Мира Фурлан актерka

Трагам по среќата во малите нешта

Во ова време, шака луѓе сите не понижуваат и ни ги земаат парите или смислата на животот и достоинството.

Поканета да биде член во меѓународното жири, за првото издание на фестивалот посветен на младата светска кинематографија – „ Кине Нова 2016“, во Скопје престојуваше актерката Мира Фурлан, една од легендите на поранешниот југословенски филм, театар и телевизија. За безмалку 5 децении кариера, Фурлан има одиграно  шеесетина улоги на филмското платно и на телевизија и многу на театарската сцена. Од Петруњела во „ Дундо Марое“, преку Кате во серијата „ Вело мисто“, Енка во филмот „Киклоп“, Анкица Видмар во наградениот на Канскиот фестивал „ Татко на службен пат“, до синокосата Маријана „ Во канџите на животот“ и Јаглика во „ Убавината на порокот“, Фурлан ги собра симпатиите на гледачите и критиката во поранешната држава , прикажувајќи карактери на жени кои се борат да му дадат личен печат на сопственото време. Поради распадот на Југославија , во 1991 година Мира Фурлан , по националност Хрватица , заедно со сопругот Горан Гајиќ кој е Србин и режисер, емигрирале најпрвин во Њујорк, а потоа се преселиле во Лос Анџелес , каде што живеат и денес со синот Марко Лав. Од тогаш започнува нејзината интернационална кариера , која досега и донесе забележителни остварувања со сериите „ Бабилон 5“ и „ Изгубени“. Од 2002 година наваму, Фурлан повторно е активна на Балканот. Ја толкуваше  Медеја во истоимената Еврипидова трагедија, во продукција на театарот „ Улисис“ на Раде Шербеџија, пишуваше колумни во сплитскиот „ Ферал Трибјун“ што ги објави во збирката „ Тотална распродажба“. Нејзиниот текст „ Додека смртта не не раздели“ го постави Мики Манојловиќ во неговата„ Работилницата за интеграција“ во Белград, а настапуваше и во филмовите и сериите „ Изгубени“, „ Ќе се вратат штрковите“, „ Турнеја“ и „ Циркус Колумбија“. Мира Фурлан во Скопје дојде 25 години по нејзиното гостување со претставата на Слободан Унковски , „ Театарски илузии“, а како што изјави,  продолжува во Ријека каде ќе работи на претставата „ Есенска соната“ од Бергман, што ќе ја режира Ана Томовиќ. Поради нејзиниот густ распоред на филмови и други содржини на „ Кине Нова“, со големата актерка и страсвен борец за правата на луѓето во светот, успеавме да се сретнеме пред крајот на фестивалот и класичното интервју го заменивме со асоцијации на кои таа ги даде следниве одговори:

Театар

  • Трема, страв, возбуда, фантазија, магија…Оливер Фрлиќ, Петруњела, „ Дундо Марое“ , „ Дубровнички летни игри“, мојата претстава во Њујорк од пред неколку години.

Филм

  • Смрзнување, чекање на сет со часови, чувство дека е магично кога сите нешта функционираат, заедништво со екипата, со луѓето што работат на филмот, носење летни пижами во зима, а зимски тешки капути во лето.

Американска телевизија

  • Гума на лицето, иритирани очи од маската, чувство на гордост што можам да функционирам на друг јазик, повторно пронаоѓање на моето филмско, актерско, телевизиско семејство што го изгубив, страшна брзина со која се работи, страв од грешка, воопшто страв.

Ова време

  • Шака луѓе што сите не понижуваат и ни ги земаат парите или смислата на животот, достоинството… Безнадежност, безнадежност кај младите луѓе, нивната изгубеност во овој свет , недостаток на идеи, општо осиромашување и погазување. Денеска прочитав вест дека во Лос Анџелес се продава куќа за 200 милиони долари, што ја изградил американскиот филмски и тв продуцент  Ерон Спелинг. Па и таа куќа за 200 милиони нека влезе во асоцијациите кои го опишуваат ова време.

