уметници од Бугарија – гостуваат “Симург” со Александар Илиев (20 часот) и “Кругот на животот” на Филип Дончев (21:30 часот), а на 9 јули -“Мандрагора“ на Марко Нектан од Србија. На 7 и 8 јули ќе биде одржана и буто-работилница под водство на буто-артистот Марко Нектан од Србија. Вториот дел на “Панфиз” ќе се одржи на 30 септември, кога е најавено гостување на финската атракција „Мимо Арт“ од Хелсинки со претставата „Body Notes“.
Влезот за претставите е бесплатен.

vecer.press / дневен весник ВЕЧЕР

Почнува 11.„Панфиз”, четири претстави до понеделник

На малата сцена на Македонскиот народен театар од денеска до 9 јули ќе се одржува првиот дел од 11. Интернационален фестивал на пантомима и физички театар „Панфиз 2018“.

Ќе бидат изведени четири претстави од три соседни земји (Грција, Бугарија и Србија), сите жанровски различни, така што публиката ќе може да види куклен, ритуален, класична пантомима и буто.

Фестивалот ќе почне вечер во 20 часот со претставата „Снешкото што не сакаше да се стопи“ на Визуелен куклен театар „Празеин Алога“ од Грција и настап на Емануела Капокаки.

Утре ќе има две претстави на уметници од Бугарија – гостуваат „Симург“ со Александар Илиев (20 часот) и  „Кругот на животот“ на Филип Дончев (21.30 часот), а во понеделник е претставата „Мандрагора“ на Марко Нектан од Србија.

Под водство на буто-артистот Нектан, денеска и утре во рамки на фестивалот ќе биде одржана работилница за буто, кој е театар на движењето со потекло од Јапонија и е мешавина од германската експресионистичка школа за игра, Но театар и јапонската зен-традиција.

Според уметничкиот директор Трајче Ѓорѓиев, „Панфиз“ се обидува оваа година да претстави неколку различни жанрови од областа на пантомимата и физичкиот театар. Во основата на сите нив е движењето, а пристапот се базира на драматургијата и карактерите.

Вториот дел на „Панфиз“ ќе се одржи на 30 септември, кога ќе гостува финската атракција „Мимо Арт“ од Хелсинки со претставата „Боди Ноутс“ (Body Notes). „Мимо Арт“ е новоформирана театарска трупа која на „Панфиз“ во септември ќе прикаже една од своите најнови продукции. Се работи за артикулирана сценска физичка игра, која во исто време кокетира со танцот како ад хок израз.

Влезот за претставите на 11. „Панфиз“ од денеска до 9 јули е бесплатен за посетителите, со претходна резервација во МНТ.

„Охридско лето“ годинава во знакот на различната жанровска театарска естетика на режисерите и продукциите

 

„Охридско лето“ во текот на изминатите педесет и седум години се потврди како реномиран европски фестивал каде се испишани најдобрите и најславните светски уметници. Успешната приказна продолжува и годинава, каде заедно со врвните имиња во светот на музиката, ќе учествуваат и исклучително добри театри со квалитетни драмски проекти.

На фестивалските сцени од 12-ти јули до 20-ти август ќе плени уметноста на бројните музички, драмски, балетски претстави, изложби, како и настани за најмладите. Новините што ќе ги воведеме од ова фестивалскоиздание ќе го продолжат патот на успешната традиција, но и ќе воведат модерна димензија што ќе ја надополни фестивалската историја,  вели директорката на „Охридско лето“, Сузана Вренцовска.

Драмската програма започнува со претствата „Стаклена Менажерија“

Драмската програма на 58-то издание  на „Охридско лето“ќе биде во знакот на различната жанровска естетика на режисерите и продукциите и ќе понуди проекти за сечиј вкус. Драмскиот дел ќе започне, еден ден по свеченото отворање на фестивалот, на 13-ти јули, со театарската претстава „Стаклена Менажерија“ од Тенеси Вилијамс, во продукција на Народниот театар од Охрид. Режисер на овој проект е Софија Ристевска Петрушева која на македонската театарска јавност веќе неколку години и е позната по својот алтернативен режисерски ракопис, во кој нема многу простор за “влакна на јазикот”, како и по својата жестокост во одредени претстави – проекти, кои секогаш оставаат впечаток кај гледачот.

