Улрике Зиха, драматург и драмска авторка во Македонија

 

Улрике Зиха, драматург и драмска авторка од Хамбург, Германија.

Кратка биографија – Улрике Зиха (Визбаден, 1976) е драмска авторка и драматург, живее и работи во Хамбург, Германија. Координатор е на германската секција на европската мрежа ЕУРОДРАМ. Своето знаење и методи за драмско пишување ги споделува на многу меѓународни фестивали за театар и изведбени уметности во Европа и светот. Досега соработувала на претстави во режија на еминентните Alexander Lang, Wolfgang Engel, Konstanze Lauterbach, Matthias Brenner, Johanna Schall, и Peter Kastenmüller. Таа досега има стекнато повеќе престижни награди

Листа на селектирани драмски дела:

“Mao und ich” (i.a. “Mao and I”)
Премиера – Nationaltheater Mannheim, 2013
“Radikale” (i.a. “Radicals”)
Премиера – Theater Cehmnitz, 2012
“Privatleben” (i.e. “Private Life”)
Премиера – Chemnitz, 2008
“Da drängt was” (i.e.”Something Urgent”),
Премиера – Jena Theaterhaus, 2004
“Fremdenzimmer I-III” (i.e.”Hotel Rooms I-III”)
Прв дел – Премиера – Kassel Staatstheater “Hotel Project” како копродукција на Forum Junge Dramaturgie, 2002 / Втор дел – Aachen Theater, Enervé Monologues, 2003 / Трет дел – Theaterdiscounter, Berlin, 2003
“Nomaden” (“Nomads”)
Премиера – Tübingen Landestheater, 2003
“Autofahren in Deutschland” (“On the Road in Germany”)
Премиера – Thalia Theater, Hamburg
“Kunstrasen” (“Artificial Lawn”)
Премиера – Leipzig Schauspiel, 2001

ТОПЛО – ЛАДНО

 

Синоќа бев горда, на она што се случуваше на свеченото отворање на 53 МТФ “Војдан Чернодрински“ – Прилеп.

Во големата сала на Дом на култура “ Марко Цепенков “ немаше празно место за седење, па дури и скалите беа премалку за многубројната публика која дојде да биде дел од овој настан. Во еден миг како да снема воздух и се почувствува голема топлина, Што за едена преголемата сала, во која знае да е дури и ладно, овој пат се беше поинаку. Очигледно самите организатори се најдоа затекнати од големиот број публика. Клима уредите останаа исклучени, а мобилните телефони од публиката не беа исклучени, ни овој пат, за жал.

Како долгогодишен гледач на овој фестивал, не сум ја видела полна салата во толкав број многу години. Само се потсетив на едни убави времиња, на крај на деведестите години, кога беше и буквално преполно. Сето ова добро го заокружи претставата “ Ничија земја “, која тематцки не беше нешто, што не е видено, но актерската екипа на МНТ, не насмеа во тежината на тагата. На едно тогашно, сегашно и идно (не)време, кое сите не демне на секој чеко. Војната…

А додека вечерва, на вториот фестивалски ден, на моето разочарување немаше крај. Искрено жалам што потрошив дел од моето време ако сум вљубеник во уметноста – тетарот.

Не вредеше ни за неколкуте добри моменти во претставата “ Доктор Фауст“ НТ Битола…

Додека ги гледав актерите, и се она што се случувааше на сцената, исмевањето со се и сешто и ништо, За на крај да ни се разголат буквално, и тоа да нема место во ниеден контекст од претставта. Искрено, се прашував зошто оваа претстава е на овој фестивал?! Едноставно, не и е вистинското местото!

Ако голи се раѓаме и голи умираме, не ѐ некое ново открите во и за Европа. А за мене како гледач уште помалку.

ПОСЛЕ ОВАА ПРЕТСТАВА, ИСКРЕНО УШТЕ ПОВЕЌЕ НЕ САКАМ ВО ТАКВАТА  ЕВРОПА. ДА ЈА ГЛЕДАМ ИДНИНАТА!

