Гледачот во театарот … некогаш и сега !

Порано, во “античко време“, театарот имаше конкретна цел – да предизвика катарза кај гледачот: духовно и душевно очистување на битието. Гледачот беше задоволен од овој ефект, наречен катарза.

Еден ден (како гром од ведро небо) се појавија експресионистите. И они имаа конкретна сценска цел – низ сирови, елементрани бои и форми, преку жестока, нагонска игра да предизвикаат кај гледачот емотивен стрес. Имено, во неговиот желудник се случуваше Sturm und Drang гледајќи ги сценските ликови како низ очајнички крикови ја бараат својата изгубена душа. Гледачот беше задоволен од овој “ефект“, од овој макабр танц.

Потоа дојде Брехт, донесе Verfremdungs-effekt. И овој ефект имаше конкретна цел – да ја врати свеста на гледачот таму кај што и’ е местото – од свест по себе, во свест за себе. Гледачот, иако на кратко, сепак беше задоволен од овој Verfremdungs-effekt.

Театарот е како бордел  – секој може да влезе внатре и да го добие она што ќе го ЗАДОВОЛИ. Денес, гледачот најмногу се задоволува од “ услугите “ на експресионистите – жестокост, страст, суровост, агресија, крв и сперма… мускул и пот.
Денешниот гледач како да е нагонски наклонет кон овој вид на уживање, кон овој макабр танц на денешницата.

– Макабр ефектот на експресионистите владее со сцената.
– Verfremdungs ефектот на Брехт полека исчезнува во сопствениот заборав.
– Античкиот ефект (катарза) е длабоко сместен во меморијата на една одамна исчезната цивилизација.

Владимир Тулиев актер

 

Во прво лице

ВИНОТО Е ОД БОГА

1. ЗА СЕБЕ – Ај, подобро други нека кажат, јас многу си се фалам, ха, ха.

2 . ЗА ЉУБОВТА: – Ех, колку љубам да …. ама некако тешко ми оди.

3. ЗА ЖИВОТОТ: – Ќе си го изживеам слатко за сите пари, ако е здравје.

4. ЗА ТЕАТАРОТ: – Е тука љубовта ни за миг не ми се намалува.

5. ЗА ДОБРОТО – За жал сѐ помалку го има.

6. ЗА ЗЛОТО – Е, за жал сѐ повеќе го има.

7. ЗА НЕПРИЈАТЕЛИТЕ- Ги знам сите, ама нека си ги поблизу до мене.

– А, ПРИЈАТЕЛИТЕ? – Дај боже повеќе да ги има.

8. ЗА ГЛУМАТА ВО ЖИВОТОТ – Ах, мислам дека повеќе ја има во животот.

9. ЗА СЦЕНСКАТА ПРАШИНА – Ако ја немаше, театарот ќе беше аптека.

10. ЗА КОЛЕГИТЕ – А што би правел без нив, којзнае?

11. ЗА НЕОДИГРАНИТЕ УЛОГИ – Тагувам, да, ама ај, некој ден можеби.

12 . ЗА ИДЕЈАТА – Се надевам ќе се спроведе, барем дел.

13. ЗА СОНОТ – Секогаш ми е жал кога ќе се разбудам, во сонот сум се.

14. ЗА ЈАВЕТО – Ех, да беше сон.

15. ЗА ВИНОТО – Пивото е направено од луѓето, виното од Бога.

16. ЗА СЕМЕЈСТВОТО – Мојата сила и мојата слабост.

17. ЗА КРАЈ – Никогаш да нема крај.