-„Стаклена менажерија“ е претстава за комплексите, несигурноста и суровоста на современиот човек, кој сосема ја загубил солидарноста и сочувството кон послабиот. Во ова време на либерален капитализам, хуманоста полека исчезнува. „Стаклена менажерија“ е емоционално патување низ комплексноста на семејните односи. Претставата е болен крик за големата неспособност на човекот да љуби, вели Ристевска.

“Стаклена Менажерија” е едно од најинтересните дела на славниот Тенеси Вилијамс. Тој ја отсликува својата автобиографија во односите помеѓу самите ликови во драмата. Доминантната мајка ги измачува своите деца со нејзините константни планови за иднината.

Театар Комедија Скопје носи премиера на „Охридско лето“

Театарската претстава „Мизантроп“ од Молиер, а во режија на Ана Вукотиќ, актерите од Театар Комедија-Скопје ќе ја изведат премиерно на „Охридско лето, на 19. јули. Оваа сериозна комедија  е поглед во човековата душа на современиците од периодот кога била пишувана во 17 век, но e и магнетна резонанца на нашето време.

Патувањето со нас е како гледање во играта на сенката. Ако се вели дека првата линија била линијата на сенката, нашиот мизантроп подвлекува линија и го поставува онтолошкото прашање: кој е побезбедниот пат – дали умерената лага или ноторната вистина? Во кој од овие два избора демне спасот, и постои ли воопшто вистинска вистина? Дали еуфемизмите на современиот ултра хипер орто и онто човек ќе ја сменат линијата на неговата сенка ако наместо слатки лаги почне да (рас)кажува за нештата какви што се навистина. Но внимателно со иднината, сенката на современиот човек кој пат и да го фати, бездруго, ќе допре до портите на пеколот. Ова е и драматуршка потрага по тоа кој е човекомразецот во пиесата – Алсест или Оронт, или можеби Селимена, Арсиноја…?

Алсест и Филинт, Арсиноја и Селимена, и сите ликови во оваа трагикомедија се драматуршки биполарни, расцепени помеѓу стравот и страста, разумот и срцето. Понекогаш овие борби и ова биполарно растројство знаат да бидат смешни, забавни. А можеби во тоа се состои и лекот и спасот. Смеата! Макар и горчлива, таа ќе нè спаси.

„Смртта на Дантон“ го отвора прашањето –дали денес е воопшто можна револуција

И покрај револуционерните идеи, авторот на драмата „Смртта на Дантон“, Георг  Бихнер  покажува и сомнеж за начинот на спроведување на револуционерните промени. Го поставува прашањето: кога престанува револуцијата? Токму поради тоа дејството во драмата се фокусира на периодот на владеењето и раздорот на самите револуционери.

Суштината лежи во судирот меѓу Дантон и Робеспјер односно меѓу две различни сфаќања за тоа каква би требало да биде државата по спроведената револуција. Дантон од самиот почеток е прикажан како декадентен човек, склон на хедонизам, но неговите политички ставови се либерални и толерантни. Робеспјер пак, се колне во доблеста, за себе тврди дека има чиста совест, но ги убива сите кои размислуваат поинаку од него бидејќи, доблеста мора да владее со помош на терор.

Според драматургот на претставата, Жељка Удовичиќ – Плештина, поради тој егзистенцијален фатализам, поради таквото спознание на еден млад -20 годишен човек,  оваа драма е толку нова и единствена. Покрај тоа, „Смртта на Дантон“, поради користењето на богатиот документарен материјал и монтажата на цитатите и историските извори со авторската интерпретација на темата, во времето кога е напишана предизвикала многу контроверзии и ја чекала праизведбата повеќе од 60 години. Денес ова дело се смета за предвесник на т.н. документарен театар.

-Токму тој факт ни даде можност, но и обврска, со оваа претстава да проговориме за нашата современост. Економската криза нѐ  слабее, социјалните неправди се модус за животот на мнозинството – неолибералниот капитализам безмилосно ги гази нашите егзистенции не оставајќи ни излез, теророт на медиумите ги става на гилотина неподобните, но на хоризонтот не се гледа радикална општествена промена. Го поставуваме прашањето: дали денес револуција е воопшто можна, вели Удовичиќ – Плештина.

Театарската претстава „Смртта на Дантон“ според текст од Георг Бихнер, а во режија на Дино Мустафиќ, на 22-ри јули ќе ја одиграат актерите од Албанскиот театар –Скопје.