Гледачот

 

Отворени 53 МТФ – во Прилеп

 

ПРВ ДЕН И ПРВИ ВПЕЧАТОЦИ

Министерот навистина не ги удостои прилепчани, ама затоа заменик министерот ги „удостои“ прилепчани отворајќи го фестивалот со поткревање на панталоните на сцена!
Очигледно партиско замешателство. Прво, не ми е јасно зошто уметничкиот директор на фестивалот не е прилепчанец. Прилепчани немаат соодветни кадри? Или немаме соодветни партиски кадри?

Второ, да не бидам погрешно разбран и да се добие впечаток дека му ги оспорувам актерските квалитети на наградениот за животно дело, Петар Арсовски, меѓутоа симптоматично е што тој кој што по медиумите плукаше и фрлаше пламен по претходната власт, во случајов небитно дали со право или не, веднаш по промената на власта доби награда за животно дело! Токму тој! Можеби грешам, но мојот впечаток е дека ништо се нема променето на тој план, иако многу се ветуваше.

Трето, климите кои живот значат беа мртви! Претпоставувам се штеди.
За претставата „Ничија земја“ не би зборувал, затоа што не сум стручен. Секогаш имало добри и помалку добри претстави, сепак, не би ја гледал повторно, за разлика од „Клетници“. Толку.
Што се однесува на забавниот дел од фестивалот (нели културно-забавен живот), кој вообичаено се случува во бифето „назад“ во Домот на културата, каде што, барем во последниве дваесетина години колку јас со радост го следам фестивалот, и културниот и забавниот дел, сношти не беше баш забавно. Со промената на власта се променија и организаторите на тој забавен дел, каде секогаш имаше одлични дружења и забава. Па така, новите организатори, прочитав „cafe Image“, очигледно не беа дораснати за ваков предизвик. Не сум противник на промени, ама, ако се на подобро.

ИНТЕРВЈУ СО АКАДЕМИК МАТЕЈА МАТЕВСКИ, ГОДИНАШЕН ЛАУРЕАТ НА ЗЛАТНИОТ ВЕНЕЦ НА СВП

Слава му...

Матеја Матевски е роден во Истанбул, 1929 – 07. 6. 2018 почина Скопје во 89 година од својот живот. Детството го поминал во Гостивар, а студирал во Белград и Скопје, каде завршил Филозофски факултет. Прво работел како наставник по македонски јазик, а потоа како новинар во Радио Скопје. Бил генерален директор на Радио-телевизија – Скопје.

Од 1956 година е член на Друштвото на писателите на Македонија и одреден период ја вршел функцијата негов претседател. Матевски е член на МАНУ каде бил претседател во периодот 2001 – 2004 година.
Во 2011, на јубилејните 50 Струшки вечери на поезијата нему му беше доделен Златниот венец. 
Ги напишал збирките песни: Дождови“(1956), Рамноденица“(1963), Перуника“(1976), Круг“(1977), Липа“(1980), Раѓање на трагедијата“(1985), „Оддалечување“ (1990), „Црна кула“ (1992), „Завевање“ (1996), „Мртвица“ (1999), „Внатрешен предел“ (2000)

Македонската поезија е посебен феномен

Верификацијата на нашата поезија се искажува и афирмира секоја година и секое лето со учество на нашите поети со нивните странски колеги во Струга и на други светски фестивали, како и со нивно редовно објавување во списанија, антологии или книги на други јазици