Смислата на животот

  • Постојана потрага по среќа во малите нешта. Како што рекол Волтер- „ Секој да ја обработува сопствената градина“, враќање кон внатрешното зашто во надворешноста нема многу.

Среќа

  • За мене тоа е природата. Во неа сум најсреќна, опкружена со трева, дрвја и птици… Со животните.

Љубов

  • Блискост, доверба, грижа за другиот, лојалност, одговорност, радост.

Индивидуалност

  • Интегритет, верен кон самиот себе, без откажување од сопствените вредности, борба за сопствената особеност и по цена на голема жртва.

Слобода

  • Слобода или смрт !

Иднина

  • Надеж дека има иднина. И покрај се. Тоа е наша човечка должност , да не ја изгубиме таа надеж и кога губиме се. Ако ја изгубиме надешта дека е возможна промена и дека можеме некако да ја иницираме, тогаш се сме изгубиле.

ИНТЕРВЈУ СО РУСКИОТ РЕЖИСЕР СЕРГЕЈ ФЕДОТОВ

Сакам да докажам дека генијалните дела се класични

Рускиот режисер Сергеј Федотов е една интересна и несекојдневна појава не само во рускиот, туку и во европскиот и светски театар. Неговата определба е со неговиот театар “У-моста” од Перм, основан пред малку повеќе од четврт век (26 години) и буквално ја бомбардира театарската атмосфера во Русија со “… Светли и необични изведби…”

За тоа како изгледа професионалниот живот да го посветиш на класиката, но и за тоа како е да се избориш за најпрестижното признание “Златна маска” во пресилната руска театарска конкуренција, разговаравме непосредно, директно, со “виновникот” Сергеј Федотов…

Вашата определба е класиката да ја верифицирате токму онаму каде што и е местото, во историјата, но и во денешницата. Колку и како успевате во тоа?
Во овие нешто повеќе од 25 години се трудам да “создадам” форма на протест против сите оние кои се против неа, но и за волја на вистината дека класиката е една и единствена и сите нејзини модернизации и скратувања не можат да ни донесат ништо модерно, ништо денешно, доколку тоа се случува стриктно во нашите глави. Сакам да докажам дека генијалноста не е во тоа да ја исперветираш класиката и да ја подведеш под “модерно”, ами дека токму класичните дела се генијални, токму поради тоа што се онакви какви што се напишани. Таква е и нашата “Женидба” што од Гогољ ја создадовме и ја прикажавме за првпат на отворено, што за мене е посебна чест, на вашето престижно Охридско лето. Модерното е во тоа што покажавме дека преку она што го рекол Гогољ можеме да ги прикажеме и покажеме вистинските вредности, кои за жал денес се испервертирани до толку што се “превртени на глава”.

Мислите ли дека “денешното” подзаборава на еден Станиславски, Меерхолд, Чехов, Товстоногов, па и Ефрос…
Не само што забораваме, туку и сквернавиме нешто што е светски признато, а тоа е Системот на Станиславски, кој е основа на сето модерно. Затоа, мојата мисија, се разбира, со сите мои соработници од мојот и нивен “У-моста” е да потсетиме дека театарот не е измислен денес и сега, ами тој постои, како вредност, но и опомена од дамнина, па преку овие сите споменати, за да биде или барем да треба да биде она што е денес.