„Охридско лето“ ги отвора сцените и за најмладата публика

Единствениот национален театар специјализиран за програмата за деца и млади во Македонија, Театарот за деца и младинци на 26-ти јули на  „Охридско лето“ ќе ја донесе куклената претстава „Тоби“ според текст на Флоријан Зденек, во режија на Драгослав Тодоровиќ.

-Отворајќи ја сцената токму за најмладите кои како дел од општеството ја градат иднината на државата,ќе ја всадиме уметноста во длабочината на детската душа, како и почитта  кон високите уметнички стандарди, вели директорката на фестивалот, Вренцовска.

За режисерот Тодоровиќ, ова е трета соработка со ансамблот на Театарот за деца и младинци.

-Постои нешто, особено кај младите, што изгледа како ненадминлива препрека. Во тие години никако не сте задоволни од сопствениот изглед. Меѓутоа ако имате пријателка како госпоѓата Флора, вие, како јазовичарот Тоби ќе се согледате од сосема друг среќен агол со помош на пријателите. И уште нешто: „Никогаш немојте да се китите со туѓите перја. Ќе испаднете смешни“, вели режисерот Тодоровиќ.

„Странци“ – претстава за улогата на технологијата во одредувањето на вистината

Драмски театар –Скопје ќе ја збогати драмската програма на 58-то „Охридско лето“ со театарската претстава „Странци“ од Филипо Болоња, во режија на Нела  Витошевиќ што ќе биде изведена на 29-ти јули.  Станува збор за драма во која седумина пријатели играат игра при што ги споделуваат сите телефонски пораки, разговори, фотографии, комуникациите преку социјалните мрежи и на тој начин ги откриваат личните тајни, отвoрaјќи болни конфликтни ситуации. Истовремено се  потенцираат разликите помеѓу приватното и јавното себе претставување.

„Девојчето со жиците“ – современа драмска опера за виолинистка која сонува слава

„Девојчето со жиците“ е современа драмска опера за виолинистка кој патува со воз низ Европа. Преку нејзиното патување, се исцртува приказната за нејзиниот живот.  На почеток, таа е девојка која сонува и сака да стане славен музичар, но татко ѝ ги потрошил парите за нејзиното школување. Подоцна, таа е зрела жена која сè уште трага по нејзиното место под европското небо, откако целиот свој живот го минува како улична музичарка. Сѐ е на купче. Ја натежнала тешката економска ситуација, комплицираниот однос со пропаднатиот татко, потрагата по место во современа Европа, која сѐ повеќе е социјално исклучувачка, „испредена“ со бодликави жици, ѕидови и секакви ограничувања.  Приказната е универзална и е потсетник на позицијата на бројните надарени поединци, кои и моментално бараат засолниште во кое ќе можат да ги развијат своите потенцијали. „Девојчето со жиците “ е копродукциски проект на СНГ Драма од Љубљана и Moving Music Theatre од Битола. На „Охридско лето“ ќе биде изведена на 7-ми август.

„ Во агонија“ – приказна за искачувањата и падовите во општеството

Познатата драма од Крлежа, дел од трилогијата Глембаеви, е поставена како жесток судир помеѓу тројца луѓе. Во средиштето на приказната за љубовниот триаголник и искачувањата и падовите во општеството, се наоѓа чувствителната и разочарана Лаура Ленбахова. Таа храбро ја издржува имотната и општетвената деградација работејќи во својот кројачки салон и служејќи ги нејзините клиенти, нејзиниот интимен пријател, адвокатот Иван кој успева да се снајде во новонастанатите општествени ситуации и сопругот, баронот Ленбах, поранешен коњанички потполковник и поранешен затвореник. „Во Агонија“ ќе се одигра на 14-ти август во Предворјето на црквата „Света Софија“.