Вие, г. Матевски сте вториот Македонец по Блаже Конески што се закитува со Златниот венец на Струшките вечери на поезијата. Сметате ли дека на Македонија и недостига поголема верификација од досегашните двајца лауреати на струшкиот празник на поезијата?
– По почетокот во 1961 година како македонска и југословенска средба на поетите, нашиот струшки фестивал во 1964 година прерасна во меѓународна манифестација, прво со учество на поети од сите балкански земји, а веќе од следното лето во средба на творци на поезијата од сите континенти. Тој свој космополитски и универзален концепт “Струшките вечери на поезијата” успешно го остваруваат веќе половина столетие, како единствен собир на поетите од светот во непрекинат континуитет. Таквиот карактер го поттикна и воведувањето на меѓународната награда Златен венец, првите години за песна, а потоа почнувајќи со големиот поет Вистан Хју Одн за целокупно творештво, практика што трае до денес – од нобеловците Пабло Неруда и Еуџенио Монтале, потоа на Дагларџа, Сен Гор, Гилвик, Конески, Алберти Лунквист и Рисос, па се до помладите Адонис, Падрон, Амихаи, Михалич, Раби, Левчев, Шалумин, до најмладите нобеловци Јосиф Бродски, Шејмас Хини и други. Ориентацијата на меѓународен карактер на СВП го издвои дури во 1981 година нашиот голем македонски поет Блаже Конески и требаше да поминат уште 30 години Венецот, токму на педесеттиот јубилеј на Фестивалот, да му биде доделен на наш автор, што за мене е посебна чест. Инаку, верификацијата на нашата поезија се искажува и афирмира секоја година и секое лето со учество на нашите поети со нивните странски колеги во Струга и на други светски фестивали, како и со нивно редовно објавување во списанија, антологии или книги на други јазици. Една развиена поезија не може и не запира само на еден, двајца или тројца автори. Неа ја создаваат сите. И нашата, македонската.

Со оглед на Вашето повеќедецениско литератно и поетско искуство, каде и колку го цените местото на македонската поезија во светски рамки?
– Македонската поезија и литература претставуваат своевиден феномен во современата лирика. Тоа е одамна констатирано. Таа за половина век го измина патот од една фолклорна традиција и сензибилитет до поезија на модерна чувственост, јазик и поетички исказ, рамен на високите достигања на современиот свет. Тоа се повеќе се прифаќа и цени вон границите на нашиот јазик, за што сведочи и постојаниот интерес за СВП, за “Рациновите средби”, за другите собири кај нас и за одделни автори.

Македонската поезија и литература претставуваат своевиден феномен во современата лирика. Тоа е одамна констатирано. Таа за половина век го измина патот од една фолклорна традиција и сензибилитет до поезија на модерна чувственост, јазик и поетички исказ, рамен на високите достигања на современиот свет

Речиси неспорен факт е дека поетскиот збор ја губи битката со читаноста, во однос на прозната реч. Според Вас може ли нешто да се измени во овој поглед кај нас?
– Ова е, велат, време на романот. Можеби читателот денес повеќе сака настан, акција, прикажување, што достигна високи дострели во современата проза. Нашата прозна белетристика во доста случаи восхитувачки и на високп естетско ниво им се придружува на овие трендови со што се збогатува мозаикот на нашата литература и култура. Поезијата? Можеби ја губи како што велите битката со читаноста”, но повеќе радува што таа високо стои во битката” на вредностите. Изобилството на мотиви, идеи, сензибилитети, на поетичкиот јазик и исказ го наоѓаат можеби скромно, но сигурно патот до современиот и вистинскиот читател. Верувам дека неговиот сензибилитет се повеќе ќе го доближува до неа. Издаваштвото во помодерни услови и технологии, образованието, библиотеките, медиумите посебно, како и собирите на поетите и читателите, можат да ја подобрат таквата претстава.

Според многумина поетот може и смее да го критикува светот, но не може да го промени. Дали и Вие го имате истиот став?
– Поезијата, за среќа, ги немала, ги нема и не и се потребни моќта и средствата на секоја држава за да ги менува нештата. Нејзино основно средство е јазикот кој ја создава неа и нејзиното чувствување на светот. И кога критички ја доживува современоста, и кога говори за човековите маани и зла, или ги афирмира неговите вредности, таа му ги покажува патиштата кон убавината и среќата. Пред се, во таа своја мисија таа треба да биде отворена, сосема слободна и одговорна пред зборот што го создава и што ја создава неа, како врвен израз на човековиот дух.