„Бабец театар“

 

„Битолино“ – животни пораки за децата
– Дневник – 05.08.2015
Минатата година на фестивалот настапи слепа девојка, потоа следуваа претстави за децата со посебни потреби и за малолетничка деликвенција, за годинава на театарската сцена да се изнесат проблемите на децата со епилепсија, како и на оние обесправените. Претстави со големи теми се играат на Интернационалниот детски театарски фестивал „Битолино“ во Битола. Петтото издание на фестивалот, во организација на битолскиот „Бабец театар“, започна вчера во Центарот на културата со претставата „Не, не ти! Или разликите“ во режија на Нора Kрстуловиќ, а во изведба на театарот „Мала сцена“ од Загреб, Хрватска.Kако и секоја година, така и оваа претставите носат големи пораки и најчесто се посветени на проблемите со кои одредени деца се среќаваат. Хрватската претстава годинава се занимава со проблемите на децата со епилепсија. Таа е приказна за разликите меѓу децата, игрите, зошто некои деца може и смеат с`, а некои не можат. Ова е една театарска игра во која се прашуваме „зошто ти не можеш“, но не го прифаќаме одговорот „ете така“, туку бараме објаснување за него – вели актерката Јулија Мирчевска, програмски директор на фестивалот.На синоќешното отворање на „Битолино“ се претстави и Театарската школа „Бабец“ од Битола со перформансот „Тажната нула“, приказна која преку јазикот на математиката раскажува за сите луѓе кои во еден момент од животот средината ги гледала како нула. Вчера се одигра и претставата„Звучи зун зун“ од Домот на бајките од Шваедска.Гостуваат театри од шест земји .Оваа детска претстава беше посветана на конвенцијата на ОН за правото на секое дете да биде вклучено во културни настани. Претставниците на овој театар всушност беа гласот на безгласните, на оние кои во реалноста не се главни јунаци, односно на обесправените , на оние што никогаш не добиле шанса.– Ова е уште еден доказ дека театарот нема тема со која не може да се занимава и дека има образовна и забавна улога – додава Мирчевска.Битолино“ трае три дена, од 5 до 7 август, а на него ќе настапат театари од Хрватска, Израел, САД, Шведска, Австрија и Франција. Денес на фестивалската сцена ќе биде одиграна комична претстава на дружината Модин од Израел, „Четири басни и кралицата“ во режија и изведба на Рути Тамир, наградена за најдобар актер на Израел во 2013 година. Потоа седува претставата „Гласно и тивко“ на театарската компанија „Син пламен“ од Грац, Австрија со многу специфична сценографија во форма на триаголник.Последниот фестивалски ден, односно во петок, настапуваат „Маска театарот“ од САД со „Овоштарникот со праски“ на Лери Хант, познат изведувач на куклени претстави во светот. На крајот е кореодрамата „Kралицата Kонг“ во продукција на денс-компанијата „Ла базока“ од Авр, Франција.
Фестивал што децата го сакаат
– Горди сме на сè она што го имаме направено. На „Битолино“ досега учествувале 19 земји од целиот свет, секоја година имаме над 1.000 посетители. Ова е фестивал кој децата го сакаат, почитуваат и поддржуваат. Минатата година ја формиравме детската Театарска школа „Бабец“, а оваа година направивме еден пионерски чекор, воведовме редовен репертоар на детски претстави, а тоа досега во Битола го немало никогаш. Самиот факт дека имавме 21 изведба со слободна продажба во само два месеца и имавме посетеност од 2.600 деца заборува дека сериозно на Битола и недостига ваков тип театар – рече Васко Мавровски, директор на фестивалот.Фестивалот е финансиски помогнат од Министерството за култура, општина Битола и други спонзори, а се одржува во рамките на „Бит-фест“

Магдалена Ризова Черних слави 25-годишен јубиле

Во денешно време потешко е да го насмееш народот, отколку да го расплачеш.

“Секогаш имало и ќе има интерес за театар, децата растат, доаѓаат нови генерации, сите се интересираат и тој интерес никогаш нема да згасне. Театарот е буре без дно, секогаш ќе има публика која ќе доаѓа да ги гледа претставите”, вели Магдалена Ризова – Черних

Играте во театар, ве гледаме во серии, водите детско драмско студио, се занимавате со педагошка дејност. Како успевате да балансирате меѓу сите овие обврски?