Со „Илијада“ ќе згасне фестивалскиот оган

Честа свечено да го затвори 58-то издание на „Охридско лето“, на 20-ти август,  ја имаат актерите од Словенечкиот Народен театар –СНГ Драма Љубљана, Цанкариев Дом и Градски театар со копродукцискиот проек „Илијада“ од Хомер, во режија на Јернеј Лоренци. Претставата „Илијaда“ е иновативна и величествена. Колку што е класична, толку е и инспирирана од европската театарска авангарда, со суптилни совети на модерната историја на Балканот. Изведбата започнува како концертна верзија на една опера, актерите во формална облека, седат на столици, раскажувајќи ја крвавата историја за „Илијада“ на микрофони. Микрофоните не се само за да се збогати звукот на зборовите, туку целата изведба е изградена од музика и поетскиот ритам хексаметар, слично како отчукувањата на срцето и одекот на коњскиот кас. Раскажаниот вовед полека прераснува во едно целосно театарско доживување со универзална релевантна нишка, кое е препознатливо за целата публика.

 

 

 

 

 

Влатко Илиевски – македонскиот бунтовник Џемс Дин ( о2.о7.1985 – о7.о7.2018 )

Влатко Илиевски актер и пејач
          ЕСЕНИН

ПРЕМИЕРА 10 И 11 НОЕМВРИ 

Народен театар Битола Сезона 2013 ЕСЕНИН музичко-поетска драма Режија: Благојче Божиновски

Адаптација и музика: Марјан Неќак Сценографија: Валентин Светозарев

Костимографија: Благој Мицевски

ЛИЦА: Стариот Есенин-Митко С. Апостоловски

Младиот Есенин-Влатко Илиевски(к.г.)

Исидора Данкан и Гаља -Габриела Петрушевска; Мајката-Соња Ошавкова; Есенин-Михаил Истилијанов; Суфлер-Зорка Ѓаковска; Инспициент-Мирослав Лазаревски

Беше уметник (како и повеќето од нас) со детско срце и детска наивност. Влатче(така го именуваме)сум убедена дека со наивноста и добрината создаваше свој свет далеку од законите на “урбаната” џунгла и суровоста во преживувањето.Покрај неговата убавина, пристојноста, воздрзаноста, обраќањето со ВИЕ на повозрасен колега и НЕТРАЧАРЕЊЕТО беше посебноста на неговата личност. Доблесна личност. До тука било….Не ги издржа Исусовите години!! Наполни 33год. и отпатува.Толку многу убавина собрана на едно место одеднаш замина….

 

На 06.07.2018 година околу 23.,00 часот во Скопје, на ул.„3-та Мак.Бригада“, во патничко моторно возило “Тојота“ пронајден е починат В.И (33) од Скопје. Увид на лице место извршил Јавен обвинител и увидна екипа на СВР-Скопје, а по наредба на Јавен обвинител телото на починатиот е предадено за обдукција , се наведува во соопштението од МВР.


Личен како Божество со глас ангелски и небесно сини очи…. Харизматичен, талентиран, срдечен, неодолив, шармантен, посебен….
Имаше толку многу потенцијал во себе што бев убедена дека три животи ке ти бидат малку за да го облагодариш овој свет со твоите доблеси, а не дека за толку кратко и брзо ќе не напуштиш…
Почивај во мир убавино.

Европска новинска интернет страница која се занимава со Евровизија ја пренесе веста за смртта на македонскиот пејач Влатко Илиевски, кој во 2011. година ја претстави Македонија на тоа натпреварување со песната „Русинка“.

Во 2000 година, членовите на македонскиот рок бенд Морал го побарале Влатко да се приклучи на нивниот бенд со кој во 2001 година почнале со снимање на албумот кој го завршиле 2003 година (“Кога патувам”). Албумот остана познат по песните “Панично те сакам”, “Скопје”, “Ти си”, “Ова е Македонија” и “А ти ме убиваш”. Во 2005 година, Морал предгрупа на “Deep Purple” на нивниот концерт во Скопје.

Својата соло кариера ја започнал во 2007 година. Ќе бидат забележани песните “Небо” (изведена на Охрид фест 2008), “Уште си ми ти”, “Со дуги зборови” (од македонскиот избор за Песна на Евровизија “Скопје 2008” во Метрополис Арена) , “Не можам да бидам” (изведена на Макфест 2008 со Дани), “Така требало да биде”, “Се што сакав после тебе”, “Сите ми се криви”, “Гушни ме” (со Тамара изведена на Макфест 2009), “Скитник”, “Најјбогат на свет” (Скопски фестивал 2009 година и добитник на наградата “Радиски фестивал”, март 2009), “Роза сине”, “Исцеление”, “Пак на старо” (Макфест 2009), “За љубов се пее до крај” (со Ристо Самарџиев, наградата на Охрид Фест 2009), “Работнички шампионе”, “Среќа” (Скопски фестивал 2010, втора награда) и “Есен”.