Во зародишот на македонскиот театар Вие бевте оној кој често и строго ја верификуваше (не)убавата слика на македонската сцена. Дали тогаш и сега Ви недостасува(ше) поетската реч на штиците што живот значат?
– Самиот театар почна со поезијата (Ајсхил, Софокле, Еврипид) за да продолжи со неа во својот ѕвезден миг (Шекспир), ова се само два клучни примери во неговиот развој, за во 20 век да биде се повеќе поезијата заменувана со прозниот исказ. Но, ако сета литература со своето чувство за убавото е поезија, тогаш тоа треба да биде и денешниот театар. Таквиот историски процес го разбирам и го прифаќам, но прозната структура во јазикот на театарот, на драмата, не треба да значи исклучување на поетското во себе, на поезијата. Тој треба да го сочува својот иманентен карактер. Така ја гледам иднината на театарот, и на поезијата на македонската сцена.

Чувствувајќи се себеси како дел од природата и неа како мој иманентен дел и израз, за неа говорам во сета моја поезија. Тоа го потврдуваат и моите езера, како општа инспирација или како инспирација на Охрид, Струга, Маврово…

Поетот честопати знае да биде сведок на природата. Колку често езерото, Струга и природните убавини на Македонија се инспирацијата за поетот Матеја Матевски?
– Природата, езерото, морето… се вечна тема на поезијата. Таа е постојана во нашата народна поезија, за да добие свој нов поетски израз кај Константин Миладинов, кај Прличев, до нашите денешни поети. Таа неразделност на човекот и природата и нејзините феномени станува голема инспирација и голема метафора за сензибилитетот на поетот и на секој творец. Чувствувајќи се себеси како дел од природата и неа како мој иманентен дел и израз, за неа говорам во сета моја поезија. Тоа го потврдуваат и моите езера, како општа инспирација или како инспирација на Охрид, Струга, Маврово… и како мои и како израз на моето восхитување со нив и како субјективен егзистенцијален исказ на мојот сензибилитет. Ним јас им бев и им останувам верен и благодарен.

Борче ГРОЗДАНОВ

Ѕвона

Некаде ѕвони. Некаде далеку ѕвони.
Звуците се бранови на ветрот
низ тревите подгонети.
Некаде ѕвони. Продолжително остро и нежно.
Глуво е сѐ. Сал ритамот
плиска по брегот на железото.

Некаде ѕвони. Шибни ме високо и бездно.
Бегајте низ кавезот звучен
глуво и безнадежно.

Некаде ѕвони. Малечок ѕвонам и врискам.
Сѐ е затворено. Опчинет
за звуците сум виснал.

Некаде ѕвони. Удри ме. Колку сум храбар а питом.
Време, удри и ти по споменот
грубо и незаситно.

Некаде ѕвони. Премногу дамна и сега.
Сѐ боли, небо. По тревата
на звуците познати легни ме.

Матеја Матевски

 

ПАНФИЗ – 2009 (9 – 14 МАРТ)

 