-Ако се сака, се се може. Нема – не можам, немам време, зафатена сум… Си ја сакам работата и досега не сум одбила ниту една претстава, независно дали се работи во мојата матична куќа или за гостување во било кој дел од Македонија. Само што сега со годините, повеќе се концентрирам во Скопје, повеќе внимание посветувам на работата со децата и студентите. Но, се ме исполнува и театарот, и сериите и факултетот… Животот си тече, и подготвена сум на секаков предизвик. Сакам театар, филм, серија… Тоа ми е работа, за тоа сум предодредена. Можеби понатаму во животот би почнала да пишувам текстови, некои драми, да ги споделам своите искуства…

Долги години водите детско драмско студио. Има ли интерес кај децата за глумата и дали се посветени?

-Да, веќе 20 години работам со деца и млади од 8 до 18 години кои сакаат да глумат и можам да кажам дека се повеќе се зголемува интересот. Секојдневно на телевизија гледаат филмови, драми, приказни, па сакаат и тие да знаат како е да се глуми. Дел од нив,најдобрите, учествуваа и во одредени претстави во МНТ, во “Електра”, “Аладин”… па се стекнуваат со искуство. Со самото тоа полесно им е понатаму доколку сакаат да се запишат на факултет, па кога ќе завршат влегуваат во театри. Инаку, групата брои околу дваесетина членови, редовни се, посветени и доаѓаат пред се поради дружењето.

Како ги препознавате талентите или е сепак потребна напорна работа?

-Талентите се гледаат од мали, уште од 8-9 години и знам које дете ќе доаѓа и ќе стане актер, но се случува одредени талентирани деца да се запишуваат и на други факултети, на право, медицина… Има и такви кои се упорни и успеваат со напорна работа. Веднаш се гледа желба за работа, па ако не успеат да се запишат од првпат на драмски, упорни се и доаѓаат и вторпат и третпат. Па и јас сум примена од вторпат на ФДУ.

Што мислите за тоа студентите да се калат на професионална сцена и кои се предностите?

-Во последната претстава “Дони Дарк” во Театар Комедија главната улога ја игра студент, и сите сакаат да заиграат на професионална сцена, но не секој ја има таа можност. Сепак влегуваат во разни серии, филмчиња, јавноста ќе ги примети, како и режисерите… Не е секогаш онака како што замислувале, но, нема откажување. Се случуваат и кризи, но доколку навистина ја сакаат глумата, ќе истраат.

Бидејќи имате искуство и на филм, во серија, на театарската сцена, што е всушност најголем предизвик и кои се разликите за еден актер?

-Има разлики и тоа големи, се си има своја убавина. Во театарот се е сега и веднаш, нема враќање, се снаоѓаш веднаш, го играш моментот, а во филм или серија може сцената да се врати по 13, 14 пати, се додека не биде како што треба. Со самото тоа многу потешко и поголем предизвик е да се работи во театар, но и поголема сатисфакција е бидејќи публиката е тука, околу вас.

Колку во денешно време има интерес кај народот да доаѓа во театар?

-Секогаш имало и ќе има интерес, децата растат, доаѓаат нови генерации, сите се интересираат и тој интерес никогаш нема да згасне. Театарот е буре без дно, секогаш ќе има публика која ќе доаѓа да ги гледа претставите.

Дали сакате повеќе да глумите во сериозна претстава или во комедија?

-Порано играв само во сериозни претстави, потоа почнав да глумам во комедии. Јас не правам разлика. Се е до режисерот, зависи како ве гледа, како комичар или како трагичар. Мое е да одглумам, а нивно да одберат. Јас подеднакво ги сакам и комедијата и драмата. Иако, мислам дека во денешно време е многу потешко да го насмееш народот, отколку да го натераш да се расплаче.