Неговиот прв соло концерт е одржан на 5 јуни 2010 година, во салата “Борис Трајковски” која беше исполнета до последно место со околу 10.000 публика. Како гостин на концертот се јавува Тамара и нивниот стар стар бенд. Како гости се појавија и локалните групи Швалири и ДЗХМС.

Илиевски има снимено филмска серија која ќе се емитува во септември.

„Бабец театар “

 

„Валкано крило“ од Чиле победи на „Битолино“
– Утрински весник – 09.08.2013
На третото издание на Интернационалниот детски театарски фестивал дојдоа 87 гости, а го посетија над 1.100 гледачи
Сунчица Уневска
Во Битола од 5 до 8 август се одржа третото издание на Интернационалниот детски театарски фестивал „Битолино“, кој оваа година на трите сцени во Центарот за култура во градот под Пелистер донесе дури 87 гости. Бројка на која, дефинитивно, можат да и’ позавидат и многу поголеми фестивали. Во рамките на овој тридневен фестивал беа прикажани осум претстави во официјална конкуренција, во изведба на девет театри од исто толку земји од светот. Гран-прито на Фестивалот го понесе чилеанската претстава „Валкано крило“, која во Битола ја донесе најголемата годинешна атракција. Давид Зуазола, кој е и автор на претставата, и режисер, кој сам ги изработува и куклите и целата неверојатна сценографија, користејќи секакви отпадоци, е вистински магионичар. Во продукција на неговата „Давид Зуазола куклена компанија“ децата, но и возрасните можеа да уживаат во едночасовната приказна за девојката со две крила, која може да биде и ангел и демон, се’ зависи од имагинацијата на децата. Така и напиша жирито во своето образложение за наградата, која се состои од плакета, дека тоа беше најмагичната претстава оваа година, која се издвојуваше со својата грандиозност и амбициозност од сите други, но и она што е најважно, дека и покрај наративноста (а Давид Зуазола зборуваше шпански) успеа да го зароби вниманието на децата од почетокот до крајот. Жирито беше составено од три члена: Сунчица Уневска, претседател, Шехсувар Акташ, актер од Турција, и Јасмина Василева, актерка која работи во Народниот театар во Куманово.Но, и покрај тоа што оваа претстава навистина беше особена, сепак, мора да кажеме дека изборот на селекторката Јулијана Мирчевска-Мавровска беше одличен, бидејќи и другите седум претстави беа многу возбудливи, интересни и квалитетни, кои донесоа многубројни исклучителни изведувачи. Гостите од Бугарија уште еднаш ја потврдија нивната долгогодишна традиција во поглед на куклениот театар. „Трите прасиња“ во изведба на театарот „Ариел“ од Софија, чиј автор е Михаела Тјулева беше неверојатно доживување. Но, публиката со посебно задоволство ја исчекуваше, но и ја прими претставата „Кантервилскиот дух“, која беше направена во копродукција на „Бабец театарот“ од Битола и „Детскиот театар на портите на Нарва“ од Санкт Петербург, Русија. Театрите од Турција и од Хрватска, пак, во нивните изведби направија многу добри споеви на бурлеската, пантомимата и циркуските точки. Претставата на „Березе“ театарот од Истанбул беше насловена „Премногу студено“ и во неа двајца уметници, еден сликар и една музичарка се борат за малиот сноп светлина… Додека „Иглица“ од загрепската „Мала сцена“ со неколку циркуски изведувачи предизвика бурни реакции на детската публика. На годинешното „Битолино“ го видовме и театарот „Артропос“ од Аргентина со претставата „Одеднаш“, чии изведувачи дојдоа во Битола дури од Патагонија. Инаку, фестивалот го отвори „Додона театарот“ од Приштина, Косово, со претставата „Кучето што не знаеше како да лае, а го затвори „Младинскиот театар“ од Сараево, Босна и Херцеговина, со куклената претстава „Приказна за малиот Мук“.Претставите на фестивалот се наменети за деца над тригодишна и над шестгодишна возраст, кои со задоволство присуствуваат и го исчекуваат овој фестивал, за со своите реакции и активно учество да го направат уште поинтересно и позабавно доживување. Во текот на трите дена на големата сцена во Центарот за култура во Битола, на малата сцена и т.н. Нова сцена, имаше над 1.100 гледачи. Гостите од Турција, кои по играта на случајот оваа година дојдоа трет пат, рекоа дека Фестивалот од година во година расте квалитативно и квантитативно. Негов заштитен знак годинава беше пеперутката, а за нејзиниот избор директорот на Фестивалот, Васко Мавровски, рече: „Во Битола и оваа година се случува еден многу редок настан, единствен на територијата на Македонија. Во ова издание тимот кој неуморно цела година работеше на подготовките
за неговата реализација ви ветува крајно разигран ’Битолино‘, распеан и богат, еден грациозен и прекрасен фестивал, лесен и допадлив како летот на пеперутките“. А овој текст ќе го завршиме токму со пораката на организаторите: „Сакајте го театарот!“