Ако почетокот на ПАНФИЗ во минатата година имаше третман на некаков експеримент дотолку повеќе што истиот започна без никаква финансиска подршка од државните институции и локалната самоуправа, дотогаш неговото Второ издание го зајакна оптимизмот на организаторот со скромната, но значајна подршка од Министерството за култура. На Вториот фестивал беа изведени вкупно шест претстави, а беа одржани и работилници со некои од гостите учесници на фестивалот со студентите од Факултетот за драмски уметности од Скопје. Станува збор за мастер класовите шти ги одржаа Герасим Дишлиев од Франција и Адам Дариус од Финска. И овој пат копродуцент на манифестацијата беше МНТ на чија сцена се одржуваа претставите. Фестивалот беше отворен со претставата „Монолози со куфер“ на Герасим Дишлиев од Франција, инаку еден од бројните ученици на Марсел Марсо. Претставата ја потврдува моќта на пантомимата со многу малку реквизити на празна сцена да оживее и да прикаже цел еден свет и живот. Во случајов, актерот ја раскажува приказната на еден човек кој од некоја земја на ридестиот Балкан со само еден куфер во рацете ќе ја побара среќата во белиот свет. Куферот е затворено пространство во кое се трупаат како секојдневни предмети, така и спомени и емоции, но и копнежи и надежи. Дишлиев со својот „куфер“ ги поттикна надежите дека сме на прагот на уште едно успешно фестивалско издание. „Маестрален и максимален“, беше неподелената оценка на публиката за првата претстава со која свечено беше отворен вториот по ред ПАНФИЗ; „Смртта на страшилото“ е насловот на претставата на гостите од Финска, Адам Дариус (режија и кореографија) и пантомимичарот, Казимир Колесник. И покрај напредната возраст А. Дариус се уште е активен и како кореограф и како танчер односно пантомимичар. „Заложната куќа“ е претставата која ја изведоа студентите од трета година од НАТФИЗ „Крсто Сарафов“ од Софија. Во истата доминираше ансамбловата игра на младите изведувачи полни со ентузијазам и полетност во своите креации на најразлични ликови кои ја еманираа својата енергија и љубов преку рампата во гледалиштето. Посетителите на ПАНФИЗ имаа ретка можност да проследат и претстава која ни дојде од далечната Индија. Тоа беше претставата „Три пиеси“ во продукција на „Канглеи мим театарот“. Овие „Три пиеси“ всушност ги обединуваат засебните делови за децата и куклите, потем за пантомимскиот танц со стап и најпосле тука е и темата „Непослушното момче“. Низ трите дела соодевтно беше вграден и дел од индискиот фолклор што на претставата и даваше неспорен шарм и топлина. Ако на Првиот фестивал боите на домашната пантомимска продукција ги бранеше идејниот творец на манифестацијата, Трајче Ѓорѓиев, на ова второ издание таа чест ја имаше актерот Кире Ѓоревски кој го изведе пантомимскиот перформанс „Назад или Напред“ што наиде на убав прием кај фестивалската публика. Како последна претстава беше прикажана „Интер нет воркс“ во продукција на театарот „Рубикон“ од Риека од Република Хрватска. Жирито во состав, Никола Ристановски, актер, Тодор Кузманов, театарски критичар и Снежана Коневска – Руси, актерка одлучи за најдобра да ја прогласи претставата на Герасим Дишлиев „Монолози со куфер“.

Претставата „Вдовицата се мажи“, Театарот од Велес

Се врати со две награди на фестивал во Русија

Со претставата „Вдовицата се мажи“, Театарот „Јордан Х.К-Џинот“ од Велес  ги доби наградите за најдобра странска претстава и најдобар актерски ансамбл на Интернационалниот театарски фестивал „Руска класика“ – Лобња во Москва, Русија

Во претставата настапуваат актерите Марина Поп-Панкова како Попова, Васил Зафирчев како Смирнов и Младен Крстевски како Лука. Сценографијата за претставата е на Филип Коруновски, костимите се на Катерина Чукниева, а изборот на музиката е на Снежана Митова.

„Вдовицата се мажи“ е претстава работена според едночинката „Мечка“ на А.П.Чехов во режија и адаптација на Младен Крстевски.Таа е комедија на карактери која изобилува со брзи дијалози, силни емоции и ненадејни пресврти. Претстава пред се за тенката граница помеѓу омразата и страста, за човекот кој честопати знае да биде чуден, а прекрасен и туѓ на себе.