Ве гледавме и во Македонските народни приказни, дали повторно ќе снимате овој тип на серии?

-Да, снимив 171 претстава за година и половина и мора да кажам дека ми се прираснати за срце. Се надевам дека наскоро проектот повторно ќе започне. Треба да се погоди целата екипа, од актерите до режисерот, снимателите, да се знаеме и исто да размислуваме. Тогаш многу лесно влегувате во приказна. Ако екипата и атмосферата се добри, тогаш и производот е добар.

За крај дали подготвувате некој нов проект?

-Неодамна премиерно беше одиграна претставата “Дони Дарк” во која глумам. Атмосферата и екипата беа добри и испадна подобро отколку што очекував. Сакам да работам во проекти во кои луѓето се заангажирани се да испадне како што треба. Во подготовка е и нов филмски проект, но повеќе информации ќе се знаат за два до три месеци. И во мојата матична куќа МНТ следуваат нови проекти… (Д.Т.)

позамено од vecer.press

Tеатар  „Бабец“

Мисија
Нашата мисија е да се понуди на децата од сите возрасти, од 0 до 15 години, театарската уметност како секојдневие при нивниот раст и развој.Ние сакаме да се воспостави комуникација и да се започне дијалог со нашите млади луѓе за тековните и секојдневните теми за кои тие се интересираат, односно за теми кои го заземаат нивното внимание.Нашата мисија е да се подигне театарот за деца на исто ниво како „театарот за возрасни“ и сигурно ќе го направиме ова со стремеж кон совршенсвото и високи уметнички критериуми при создавањето на уметност за деца. Нашата мисија е да ги поддржиме и да ги афирмираме нашите автори кои творат во Македонија, но и да истражуваме во европската и светската драматургија за деца. Нашата мисија е да ја вклучиме театарската уметност во нашиот систем за образование на сите нивоа, да се едуцираат едукаторите, публиката и уметниците.
Визија
Визијата на Бабец театар за во иднина е создавање на современ театар за деца кој ќе претставува уметничка, а не образовна институција Тоа е театар што ги развива децата преку уметност, а не ги едуцира за уметност.Театар во кој публика се децата од денешницата, а не публика од иднината и на крајот на краиштата да создаде театар кој е рамноправен дел, а не дополнително средство кон воспитувањето и образованието на децата. Посакуваме Бабец театар во иднина да биде еден од европските театарски центри, во кој ќе се раќаат нови идеи и концепти за развој на театарската уметност за деца секако следејќи ги новите светски трендови.Оваа цел е возможно да се постигне само со безкомпромисна посветеност при работата со деца и за деца.

Екипа
ВАСКО МАВРОВСКИ,
извршен продуцент и директор на ИДТФ Битолино
Роден е 10.09.1981 год во Битола, дипломирал на Националната академија за театарска и филмска уметност “Крсто Сарафов” во Софија на отсекот драмски актер во класата на проф. Стефан Данаилов. Својата професионална кариера ја започнува во 1999 год и досега има реализирано повеќе од 20 рољи, застапен е во постановки на светски класици и домашната драматургија, учествувал во повеќе филмови реализирани од домашни но и од светски познати продукции. Во својата кариера како продуцент се потпишува на десет успешно реализирани проекти. Од 2010 година е вработен во Н.У. НТБ и е основач и претседател на управниот одбор на ЗКУ Детски театар – Битола кој е член на Светската асоцијација на детски театри АССИТЕЈ и Центарот на детски театри од средна и југоисточна Европа ТЕАТАР ЕПИЦЕНТАР. Од 2011 година е директор на ИДТФ Битолино.