Шекспир си отиде од битолскиот театар

По досега најобемното и најсилно по квалитет издание на Битолскиот Шекспир фестивал, кое траеше од 23 до 30 јуни во Битола, и на кое учествуваа 12 претстави од државата и светот.

Под мотото “Пеколот е празен, сите ѓаволи се овде” познатата реплика на ликот Просперо од драмата “Бура”, во Битола од 23 до 30 јуни по шести пат се славеше делото на големиот англиски писател и драматург Вилијам Шекспир. Интернационалниот Битола Шекспир фестивал годинава понуди издание најсилно по квалитет и со најголем број на претстави, дури дванаесет, а на сцената на Битолскиот театар се зборуваше на десет јазици.

“Она што го направи фестивалот посебен е токму програмата во која можеше да се најдат претстави буквално за сечиј вкус. Имавме претстава за најмладите, а за прв пат сонетите на Шекспир беа изведени на акапела концертот предводен од Полската мега ѕвезда Станислав Сојка”, истакна уметничката директорка на Народен театар Битола, Илина Чоревска, сумирајќи ги впечатоците од тукушто завршениот фестивал.

Во осумте фестивалски денови низ градот на конзулите поминаа околу четиристотини уметници од Казахстан, Израел, Полска, Романија, Хрватска и Црна Гора. Претставите беа проследен од над 2400 луѓе, а како што посочуваат надлежните најголема заинтересираност имаше за претставите на театрите во регионот. Посебно внимание предизвика театарот “Гавела” со “Ричард 3” во режија на Александар Поповски, како и Црногорското Народно позориште кое настапи со претставата “Зимска бајка” во режија на Дино Мустафиќ, претстава со која беше затворено годинешново издание на фестивалот.

“За нас како тетарска куќа беше многу значајно присуството на еден од најзначајните театарски режисери во Европа Андреј Жолдак, кој во текот на фестивалот беше тука за да се запознае со нашиот ансанбал и слободно можам да кажам дека беше воодушевен, како што тој вели од искреноста и талентот на екипата. Со него сме во преговори да работи наредната театарска сезона”, додава Чоревска.

За “Вечер прес”, директорот на Битолскиот театар, Иван Јерчиќ само накратко додаде:

“Имавме многу активни денови, исполнети со многу забава, но пред се тетатар„

vecer.press

QUO VADIS, КОЛЕГИ?!

 

Синоќа заврши шестиот по ред Битола Шекспир Фестивал. Имавме ретка можност да погледнеме претстави на дел од најзначајните режисери во регионов, како Златко Паковиќ, Александар Поповски, Кокан Младеновиќ, Диана Добрева, Диего де Бреа, Дино Мустафиќ… Беше вистинско уживање!
Само ме чуди фактот што нашите режисери, актери, и останати театарски дејци беа реткост во гледалиштето на Народен Театар Битола. Цела Македонија можеш со кола да ја завртиш за три часа, ама очигледно Битола беше предалеку за нашите театарџии.
Драги колеги, после ова се’ повеќе сфаќам зошто театарот во Македонија тапка во место, ги сфаќам и наградите на нашите фестивали, и ретките критики, и затапеноста… би можела вака да набројувам до утре.
Убедена сум дека само со отворен ум можеме да одиме напред, и дека има луѓе кои се попаметни ДУРИ И ОД НАС, па можат по нешто и да не’ научат, ама АКО ВИ Е ДОБРО, ТОГАШ НИШТО!