Токму во овие класични дела се слика руската душа, која е многу блиска до нашата, балканската, македонската… Во таа смисла тука ли лежи современото во класиката?
Токму така! Еве видовте како реагираше публиката тука во Охрид (разговорот е воден непосредно по завршувањето на претставата “Женидба”, пред преполното гледалиште во предворјето на Света Софија). Токму тука е спојот, бидејќи трансферзалата која не сврзува иако сме географски далеку (повеќе илјади километри н.з.), сепак, спојот и трансферзалата е токму во душата, во искреноста, во човекот…

Има ли нешто недоискажано во авторството на овие големи класици за да некој се обиде сето тоа по своја идеја да го нарече модерно и денешно?
Апсолутно дека нема! Овие руски мајстори и не само тие, туку и оние во европската и светска класика до најситен детаљ ја насликале човечката душа и човековото битие со сите негови доблести, но и маани и затоа тие се нашето огледало, пред се во етичка смисла. Тие се школа како да го создадеме и живееме нашиот живот даден денес, како што впрочем ќе им биде даден и на оние по нас, но само и доколку се придржуваме, а не ги забораваме основните етички и кодексни форми. Ете, Гогољ не опоменува, иако во неговиот текст навидум ништо не е врзано директно со религијата и христијанството, дека свадба не треба да се прави во посни денови. Тоа е всушност опомена дека забораваме на човечното, религиозното, доблесното во нас.

Познати сте како неуморни патници низ светот со вашиот театар, како успевате секаде да стигнете, за да ве видат во светски рамки?
Признавам дека е напорно. Досега сме учествувале на преку 150 фестивали ширум светот, но тоа не се постигнува без тим кој е сплотен и не само тоа туку кој живее како една фамилија. Впрочем, потврда за тоа е фактот што секој има свои задолженија, задачи, но и морално чувство за помош при создавањето на Уметност (доказ за ова е и тоа што додека се водеше разговорот еден од актерите кој помагаше да се раскрене сценографијата го нарече Федотов едноставно, “Татко…”)

Федотов – неуморниот создавач на светлина и фантазмагорија…

“… Претставите на Федотов може да бидат комични и трагични, магични и мистериозни, со натприродни сили кои секогаш се присутни на сцената. Сето ова го изразува со специфичниот поглед кон театарот, кон законите на човековото постоење како и врските помеѓу внатрешното Јас и надворешниот свет…” Ова е дел од она што критиката го говори за Сергеј Фодотов, кој во своите 54 години токму половина од животот, а можеби и повеќе, го посветува токму на макотрпниот пат на класичното, убавото и доблесното во театарот и уметноста.

Борче ГРОЗДАНОВ

АКТЕРОТ ЈОРДАН СИМОНОВ НЕ Е ИМУН НА “БЕЉИТЕ” НА СЦЕНА

Адреналинот понекогаш носи нагмечен граден кош!

Нашиот јунак од оваа приказна на генералната проба на Мара Сад фрлајќи се од скеле високо 4,5 метри успеал да го “распука” ќебето по шавови со кое требало да биде дочекан и “заработил” нагмечен граден кош, а единствената мисла му била: “Леле, се прекина претставата!”

Актерот Јордан Симонов е еден од оние професионалци кои својата професија ја подразбира и прифаќа со сите нејзини ризици, впрочем како што самиот вели “тоа е професија како и секоја друга”.

Во неговата долгогодишна актерска кариера во МНТ имал разни ситуации на помали незгоди и повреди во текот на пробите, па дури и во самите претстави, но само една била “фатална” поради која е прекината претстава.

“Тоа се случи на генералата проба на “Мара Сад” во мојата матична куќа во режија на Васил Христов во 2008 година. Ја играв главната улога односно тоа беа два лика Маркизот де Сад и еден од водачите на француската револуција Мара. Во една сцена, како Мара, требаше да се качам на едно од скелињата високи по 4,5 метри и на крајот од една музичка нумера- песна, требаше да се фрлам од скелето долу во масата луѓе кои го скандираа моето име. Требаше да ме дочекаат во едно оптегнато војничко ќебе. Во текот на пробите немаше никаков проблем, се фрлав, а тие спремно ме дочекуваа. Генералната проба беше со публика составена од наши пријатели и некои новинари. Веројатно поради адреналинот и возбудата од првото соочување со публиката колегите кои ме дочекуваа, по првпат го отворија ќебето со шавот во средина. Кога се фрлив од скелето, шавовите не ја издржаа мојата тежина се распукаа па завршив на даските. Имав среќа ќебето малку го ублажи падот, а јас паднав странично. Изгубив воздух, почуствував јака болка во градите, но за среќа не изгубив свест. Нормално, генералката се прекина, а мене прва мисла ми беше: “Леле се прекина претставата!”, раскажува актерот за своите неволји.