ЈУЛИЈАНА МИРЧЕВСКА,
програмски директор и селектор на ИДТФ Битолино
Родена 03.04.1978 год. во Штип, дипломиран актер , Факултет за драмски уметност Скопје, класа на проф. Владимир Милчин.Од 2002 год е вработена во Народниот театар во Битола,покрај настапите на матичната сцена играла во повеќе градови низ Македонија а настапувала и на многу европски и светски фестивали (Париз, Москва, Њујорк, Торонто, Истанбул итн) одиграла повеќе од триесет улоги, автор е на пет драмски текста за деца , режирала четири детски претстави. Основач е на Детскиот театар – Битола. Добитник е на наградата за најдобар млад актер на театарскиот фестивал Војдан Чернодрински и најдобра женска улога на Фестивалот на античка драма СТОБИ во 2012 год,

АЛЕКСАНДАР КОПАЊА, АКТЕР

 

Во прво лице 

ЗА НЕПРИЈАТЕЛИТЕ- ТОТАЛЕН ИГНОР!!!

 

  1. ЗА СЕБЕ: Длабок хиперемотивен удар …

2 . ЗА ЉУБОВТА: “… сакам да лежам покрај тебе и нечујно молчејќи да ти зборувам:”Љубов, Љубов, Љубов!!!”” Е.М.Ремарк (“Писма”)

  1. ЗА ЖИВОТОТ: Театар.
  2. ЗА ТЕАТАРОТ: ФАНАТИК !!!!
  3. ЗА ДОБРОТО: Секогаш да е присутно…
  4. ЗА ЗЛОТО: За жал неизбежно …
  5. ЗА НЕПРИЈАТЕЛИТЕ: Тотален Игнор !!!

 – А, ПРИЈАТЕЛИТЕ?: Креативни Музи !!!

  1. ЗА ГЛУМАТА ВО ЖИВОТОТ: Непотребна.
  2. ЗА СЦЕНСКАТА ПРАШИНА: Кислород.
  3. ЗА КОЛЕГИТЕ: … од крајност во крајност… секој спрема заслугите.
  4. ЗА НЕОДИГРАНИТЕ УЛОГИ: Секојдневно ги играм.

12 . ЗА ИДЕЈАТА: По секоја цена да се реализира.

  1. ЗА СОНОТ: Јаве.
  2. ЗА ЈАВЕТО: Сон.
  3. ЗА ВИНОТО: За жал забрането… но ако треба да наздравам, тогаш Водка.
  4. ЗА СЕМЕЈСТВОТО: Благослов.
  5. ЗА КРАЈ: “Најпосле Крај” (монодрама)

 

Mонокл – монодрамата

НАМЕСТО ХЕПИЕНД на сцената

проф.д-р Христо Петрески

Задачата на актерот при интерпретацијата на монодрамата е тешка и деликатна, затоа што сиот емоционален набој и актерска енергија треба да се пренесе кај присутните, надминувајќи ја тенката граница и бариера меѓу сцената и гледалиштето, исполнувајќи го веќе воспоставениот флуид на понуденото и очекуваното, претпоставеното и можното, (не)запишаното и (не)изреченото.

Без поддршка од руги актери, често и без поголема и позначајна сценографија, костимографија и друга придружба, акерот е САМ на сцената. Значи, акерот е без заштитата што ја овозможуваат сценските артефакти, свртен кон публиката, упатен е само на себеси пред присутните, на сопственото тело и глас, на сопствените вербални регистри и актерски техники.

Всушност, актерот е само продолжена рака и трансмисија на претходниот друг самотник – писателот, па повторно на сцената е осамен и изложен на бројните (не)реални очекувања на хетерогената група гледачи.

Писателот и актерот целло време настојуваат  преку уметничкиот чин да ги збогатат луѓето со извесни сознанија кои тие (не) ги поседуваат. И писателот и актерот не претпоставуваат и не се сомневаат во тоа, напротив, туку длабоко веруваат и секогаш тргнуваат од почеток, од нула.