Викторија Степановска

TЕАТАРОТ КАКО МАСОВНА И ЕЛИТНА КУЛТУРА

 

Тихомир Стојановски

Но, да се вратиме на песната. Барем по тоа е позната македонската култура нашироко. Песната првично посветена на Бога. Нему.

Имаме, фала му на Бога, и еден неолитски музички инструмент, најден во Велешко, на кој свири професорот Драган Даутовски, се вика окарина, но потоа ја нарекоа музичка неолитска флејта. Датиран е 7000 години пред нашата ера. Обол инструмент со големина на орев со три дупчиња, направен од глина, внатре обложен со влакна од коњска опашка. Датацијата е неколку илјади Божји години пред Христа во неолитот. На него професорот Даутовски ги свири неправилните македонски ора, како и македонските песни. Замислете си на инструмент стар неколку илјади години се свират неправилните македонски ора. Тие се тешки за свирење и на современи инструменти, посебно за странците не за Македонци, а камо ли на неолитска флејта или окарина. Со тоа дејство, така се поврзува македонската музика. Се повлекува културна линија од стариот и новиот театар. Се работи за континуитет на славење и чествување. Дионисово. Празнување. Со музиката. Мислам дека се работи за средба на историската македонска религиска драма преку песната од дамнина до она што е театарски сега и овде. Кога од музичкиот неолитски инструмент се свират сегашни песни. Се доаѓа до точката на театарот наречена СЕГА и ОВДЕ. Дека историјата во пишан збор, историската драма застанува и од тука почнува славењето, обредот, посветеноста и религискиот, или Божјиот, светиот, посветениот театар. На почетокот имаме свирење, потоа редење зборови, секако пред тоа хор, песна, оро и еден излегува од орото и кажува стихови во драмска поезија. Некои нешта остануваат да траат како и театарот, така и песните посветени на Бога. Котата на музиката е важен дел на театарот и сцената. Таа е премин од пеан збор кон збор во стихови изговорен од првиот актер кој веројатно го играл Дионис. Музиката и Музите. Голема приказна достојна за сцената.

“Народната музика е првичната музика…праисторијата на музиката е збркана со историјата на музиката… имам хипотеза дека македонските песни се како возможен коректив меѓу двете идејни бази оформени во античноста…”31 Авторот, исто така се обидува да повлече културна линија на современата со старата музика, античка музика, со македонската музика. Како древен адет, како се празнува и слави. Да не го заборавиме пеанот или како што е заведен ПЕАН :

“Свечена молбена или пофална песна во чест на некој Бог… епитет на Аполон, Асклепиј, Дионис…”32

А, суштински четворосложна метричка античка стапка на која се менува нагласувањето. Нели како основното македонско оро со три чекори напред и еден назад или како во современите македонски песни. И нели метричките стапки од ората, стануваат драмска поезија кога актерот излегува од хорот и орото и зборува поезија во стихови. Но, да го спомнеме и Аполон како славен Бог од нашите антички предци.

“…неговата врска е со Артемида, Дионис, со музите, хорите, харитите и нимфите… обележен е како водач на хорот на музите… на Дионис му се пеени дитирамби, на Аполон пеани… тој е Бог на музиката и уметноста…” 33

Го спомнуваме Аполон, брат близнак на Артемида како Бог на духовната светлина и гадателството. Едно од кадењата за Аполон покрај маната, како култно растение е и со гравот. И денес во Македонија имаме надерени луѓе кои гатаат на грав, а гравот е национално јадење кај нашиот народ. На Аполон, инаку славен ид, нашите антички предци му се пеени ПЕАНИ. И денес, за некој кој е учен велиме дека е “пеан”. Како споредба дека духовната култура на тлото на Македонија е присутна кај нас и во нас.

Ги давам овие примери, за да се види дека културата се прелевала низ цивилизациите на македонското тло, а голем дел од неа, дури од неолотско време е присутен како обред, адет, верување, како театарски дејство, како суеверие, религија и денес. А, тоа е всушност и природата на театарот. Играјќи на сцената се допира тровремието: сегашност, минато и иднина. Играме текстови напишани во минатото, кои се толкуваат во сегашноста и со тоа ја предвидуваат иднината. И имаме придвижување од хор и оро и песна кон зборување драмска поезија во стиховите, кои всушност се метричките стапки на ората, а денес на драмите во стихови и поезијата. Еден процес на родение на театарот.