Калина Наумовска актерка

 

Во прво лице

ЉУБОВТА НЕМА ДЕФИНИЦИЈА

 

1. . ЗА СЕБЕ Што? А,супер!

2. ЗА ЉУБОВТА Нема дефиниција

3. ЗА ЖИВОТОТ: Суров ко..

.4. ЗА ТЕАТАРОТ: ”Се најдобро”

5. ЗА ДОБРОТО Го има?

6. ЗА ЗЛОТО Го нема?

7. . ЗА НЕПРИЈАТЕЛИТЕ Држи ги што поблиску, за пријателите:

– А, ПРИЈАТЕЛИТЕ? Тука се

8. ЗА ГЛУМАТА ВО ЖИВОТОТ Се глуми

9. . ЗА СЦЕНСКАТА ПРАШИНА Киваш

10. . ЗА КОЛЕГИТЕ АУУУ…

11. ЗА НЕОДИГРАНИТЕ УЛОГИ Ќе се одиграат?

12. ЗА ИДЕЈАТА Која идеја?

13. ЗА СОНОТ Сонувам

14. ЗА ЈАВЕТО Го живеам

15. ЗА ВИНОТО Не пијам

16 ЗА СЕМЕЈСТВОТО.Љубов

17. ЗА КРАЈ КРАЈ Ве сакам и гушкам!!

МОНКЛ

 

професор Христо Петрески

ЗА РАСКАЖУВАЊЕТО, ПАТУВАЊЕТО И СОНУВАЊЕТО

Мал есеј за животот, книжевноста, театарот, филмот…

1.

Да се живее за да се раскажува.

Да, тоа е насловот на авторизираната биографија на еден од најголемите светски писатели, нобеловецот Габриел Гарсија Маркес.

Книгата која веќе подолго време постојано ја чита мојата сопруга, која ја носи на одмор и која е редовно покрај работната маса и креветот.

Токму така: да се живее за да се раскажува, или во преносна смисла: не се живее животот поради живеењето и преживувањето, туку единствено поради раскажувањето! Или, ако уште сакате: не случајно се вели – кој ќе преживее, тој и ќе раскажува…

TЕАТАРОТ КАКО МАСОВНА И ЕЛИТНА КУЛТУРА

 

Тихомир Стојановски

Но, да се обидеме да направиме размисла, анализа околу нашата тема за врската на театарот и религијата. Во запишаниот текст (небаре драмски монолог) на почетокот ја каниме Божицата на нашите празненества, слично како што почнува епот “Илијада” на Хомер со обраќање кон Бога. Значи имаме засведочени празненства,слави, игри во нејзина чест или обреден, ритуален театар. Записот е на златни плочки оставени во гробовите. Имаме култ кон мртвите, однос со минатото и порака за иднината со молби до Божицата. Имаме приказна, запишана приказна што прави, што правела, Божицата Тиха, како поука и историја и што бараме ние од неа. Запишано е и свештенодејствие кадење со ливан и аромати. Основни елементи за обреден театар. И ако молитвата ја споредиме со некој христијанска молитва ќе видиме дека концепцијата, намерата , стилот е сличен. Обраќање кон Бога, дарување со дар, хор, свештенодејствија, поучни слова за Бога како драмска приказна и слично. И игри, слави во нејзина чест како Дионисови игри. Се разбира, ако театарот не го разбираме со едноставната дефиниција за гледањето и место од кое се гледа. Мислам дека суштината на театарот е вклучувањето на гледачите во неа, во него, во самиот духовен процес со емпатија и учество во процесот на играта, чинот на театарот, било со дејство во храмовите (крстење, молење, дарување и сл.), било со емпатија во современиот градски театар. Односно доживување на чувствата кои ги раскажува и игра приказната и дејството од сцената како свои. И тоа е патеката меѓу елитноста и масовноста. Процес кој се повторува и веројатно на театарот му ја дава долговечноста и виталноста. Му ја дава неговата општетствена нужност.