Монодрамата како театар на еден актер, е магија на движења (гестови) и зборови (реплики), кои треба да го исполнат вакуумот и просторот, да го овековечат времето и мигот, односно еден актер да биде и функционира како цел театар, а монодрамата да не биде монодрама или дуодрама, туку вистинска, повеќезначна и комплетна драма. Притоа, актерот треба да се трандформира во бројни улоги, сите доведени до совршенство, полнота и различност, за да додје до израз актерското богатство, виртуозност и мајсторство.

Во пантомимата и монодрамата – акетрот зџазема центарлно место, тој е единица мерка и креативен баланс (вага) над се друго (над сите други лица и нешта).

За театарот обично се вели дека е колективно дело, а монодрамата како театарски облик е дело на поединецот. Колку и да се чини тоа себично и посесивно, факт е дека актерот кој е единствен човек на сцената – најчесто е себеси и режиасер, многу често и писател, и сценограф, и костимограф, и композитор, и кореограф… Всушност, тој го заменува целиот (неопходен) театар, па не случајно и со право за монодрамата се вели дека е театар со еден и во еден човек, т.е. свет во еден актер, колку тоа да изгледа и звучи Донкихотовски или како Давид пред Голијат…

Непосредноста и директноста, комуникацијата и взаемноста меѓу актерот и гледачите – при изведбата на монјодрамите најмногу, најбрзо и најлесно доаѓа до израз.

Соочен со текстот и улогата што треба да ја толкува, сметајќи само на својот психо-физички хабитус, актерот и денес, по двесетр и пет векови од создавањето на театарот, соочен е со иста задача и предизвик  како и пред дваипол милениуми, а тоа е претставување на вистината за човекот и приближување на суштината на животот, а во монодрамата актерот тоа мора да го направи (во зададениот  ограничен простор без сценски помагала) исклучиво со своето тело како орудие.

Уметничкото дело, олсвен вникманието на публиката, треба да го олсвои И нивниот емоционален свет, да постави прашања и да отвори етички дилеми, а монодрамата го достигнува својот посакуван ефект кога среѓно ќе се спијат актерската дарба и идејата на претставата. Тогаш, се создава театарска свеченост – возбудлива, трансапрентна, уметнички релевантна, а во случајот на монодрамата таа подразбира и актерска зрелост, искуствен багаж, несекојдневен талент, дострели и потенцијали…

Монологот му претходи на дијалогот. Монологот е исповед, обраќање на својот двојник – публиката. Монологот е (авто)анализа и преиспитување (став). Со штитот или на него…

Монодрамата е есенција (бисер), школка која тешко се отвора, но кога ќе се отвори – таа повторно никогаш не се затвора и ништо не е веќе како што претходно било за актерот и публиката.

Под сомнеж е доведен сиот поредок, сите правила и нормативи, сите критерими и вредности, па и човековиот живот и неговата (бес)мисла.

Всушност, монологот претставува дијалог без или само со претпоставени реплики, со многу прашалници и извичници, со реторички фигури и прашања.

Монолошкиот исказ, трагичен или комичен, е мисловен и синтетичен или хуморен и релаксирачки, но и во едниот и во другиот случај – го привлекува вниманието на рецепиентите, воспоставува интеракција и колективна театарска наслада (катарза).

Актерот во монодрамата е и субјект и објект истовремено, а најголемите препреки се оние кои се наоѓаат во него самиот и кои тој мудро, вешто и динамично треба да ги совлада.