Но, тоа не е крај…

“Поради болките во градниот кош следниот ден морав во болница за да се направи снимка и да бидеме сигурни дека не е скршено некое ребро. Тоа беше денот на премиерата. Резултатот беше јасен-лекарите препорачаа строго мирување во следните денови, така што премиерата мораше да се одложи за десетина дена”, го завршува своето актерско неволно патешествие Симонов.

Сепак, тој е задоволен бидејќи премиерата поминала успешно (тоа беше одбележано и во Вечер, н.з.) и претставата нормално си го продолжила својот живот на репертоарот на МНТ. Така е тоа во театарот, понекогаш несреќите се случуваат, но како што вели нашиот јунак од приказната “животот е составен од солзи и смеа исто како и Театарот”. (Б.Г.)

ИНТЕРВЈУ СО МАРТИН ЈОРДАНОСКИ

АКТЕР НА ТЕАТАРОТ ЗА ДЕЦА И МЛАДИНЦИ

Детскиот народ понекогаш е помудар од возрасниот…

Мартин Јорданоски е еден од новата, “млада гарда” на Театарот за деца и младинци која носи еден енергичен бран, што и буквално го подига на ниво на лебдење овој наш театар… По неговиот фасцинантно енергичен Могли, како и другите повеќе од десетина ролји во овој негов матичен театар, Мартин го заслужи нашето внимание, бидејќи ќе биде новиот детски херој од џунглата, каков што е и Страшилото од “Волшебникот од Оз”, Менехем во “Нашиот клас”, дел е и од забавата во “Пипи долгиот чорап”, Оливер Твист…, го има и како Џанго во “Грев или шприцер” во Драмски. Сето тоа е причина Мартин да го сврти нашето, а се надеваме и вашето внимание!

Во вашиот ансамбл се чувствува извонредна компактност и едноставно како никаде на друго место имавте пофалби еден за друг. На што се должи таквата атмосфера?
Мартин: Компактноста се должи на убавата енергија. Пред се убавата енергија од повозрасните колеги кои со радост не примија во својот колектив, и кои несебично ни го пренесуваат своето мајсторство. Исто така, сплотеноста се должи на нашата желба за одење напред и постигнување на што поголеми успеси, како во државата така и надвор од неа.

 Какво е чувството да се работи за детскиот народ и дали возвратната енергија од нив е еден до главните импулси за работа?
Мартин: Детскиот народ е најпрекрасниот и најискрениот. Или подобро речено најнедопрениот народ од правилата на оваа наша градска џунгла. Тие никогаш не се лицемерни и не знаат да лажат. Нивните насмевки за време на претставата и аплаузот на крајот се голем мотив. Со радост ќе продолжам да играм за нив, ги обожувам!

 Докажа дека и тоа како знаеш да се снаоѓаш во “сериозните” ролји. Како ја доживуваш трансформацијата од детскиот свет во светот на возрасните?
Мартин: Можам да кажам дека нема некоја посебна трансформација (освен трансформацијата на ликот). Секоја улога, лик, без разлика дали е за деца или за возрасни има своја специфична тежина. Денешните дечиња ги сметам за многу напредни и воопшто не ги потценувам. Тие понекогаш знаат да бидат попаметни и порационални од возрасните. И да, возрасната публика понекогаш можеш да ја “излажеш”, но детската не. Таа е секогаш искрена, точна и реална. Затоа ги сакам децата, а и матичниот театар во кој создаваме свет за нив.