Такво е и денешното искуство и впечатокот од заедничката впечатлива и памтлива креација на актерот Страшо Милошовски во еколошката претстава “Ети ја спасува Тера“ на писателот Трајче Кацаров. Сигурен сум дека од оваа пиеса и претстава, која полека но сигурно веќе станува незадолжителна лектира во основното образование и се обработува на педагошките факултети кај нас, набрзо ќе излезе и надвор од нашите републички граници, но и дека можеби ќе иницира одржување на еколошки фестивал, слични други еколошки книги и претстави од страна на истиот автор и актер, но и од други домашни и странски протагонисти…

TЕАТАРОТ КАКО МАСОВНА И ЕЛИТНА КУЛТУРА

 

Тихомир Стојановски

Бога и на народот зборувајќи ја песната во стихови како драмска поезија. Што би значело дека е четвртата стапка. И секако понатаму е петтата стапка. Нашата верба, љубов и посвета за сцената, за нас и самиот Господ. Петтиот елемент – атерот (љубовта). Нели некому му се прави атер, чест, почитување, слава. Народот би рекол : “Не ми го крши атерот?!” Како реплика излезена од самиот живот која се повторува со генерациите што следат. Можеби случајно зборот театар ја содржи честичката Те, која е показна во македонските дијалекти и зборот атар (атер), што во некоја “народна” етимологија би значело место за дарување и почитување, само како размисла и претпоставка. Нели Е-те го атерот. Те-атар. Зборот атер и атар е истоветен во “Речник на македонскиот јазик” е толкуван како: љубов, наклонетост, волја , обѕир…”28

 

Но, да се вратиме на нашата реконструкција за настанување на театарот. На некој начин оваа патека за раѓањето, создавањето, односно настанувањето на театарот можеме да ја провериме секогаш кога имаме време и желба каде било и на кое било место и на отворен и на затворен простор. И секако во неа јасно се гледа дека елитноста е почетната точка на театарот како чин, дејство, зародиш и дека тој секако може, но не мора да заврши во масовна култура. Условеноста е од тоа за што создаваме театар и за кого го создаваме?! Кои се потенцијалните гледачи на славата, обредот, играта, кажано со денешниот речник која е целната група? Од неа е условено дали театарот има допир со елитноста или со масовната култура. Кој е основниот мотив да создаваме театар? На кое ниво тргнуваме кон сценската уметност? На нивото на духовноста или на нивото да заработиме што повеќе пари, како дилема меѓу елитноста и масовноста? Дали театарот е стока за продавање? Опит?! Голема раскрсница меѓу духовноста и тривијалноста. Меѓу елитата и масовноста. Меѓу уметноста и естрадата. Се разбира истите односни се подредуваат и во верските храмови?! Важат и за нив. За мотивот на нивното суштетствување. Дали се работи за “бизнис компании” или за духовни светилишта? Зборуваме за состојбите од сега и овде, од денес. Но, нели спомнавме дека за долготрајноста и феноменот на сцената не можеме да зборуваме само гледајќи и разбирајќи од денешно време. Затоа што се работи за процес. За неколку милениумско траење на тлото на Македонија. За културен и духовен феномен. За нужност и долготрајност.

Илко Стефановски (1952 – 2011)

Роден  : 4 ноември 1952

БитолаМакедонија Македонија

Починал:  6 декември 2011
БитолаМакедонија Македонија

Занимање – театарски и филмски актер

 

 

Илко Стефановски (Битола4 ноември 1952 – Битола6 декември 2011) — македонски театарски и филмски актер,

Биографија

Стефановски е роден во Битола во 1952 година. Во родниот град го завршил основното и средното образование. Факултетот за драмски уметности, отсек актери во класата на проф. Илија Џувалековски го завршил во 1976 година во Скопје. По дипломирањето се вратил во Битола каде ја започнал својата актерска кариера. Уште од почетокот на кариерата се вброил меѓу најзабележителните актерски појави не само во својот матичен колектив, туку и во поширокиот театарски простор. Неговите маестрално остварени ролји во претставите: „Свадбата на Мара“, „Пиреј“, „Лет во место“, „Време за пеење “, „Бегалка“, „Југословенска антитеза“, „Патенталије и Тантелина“, „Вечерва Фалстаф“, „Хамлет“, „Сонот на летната ноќ“, „Чекајќи го Годо“, „Пеш“, „Натемаго на филозофскиот факултет“ и многу други, му донеле безброј награди, скоро на сите фестивали каде што гостувал Народниот театар од Битола. Како актер блеснал со своите настапи во радио и телевизиски драми, драмски серии, уметнички програми и сл. Во 2003 година, Стефановски ја вршел и функцијата на Селектор на Драмската програма на најреномираната летна уметничка манифестација во Македонија – „Охридско лето“, учествувајќи и во проекти надвор од неговата матична сцена.