Кои се желбите на Мартин за во иднина (улога, награда, публика…) за остварување на Сонот?
Мартин: Секој актер, па и јас сака да сними голема улога на филм или да игра во некој голем филм. Тоа ми се оствари, преку До балчакк, сега го чекаме филмот да излезе. Нормално, желбата ми е сето ова да се повтори🙂. Искуството беше прекрасно и едноставно сакам пак. Исто така сакам мојот Театар за деца и младинци да ни е вечен, со многу гостувања настрана, а и по нашите помали градови (не сме биле одамна). Ќе бидам нескромен и ќе кажам дека наградите се составен дел од ТДМ и тие се неизбежни. Нека ни се множат!


Koe е е мотото или пак филозофијата на актерскиот ден и живот на Мартин Јордановски?

Мартин: Секој ден е различен. Кога Мартин нема обврски сака да си поспие. Тоа обично го правам во понеделник, бидејќи ни е слободен ден затоа што во сабота и недела работиме. Кога сите се на викенд, Мартин не е. Кога почнува работната недела, Мартин спие, сите ѕвонат на телефон за да си ги завршат обврските, но Мартин не крева телефон, затоа што едноставно , спие:). Секој ден е различен, посебен и забавен на свој начин. Инаку, ги мразам дневните административни обврски!

И за крај, порака во една реченица…
Мартин: Живи, здрави, среќни, весели, насмеани, вљубени, загубени, изгубени, сакани, какани… ширете љубов, љубов и само љубов!

Борче ГРОЗДАНОВ

ДРАГАН СПАСОВ ДАЦ -ПЕХОВИТЕ НЕ СЕ СЛУЧУВААТ САМО НА СЦЕНА

Од сообраќајката со Беличанец настрада само фарот и мојата рака!

Само еднаш во мојата кариера морав да одложам претстава и тоа поради мала сообраќајка, која ја направивме на улиците на Кисела Вода со Билјана Беличанец. Едноставно не ја видов, таа удри во моето тркало и ништо немаше да се случи доколку серво воланот не се вратеше и ми ја повредеше раката. Билјана не беше повредена, настрада само нејзиниот фар, кој нормално јас го платив

Кога сте експониран актер и речиси катадневно сте на сцена, пеховите, играњето болен, посветеноста без пардон, туркањето само напред е составен дел…

Таков е случајот и со Драган Спасов Дац, кој во изминатите две-три децении е речиси константно присутен на матичната сцена во Драмски и кој исто така не познава ниту болест, ниту граници, кога е на сцена:

Кога сте на сцена не постои ниту забоболка, ниту температура, иако имам играно и со едното и со другото. Едноставно кога претставата ќе почне, болката може да ја има само Дац, но не и ликот кој е во претставата бидејќи по правило ништо не треба да го боли. Се разбира, ако тоа не е во текстот и во дејствието на претставата. Така, и мене како и на секој друг колега ми се има случено да играм и под температура и под телесна болка, но сето тоа било занемарливо, барем додека не заврши претставата.

 

Но, и други нешта, освен болестите, се испречуваат на патот до реализацијата и креативноста на сцена:

Само еднаш во мојата кариера морав да одложам претстава и тоа поради мала сообраќајка, која ја направивме на улиците на Кисела Вода со Билјана Беличанец. Едноставно не ја видов, таа удри во моето тркало и ништо немаше да се случи доколку серво воланот не се вратеше и ми ја повредеше раката. Билјана не беше повредена, настрада само нејзиниот фар, кој нормално јас го платив”. На претставата “Поручникот од Инишмор” една вечер многу врнеше, па така прокиснуваше и на сцена и буквално и нас не врнеше. Затоа, моравме да ја прекинеме претставата после втората сцена. Кога се случи тоа јас се повлеков во гримиорната и силно и гласно плачев. Најверојатно тоа беше единствениот начин да ја избијам акумулираната енергија, која ја носеше мојот лик од таа претстава”.