Починал ненадејно на 6 декември 2011 година во Битола.

Награди и признанија

Добитник е на престижната републичка награда „11 Oктомври“ (2006 г.)

Филмски остварувања

 

Стефановски уште од почетокот на својата кариера стана дел од познатите актерски имиња, не само во својот матичен театар, туку и во поширокиот театарски контекст.

„Стефановски знаеше да ги надмине и најоптималните очекувања, да блесне и во најделикатните, најсложените сценски зафати, а негови мошне впечатливи актерски остварувања го исфрлија во прв план како мерило за високи актерски достигнувања. Тој се раководеше од сознанието дека се она што се создава, мора да тргнува од врутоците на внатрешниот живот, од внатрешната драма на човекот“, наведено е во соопштениото од театарот.

Стефановски играше во претставите „Свадбата на Мара“, „Пиреј“, „Лет во место“, „Време за пеење “,„ Бегалка“, „Југословенска антитеза“, „Патенталије и Тантелина“, „Вечерва Фалстаф“, „Хамлет“, „Сонот на летната ноќ“, „Чекајки го Годо“, „Пеш“ ,„Натемаго на филозофскиот факултет“ и многу други, кои што му донесоа награди скоро на сите фестивали каде што гостуваше Народниот театар од Битола.

Погребот ќе се изврши утре во 12.00 часот на гробиштата Св. Недела, а комеморацијата ќе се одржи во Битолскиот народен театар во 10.30 часот.

TЕАТАРОТ КАКО МАСОВНА И ЕЛИТНА КУЛТУРА

 

Тихомир Стојановски

Секако, за да се разбере и осознае природата на театарот и неговото 3000-годишно постоење на македонската почва, потребно е да не се разгледува само од денешен аспект. Од она што театарот е денес. Како ѕидана зграда, институција со место за гледачи и сцена, кутија за играта на актерите и сценските дејствија, со светлосен и звучен систем, со простории за пресвлекување, со техника за сценографски промени, со места за оставање палта и театарски кафулиња. Мислам дека од денешен аспект ние само ја гледаме крајната точка до која дошол театарот како институција за да биде масовна култура. Го гледаме неговиот одраз. Сенка. Плакат. Скица. Отпечаток. Ја гледаме неговата графика. Или само дел од неговата Боженственост и посветеност. Иако одвреме-навреме одредени театарски верници успеваат да му ја вратат славата, духовната сила и духовната смисла што повторно нé води до Боженственоста. До врската на театарот со религијата. Како на пример: Питер Брук, Јержи Гротовски, Еуџенио Барба, Џулијан Бек и др. Но, тоа ќе биде тема на четвртата глава на овој труд. Спомнатите театарски апостоли се тие кои успеваат да се доближат до неговата внатрешна, духовна природа. До неговата базична сила. До неговата елитност. Но, речиси секогаш тоа е пат кон себе си, кон спознанието на самиот себе и својата култура, затоа што тие се враќаат на древните принципи на неговата светост. На неговата Боженственост. На неговата изворност и елитност. На стариот антички религиски театар. На институцијата “верски театар”, “обреден театар”, “религиски театар”, “свет театар”, “посветен театар”, што повторно нé доведува до точката на поврзување на сцената и религијата. До нивната духовна врска. Врска која кога се прекинува театарот преминува во масовна култура и ја губи својата душа и духовност. Станува комерција и травијалност.