Со ова Дац уште еднаш ни потврдува дека сепак постои конекција помеѓу живиот чинител, актерот и ликовите кои се “во игра”, односно дека актерот и ликот на сцена (не само) во еден момент се едно. (Б.Г

“Нашиот клас” , режија Владимир Милчин, игра одлична актерска екипа на Театарот за деца и младинци

Кон “Нашиот клас”, автор Тадеуш Слобоѓанек, режија Владимир Милчин, игра одлична актерска екипа на Театарот за деца и младинци

Да се навлезе во погромот на душата и човештвото, отсликувајќи една слика на безизлез, но во исто време и истрајност како нашата трева – коштрева, пиреј, но тоа да се случи далеку од нас, а сепак толку блиску по душа и да се отслика театарот е бездруго тешка работа. На таа тешка задача се нафатил авторот од Полска, Тадеуш Слобоѓанек, кој градејќи една потресна историски вистинита приказна за едно мало полско гратче во кое својот го убива својот, во кое нашиот рака под рака со нацизмот го гази нашиот…

Таа вистинска веристичка слика со зборови исцртана од авторот на сценското платно ја досликува режисерот Владимир Милчин и прекрасните десетмина актери на Театарот за деца и младинци. На потписникот на режијата мора да му се честита на извонредно исцртаната сценичност и за се што се случува внатре, а на актерите честитки што навистина ја послаа својата душа на сцената…

Но да почнеме од почеток: Се се одвива во “Нашиот клас” на Дора, Зоха, Рахилка, подоцна Маријана, Владек, Хенјек, Аврам, Рисјек, Менехен, Јакуп Кац и Зигмунт, во кој детските соништа се претвораат во кошмар. Во тој кошмар извонредно се снаоѓаат младата Наташа Петровиќ (Дора), која сиот свој актерски изблик во бранови ни го пласира и не допира до болка, Симона Спировска (Зоха), која пак со својата интровертна смиреност ја покажува сета трагедија на својата душа, Емра Куртишова која преку својот лик (Рахилка/Маријана) ја слика (не)сигурноста и во болката, но и во љубовта, како морална предодреденост… Низата од извонредни актерски креации ја продолжуваат искусните Драган Довлев, Владимир Лазовски и Предраг Павловски, кои своето искуство и знаење им го даваат на Владек, Хенјек и Аврам, првиот со исцртувањето на глупоста претворена во добрина, вториот преку перфидноста го слика погромот, пред се оној душевниот, а третиот плени со смиреност, интровертна сигурност и умешно и зрело предавање на прецизната реплика… Тука се и младите и енергични Мики Анчевски (Рисјек), Мартин Јорданоски (Менехен), Бојан Кирковски (Јакуп Кац) и Ненад Митевски (Зигмунд), кои сите заедно ја доигруваат и си поигруваат со судбината на (не)еврејските души, секој засебно, давајќи една извонредно канализирана енергија, но и на моменти прикажувајќи невидена енергичност и експлозивност, за да преку секој свој израз уште еднаш не опоменат дека без душа си ништо… Мики своите полуглупави дилеми ги разрешува со насилство, за што е насилно казнет, Мартин мудроста ја заменува со одмазда, за да загине брзо, како што го прави тоа во животот, Бојан ја отсликува душата на религиозноста, во случајот еврејска, смиреноста и љубовта кон другиот, а Ненад ни дава опис на една бездушност, но и многу тага при покајанието…. И за ова има уште многу да се пишува, уште многу да се зборува. Но сигурно е едно дека “Нашиот клас” во режија на Владимир Милчин, а од Тадеуш Слобоѓанек бездруго мора да се види! Тоа ви го гарантираат и авторот на некој од сонговите, Марјан Неќак, сценографијата на Крсте Џидров, кои ја отсликуваат сета сериозност и темнина на приказната убавите веристички “школски” костими на Марија Пупучевска и изборот на останатата музика на режисерот Милчин…

Не оставија без здив будејќи го напати тажното дете во нас, бидејќи секој од нив си отиде и од животот и од сцената со своето – наше дете.

Браво!

Борче ГРОЗДАНОВ